Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

ONKOLOJ İ DE ET İ K KONULAR Prof. Dr. Nermin Ersoy Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıp Tarihi ve Etik Anabilim Dalı Ba ş kanı.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "ONKOLOJ İ DE ET İ K KONULAR Prof. Dr. Nermin Ersoy Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıp Tarihi ve Etik Anabilim Dalı Ba ş kanı."— Sunum transkripti:

1 ONKOLOJ İ DE ET İ K KONULAR Prof. Dr. Nermin Ersoy Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıp Tarihi ve Etik Anabilim Dalı Ba ş kanı

2 SAVAŞSAVAŞSAVAŞSAVAŞ Prof. Dr. Nermin ERSOY, Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıp Tarihi ve Etik AD

3 Onkolojide kar ş ıla ş ılan etik ikilemler  Hastayla nasıl bir ili ş ki kurmalıyım?  Hastaya tanısını söylemeli miyim?  Tedavinin ba ş arısından söz etmeli miyim?  Nafile oldu ğ una inandı ğ ım tedaviyi sürdürmeli miyim?  Yapay beslenmeyi sürdürmeliyim? Prof. Dr. Nermin ERSOY, Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıp Tarihi ve Etik AD

4 Onkolojide kar ş ıla ş ılan etik ikilemler  Ya ş amı destekleyen tedavilere hiç ba ş lanmamalı mı? ya da  Ne zaman sonlandır malı?  Hastanın ölümünü hızlandıracak olsa bile acısını dindirecek a ğ rı kesici verilmeli mi? Prof. Dr. Nermin ERSOY, Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıp Tarihi ve Etik AD

5 Onkolojide Hasta-Hekim ili ş kisi: Güven e dayalı ili ş ki  Kar ş ılıklı güven ve saygı ili ş kisi; dürüst, do ğ ru, açık, samimi ve birbirlerinin haklarına saygılı bir ileti ş im kurmayı,  Maternalistik -anne gibi- tutum ve davranı ş lardan kaçınmayı,  Tedavi ili ş kisi boyunca hastanın onuruna ve özerkli ğ ine saygıyı korumayı gerektirmektedir. Prof. Dr. Nermin ERSOY, Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıp Tarihi ve Etik AD

6 Güven ili ş kisinin korunması  Karar verme sürecine hastanın/ vekilin katılımı sa ğ lanmalı,  Hastanın / vekilinin dilekleri gözetilmeli – makul dilekler-  Olası etik sorunları önlemek için her bir kararın etik boyutu göz önünde tutmalı, Prof. Dr. Nermin ERSOY, Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıp Tarihi ve Etik AD

7 Onkolojide etik konular  Aydınlatılmı ş onam,  Gerçe ğ in söylenmesi,  Tedavinin kabul / ret edilmesi,  Ya ş amın kalitesi,  Kıt kaynakların payla ş tırılması,  Yapay beslenmenin kesilmesi Prof. Dr. Nermin ERSOY, Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıp Tarihi ve Etik AD

8 Onkolojide etik konular  Ya ş amı destek tedavilerinin kesilmesi / ba ş lanmaması  Nafile tedavi -tıbbi yararsızlık  Çift etki “a ğ rı, acının dindirilmesi”  Yardımlı intihar “ölmeye yardım”  Ya ş ayan dilek Prof. Dr. Nermin ERSOY, Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıp Tarihi ve Etik AD

9 Temel Tıp Et İğ i İ lkeleri  Etik yükümlülü ğ ün nerede ba ş ladı ğ ı, nerede bitti ğ i konusunda bilgi verir ve hasta merkezli klinik–etik kararlara dayanak olu ş turur.  1. Özerklik İ lkesi  2. Kötü davranmama İ lkesi  3. Yararlılık İ lkesi  4. Adalet İ lkesi Prof. Dr. Nermin ERSOY, Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıp Tarihi ve Etik AD

10 ÖZERKL İĞ E SAYGI İ LKES İ Bireyin kendi inançlarına, de ğ erlerine ve ya ş am planlarına göre karar verme hakkı ve yetene ğ i oldu ğ udur.  Hasta birey-özerk birey kabul edilmeli,  Kendi hakkında karar verme hakkını kullanmalı,  Aldatılmamalı, yalan söylenmemeli,,  Bilgi yönlendirilmemeli, Prof. Dr. Nermin ERSOY, Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıp Tarihi ve Etik AD

11 ÖZERKL İĞ E SAYGI İ LKES İ  Karar vermeye te ş vik edilmeli,  Karar verici belirlenmeli,  Hastanın adına karar vermekten - paternalistik -maternalistik tutum ve davranı ş lardan- kaçınılmalıdır Prof. Dr. Nermin ERSOY, Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıp Tarihi ve Etik AD

12 Her hastanın kendi hakkında karar verme hakkı vardır  Tedaviyi kabul etme hakkı  aydınlatılmı ş, özerk seçim olmalıdır,  makul olmalıdır,  katılımcı olmalıdır,  her an kararını de ğ i ş tirebilece ğ ini bilmelidir.  Tedaviyi reddetme hakkı  aydınlatılmı ş, özerk seçim olmalıdır,  sonuçlarından haberdar olmalıdır,  bir ba ş ka ki ş inin ya ş amını tehdit etmemelidir. Prof. Dr. Nermin ERSOY, Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıp Tarihi ve Etik AD

13 AYDINLATILMI Ş ONAM Hastanın aydınlatılmı ş onamını alma ödevi  Hastalı ğ ın yapısı, Prognozu,  Tedavi seçenekleri, etkinli ğ i, riskleri,  Alternatif tedaviler, etkinli ğ i, riskleri,  Tedavinin ya ş am ş ekline etkisi,  Tedavi olmamanın olası sonuçları, hakkında anla ş ılır bilgi vermeyi gerektirmektedir. Prof. Dr. Nermin ERSOY, Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıp Tarihi ve Etik AD

14 GERÇEĞİN SÖYLENMESİ Hekimin gerçeği söyleme ödevi- sadakat borcu  Hastanın tercihi sorgulanmalı,  Acı gerçek açıklanmalı,  Gerçeği söylemek ertelenmemeli,  Gerçek gizlenmemeli,  Gerçek saptırılmamalı,  Aldatılmamalı / yalan söylenmemelidir. Prof. Dr. Nermin ERSOY, Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıp Tarihi ve Etik AD

15 KÖTÜ DAVRANMAMA İ LKES İ H astaya zarar vermekten kaçınmayı, kırılgan, hassas olan kanser hastasının tedaviden zarar görmesinin engellenmesini gerektirir  Özensiz bir ş ekilde gerçe ğ in söylenmesi,  Dindirilebilecek a ğ rı, acıyı hastanın ilaç ba ğ ımlı ğ ı olaca ğ ı endi ş esiyle esirgenmesi,  Ya ş amsal deste ğ i engelleyecek sorunların giderilmemesi, Prof. Dr. Nermin ERSOY, Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıp Tarihi ve Etik AD

16 KÖTÜ DAVRANMAMA İ LKES İ  A ş ırı ya da gere ğ inden az tedavi yapılması,  Külfetli tedaviyi sürdürerek daha fazla acı, sıkıntı çekmesine izin verilmesi,  Aydınlatılmı ş onam elde etmeden tedaviye ba ş lanması kötü davranmama ödevinin ihlalidir. Prof. Dr. Nermin ERSOY, Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıp Tarihi ve Etik AD

17 YARARLILIK İ LKES İ Zarar verilmemeli, zarar engellenmeli, olası zararlar önlenmeli, iyi / yararlı olan yapılmalı, iyilik yükseltilmelidir.  Hasta ve ailesiyle duyarlı ileti ş im kurmayı,  A ğ rı, acıyı dindirmeyi,  Olası zararları öngörme, önlem almayı gerektirmektedir. Prof. Dr. Nermin ERSOY, Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıp Tarihi ve Etik AD

18 YARARLILIK İ LKES İ  Hasta için anlam ifade eden ve ya ş am kalitesini yükselten tedavi uygulanmalı,  Tedavinin sa ğ ladı ğ ı yarar ile zarar dengelenmeli,  Hastanın göze almak durumunda olaca ğ ı zarara /riske kendi karar vermelidir. Prof. Dr. Nermin ERSOY, Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıp Tarihi ve Etik AD

19 ADALET İ LKES İ Kanser hastaları e ş it hizmet alabilmeli, kanserli oldukları için di ğ er hastaların sahip oldu ğ u olanaklardan yoksun bırakılmamalı, ayrımcılı ğ a u ğ ramamalıdır.  Tıbbi kaynaklar ortamdaki ihtiyacı olan hasta bireylere e ş it da ğ ıtılmalı,  Kaynakların gereksiz kullanımının topluma verece ğ i zarar göz ardı edilmemeli Prof. Dr. Nermin ERSOY, Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıp Tarihi ve Etik AD

20 TIBBIN AMAÇLARI  Sa ğ lı ğ ı yükseltmek, hastalı ğ ı önlemek,  Semptomları, a ğ rı ve acıyı ortadan kaldırmak,  Hastalı ğ ı tedavi etmek,  Zamansız ölümü engellemek,  Kaybedilen fonksiyonları geri kazandırmak/ mümkün olan en iyi noktada korumak,  Hastaları durumları ve prognozu konusunda e ğ itmek, danı ş manlık etmek,  Tedavi / bakım sırasında hastaya zarar vermekten sakınmak. Prof. Dr. Nermin ERSOY, Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıp Tarihi ve Etik AD

21 TIBB İ KAYNAKLARIN DA Ğ ITIMI Hekimin adil payla ş tırma ödevi  Tıbbi endikasyon gerçekçi olmalı,  Tıbbın amaçları belirlenmeli,  Marjinal yarar maliyeti a ş malı,  Hastanın /vekilin ya da hekimin talepleri haklı çıkartılabilmeli,  Di ğ erlerinin sa ğ lık hizmetlerinden yararlanma hakkı çi ğ nenmemi ş olmamalıdır. Prof. Dr. Nermin ERSOY, Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıp Tarihi ve Etik AD

22 NAF İ LE TEDAV İ T ıbbın amaçlarından her hangi birinin ba ş arılmasına imkan vermeyen, tıbbi yararın bulunmadı ğ ı gereksiz tedavi.  Tedavi; tıbbın amacına hizmet etmeli,  Tedavinin etkisi konusunda objektif olunmalı,  Tıbbi yarar dürüstçe belirlenmeli, Prof. Dr. Nermin ERSOY, Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıp Tarihi ve Etik AD

23 NAF İ LE TEDAV İ – TIBB İ YARARSIZLIK  Hastanın elde edilece ğ i yarar ile zarar tartılmalı –oranlanmalı-,  Hastanın / vekilin tercihi sorgulanmalıdır.  Hastanın / vekilin talebi nafile tedavi ise hekim, teklifi geri çevirebilir,  Hatta nedenini açılayarak teklifi reddetmelidir. Prof. Dr. Nermin ERSOY, Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıp Tarihi ve Etik AD

24 YA Ş AMI DESTEK TEDAV İ KARARLARI Ölüm anının önüne geçmek için sa ğ lanan her türlü tıbbi müdahale kararı  Amaç; zamansız ölümü engellemek mi?, ya ş amı uzatmak mı?  YDT sürdürme/ kesme kararını kim almalı?  YDT’den elde edilecek yarar ile zararın dengelenmesi; “hasta ve di ğ er hastalar, kurum ve ülke açısından”  YDT ba ş layıp kesmek, ba ş lamamı ş olmaktan ahlaksal olarak daha do ğ ru de ğ ildir! Prof. Dr. Nermin ERSOY, Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıp Tarihi ve Etik AD

25 YAPAY BESLENME Oral beslenmeyi içermeyen beslenme  Yapay beslenmenin amacı;  1) Organik ya ş amı sürdürmek mi?  2) Ciddi a ğ rı, acı ve sıkıntıyı ortadan kaldırmak mı?  3) Hastanın / vekilin iste ğ i, ısrarı mı?  4) Uygulama ilave sıkıntı yüklemekte mi?  5) Nafile-etkisiz mi? Prof. Dr. Nermin ERSOY, Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıp Tarihi ve Etik AD

26 YA Ş AMIN KAL İ TES İ Bireyin günlük fiziksel, sosyal ve mental fonksiyonlarını ba ğ ımsız sürdürmesi  Hastanın kendi ya ş am kalitesi anlayı ş ını açıklamaya fırsat verilmeli,  Hastasının olası ya ş am kalitesi tartılmalı,  Ya ş amın kalitesi; en az, en azdan daha az oldu ğ unda tedavi kararı gözden geçirilmeli,  Ya ş am kalitesini belirlemede ön yargı ve ayrımcılıktan (ya ş lı, sakat, kanserli, vb.) kaçınmalıdır. Prof. Dr. Nermin ERSOY, Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıp Tarihi ve Etik AD

27 Ç İ FT ETK İ Eylemin amaçlanan sonucu - a ğ rıyı ortadan kaldırmak- ile önceden tahmin edilebilen -ölümü hızlandırmak- sonucun ortaya çıkması durumudur  Kötü bir sonuç (ölüm) olabilece ğ i bilinmesine kar ş ın a ğ rı, acıyı dindirmek gibi iyi etki elde etmek niyetiyle yapılan eyleme etik açıdan izin verilmekte ve ötenazi olarak de ğ erlendirilmemektedir.  Kullanılan doz klinik kullanım açısından makul doz olması arzu edilen bir durumdur. Prof. Dr. Nermin ERSOY, Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıp Tarihi ve Etik AD

28 YARDIMLI İ NT İ HAR  Tıbbi müdahalelerin hastaya verdi ğ i zarar, yarardan çok fazla oldu ğ unda;  Kontrol edilemeyen ve dayanılmaz a ğ rı ve acılar içinde olan hastanın ısrarı üzerine kolay ve acısız ölümünü sa ğ layacak araçlar ya da bilginin ( intihar yöntemleri, ilaç isimleri ) hekim tarafından verilmesidir.  Y İ hastanın ölümüne neden olacak eylemi yapmak de ğ ildir ve bir çok ülkede hekim yardımlı intihar yasalla ş mı ş tır. Prof. Dr. Nermin ERSOY, Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıp Tarihi ve Etik AD

29 YA Ş AYAN D İ LEK  Hastanın tedavinin her hangi bir safhasında yeterlili ğ ini kaybettikten sonra kendisine nelerin yapılmasını istedi ğ ini / istemedi ğ ini bildirdi ğ i yazılı, tanıklı belgedir. Örne ğ in;  Tedaviyi sonlandırma kararı,  Canlandırmama emri,  Ya ş amı destek tedavileri, yapay beslenmeyi sürdürmeme kararı,  Bakımı sürdürme kararı. Prof. Dr. Nermin ERSOY, Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıp Tarihi ve Etik AD

30 MÜCADELEMÜCADELEMÜCADELEMÜCADELE

31 Onkolojide Hastanın Hakları 1.Tarafsızca tüm tedavi seçenekler hakkında bilgi alma hakkına, 2. Cerrahi, radyoterapi, kemoterapi, solunum tedavisi gibi ya ş amsal tedaviyi reddetme hakkına, 3. Karar vermeden önce ba ş ka birisiyle (aile üyeleri, arkada ş ları, hem ş ireler, sosyal ara ş tırmacılar, di ğ er hastalar ve hekimler ile) seçenekleri tartı ş ma hakkına, Prof. Dr. Nermin ERSOY, Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıp Tarihi ve Etik AD

32 Onkolojide Hastanın Hakları  4. Herhangi bir zamanda tedaviden çekilme hakkına,  5. Hastalı ğ ınız ve tedavisiyle ilgili tüm gerçekleri bilme hakkına,  6. Kendisiyle ilgili tüm kararlara katılma hakkına,  7. Kendisinin yerine karar vericiyi seçme hakkına,  8. Mahremiyetinin korunmasını dileme hakkına sahiptir. Prof. Dr. Nermin ERSOY, Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıp Tarihi ve Etik AD

33 Onkoloji hemşiresinin etik ödevleri:  1. Bakım verme ödevi,  2. Aydınlatma ödevi,  3. Gerçe ğ i söyleme ödevi,  4. A ğ rı-acıyı dindirme ödevi,  5. Adalet ödevi,  6. Uygun palyatif bakım sa ğ lama ödevi  7. Mahremiyet ve hastanın onurunu koruma ödevi  8. Araştırmalara katılma ödevi  9. Güvene dayalı ilişki kurma ve koruma ödevi Prof. Dr. Nermin ERSOY, Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıp Tarihi ve Etik AD

34 Onkoloji hemşiresinin etik de ğ erleri  Estetik – hoşluk sa ğ lama  Fedakarlık – başkalarının iyili ğ iyle ilgilenme,  Eşitlik – aynı haklara, ayrıcalıklara sahip olma,  Özgürlük – seçim yapma kapasitesi,  İ nsan onuru- bireyin tekli ğ ine ve de ğ erine inanma,  Adalet – ahlak ve yasal kurallara itibar etme,  Gerçeklik – gerçe ğ e sadakat Prof. Dr. Nermin ERSOY, Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıp Tarihi ve Etik AD

35 Onkolojide hemşirenin etik İ kilemleri  Her bir uygulama için hastayı bilgilendirmeli miyim?  Yanlış bildiklerini düzeltmeli miyim?  Ailesinin gerçe ğ in gizlenmesi iste ğ ine uymalı mıyım?  Haklarını nasıl ve zaman korumalıyım?  Ölüme neden olsa bile a ğ rı kesici yapmalı mıyım?  Ölmeye yardım iste ğ ini yerine getirmeli miyim?  Meslektaşlarımın hatalarını söylemeli miyim? Prof. Dr. Nermin ERSOY, Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıp Tarihi ve Etik AD

36 Onkoloji çalı ş anlarına destek  Sa ğ lık kurumu onkoloji çalı ş anları için hizmetin alımını ve sunumunu kolayla ş tıran bir sistem kurmalı,  Ortamda hastaları ve çalı ş anları rahatlatacak müzik sistemi olmalı,  SÇ’ın farklı renk ve desenli giysiler giyilmesine olanak tanınmalı, Prof. Dr. Nermin ERSOY, Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıp Tarihi ve Etik AD

37 Onkoloji çalı ş anlarına destek  Hastalarla ilgilenecek gönüllü programları yapılmalı,  Klinik yada polikliniklere kanserle mücadelede bize yardımcı olun ş eklinde posterler asılmalı, bro ş ürler basılmalı,  Hastalara tedavi-bakımlarına katılımı sa ğ layacak el kitapları da ğ ıtılmalı, Prof. Dr. Nermin ERSOY, Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıp Tarihi ve Etik AD

38 Onkoloji çalı ş anlarına destek  SÇ’na düzenli aralıklarla ortam dı ş ında çay - kahve molaları düzenlenmeli,  Kanserde ekip çalı ş ması anlayı ş ını peki ş tirmek için belirli aralıklarla parti, piknik, yemek gibi e ğ lenceler yapılmalı,  Kanser çalı ş anlarının psikolojik destek almalarına fırsat verilmelidir. Prof. Dr. Nermin ERSOY, Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıp Tarihi ve Etik AD

39 Te ş ekkür Ederim  Hayat kısa, ku ş lar uçuyor.  Cemal Süreyya Prof. Dr. Nermin ERSOY, Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıp Tarihi ve Etik AD


"ONKOLOJ İ DE ET İ K KONULAR Prof. Dr. Nermin Ersoy Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıp Tarihi ve Etik Anabilim Dalı Ba ş kanı." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları