Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

BİYOLOJİK MATERYALDE AĞIR METAL ve ESER ELEMENT ANALİZİ Dr. İnanç KARAKOYUN.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "BİYOLOJİK MATERYALDE AĞIR METAL ve ESER ELEMENT ANALİZİ Dr. İnanç KARAKOYUN."— Sunum transkripti:

1 BİYOLOJİK MATERYALDE AĞIR METAL ve ESER ELEMENT ANALİZİ Dr. İnanç KARAKOYUN

2

3 EKLEMEK İSTEDİĞİMİZ PARAMETRELER Kanda krom ve çinko düzey tayini, Kanda krom ve çinko düzey tayini, Kanda bakılan tüm parametrelerin idrar numunelerinde de bakılabilmesi (referans madde!). Kanda bakılan tüm parametrelerin idrar numunelerinde de bakılabilmesi (referans madde!).

4 Tietz Laboratuvar Testleri Klinik Kılavuzu Tietz Laboratuvar Testleri Klinik Kılavuzu Alan H.B. Wu Alan H.B. Wu Çeviri Editörü: Prof. Dr. Kaya Emerk Çeviri Editörü: Prof. Dr. Kaya Emerk

5

6  Metalleri diğer toksik maddelerden ayıran en önemli özellikleri, insanlar tarafından ne oluşturulabilir ne de yok edilebilir olmalarıdır.  Periyodik tablodaki 105 elementin yaklaşık 80’ini metaller oluşturur.  Birçok metal, insan ve hayvanlar için esansiyeldir. Esansiyel olanlar, eksikliklerinde olduğu gibi fazla miktarlarda alındıklarında da vücut homeostazını bozarak toksik etki oluşturabilirler.

7  Bugün “endüstriyel metaller” olarak nitelendirilen yaklaşık 50 metal ve alaşımı çeşitli amaçlarla kullanılmaktadır.  Ayrıca metaller ve tuzları tıpta ve veteriner hekimlikte ilaç, pestisit (fungusit, insektisit, herbisit, rodendisit gibi) olarak da kullanılmaktadır.  30 civarında metalin insanlarda toksisite oluşturduğu bilinmektedir.

8  İnsan vücudu için esansiyel olan ve olmayan metaller başta besinler olmak üzere diğer bazı yollarla (su, hava gibi) alınmaktadır. Böylece “vücut metal yükü “ oluşmakta; bazıları ise (alüminyum, kurşun ve kadmiyum gibi) yaş ile birikerek vücuttaki konsantrasyonları artmaktadır.

9 METALLERE NASIL MARUZ KALIYORUZ ?

10 Metaller, solunum yolu, besinler ve içme suları ile organizmaya girebilirler. Besinlerin normal bileşeni olabildikleri gibi kirlilik olarak da bulunabilirler.

11  Hava, su ve toprak teknolojik nedenlerle metallerle kirlenebilir. Metaller çevrede jeolojik ve biyolojik devirlerle dağılıma uğrarlar. Dağılım ve taşınma sonucu metaller emisyona uğradıkları yerlerden çok uzaklarda da birikerek çevredeki konsantrasyonları artar (Grönland buzullarında kurşun konsantrasyonunun daha önceki yıllara göre 200 defa artması bu yeniden dağılım ve taşınmayı gösterir).

12  Mineral yataklarından geçen sular buradaki metalleri çözerek zararlı hale getirmektedir.

13  Çevre kirlenmesi sonucu metaller biyoakkümülasyonla besin zincirine geçebilir. Denizler, göller, akarsular insan aktiviteleri (endüstri atıkları gibi) sonucu metallerle kirlenir. Metaller biyolojik parçalanmaya dayanıklıdır. Ayrıca bazıları çevrede lipofil özellik kazanarak su bitki ve hayvanlarda birikirler. Böylece besin zinciri ile insanlara ulaşırlar (Japonya’da Minamata bölgesinde civa ile kontamine olmuş balıkların yenmesi ile görülen zehirlenme olayı).

14  Doğal kaynaklar veya teknoloji nedeniyle metaller ile kirlenen toprakta yetişen bitkilerde metal birikimi olabilir. Örneğin selenyumca zengin topraklarda yetişen bitkilerde selenyum akkümüle olur. Hayvan ve insanlara geçerek keratindeki kükürdün yerini alarak birikir.

15  Fosil kaynaklı katı ve sıvı yakıtların içerdiği pekçok metal (arsenik, kurşun, kadmiyum, selenyum, vanadyum gibi) yakın çevremizdeki havayı kirletir. Ayrıca egsoz gazlarından çıkan kurşun bileşikleri trafiğin yoğun olduğu şehirlerin havasını kirletir.

16  Metalden yapılmış veya metal bileşikleri içeren besin kaplarından metaller besinlere geçebilir.

17 Hücresel Hedefler Proteinler ve Enzimler Nükleik asitler Hücre Membranları Organeller Karsinojenite

18 Metallerin toksik etkileri her metalin özelliğine göre değişmektedir. Ancak genel olarak metallerin hepsi birden fazla organ ve sistemi etkilemektedir. Bu nedenle metal zehirlenmelerinde “hedef veya kritik organ”, o metale en duyarlı olan etki yeri için kullanılmaktadır. Örneğin kadmiyuma en duyarlı organ böbrekler olmakla beraber karaciğer ve akciğerlerde de toksik etki görülür.

19 Metal toksisitesini etkileyen faktörler birkaç grupta incelenebilir:  Esansiyel elementlerle etkileşim: Bazı metaller metabolik olarak benzedikleri elementlerin yerine geçerek toksik etki gösterirler. Örneğin kurşun kalsiyuma benzer metabolizması ile kemik mineralizasyonunu, demir ve çinkonun yerini alarak da hem metabolizmasını etkiler.

20  Metal-protein komplekslerinin oluşumu: Bazı metallerin proteinlerle kompleks oluşturması detoksikasyon veya koruyucu mekanizma olarak tanımlanır. Örneğin metallotioneinler (sülfidril grubu içeren proteinler) kadmiyum, çinko, bakır ve diğer metallerle kompleks oluştururken, ferritin ve hemosiderin intasellüler demir-protein kompleksleridir.

21  Yaş ve gelişim durumu: Çocuklar ve yaşlılar metal toksisitesine yetişkinlerden daha duyarlıdırlar.  Yaşam tarzı ile ilgili faktörler: Sigara içimi veya alkol toksisiteyi indirekt etkileyebilir.

22  Metallerin kimyasal formu: Toksisiteyi önemli derecede etkiler. Cr +6 bileşiklerinin Cr +3 bileşiklerinden, alkil kurşun ve alkil civa bileşikleri anorganik formlarından çok daha toksiktir.

23

24 ARSENİK Arseniğin sağlığa olumsuz etkileri 200 yıldır biliniyor. Tarih boyunca birisini zehirlemek isteyenler için en uygun kimyasal; çünkü zehirlenen kişide bir iz bırakmıyor. Arseniğin sağlığa olumsuz etkileri 200 yıldır biliniyor. Tarih boyunca birisini zehirlemek isteyenler için en uygun kimyasal; çünkü zehirlenen kişide bir iz bırakmıyor. Ortaçağ ve Rönesans’ta Avrupa’da zehirlerin kralı. Ortaçağ ve Rönesans’ta Avrupa’da zehirlerin kralı yıl önce Roma ve Yunanistan’da tedavi edici ajan olarak kullanılmış yıl önce Roma ve Yunanistan’da tedavi edici ajan olarak kullanılmış. Napolyon’un ölümünden sorumlu. Napolyon’un ölümünden sorumlu.

25 Arseniğin kronik hastalıklara neden olduğu daha 1940'ların başında İngiltere'de bir sodyum arsenit fabrikası çalışanlarında artan kanser olaylarından sonra anlaşılmıştır. Arseniğin toz olarak solunması bu durumda maruz kalma yolu olarak belirlenmiş, Arseniğin kronik hastalıklara neden olduğu daha 1940'ların başında İngiltere'de bir sodyum arsenit fabrikası çalışanlarında artan kanser olaylarından sonra anlaşılmıştır. Arseniğin toz olarak solunması bu durumda maruz kalma yolu olarak belirlenmiş, cilt hastalıklarına neden olduğu da 19.Yüzyılda anlaşılmıştır. 1900'lerin başlarında Meksika, Şili ve Arjantin'de çok sayıda cilt kanseri görülüşü arseniğe bağlanmıştır. 1920'lerden beri Tayvan'daki kara ayak hastalığı ve gangrenin arsenikli sularla ilişkisi anlaşılmış ve 1950'den sonra bu ilişki iyice kesinleşmiştir.

26 Çoğu zehirli iz metaller pH değeri arttığında çözeltiden ayrılmaya, suların nötr pH değerlerinde de oksit, hidroksit, karbonat ve fosfat mineralleri oluşturarak birlikte çökelmeye ya da kil mineralleri-sulu metal oksitlerin-organik maddelerin üzerinde soğurulmaya eğilimlidir. Çoğu zehirli iz metaller pH değeri arttığında çözeltiden ayrılmaya, suların nötr pH değerlerinde de oksit, hidroksit, karbonat ve fosfat mineralleri oluşturarak birlikte çökelmeye ya da kil mineralleri-sulu metal oksitlerin-organik maddelerin üzerinde soğurulmaya eğilimlidir. Bunun tersine arsenik gibi oksianyonların çoğu pH artarken tutulmaya daha az yatkın ve bazı özel koşullarda da nötre yakın pH'lı sularda bile çok yüksek derişimlerle suda kalabilir. Bunun tersine arsenik gibi oksianyonların çoğu pH artarken tutulmaya daha az yatkın ve bazı özel koşullarda da nötre yakın pH'lı sularda bile çok yüksek derişimlerle suda kalabilir.

27 Bu yüzden krom, arsenik, uranyum ve selenyum gibi (hepsi de kanser yapıcı olan) oksianyon yapıcı elementler sularda en çok karşılaşılan iz kirleticilerdir. Arsenik bunların en değişik koşullarda suya geçebilip, suda kalabileni olduğu için de en tehlikelisidir. Ötekilerin tersine indirgeyici koşullarda bile hareketli olabiliyor. Bu yüzden krom, arsenik, uranyum ve selenyum gibi (hepsi de kanser yapıcı olan) oksianyon yapıcı elementler sularda en çok karşılaşılan iz kirleticilerdir. Arsenik bunların en değişik koşullarda suya geçebilip, suda kalabileni olduğu için de en tehlikelisidir. Ötekilerin tersine indirgeyici koşullarda bile hareketli olabiliyor. Arsenik yer kabuğunda yaygın olarak bulunuyor. Arsenik yer kabuğunda yaygın olarak bulunuyor.

28 Epidemiyolojik çalışmalar arseniğin insanlarda karsinojenik olduğunu bildirir. Hayvanlarda deneysel doğrulama çalışmaları yoktur. Epidemiyolojik çalışmalar arseniğin insanlarda karsinojenik olduğunu bildirir. Hayvanlarda deneysel doğrulama çalışmaları yoktur. As ev ve bahçe pestisitlerinde bulunur. As veterinerlikte antiparazitik ajan olarak ve bazı ülkelerde tripanozomiazis ve amibiazis tedavisinde kullanılır. Gıdalarda ve çevrede doğal olarak bulunur. Pirinç, bronz, seramik, boya, ahşap ürünleri ve makyaj malzeme üretimi sırasında endüstriyel maruz kalma ile As intoksikasyonu oluşabilir. As ev ve bahçe pestisitlerinde bulunur. As veterinerlikte antiparazitik ajan olarak ve bazı ülkelerde tripanozomiazis ve amibiazis tedavisinde kullanılır. Gıdalarda ve çevrede doğal olarak bulunur. Pirinç, bronz, seramik, boya, ahşap ürünleri ve makyaj malzeme üretimi sırasında endüstriyel maruz kalma ile As intoksikasyonu oluşabilir. Olguların çoğu, arsenikli bir bilesik olan arsin (AsH3, arsenik hidrit) gazının solunması ya da ağız yoluyla arsenik trioksit alınması sonucu oluşur. Olguların çoğu, arsenikli bir bilesik olan arsin (AsH3, arsenik hidrit) gazının solunması ya da ağız yoluyla arsenik trioksit alınması sonucu oluşur.

29 Akut As zehirlenmesi semptomları şiddetli mide ağrısı, kusma ve diare yanı sıra konvülziyon, kardiyovasküler kollaps, koma ve ölümdür. Akut As zehirlenmesi semptomları şiddetli mide ağrısı, kusma ve diare yanı sıra konvülziyon, kardiyovasküler kollaps, koma ve ölümdür. Kr. As zehirlenmesi semptomları ise diare, ciltte pigmentasyon ve pullanma, el ayası ve ayak tabanlarında hiperkeratoz (deri kalınlaşması), hepatosplenomegali, saç dökülmesi, periferal nöropatidir. Kr. As zehirlenmesinde hematolojik değişiklikler anemi, lökopeni, trombositopeni, bazofilik noktalanma, bozulmuş eritropoez ve miyelopoezdir. Kr. As zehirlenmesi semptomları ise diare, ciltte pigmentasyon ve pullanma, el ayası ve ayak tabanlarında hiperkeratoz (deri kalınlaşması), hepatosplenomegali, saç dökülmesi, periferal nöropatidir. Kr. As zehirlenmesinde hematolojik değişiklikler anemi, lökopeni, trombositopeni, bazofilik noktalanma, bozulmuş eritropoez ve miyelopoezdir.

30

31 Semptomlar varsa veya akut maruz kalmada idrar tercih edilen örnektir. Kronik vakalarda ise saç ve tırnak kazıntısı da incelenebilir. Akut maruz kalmada idrar ve saçtaki konsantrasyonlar zamana bağlı değişebilir. Semptomlar varsa veya akut maruz kalmada idrar tercih edilen örnektir. Kronik vakalarda ise saç ve tırnak kazıntısı da incelenebilir. Akut maruz kalmada idrar ve saçtaki konsantrasyonlar zamana bağlı değişebilir.

32

33 BAKIR Bakır doğada yaygın bir maddedir. Bakır birçok çeşit gıdada, içme suyunda ve havada bulunabilir. Bundan dolayı her gün yiyerek ve içerek önemli miktarda bakırı vücudumuza alırız. Bakır doğada yaygın bir maddedir. Bakır birçok çeşit gıdada, içme suyunda ve havada bulunabilir. Bundan dolayı her gün yiyerek ve içerek önemli miktarda bakırı vücudumuza alırız. Üstün fiziksel ve kimyasal özelliklerinden dolayı endüstride yaygın olarak kullanılmaktadır. Üstün fiziksel ve kimyasal özelliklerinden dolayı endüstride yaygın olarak kullanılmaktadır.

34 Sektörlere göre bakır tüketiminin dağılımı aşağıda verilmiştir:.Elektrik ve elektronik sanayi.İnşaat sanayi.Ulaşım sanayi.Endüstriyel ekipman.Kimya.Kuyumculuk.Boya sanayi.Turistik eşya.Elektrik ve elektronik sanayi.İnşaat sanayi.Ulaşım sanayi.Endüstriyel ekipman.Kimya.Kuyumculuk.Boya sanayi.Turistik eşya

35 Çoğu bakır bileşiği ya su tortusuna ya da toprak parçacıklarına yerleşip bağlanır. Çözünür bakır bileşikleri insan sağlığı için en Çoğu bakır bileşiği ya su tortusuna ya da toprak parçacıklarına yerleşip bağlanır. Çözünür bakır bileşikleri insan sağlığı için en büyük tehdidi oluşturmaktadır. Genellikle doğada suda çözünür bakır bileşiklerinin tarım uygulamalarında kullanımı sonucu ortaya çıkmaktadır. büyük tehdidi oluşturmaktadır. Genellikle doğada suda çözünür bakır bileşiklerinin tarım uygulamalarında kullanımı sonucu ortaya çıkmaktadır. Havadaki bakır konsantrasyonu genellikle oldukça düşüktür bundan dolayı soluma ile bakıra maruz kalma ihmal edilebilir. Fakat bakır cevherini metale işleyen dökümcülerin yakınlarında yaşayan kişiler bu tür bir maruz kalmayı yaşamaktadırlar. Bakırdan tesisata sahip evlerde yaşayan kişiler çoğu kişiye oranla daha fazla bakır miktarına maruz kalmaktadırlar, çünkü bakır korozyona uğramış borulardan içme suyuna geçmektedir. Havadaki bakır konsantrasyonu genellikle oldukça düşüktür bundan dolayı soluma ile bakıra maruz kalma ihmal edilebilir. Fakat bakır cevherini metale işleyen dökümcülerin yakınlarında yaşayan kişiler bu tür bir maruz kalmayı yaşamaktadırlar. Bakırdan tesisata sahip evlerde yaşayan kişiler çoğu kişiye oranla daha fazla bakır miktarına maruz kalmaktadırlar, çünkü bakır korozyona uğramış borulardan içme suyuna geçmektedir.

36 Serum düzeyinin yükseldiği durumlar;Yaş, infeksiyonlar ve inflamasyon, gebelik, lösemi, biliyer siroz, karahumma, Hodgkin hast., pellegra, pulmoner tbc., anemilerin çoğu, talasemi major-minör, romatik ateş, AMI, beyin infarktüsü, ankilozan spondilit, romatoit artrit, hipo ve hipertiroidizm, kollajen hastalıkları, SLE, renal diyaliz ve neonatal transfüzyon komplikasyonları, GI-akciğer- kemik-meme-serviks ve hematopoetik sistemde travma ve malign neoplazmalar. Serum düzeyinin yükseldiği durumlar;Yaş, infeksiyonlar ve inflamasyon, gebelik, lösemi, biliyer siroz, karahumma, Hodgkin hast., pellegra, pulmoner tbc., anemilerin çoğu, talasemi major-minör, romatik ateş, AMI, beyin infarktüsü, ankilozan spondilit, romatoit artrit, hipo ve hipertiroidizm, kollajen hastalıkları, SLE, renal diyaliz ve neonatal transfüzyon komplikasyonları, GI-akciğer- kemik-meme-serviks ve hematopoetik sistemde travma ve malign neoplazmalar.

37 Serum düzeyinin azaldığı durumlar; Wilson hast., GIS hast. (spru, çölyak), kistik fibroz, nefrotik sendrom, Menkes send., bazı demir eksikliği anemileri, yanmalar, dengesiz protein beslenmesi, kr. iskemik kalp hastalığı. Serum düzeyinin azaldığı durumlar; Wilson hast., GIS hast. (spru, çölyak), kistik fibroz, nefrotik sendrom, Menkes send., bazı demir eksikliği anemileri, yanmalar, dengesiz protein beslenmesi, kr. iskemik kalp hastalığı. Östrojen terapisi (ve gebelik) sırasında karaciğerde seruloplazmin sentezi büyük oranda aratar. Sonuç olarak plazma Cu’ı normal seviyesinin yaklaşık iki katına yükselir. Plazma seruloplazmin düzeyleri ayrıca oral kontraseptif ya da antiepileptik kullanımı sırasında da artar. Östrojen terapisi (ve gebelik) sırasında karaciğerde seruloplazmin sentezi büyük oranda aratar. Sonuç olarak plazma Cu’ı normal seviyesinin yaklaşık iki katına yükselir. Plazma seruloplazmin düzeyleri ayrıca oral kontraseptif ya da antiepileptik kullanımı sırasında da artar.

38 Plazma bakırının çoğunluğu seruloplazmindedir. Bakır emilimi yaygın ince bağırsak hastalığı olanlarda ve rekabet eden çinko ve kadmiyum iyonları alımı yüksek olanlarda zarar görmüş olabilir. Bakır eksikliği bakırdan yoksun süt diyeti alan bebeklerde (özellikle prematüre), eser metal içermeyen çözeltili uzun süre TPN alan hastalarda ve çinko tedavisi ya da penisilamin gibi bakır çelatları alan hastalarda gözlemlenmiştir. Plazma bakırının çoğunluğu seruloplazmindedir. Bakır emilimi yaygın ince bağırsak hastalığı olanlarda ve rekabet eden çinko ve kadmiyum iyonları alımı yüksek olanlarda zarar görmüş olabilir. Bakır eksikliği bakırdan yoksun süt diyeti alan bebeklerde (özellikle prematüre), eser metal içermeyen çözeltili uzun süre TPN alan hastalarda ve çinko tedavisi ya da penisilamin gibi bakır çelatları alan hastalarda gözlemlenmiştir.

39 Bakır eksikliği semptomları arasında nötropeni, anemi (demire yanıt vermeyen), osteoporoz, çeşitli kemik/eklem anormallikleri, cilt pigmentasyonunda azalma ve olasılıkla nörolojik ve kardiyak anormallikler bulunmaktadır. Bakır eksikliği semptomları arasında nötropeni, anemi (demire yanıt vermeyen), osteoporoz, çeşitli kemik/eklem anormallikleri, cilt pigmentasyonunda azalma ve olasılıkla nörolojik ve kardiyak anormallikler bulunmaktadır.

40 Genetik olarak saptanan bakır metabolizma hastalıkları Wilson hastalığı, bakır birikim hastalığı ve bebeklerde görülen bir bakır eksikliği olan ve nadir görülen Menkes hastalığından oluşmaktadır. Genetik olarak saptanan bakır metabolizma hastalıkları Wilson hastalığı, bakır birikim hastalığı ve bebeklerde görülen bir bakır eksikliği olan ve nadir görülen Menkes hastalığından oluşmaktadır. Bakır beyin infarktüsü geçiren insanların serebrospinal sıvısında artar. Bakır beyin infarktüsü geçiren insanların serebrospinal sıvısında artar. Bakır tuzu zehirlenme semptomları arasında mide bulantısı, kusma, başağrısı, diyare ve abdominal ağrı yer alır. Bunları karaciğer yaralanması, sarılık ve hemolitik şok takip edebilir. Bakır tuzu zehirlenme semptomları arasında mide bulantısı, kusma, başağrısı, diyare ve abdominal ağrı yer alır. Bunları karaciğer yaralanması, sarılık ve hemolitik şok takip edebilir.

41 Saçtaki bakır konsantrasyonları kıl gövdesini proksimalinden (kafa derisi) distal uca doğru artar. Kadınlarda yüksek seviyede bildirilmesi daha çok distal segmentlerin analiz edilmesinden kaynaklanabilir. Eksojen kontaminasyon ve diğer faktörler nedeniyle saçtaki bakır güvenilir bir Cu durumu ölçütü değildir. Saçtaki bakır konsantrasyonları kıl gövdesini proksimalinden (kafa derisi) distal uca doğru artar. Kadınlarda yüksek seviyede bildirilmesi daha çok distal segmentlerin analiz edilmesinden kaynaklanabilir. Eksojen kontaminasyon ve diğer faktörler nedeniyle saçtaki bakır güvenilir bir Cu durumu ölçütü değildir.

42

43 CİVA Hg bileşikleri bazı ilaçlarda, fungusitlerde, dental amalgamlarda ve sanayide (kağıt, deri, boya end. ve elektrikli aygıtlar, pil, termometre gibi ölçüm gereçlerinde) kullanılır. Diş tedavisi çalışanlarında yüksek Hg düzeyleri ve semptomatik Hg zehirlenmesi rapor edilmiştir. Deniz canlıları da biyolojik olarak metil civa biriktirebilir ve bunların tüketilmesi yoluyla zehirlenme belirtileri görülebilir Hg bileşikleri bazı ilaçlarda, fungusitlerde, dental amalgamlarda ve sanayide (kağıt, deri, boya end. ve elektrikli aygıtlar, pil, termometre gibi ölçüm gereçlerinde) kullanılır. Diş tedavisi çalışanlarında yüksek Hg düzeyleri ve semptomatik Hg zehirlenmesi rapor edilmiştir. Deniz canlıları da biyolojik olarak metil civa biriktirebilir ve bunların tüketilmesi yoluyla zehirlenme belirtileri görülebilir Kanda Hg’nın büyük kısmı eritrositlerde bulunur. Ayak tırnağında Hg düzeyi yüksek miyokard infarktüsü riski ile ilişkili olabilir. Kanda Hg’nın büyük kısmı eritrositlerde bulunur. Ayak tırnağında Hg düzeyi yüksek miyokard infarktüsü riski ile ilişkili olabilir.

44

45

46 Aşırı maruziyet veya aşırı kullanımda serum düzeyleri artar. Akut zehirlenme genellikle oral yoldan, GI yolakta korozif etkili ve renal tubüler hasara yol açan inorganik Hg almakla olur. Aşırı maruziyet veya aşırı kullanımda serum düzeyleri artar. Akut zehirlenme genellikle oral yoldan, GI yolakta korozif etkili ve renal tubüler hasara yol açan inorganik Hg almakla olur. Kr. Zehirlenme inhalasyonla (civa oda ısısında buharlaşır) veya küçük miktarlarda ağız yoluyla alınarak olur; jinjivitis, stomatitis, eretizm (herhangi bir uyarana karşı aşırı tepki), tremor, nefrotik sendrom, kolitis, anemi ve akrodini’ye (çocuklarda-uç ağrısı) yol açar. Kr. Zehirlenme inhalasyonla (civa oda ısısında buharlaşır) veya küçük miktarlarda ağız yoluyla alınarak olur; jinjivitis, stomatitis, eretizm (herhangi bir uyarana karşı aşırı tepki), tremor, nefrotik sendrom, kolitis, anemi ve akrodini’ye (çocuklarda-uç ağrısı) yol açar. Organik Hg intoksikasyonu yorgunluk, başağrısı, hafıza kaybı, apati, emosyonel kararsızlık, parestezi, ataksi, işitme kaybı, dizartiri, ilerleyen görsel fonksiyon kaybı, disfaji nedenidir; koma ve ölüme yol açabilir. Organik Hg intoksikasyonu yorgunluk, başağrısı, hafıza kaybı, apati, emosyonel kararsızlık, parestezi, ataksi, işitme kaybı, dizartiri, ilerleyen görsel fonksiyon kaybı, disfaji nedenidir; koma ve ölüme yol açabilir.

47 Bazı aşıların içinde bulunan civanın (timerosal) otizme neden olup olmadığı tıp dünyasında önemli bir tartışma konusu. Genel kanı bunun bir dedikodu olduğu! 7 Temmuz 1999’da Amerika Pediatri Kurumu (AAP) ve Amerika Birleşik Devletleri Halk Sağlığı Servisi (PHS) bileşik bir toplantı yaparak kesin bir kanıt olmamasına rağmen bir önlem olarak (çok fazla gönüllü olmasalar da) tiomerosalin (civa) aşılardan çıkartılmasına karar verdiler. O tarihten itibaren ABD’de civa kademeli olarak aşılardan çıkartıldı. Otizm bulguları aşıları yapıldıktan birkaç yıl sonra (genellikle 3-5 yaşlarında) ortaya çıktığı için sonuçlar 2003’ten sonra alınabilirdi. Nitekim Journal of American Physicians and Surgeons’ın 2006 Mart sayısında yayınlanan araştırmaya göre ABD tarihinde ilk defa otizm azaldı. Bazı aşıların içinde bulunan civanın (timerosal) otizme neden olup olmadığı tıp dünyasında önemli bir tartışma konusu. Genel kanı bunun bir dedikodu olduğu! 7 Temmuz 1999’da Amerika Pediatri Kurumu (AAP) ve Amerika Birleşik Devletleri Halk Sağlığı Servisi (PHS) bileşik bir toplantı yaparak kesin bir kanıt olmamasına rağmen bir önlem olarak (çok fazla gönüllü olmasalar da) tiomerosalin (civa) aşılardan çıkartılmasına karar verdiler. O tarihten itibaren ABD’de civa kademeli olarak aşılardan çıkartıldı. Otizm bulguları aşıları yapıldıktan birkaç yıl sonra (genellikle 3-5 yaşlarında) ortaya çıktığı için sonuçlar 2003’ten sonra alınabilirdi. Nitekim Journal of American Physicians and Surgeons’ın 2006 Mart sayısında yayınlanan araştırmaya göre ABD tarihinde ilk defa otizm azaldı.Journal of American Physicians and SurgeonsJournal of American Physicians and Surgeons

48

49 KADMİYUM

50 KADMİYUM İnhalasyon yoluyla akut olarak maruz kalındığında (endüstriyel koşullar) pulmoner ödem, proliferatif intersitisyel pnömoni ve kardiyovasküler kollaps içeren akut solunum semptomları gelişir, kalıcı karaciğer hasarı oluşabilir. İnhalasyon yoluyla akut olarak maruz kalındığında (endüstriyel koşullar) pulmoner ödem, proliferatif intersitisyel pnömoni ve kardiyovasküler kollaps içeren akut solunum semptomları gelişir, kalıcı karaciğer hasarı oluşabilir. Kadmiyum özellikle deniz ve alkali ortam korozyonuna karşı mukavemeti nedeniyle demir, çelik, pirinç ve alüminyum kaplamasında kullanılmaktadır. Kadmiyum kaplamaları elektrik, elektronik, otomotiv ve Uzay sanayisinde çok yaygındır. Kadmiyumun en önemli kullanım alanı Ni - Cd, Ag - Cd ve Hg - Cd pilleridir. Normal Ni - Cd pilleri günlük hayatta kullanılan elektronik cihazlarda, büyük kapasiteli olanları ise uçak ve gemilerde geniş bir tüketim alanı bulmuştur. Kadmiyum özellikle deniz ve alkali ortam korozyonuna karşı mukavemeti nedeniyle demir, çelik, pirinç ve alüminyum kaplamasında kullanılmaktadır. Kadmiyum kaplamaları elektrik, elektronik, otomotiv ve Uzay sanayisinde çok yaygındır. Kadmiyumun en önemli kullanım alanı Ni - Cd, Ag - Cd ve Hg - Cd pilleridir. Normal Ni - Cd pilleri günlük hayatta kullanılan elektronik cihazlarda, büyük kapasiteli olanları ise uçak ve gemilerde geniş bir tüketim alanı bulmuştur.

51 Kadmiyumun yoğun olarak kullanıldığı diğer bir alan da boya endüstrisidir. Kadmiyum bunlardan başka stabilizör olarak plastik ve sentetik elyaf sanayinde, televizyon tüpleri ve florasan lamba imalinde, nükleer reaktör kontrol sistemlerinde ve alaşımlarda kullanım alanı bulmuştur. Kadmiyumun yoğun olarak kullanıldığı diğer bir alan da boya endüstrisidir. Kadmiyum bunlardan başka stabilizör olarak plastik ve sentetik elyaf sanayinde, televizyon tüpleri ve florasan lamba imalinde, nükleer reaktör kontrol sistemlerinde ve alaşımlarda kullanım alanı bulmuştur. Cd kaplı kaplarda hazırlanan ya da saklanan gıdaların sindirilmesi sonucunda da alınabilir. Sindirimle akut zehirlenme yemekten sonra 30 dk. içinde şiddetli GI semptomların aniden başlamasına neden olur. Cd kaplı kaplarda hazırlanan ya da saklanan gıdaların sindirilmesi sonucunda da alınabilir. Sindirimle akut zehirlenme yemekten sonra 30 dk. içinde şiddetli GI semptomların aniden başlamasına neden olur.

52 Kronik olarak besinlerle alınması ağır osteomalazi ve Fankoni benzeri renal fonksiyon bozukluklarına neden olur. Cd özellikle böbrek ve karaciğerde yoğunlaşmak suretiyle dokularda birikir. Kandaki düzeyinin çoğunluğu eritrositlerde bulunur. Kronik olarak besinlerle alınması ağır osteomalazi ve Fankoni benzeri renal fonksiyon bozukluklarına neden olur. Cd özellikle böbrek ve karaciğerde yoğunlaşmak suretiyle dokularda birikir. Kandaki düzeyinin çoğunluğu eritrositlerde bulunur. Sigara içenlerde düzeyi içmeyenlere göre daha yüksektir. Sigara içenlerde düzeyi içmeyenlere göre daha yüksektir.

53

54 KOBALT Aylarca teşhis konulamayan hastanın rahatsızlığının ne olduğunu, "House M.D." dizisinin hayranı doktor çözdü.Dizinin bir bölümünde konu edilen belirtileri gösteren hasta, Dr. House’un koyduğu tanıya göre tedavi edildi Aylarca teşhis konulamayan hastanın rahatsızlığının ne olduğunu, "House M.D." dizisinin hayranı doktor çözdü.Dizinin bir bölümünde konu edilen belirtileri gösteren hasta, Dr. House’un koyduğu tanıya göre tedavi edildi

55 Aşırı kobalt alımı nedeniyle oluşan toksik etkiler eritropoetik ajanlar kullanan böbrek hastalarında ve kobalt eklenen yoğun bira içicilerinde gözlenmiştir. Toksik etkiler tiroid bezi hiperplazisi, miksödem, kardiyomiyopati (özellikle alkolizmde), polisitema ve sinir hasarından oluşmaktadır. Aşırı kobalt alımı nedeniyle oluşan toksik etkiler eritropoetik ajanlar kullanan böbrek hastalarında ve kobalt eklenen yoğun bira içicilerinde gözlenmiştir. Toksik etkiler tiroid bezi hiperplazisi, miksödem, kardiyomiyopati (özellikle alkolizmde), polisitema ve sinir hasarından oluşmaktadır. İnsanlarda kobalt eksikliği bildirilmemiştir. Endüstriyel ortamlarda kobalta maruz kalma ya da kobalt tozu inhalasyonu alerjik dermatit, astım ve pulmoner semptomlara yol açabilir. İnsanlarda kobalt eksikliği bildirilmemiştir. Endüstriyel ortamlarda kobalta maruz kalma ya da kobalt tozu inhalasyonu alerjik dermatit, astım ve pulmoner semptomlara yol açabilir.

56 Kobalt B vitamini içinde bulunan bir bileşendir. Birçok besinde bulunur ve kolayca emilir. Kötüleşen ortopedik implant bulunan bireylerde kobalt konsantrasyonları artabilir. Kobalt klorür olarak orak hücreli anemi gibi bazı dirençli anemilerin tedavisinde kullanılmaktadır, ancak eritropoetinin terapotik madde olarak piyasaya çıkmasından bu yana kullanımı azalmıştır. Kobalt ağız boşluğu, farenks ve larenks kanseri, rabdomiyosarkoma gibi radyoduyarlı ve yaygın tümörlerin tedavisinde kullanılmaktadır. Kobalt B vitamini içinde bulunan bir bileşendir. Birçok besinde bulunur ve kolayca emilir. Kötüleşen ortopedik implant bulunan bireylerde kobalt konsantrasyonları artabilir. Kobalt klorür olarak orak hücreli anemi gibi bazı dirençli anemilerin tedavisinde kullanılmaktadır, ancak eritropoetinin terapotik madde olarak piyasaya çıkmasından bu yana kullanımı azalmıştır. Kobalt ağız boşluğu, farenks ve larenks kanseri, rabdomiyosarkoma gibi radyoduyarlı ve yaygın tümörlerin tedavisinde kullanılmaktadır. Mesleki maruziyeti değerlendirmek için alınan örnekler çalışma haftasının son gününde vardiya sonunda alınmalıdır. Mesleki maruziyeti değerlendirmek için alınan örnekler çalışma haftasının son gününde vardiya sonunda alınmalıdır.

57

58 KURŞUN Kurşun’un en önemli tüketim alanı akü imalatıdır. Yeraltı haberleşme kablolarının kurşunla izolasyonu diğer önemli tüketim alanı olarak göze çarpar. Korozyonu önleyen kurşun oksit boyalar çelik konstrüksiyonlarda kullanılır. Kurşun tetraetil ve tetrametil benzin içinde oktan ayarlayıcı olarak kullanılır. Kurşun radyasyonu en az geçiren metal olması nedeniyle bu ışınlardan korunmada, renkli televizyon tüplerinin yapımında ve mühimmat imalinde de önemli miktarlarda kullanılmaktadır. Kurşun’un en önemli tüketim alanı akü imalatıdır. Yeraltı haberleşme kablolarının kurşunla izolasyonu diğer önemli tüketim alanı olarak göze çarpar. Korozyonu önleyen kurşun oksit boyalar çelik konstrüksiyonlarda kullanılır. Kurşun tetraetil ve tetrametil benzin içinde oktan ayarlayıcı olarak kullanılır. Kurşun radyasyonu en az geçiren metal olması nedeniyle bu ışınlardan korunmada, renkli televizyon tüplerinin yapımında ve mühimmat imalinde de önemli miktarlarda kullanılmaktadır.

59 Bu endüstriyel alanlarda çalışan işçilerin maruziyet durumunun değerlendirilebilmesi kandaki kuşun düzeyinin 3 ayda bir periyodik olarak ölçümüyle mümkün olmaktadır. Kurşun zehirlenmesi; anoreksiya, karın ağrısı, irritabilite, apati, kurşun ensefalopatisi, anemi ve periferal nöropati ile sonuçlanabilir. Artmış Pb maruziyeti sonucu hipertansiyon riski ve kronik renal hastalık gelişme riskini arttırır. Bu endüstriyel alanlarda çalışan işçilerin maruziyet durumunun değerlendirilebilmesi kandaki kuşun düzeyinin 3 ayda bir periyodik olarak ölçümüyle mümkün olmaktadır. Kurşun zehirlenmesi; anoreksiya, karın ağrısı, irritabilite, apati, kurşun ensefalopatisi, anemi ve periferal nöropati ile sonuçlanabilir. Artmış Pb maruziyeti sonucu hipertansiyon riski ve kronik renal hastalık gelişme riskini arttırır.

60 Pubertada davranışsal gecikmeler ve çocuklardaki kurşun zehirlenmelerinde subklinik nörolojik etkiler dökümante edilmiştir yaşlarda; eski, harap olmuş evlerde yaşayanlar veya ziyaret eden çocuklarda risk yüksektir. Pubertada davranışsal gecikmeler ve çocuklardaki kurşun zehirlenmelerinde subklinik nörolojik etkiler dökümante edilmiştir yaşlarda; eski, harap olmuş evlerde yaşayanlar veya ziyaret eden çocuklarda risk yüksektir. Kontaminasyonsuz örnek kullanmak çok önemlidir. Kurşun zehirlenmelerinde kan kurşun düzeylerinin ölçümü en iyi belirteçtir. Kontaminasyonsuz örnek kullanmak çok önemlidir. Kurşun zehirlenmelerinde kan kurşun düzeylerinin ölçümü en iyi belirteçtir.

61

62 SELENYUM Selenyumun İnsan Vücudundaki İşlevleri: Selenyumun İnsan Vücudundaki İşlevleri: Bağışıklık sistemini aktive eder. Virüslerle ve kanserle savaşan hücreleri güçlendirir. Bağışıklık sistemini aktive eder. Virüslerle ve kanserle savaşan hücreleri güçlendirir. Vücudun toksinlerden arındırılması için gerekli bir enzim olan glutathione üretimine yardımcı olur. Glutathion peroxidaz, dokuları, serbest radikallerin hasarına karşı korur ve antikanser etkileri de büyük oranda, vücutta selenyum olup olmamasına bağlıdır. Vücudun toksinlerden arındırılması için gerekli bir enzim olan glutathione üretimine yardımcı olur. Glutathion peroxidaz, dokuları, serbest radikallerin hasarına karşı korur ve antikanser etkileri de büyük oranda, vücutta selenyum olup olmamasına bağlıdır.

63 Vücudun antioksidan enzim sisteminin entegral bir parçası olarak, selenyumun, DNA metabolizması, hücre zarı bütünlüğü ve karaciğerin ve de pankreasın optimal fonksiyon yapmaları üzerinde çok temel etkileri bulunmaktadır. Vücudun antioksidan enzim sisteminin entegral bir parçası olarak, selenyumun, DNA metabolizması, hücre zarı bütünlüğü ve karaciğerin ve de pankreasın optimal fonksiyon yapmaları üzerinde çok temel etkileri bulunmaktadır. Selenyum DNA mıza zarar veren serbest radikallere karşı antioksidan olarak görev yapar. Kanser, kalp rahatsızlıkları ve hatta yaşlanma ile mücadelede yardımcı olmak üzere C ve E vitaminleriyle sıklıkla dâhil edilir. Viral enfeksiyonlarla mücadelede de kullanılır ve hatta AIDS/HIV in ilerlemesini yavaşlatabilir. Selenyum aynı zamanda normal karaciğer işlevini destekleyerek iyi sağlığa katkıda bulunur. Selenyum DNA mıza zarar veren serbest radikallere karşı antioksidan olarak görev yapar. Kanser, kalp rahatsızlıkları ve hatta yaşlanma ile mücadelede yardımcı olmak üzere C ve E vitaminleriyle sıklıkla dâhil edilir. Viral enfeksiyonlarla mücadelede de kullanılır ve hatta AIDS/HIV in ilerlemesini yavaşlatabilir. Selenyum aynı zamanda normal karaciğer işlevini destekleyerek iyi sağlığa katkıda bulunur.

64 Son zamanlarda yapılan birçok bilimsel araştırma bu mineralin mide ve bağırsak kanserlerine karşı yüksek seviyede koruyucu etkisinin olduğunu göstermiştir. Son zamanlarda yapılan birçok bilimsel araştırma bu mineralin mide ve bağırsak kanserlerine karşı yüksek seviyede koruyucu etkisinin olduğunu göstermiştir.

65 Retiküloendotelyal neoplazi, endüstriyel toksisitede düzeyleri artar. Retiküloendotelyal neoplazi, endüstriyel toksisitede düzeyleri artar. GI ca, malnütrisyon, TPN, gebelik, siroz, hepatit, kardiyomiyopati ve HIV’de düzeyleri azalır. GI ca, malnütrisyon, TPN, gebelik, siroz, hepatit, kardiyomiyopati ve HIV’de düzeyleri azalır. Selenyuma maruz kalınması, idrar ve nefeste sarımsak kokusu, metalik tat, başağrısı, bulantı, kusma, karıncalanma hissi, kasılmalar, pnömoni, pulmoner ödem ve dolaşım bozukluğuna neden olur. Selenyuma maruz kalınması, idrar ve nefeste sarımsak kokusu, metalik tat, başağrısı, bulantı, kusma, karıncalanma hissi, kasılmalar, pnömoni, pulmoner ödem ve dolaşım bozukluğuna neden olur.

66 Selenyuma endüstriyel olarak maruz kalma cam pigmentler, boya, elektronik cihazlar, fungusitler, lastik ve yarı-iletken maddelerin üretimi sırasında oluşur. Selenyuma endüstriyel olarak maruz kalma cam pigmentler, boya, elektronik cihazlar, fungusitler, lastik ve yarı-iletken maddelerin üretimi sırasında oluşur. Çevreye bağlı olarak gıdalarda, vücut dokularında ve vücut sıvılarındaki selenyum konsantrasyonları geniş ölçüde değişir. Çevreye bağlı olarak gıdalarda, vücut dokularında ve vücut sıvılarındaki selenyum konsantrasyonları geniş ölçüde değişir.

67 Teknoloji ilerledikçe ve sanayileşme arttıkça bu sektörlerde çalışanlarda maruziyet azalmadan devam etmektedir. Kişilerin sağlıklı bir şekilde çalışabilmesi açısından belirli periyodlarla bu etken maddelerin analizini yapmayı amaçladık (örneğin kanda kurşun düzeylerinin 3 ayda bir işyeri hekimince yapılması ve takibi zorunludur). Teknoloji ilerledikçe ve sanayileşme arttıkça bu sektörlerde çalışanlarda maruziyet azalmadan devam etmektedir. Kişilerin sağlıklı bir şekilde çalışabilmesi açısından belirli periyodlarla bu etken maddelerin analizini yapmayı amaçladık (örneğin kanda kurşun düzeylerinin 3 ayda bir işyeri hekimince yapılması ve takibi zorunludur).

68 Bu ajanlara maruz kalma sonucunda yukarıda belirttiğimiz değişik yelpazede sağlık problemleri oluşmaktadır. Bunların herbirinde neden olan etkene ve oluşan hasara yönelik tedavi planlanmaktadır. Bu etkenlerden ve aşırı maruz kalmadan korunmak için işyerlerinde güvenlik tedbirlerinin eksiksiz uygulanması ve kişisel korucuların tüm çalışanlarca kullanılması zorunludur. Bu ajanlara maruz kalma sonucunda yukarıda belirttiğimiz değişik yelpazede sağlık problemleri oluşmaktadır. Bunların herbirinde neden olan etkene ve oluşan hasara yönelik tedavi planlanmaktadır. Bu etkenlerden ve aşırı maruz kalmadan korunmak için işyerlerinde güvenlik tedbirlerinin eksiksiz uygulanması ve kişisel korucuların tüm çalışanlarca kullanılması zorunludur.


"BİYOLOJİK MATERYALDE AĞIR METAL ve ESER ELEMENT ANALİZİ Dr. İnanç KARAKOYUN." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları