Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Onkoloji Hemşiresinin Etik Yükümlülükleri Prof. Dr. Nermin Ersoy Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıp Tarihi ve Etik Anabilim Dalı.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Onkoloji Hemşiresinin Etik Yükümlülükleri Prof. Dr. Nermin Ersoy Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıp Tarihi ve Etik Anabilim Dalı."— Sunum transkripti:

1 Onkoloji Hemşiresinin Etik Yükümlülükleri Prof. Dr. Nermin Ersoy Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıp Tarihi ve Etik Anabilim Dalı

2 Onkoloji Hemşiresine,  Hemşireli ğ in etik de ğ erleri,  Hemşireli ğ in etik ilkeleri,  Hemşireli ğ in temel görevleri ile standartları rehberlik etmektedir.  Mesle ğ in de ğ erleri ve etik ilkeleri ile hastanın de ğ erleri, inançları ve beklentileri arasındaki de ğ er çatışmaları, ciddi etik ikilemler yaratabildi ğ i gibi  Kurumlardaki belirsizlikler ya da çözümsüzlükler de etik ikilemleri artırabilmektedir. Prof. Dr. Nermin Ersoy. 16.Ulusal Kanser Kongresi, Nisan 2009, Antalya 2

3  En az iki ahlaksal/etik ödev, iki etik do ğ ru arasında yaşanan çatışmadır.  Onkolojide etik ikilem ise elde edilmek istenen tıbbi yarar ile hastanın, di ğ er hastaların, sa ğ lık çalışanlarının, kurumun yararları arasında yaşanan çatışmadır.  Hastalı ğ ını soran hastama neyi anlatmalım mıyım?  Tedavi yönteminin başarısı hakkında gerçe ğ i söylemeli miyim?  Tedavi edilmedi ğ inde olası yaşam kalitesi ve süresini söylemeli miyim? Prof. Dr. Nermin Ersoy. 16.Ulusal Kanser Kongresi, Nisan 2009, Antalya 3

4  Her bir uygulama için hastayı bilgilendirmeli miyim?  Yanlış bildiklerini düzeltmeli miyim?  Ailesinin gerçe ğ in gizlenmesi iste ğ ine uymalı mıyım?  Haklarını nasıl ve ne zaman korumalıyım?  Ölüme neden olsa bile a ğ rı kesici yapmalı mıyım?  Ölmeye yardım iste ğ ini yerine getirmeli miyim?  Meslektaşlarımın hatalarını söylemeli miyim? Prof. Dr. Nermin Ersoy. 16.Ulusal Kanser Kongresi, Nisan 2009, Antalya 4

5 Onkoloji hemşiresinin etik değerleri Prof. Dr. Nermin Ersoy. 16.Ulusal Kanser Kongresi, Nisan 2009, Antalya 5

6 Her bir kanser hastasının;  Tarafsız bir şekilde tüm tedavi seçenekleri hakkında bilgi alma,  Testleri, önerilen tedaviyi -cerrahi, ışın, ilaç- reddetme,  Karardan önce başka görüş alma, seçenekleri tartışma,  İ stedi ğ i zaman tedaviden çekilme,  Kendisiyle ilgili tüm kararlara katılma,  Hastalı ğ ı ve tedavisiyle ilgili tüm gerçekleri bilme,  Kendisi yerine karar vericiyi seçme,  Mahremiyetinin korunmasını dileme hakkı vardır. Prof. Dr. Nermin Ersoy. 16.Ulusal Kanser Kongresi, Nisan 2009, Antalya 6

7  1. Bakım verme ödevi,  2. Aydınlatma ödevi,  3. Gerçe ğ i söyleme ödevi,  4. A ğ rı-acıyı dindirme ödevi,  5. Adalet ödevi,  6. Uygun palyatif bakım sa ğ lama ödevi  7. Mahremiyet ve hastanın onurunu koruma ödevi  8. Araştırmalara katılma ödevi  9. Güvene dayalı ilişki kurma ve koruma ödevi. Prof. Dr. Nermin Ersoy. 16.Ulusal Kanser Kongresi, Nisan 2009, Antalya 7

8 İ nsani ve kaliteli bakım verme ödevi  Onkolojide şefkatli bakım ile kast edilen kanser hemşiresinin hastanın ihtiyaçlarına en uygun yanıtı vermesi, onlar için en iyi bakım seçeneklerini belirlemesi, tedaviyle elde edilecekler ve katlanılacaklar konusunda dürüst davranması, hastanın de ğ erlerine ve beklentilerine uygun bakım planı yapılmasıdır.  Bakım şefkati, empatiyi ve sempatiyi içermelidir. Bu hemşirenin hastaya annesi gibi davranmasını (maternalistik) tetikleyebildi ğ i için etik açıdan savunulamayacak tutum ve davranışlara neden olabilmektedir. Prof. Dr. Nermin Ersoy. 16.Ulusal Kanser Kongresi, Nisan 2009, Antalya 8

9 Şefkatli bakım  Üzmemek adına yalan söylemek, önerilen tedaviyi reddedebilece ğ i gerekçesiyle bilgileri gizlemek, ölme talebinde bulunmadı ğ ı halde acı çekti ğ i için kolay ölmesini sa ğ lamak şefkatli eylem de ğ ildir.  Şefkatli bakımda eylem ile bilgi, kanıt ile deneyim arasında denge bulunmaktadır.  Bunun için onkoloji hemşiresi hastası için mümkün olabilen en iyi şefkatli bakımı planlarken ulaşılabilir, güvenilir bilimsel kanıtları kullanmalı, mesleki standartlarını ve rollerini hesaba katmalı, destekleyici ve beklendik bakım olmasına özen göstermelidir. Prof. Dr. Nermin Ersoy. 16.Ulusal Kanser Kongresi, Nisan 2009, Antalya 9

10 Hasta ve ailesini eğitme ödevi  Onkoloji hemşiresi hasta ve ailesini kanserle mücadelede yaşayacakları konusunda e ğ itmeli, sürece hazırlamalı,  Hastayı karar sürecinin asıl tarafı olması konusunda güçlendirmelidir.  Hemşirenin hasta hakları savunuculu ğ u rolüyle desteklenen bu etik ödev, kanser hemşiresine hastasının kendisiyle ilgili gerçek bilgilere ulaşması konusunda yardımcı ve destek olmasını, eksik bilgilerini tamamlamasını, hatalı bilgileri düzeltmesini gerektirmektedir.  Bilgilendirme hastanın anlayabilece ğ i şekilde yapılmalı, kendisi ve hekimi tarafından verilmiş olan bilgileri anlayıp anlamadı ğ ını kontrol etmelidir.  Hastanın şimdisi ve gelece ğ i için tedavi ve bakımı hakkında tercih bildirmesine fırsat vermelidir. Prof. Dr. Nermin Ersoy. 16.Ulusal Kanser Kongresi, Nisan 2009, Antalya 10

11 Gerçeği söyleme ödevi  Gerçek - dürüstlü ğ ün, do ğ rulu ğ un, güvenin yansımasıdır ve hemşirenin öz de ğ erlerindendir.  Hastanın kalan yaşam süresinde yapmak istediklerini yapabilmesine fırsat tanınmaması etik açıdan onaylanamayan bir durumdur.  Onkoloji hemşiresi hastasının yada yakınının yanlış yada eksik bildiklerinin düzeltilmesi veya tamamlaması,  Tedavi /bir uygulama esnasında verilen ilacın yararı yada riski hakkında sorular ciddi etik ikilem yaratmaktadır.  Hastanın hastalı ğ ı, tedavisi, gidişatı konusundaki bilgilere ulaşmasına yardımcı olmalı, hekimiyle görüşmesi konusunda yüreklendirmelidir. Prof. Dr. Nermin Ersoy. 16.Ulusal Kanser Kongresi, Nisan 2009, Antalya 11

12 Ağrı-acıyı dindirme ödevi  Hastasının ihtiyacı olan a ğ rı kesiciyi sa ğ laması için a ğ rı yönetiminde uzmanlaşmış olması, a ğ rı, acısını dindirilmesi ile ilgili tüm yöntemleri bilmelidir.  Hasta ve kanser ekibi arasında iş birli ğ ini gerektiren a ğ rı, acının giderilmesi, yararlılık ödevinin yerine getirilmesine de fırsat tanımaktadır.  Kanser hastasının ölmesine neden olaca ğ ı endişesiyle a ğ rı, acı çekmesine izin verilmesi onaylanmamakta, hastanın farkında olmadı ğ ı bir hayatı dayatan tedavilerin –yaşamı destekleyen tedavilerin- sonlandırılması onaylanmaktadır.  Temel etik ödevler yaratan bu durum, hastanın ölümüne neden olabilecek olsa bile ihtiyacı olan dozda a ğ rı kesicilerin yapılması etik açıdan haklılandırılmaktadır.  Bu ödev yardımlı intihara ve/veya aktif ötenaziye katılmasını haklı çıkartmamaktadır. Prof. Dr. Nermin Ersoy. 16.Ulusal Kanser Kongresi, Nisan 2009, Antalya 12

13 Adalet ödevi  Hemşirenin hasta hakları savunuculu ğ u rolü ile desteklenen bu ödev onkoloji hemşiresi hastasının mevcut tıbbi kaynaklardan adil yararlanma hakkını kullanmasına yardımcı olmasını gerektirmektedir.  Hastanın görece ğ i tıbbi yararın korunması yönünde davranması beklenen onkoloji hemşiresi, hastanın elde edece ğ i yararla katlanması gereken külfetleri tartmalıdır.  Kaynakların nafile kullanılması engellenmelidir. Çünkü nafile, yararsız, boşuna yada gereksiz tedavinin sürdürülmesi kaynakları adil paylaştırma ödevinin ihlali anlamına gelmektedir.  Ülkemizde de Hasta Hakları Yönetmeli ğ i ile tıbbi kaynakların adil da ğ ıtımında "ihtiyaca göre" ölçütü getirilmiştir Prof. Dr. Nermin Ersoy. 16.Ulusal Kanser Kongresi, Nisan 2009, Antalya 13

14 Yaşam sonu bakımı sağlama ödevi  Kanser hastasının düşünceli ve saygılı bakım alma hakkı, onkoloji hemşiresinin en uygun yaşam sonu bakımı sa ğ lamasını gerektirmektedir.  Hastaya, ailesine, arkadaşlarına ihtiyacı olan fiziksel, duygusal hatta ruhsal deste ğ i vermeyi içeren bu ödev, hastanın a ğ rı, acısını hafifletmeyi, huzur içinde ölmesine izin verilmesini içerir.  Hastaya, yakınlarına ölümünden sonrası için dileklerini söyleme şansı tanınmalı ve bilincini yitirdi ğ inde bedenine neler yapılmasını istedi ğ ine karar vermesi için cesaretlendirilmelidir.  Palyatif bakımı planlanmalıdır  Onkoloji hemşiresi yaşamın sonuna ait etik konuları iyi bilmeli, her bir etik konuda hastanın korunması gereken hakkını, yararını gözetebilmelidir. Prof. Dr. Nermin Ersoy. 16.Ulusal Kanser Kongresi, Nisan 2009, Antalya 14

15 Hastanın mahremiyetini ve onurunu koruma ödevi  Onkoloji hemşiresi hastasının mahremiyetini, yegâneli ğ ini, onurunu, dolayısıyla özerkli ğ ini korumalıdır.  Bu ödev hastanın hastalı ğ ı, prognozu, klinik durumu dahil olmak üzere saklanmasını istedi ğ i bilgileri, izin vermedi ğ i sürece ailesiyle paylaşılmaması, kararlarına saygı duyulmasını gerektirmektedir.  Ödev hastanın ölümünden sonra da sırlarının gizlenmesini de içermektedir.  Onkoloji hemşiresinin hasta haklarını savunma ödevi ile desteklenmekte,  Hasta-hemşire ilişkisinde güvenin korunmasına katkı sa ğ lamaktadır. Prof. Dr. Nermin Ersoy. 16.Ulusal Kanser Kongresi, Nisan 2009, Antalya 15

16 Eğitime ve kanser araştırmalarına katkı sağlama ödevi  Onkoloji hemşiresi kanser tedavi ve bakımının başarısını ve kalitesini artırmakla ilgili her türlü bilimsel etkinli ğ e katılmalı,  Onkoloji hemşireli ğ ini geliştirecek araştırmalar planlamalı, katılmalı ve/veya yürütmelidir.  Onkoloji hemşireli ğ ine ait mevcut sorunları tanımlama ve çözüm önerileri üretmelidir.  Kanser tedavi ve bakımına ilişkin bilimsel bilginin üretilmesinde işbirli ğ i yapmalı, klinik araştırmalarında araştırma hemşireli ğ i rolü üstlenmeli, fakat bu rol hasta hakları savunuculu ğ u rolünün önüne geçmemelidir Prof. Dr. Nermin Ersoy. 16.Ulusal Kanser Kongresi, Nisan 2009, Antalya 16

17 Hasta hakları savunuculuğu ödevi  Ça ğ daş hemşireye yüklenen bu önemli ödev birey ve müşteri hakları anlayışıyla gelişmiştir.  Hastanın kendi hakkında karar verme hakkını kullanmasına, kullanamadı ğ ında hemşiresinin onun adına haklarını savunmasına olanak sa ğ layan bu ödev, hemşirenin hasta hakları savunuculu ğ u rolü ile temellendirilmektedir.  Hemşirelik Etik Kodları içinde tanımlanan hasta hakları savunuculu ğ u rolü, hemşireyi etik dışı davranmaktan ve yasaya aykırı olmaktan da korumaktadır Prof. Dr. Nermin Ersoy. 16.Ulusal Kanser Kongresi, Nisan 2009, Antalya 17

18 Güven ilişkisini kurma ödevi  Kültürel farklılıklara göre de ğ işiklik göstermekle birlikte, onkoloji hemşiresi tanının açıklanmasından ölümün bakımına kadar olan süreçte hastası ile ilişkisini güven temelli sürdürmelidir.  Güven ilişkisinin zedelenmesi hastanın özerkli ğ inin ihlaline neden olabilmektedir.  Hastaya yalan söylenmemesi, aldatılmaması bu ödevin gere ğ idir. Paternalistik ve maternalistik tutumlara zemin hazırlayan bu durumlar hastanın kendi hakkında karar verme hakkını ortadan kaldırdı ğ ı gibi onkoloji hemşiresinin birçok etik ödevini yerine getirmesini de engellemektedir.  Bu nedenle hemşire-hasta ilişkisinde hemşire akılcı davranarak, hastanın yararı yönünde (onurunu ve haklarını koruyarak) davranmalı, ailesine karşı olan yükümlülüklerini hastasına karşı olanlardan üstün tutmamalıdır. Prof. Dr. Nermin Ersoy. 16.Ulusal Kanser Kongresi, Nisan 2009, Antalya 18

19 Sonuç olarak,  Ciddi etik ikilemlerin yaşandı ğ ı kanser tedavi ve bakımında önder olan hemşirenin etik ödevlerinin uygulamaya aktarılması;  olası etik ikilemlerin engellenmesine,  etik sorunun çözümlenmesine,  eti ğ e uygun kanser tedavi ve bakım sisteminin kurulmasına büyük katkı sa ğ lamaktadır.  Ayrıca onkoloji hemşireli ğ inde özel bir öneme sahip olan insani bakım verme, aydınlatma, gerçe ğ i söyleme, a ğ rı-acıyı dindirme, kaynakları adil paylaştırma, en uygun palyatif bakımı sa ğ lama ödevleri ile hastanın mahremiyetini koruma ödevi hemşireli ğ in ça ğ daş de ğ erleriyle, onkoloji hemşiresinin mesleki standartlarıyla ve ahlaki rolleriyle desteklenmektedir. Prof. Dr. Nermin Ersoy. 16.Ulusal Kanser Kongresi, Nisan 2009, Antalya 19

20 Prof. Dr. Nermin Ersoy. 16.Ulusal Kanser Kongresi, Nisan 2009, Antalya 20

21 Çok teşekkür ederim. Hayat kısa, kuşlar uçuyor. Cemal Süreya Prof. Dr. Nermin Ersoy. 16.Ulusal Kanser Kongresi, Nisan 2009, Antalya 21


"Onkoloji Hemşiresinin Etik Yükümlülükleri Prof. Dr. Nermin Ersoy Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıp Tarihi ve Etik Anabilim Dalı." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları