Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

ÖLÇME ARAÇ ve YÖNTEMLERİNİN NİTELİKLERİ. Ölçme Araç ve Yöntemlerinin Nitelikleri Ölçme araçlarının nitelikleri ölçme hataları ile doğrudan ilgili olduğundan.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "ÖLÇME ARAÇ ve YÖNTEMLERİNİN NİTELİKLERİ. Ölçme Araç ve Yöntemlerinin Nitelikleri Ölçme araçlarının nitelikleri ölçme hataları ile doğrudan ilgili olduğundan."— Sunum transkripti:

1 ÖLÇME ARAÇ ve YÖNTEMLERİNİN NİTELİKLERİ

2 Ölçme Araç ve Yöntemlerinin Nitelikleri Ölçme araçlarının nitelikleri ölçme hataları ile doğrudan ilgili olduğundan öncelikle hata ve hata türleri incelenmelidir. Okulda öğrenci başarılarının ölçülmesinde farklı ölçme araç ve yöntemleri belirli oranlarda kullanılmaktadır. Bu araçlarla yapılan ölçme uygulamalarında ne kadar dikkatli olunsa da, ölçme sonuçlarına bir miktar hata karışır. Bu hataların neler olduğu aşağıda gösterilmektedir.

3 Ölçmede Hata Hata: Ölçme sonuçlarına istenmeyen değişkenlerin karışmasıdır. Hataların bir kısmı kontrol dışında ölçme sonuçlarına karışabilir. Bu nedenle çok iyi sanılan ölçme araçlarıyla yapılan ölçmelerde bile bir miktar hata vardır.

4 Hata Kaynakları Bu hatalar, ölçme araçları (terazi, cetvel, metre, test gibi), ölçme yöntemi (yazılı, sözlü, kısa cevaplı...), ölçme işlemini yapan kişi, ölçmenin yapıldığı ortam, bireyin kişisel özelliklerinden kaynaklanabilir.

5 ÖLÇME HATALARI Ölçülen nesnenin gerçek değeri ile gözlem ya da ölçme sonucunda elde edilen değer arasındaki farka “ÖLÇME HATASI” denir. Eğitimdeki ölçmelerin genellikle dolaylı olması, eğitimdeki ölçme sonuçlarında daha çok hata çıkmasına neden olabilmektedir.

6 Hata Türleri 1) Sabit hata, 2) Sistematik hata, 3) Tesadüfi hata.

7 Sabit Hata Bir ölçmeden diğerine miktarı değişmeyen hatalardır. Ölçüm aracındaki bir hatanın tüm ölçümleri aynı şekilde etkilemesi durumu söz konusudur. Örneğin; bütün öğrencilerin test puanlarına 5 puan eklemek, cetveldeki bir santimlik kısalık gibi.

8 Sistematik Hata Ölçülen büyüklüğe, ölçmeciye ya da ölçme koşullarına bağlı olarak miktarı değişen hatalardır. Örneğin, yapılan sınavda çalışkan olduğu düşünülen öğrencilere öğretmenlerin fazladan puan vermesi ya da çalışkan olmadığı düşünülen öğrencilere düşük puan vermesi gibi.

9 Tesadüfi Hata Yönü, miktarı ve kaynağı belli olmayan hatalardır. Sabit ve sistematik hataların miktarı ve yönü çeşitli yollarla belirlenebilmekte ve dolayısı ile ölçme sonuçları bu hatalardan arındırılabilmektedir. Ancak tesadüfi hatalar için aynı durum söz konusu değildir.

10 Hata Kaynakları Ölçme sonuçlarına karışan hatalar genel olarak; ölçmeyi yapan kişilerden ölçmenin yapıldı ğ ı araçtan ölçme ortamından ölçmenin yapıldı ğ ı gruptan kaynaklanabilir.

11 Ölçmeyi Yapan Kişiden Kaynaklanan Hatalar Ölçmeyi yapan kişinin ölçme yaparken; öznel puanlama eğilimi, dikkatsizliği, yorgunluğu vb. ölçme sonuçlarına hata karışmasına neden olabilir. Puanlama aşamasında, puanlayıcının kendine ait yorumları puanlamaya etki edebilir. Her puanlayıcı sınavları kendi bakış açısına ve anlayışına göre değerlendirecektir. Eğitimde, özellikle yazılı yoklama ve ödevler puanlanırken; puanlayıcı kanıları, farklı bakış açıları hataya neden olabilir. Puanlamanın nesnel olmaması, öznel kanılara dayalı olması hata kaynağıdır. Bir testten elde edilen puanların, puanlayıcıya ve puanlama zamanına göre değişmemesi; puanlamadaki tesadüfi hataların azlığı, testin puanlama güvenirliğinin yüksekliğini gösterir.

12 Ölçmenin Yapıldığı Araçtan Kaynaklanan Hatalar Bu konuda hataya neden olan en önemli faktör testte yer alan maddelerin kapsamı yeterince örnekleyememesidir. Bir özelliği ölçmek üzere bir test geliştirilmişse, testin maddelerinin geliştirilmiş olduğu özelliğin kapsamına giren tüm konuları yeterince kapsaması, tüm davranışları iyi örneklemesi gereklidir testler yapılandırılırken maddelerin iyi ifade edilememesi, öğrencilerin soruları yanlış anlamasına ve hataya neden olacaktır. çoktan seçmeli ve doğru yanlış tipi objektif testlerde karşılaşılan ve şans başarısı olarak adlandırılan, yanıtlayıcının doğru yanıtı bilmediği halde tahmin yoluyla bulması yine bir hatadır.

13 Ölçmenin Yapıldığı Ortamdan Kaynaklanan Hatalar Test uygulanırken ortaya çıkan testin yapıldığı ortamla ilgili bazı hata kaynaklan, testi alan bireylerin motivasyonunu ya da dikkatini etkileyebilir. Bu da ölçme sonuçlarına hata karışmasına neden olabilir. Bu faktörlerin etkisiyle, birey alabileceği puanın altında veya üstünde puan alabilir. Testin uygulanışı sırasında, sınavın uygulandığı dersliğin sıcaklığı, ışık, havalandırma, gürültü düzeyi, sınav düzeninin kopya çekmeye uygun olması gibi faktörler, ortamla ilgili hata kaynaklarına örnek olarak verilebilir Teste ait uygulama koşulları, testi alan her öğrenci için aynı olmalıdır. Yani, testi alan tüm bireyler aynı koşul ve olanaklarda sınavı almalıdır.

14 Ölçmenin Yapıldığı Gruptan Kaynaklanan Hatalar Ölçmenin yapıldığı gruba ait bireylerin, ölçme işlemi yapılırken içinde bulundukları motivasyon, heyecan, stres, uykusuzluk, dikkat dağınıklığı vb. gibi özel koşullar ya da ölçme işlemi yapılmadan önce geçirdikleri, kaza, şok, tartışma vb. gibi olumsuz yaşantılar, onların ölçülen özelliklerine ilişkin gerçek performanslarını ortaya koymalarını engelleyecektir. Bu durumda bireylerden elde edilen puanlar olması gerekenden yani onların gerçek performansından farklı olacaktır. Bu da güvenirliği etkileyen bir hata kaynağıdır. Bu sebeple, test verilmeden önce, testi alan bireylerin moral ve motivasyonu onları rahatlatıcı ve telkin edici sözlerle düzeltilmelidir.

15 Güvenirlik Bir ölçme aracının güvenirliği, aracın, ölçmek istediği değişkeni ne derece duyarlıkla ölçtüğü, ya da ölçme sonuçlarının hatalardan arınıklık derecesidir. Güvenirlik, tesadüfi hataların olası kaynaklarına göre çeşitli anlamlar almaktadır. Bunlar: duyarlılık, kararlılık ve tutarlılık anlamındaki güvenirlikler'dir.

16 Duyarlılık Ölçme aracının birimi ile ilgilidir. Birimi küçük olan ölçme aracı ya da ölçme sonucu, birimi büyük olandan daha duyarlıdır. Örne ğ in; gram bölmeli bir terazi ile yapılan ölçmeler ve elde edilen ölçme sonuçları, sadece kilogram bölmeli bir kantarla yapılan ölçmelerden ve elde edilen ölçme sonuçlarından daha duyarlı, dolayısıyla da daha güvenilirdir.

17 Kararlılık Ölçülen özelliğin aynı araçla değişik zamanlarda birden fazla ölçülmesi durumunda farklı değerler alıp almadığı ile ilgilidir. Eğer ölçme sonuçları bir ölçmeden diğerine değişiyorsa ölçme sonuçlarının kararlı olmadığı yani güvenilir olmadığı söylenebilir.

18 Tutarlılık Testi oluşturan maddelerin testin bütünü ile olan tutarlılığı ile ilgilidir.

19 Güvenirlik Güvenirlik katsayısı adı verilen bir katsayı ile ifade edilir ve korelasyona dayalı olarak hesaplanır. Korelasyon katsayısı -1 ile +1 arasında değişen değerler almakla birlikte güvenirlik katsayısı hemen her zaman sıfır (0) ile bir (+1) arasında değişen değerler almaktadır. Bir ölçme aracı ya da ölçme sonuçları bu katsayının +1'e yakınlığı oranında tesadüfi hatalardan arınık yani güvenilir olarak kabul edilir.

20 Güvenirlik Artırma Yolları 1) Güvenirliği artırmada en etkili yol, soru sayısını artırmaktır. Böylece birimin değeri küçülerek duyarlılık artar. 2) Öğrencilerin sınava güdülenmesi, 3) Ölçme aracını oluşturan soruların açık ve anlaşılır yazılması, 4) Soruların uygun büyüklükte puntoyla yazılması, 5) Soruların test formu içerisine düzgün yerleştirilmesi, 6) Baskı hatalarının olmaması, okunaklı olması vb.

21 Güvenirlik Artırma Yolları 7) Sınav süresinin yeterli verilmesi, 8) Sınav ortamının temiz, yeterli düzeyde ısı, aydınlık olması, 9) Gürültülü bir ortamda olmaması 10) Öğrencinin kaygı düzeyinin belli bir düzeyde olması. 11) Puanlamanın objektifliği

22 Güvenirlik Kestirme Yöntemleri 1) Test-tekrar test yöntemiyle güvenirlik 2) Paralel formlarla hesaplanan güvenirlik 3) Eşdeğer iki yarıyla hesaplanan güvenirlik 4) Testi oluşturan maddelerin birbiriyle uyumuna bakılarak güvenirliğin kestirilmesi

23 Test-Tekrar Test Yöntemi Bu yöntemde, aynı ölçme aracı, de ğ işik iki zamanda, aynı gruba uygulanarak bu iki uygulamadan elde edilen puanlar arasındaki korelasyon katsayısı bulunur. Bu katsayının elde edilmesinde Pearson Çarpım Momentleri Korelasyon tekni ğ inden yararlanılır Elde edilen korelasyon katsayısı kararlılık anlamındaki güvenirlik katsayısı olarak kullanılır. Bu yöntem daha çok ölçülen özelli ğ in uzun süreli de ğ işim göstermedi ğ i durumlarda işe koşulmalıdır.

24 Paralel Testler Yöntemi Paralel testler yöntemi, aynı özelli ğ i ölçmeye yönelik olarak hazırlanmış olan iki paralel (eşde ğ er) testin, aynı gruba aynı anda ya da ölçülen özellikte bir de ğ işme olamayacak kadar kısa bir zaman aralı ğ ı ile uygulanması ve iki testten elde edilen puanlar arasındaki Pearson Çarpım Momentleri Korelasyon katsayısının hesaplanması esasına dayalıdır. Paralel testler yönteminde testlerin aynı gruba belirli bir zaman aralı ğ ı ile uygulanması durumunda elde edilen katsayı kararlılık anlamındaki güvenirli ğ e karşılık gelmektedir.

25 Testi Yarılama Yöntemi Testi yarılama (eşde ğ er iki yarı) yönteminde, bir gruba bir kez uygulanmış olan bir testin iki eşit yarıya bölünmesi ve ö ğ rencilerin birinci ve ikinci yarıdan elde ettikleri puanlar arasındaki hesaplanması gerekmektedir. Bu yolla hesaplanan katsayı testin bir yarısına ilişkin güvenirli ğ i vermektedir. Testin bütününe ilişkin güvenirli ğ i bulmak için Spearman Brown düzeltme formülü kullanılır. Bu yöntemle elde edilen katsayı testin iç tutarlı ğ ının bir ölçüsü olarak yorumlanabilir.

26 Geçerlilik Geçerlilik, bir ölçme aracının ölçmek istediği değişkeni ölçüp ölçmediği, ölçüyorsa onu başka değişkenlerden ne derece arınık olarak ölçtüğüdür. Daha genel anlamda ölçme aracının amacını gerçekleştirebilme düzeyidir.

27 Geçerlilik Türleri 1) Kapsam geçerliliği, 2) Yordama geçerliliği, 3) Yapı geçerliliği olarak sıralanmaktadır.

28 Kapsam Geçerliliği Sınav sorularının ölçmek istediği konu alanını kapsayıp kapsamadığı kapsam geçerliliğini gösterir. Soruların konu alanını yeterince kapsayıp kapsamadığı konu alanı uzmanlarının görüşü alınarak belirlenebilir.

29 Yordama Geçerliliği Öğrencileri bir öğretim programına yerleştirmeden önce, seçme amacıyla yapılan sınavlardaki başarı ölçülerine bakarak, öğretim programındaki başarılarını kestirmek sınavın yordama geçerliliğini verir. Eğer sınavla seçilen öğrenciler, seçilmeyen öğrencilere göre daha başarılı olacaksa seçmede kullanılan aracın yordama geçerliliğinin olduğu söylenebilir.

30 Yapı Geçerlili ğ i Yapı, birbiri ile ilgili olduğu düşünülen belli öğelerin ya da öğeler arasındaki ilişkilerin oluşturduğu bir sistemdir. Hazırlanan bir testin yapı geçerliliğine sahip olabilmesi için, söz konusu testin yalnız ölçmek istediği niteliğe ilişkin sorulara sahip olması gerekir. Örneğin; matematik dersine ilişkin bir sınavda öğrencilerin yalnız matematik bilgileri ölçülmelidir. Böyle bir sınavda başka bir derse ilişkin nitelikleri ölçen soruların bulunması yapı geçerliliğini bozar.

31 Geçerliliği Düşüren Faktörler 1) Güvenirliği düşüren bütün etmenler geçerliliği de düşürür. 2) Soruların dersin konularını yeterince kapsamaması 3) Soru sayısının azlığı, 4) Sınavın uygulama koşullarının olumsuzluğu 5) Sınav süresinin yetersizliği 6) Sınav stresi ve güdülenme yetersizliği 7) Puanlama hatası 8) Sınavın çok zor ve çok kolay olması 9) Ölçüt puanların güvenirliği

32 Kullanışlılık Ölçme aracının ekonomik olması, uygulama süresinin kısalığı, ölçmeciden istediği beceriler, hazırlamasının ve uygulamasının kolaylığı, puanlamasının pratikliği gibi etkenler ölçme aracının kullanışlılığını gösterir. Ölçme aracının kullanışlılığı, diğer iki özelliğini artırıcı yönde rol oynar.

33 Ölçme Aracının Kullanışlılığına İlişkin Kriterler Ekonomiklik Uygulanabilirlik Puanlanabilirlik

34 Ekonomiklik Ölçme aracının, zaman, para, emek açısından ekonomik olması demektir Ölçme aracı, hazırlayan kişiye ve di ğ er okul personeline, çok fazla mali yük getirmemelidir. Ekonomiklik; ne ucuz test ve yöntemleri gelişi güzel kullanmayla sa ğ lanabilir, ne de pahalı araçları ya da yöntemleri tercih etmek do ğ rudur. Ekonomiklik, ölçme aracının geçerlik ve güvenirlik gibi teknik özelliklerinin göz önünde tutularak, olabildi ğ ince ucuza mal edilebilmesidir.

35 Uygulanabilirlik Bir ölçme aracı ya da testin uygulanabilirlik özelliğine sahip olabilmesi için, 1) ölçme aracının ya da testin, yönergesi (talimatları) ve testle ilgili açıklamalar, açık seçik ve öğrencilerin anlayabileceği biçimde olmalı, 2) ölçme aracının ya da testin biçimsel özellikleri (formatı) uygun ve anlaşılır olmalı, 3) eğer ölçme aracı ya da test çeşitli materyalleri veya parçaları içeriyorsa, bu parça veya materyaller kolayca ve anlamlı bir biçimde birleştirilebilir ve kullanılabilir olmalı, 4) testi uygulayan kişi ya da kişiler gereksiz çaba sarf etmeden testi kullanabilmeli ya da uygulayabilmelidirler. 5) Teste, test materyallerine ve test durumlarına ilişkin açıklamalar, talimatlar vs. açık seçik, anlaşılır olmalıdır 6) Gerektiğinde, testin ya da (varsa) testin içindeki materyallerin kullanımına ilişkin örnekler açık seçik olmalıdır. 7) Testin, sayfa düzeni, yazı düzeni, satır aralıkları, yazı stili ve puntosu gibi genel biçimsel özelliklerine dikkat edilmeli, 8) öğrencilerin test maddelerini kolayca algılayacağı biçimde düzenlenmelidir.

36 Puanlanabilirlik Ölçme aracının puanlanabilirlik özelliğine sahip olabilmesi için, 1) Ölçme aracı ve/veya yanıt kağıdı (formu) öğrenci yanıtlarını uygun biçimde almak için, öğrencinin kolayca anlayabileceği ve algılayabileceği biçimde düzenlenmeli, 2) Yanıt anahtarı dikkatli, özenle ve doğru hazırlanmalı, kullanımı kolay, anlaşılır ve pratik olmalı, güvenilir bir puanlamaya olanak sağlamalı, 3) Puanlayıcı, ölçme aracına ilişkin puanları kolay, doğru ve hızlı elde edebilmelidir.

37 TEŞEKKÜR EDER İ M…


"ÖLÇME ARAÇ ve YÖNTEMLERİNİN NİTELİKLERİ. Ölçme Araç ve Yöntemlerinin Nitelikleri Ölçme araçlarının nitelikleri ölçme hataları ile doğrudan ilgili olduğundan." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları