Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

YAPAY ZEKA ve ENDÜSTRİYEL UYGULAMALARI TÜRKAY DERELİ GAZİANTEP ÜNİVERSİTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 27310 GAZİANTEP TEL: ++ 342 360 12 00 / 2530 E-MAIL:

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "YAPAY ZEKA ve ENDÜSTRİYEL UYGULAMALARI TÜRKAY DERELİ GAZİANTEP ÜNİVERSİTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 27310 GAZİANTEP TEL: ++ 342 360 12 00 / 2530 E-MAIL:"— Sunum transkripti:

1

2 YAPAY ZEKA ve ENDÜSTRİYEL UYGULAMALARI TÜRKAY DERELİ GAZİANTEP ÜNİVERSİTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ GAZİANTEP TEL: / WEB:

3 İÇERİK Yapay Zeka Nedir ? Niçin Yapay Zeka ? Yapay Zeka Araçları Akıllı (Zeki) İmalat Sistemleri

4 YAPAY ZEKA “Yapay Zeka” (YZ) tanımı Yapay Zeka Testleri Zeki Sistemlerin Özellikleri YZ’nın Geleneksel Sistemlerden Farkları

5 YAPAY ZEKA-1 Yapay Zeka (Artificial Intelligence); öğrenme, gerekçeleme, problem çözme, yabancı bir dili alma v.b. gibi insanoğlunun davranışlarını gösterebilen sistemlerle ilgilenen bir bilgisayar bilimidir. Yapay Zeka’nın ana amacı insanların davranışlarının ve sezgisel yeteneklerinin bilgisayar üzerinde benzetimidir. İnsanoğlu esas olarak Bilgi’yi (Knowledge) kullanmakta ve onu işlemektedir. Bu yüzden bilgi ve bilginin kullanımı Yapay Zeka’nın da anahtar karakteristikleridir.

6 YAPAY ZEKA-2 Yapay Zeka’nın standart bir tanımı yapılamamakla beraber, yapılagelen tanımların ortak yönleri şunlardır; YZ bir bilgisayar bilim dalıdır, YZ bilgi ve davranışa dayanır, YZ zeki davranışları araştırmaktadır. Zeka rakam ya da veriler yerine bilgiye dayalı mantıksal bir süreçtir. Bilgi ve bilginin işlenmesi ile zeki davranışlar ortaya çıkarılabilir.

7 YAPAY ZEKA-3 Bir programın ya da sistemin zeki ya da akıllı olup olmadığını sınamak için bazı testler uygulanır; Turing Testi Çin Odası Testi

8 YAPAY ZEKA-4 Bir programın ya da sistemin zeki ya da akıllı olarak kabul edilebilmesi için, en azından aşağıdaki özelliklerden bazılarını sağlayabilmesi gerekir; Karar verme Algılama Öğrenme Problem çözme Muhakeme Şekil ya da resim tanıma Doğal dil anlama

9 YAPAY ZEKA-5 YZ’nın geleneksel programlamadan birçok farkı vardır; Öğrenebilirler Tecrübe kazanabilirler Bu tecrübeyi kullanarak yeni problemleri çözebilirler Eksik veri ile problemler çözebilirler Belirli bir algoritma yerine sezgisel yöntemler kullanırlar Yanlış yapabilirler

10 YAPAY ZEKA ARAÇLARI Uzman Sistemler Yapay Sinir Ağları Bulanık Mantık Genetik Algoritmalar Tabu Araştırma Algoritmaları Benzetilmiş Tavlama Benzetilmiş Su Verme Vaka Tabanlı Gerekçeleme

11 İNSAN VE ZEKA BİR İNSANDA ORTALAMA: Hücre Adeti: 220 milyon Damar Uzunluğu: km Kan Hızı: m/saat Ağrıyı Duyma: 0.9 saniye Isıyı Duyma: 0.16 saniye Dokunmayı Duyma: 0.12 saniye Sinir Sistemi Bağlantı Noktası (NEURON) Sayısı: 1 trilyon Sinir Sistemi Bağlantı Sayısı: 10 trilyon Sinir Sistemi - Operasyon Sayısı: 1 milyar operasyon / saniye

12 İNSAN DAVRANIŞLARI VE BAZI ÖZELLİKLER İNSANLAR: Öğrenebilir ve öğretilebilir Düşünebilir Tecrübe kazanabilir, geçmiş tecrübelerini kullanarak yeni problemleri çözebilir Karar verebilir Mantık yürütebilir Tahmin yapabilir Kalabalıkta ya da karanlıkta gördüğü bir yüzü anımsayabilir Günlük yaşantısında farkında olmadığı dilsel değişkenler kullanır Çoğalabilirler, çocukları büyük bir ihtimalle kendilerine benzer

13 UZMAN SİSTEMLER (EXPERT SYSTEMS) Geleneksel Programlamadan Farkları Avantaj ve Dezavantajları Kullanım Alanları Uzman Sistem Geliştirme Araçları

14 UZMAN SİSTEMLER-1 Uzman Sistemler en eski Yapay Zeka araçlarından birisidir Belirli bir alanda, bir uzmanın önerdiği çözümleri üretebilen, o alanın bilgileri ile donatılmış, gerekçeleme metotları ile olayları süzebilen programlardır. Bilgi Tabanlı Sistemler (Knowledge Based Systems) olarak ta bilinirler.

15 UZMAN SİSTEMLER-2 Genel Yapı ve Çalışma Mekanizması

16 UZMAN SİSTEMLER-3 KULLANIM ALANLARI Proses tasarımı ve seçimi Ürün tasarımı, İşlem planlama Medikal Tedavi Kalite Kontrol Çizelgeleme Ses işleme Görüntü tanıma Robotik uygulamaları Hata düzeltme

17 UZMAN SİSTEMLER-4 AVANTAJ VE DEZAVANTAJLAR Uzman Sistemler, çıkardıkları sonuçları nasıl ve neden çıkardığını açıklayabilir Üçüncü kişiler, uzman sistemleri yani kurallar üreterek rahatlıkla değiştirebilir Uzman sisteme bilgiyi verecek uzmanı bulmak her zaman kolay olmayabilir Uzmanlar bilgilerini kurallar halinde belirtemeye bilir

18 UZMAN SİSTEMLER-5 UZMAN SİSTEM GELİŞTİRME ARAÇLARI Programlama Dilleri: Prolog, C++, LISP Kabuklar: Leonardo, VP-Expert, KES, GoldWorks

19 YAPAY SİNİR AĞLARI (ARTIFICIAL NEURAL NETWORKS) Öğrenme - Öğretme ? Geleneksel programlamadan farkları Avantaj ve Dezavantajları Kullanım Alanları Yapay Sinir Ağları Sistem Geliştirme Araçları

20 YAPAY SİNİR AĞLARI-1 Yapay Sinir Ağları (YSA) genel olarak insan beyninin ya da merkezi sinir sisteminin çalışma prensiplerinin taklit eden bilgi işleme sistemleridir. YSA’da bilgi basit işlem elemanları arasında paralel olarak dağıtılmış olup, her bir proses elemanı birbiri ile bağlantılıdır. Bu yüzden YSA bazen, Paralel Dağıtılmış İşleme Sistemleri (Paralel Distributed Processing Systems) ya da Bağlantıcı Sistemler (Connectionist Systems) olarak ta adlandırılırlar.

21 YAPAY SİNİR AĞLARI-2 Öğrenmenin Temelleri - Pavlov’un Köpekleri

22 YAPAY SİNİR AĞLARI-3 Genel Yapı ve Çalışma Mekanizması Öğretmenli ve Öğretmensiz Öğrenme

23 YAPAY SİNİR AĞLARI-4 Genel Yapı ve Çalışma Mekanizması Bir Proses Elemanın Çalışması

24 YAPAY SİNİR AĞLARI-5 SINIFLANDIRMA

25 YAPAY SİNİR AĞLARI-6 KULLANIM ALANLARI Robotik Uygulamaları Proses kontrol Ürün tasarımı İşlem planlama Kalite Kontrol Gerçek zamanlı modelleme Adaptif kontrol Görüntü tanıma Borsa endeksi, enflasyon ve kur tahmini, v.b

26 YAPAY SİNİR AĞLARI-7 BİR ÖRNEK

27 YAPAY SİNİR AĞLARI-8 AVANTAJ VE DEZAVANTAJLAR Uzman sistemler gibi bilgiyi kurallar halinde istemezler Öğrenebilir ve hiç karşılaşmadıkları bir problemi çözebilirler Paralel yapıları nedeniyle çok hızlı çalışırlar Çıkardıkları sonuçları nasıl ve neden çıkardığını açıklayamaz (kapalı kutu) Eğitimleri oldukça zaman alıcı ve zordur

28 YAPAY SİNİR AĞLARI-9 YSA GELİŞTİRME ARAÇLARI Programlama Dilleri: C++ (Nesneye Yönelik Programlama) Kabuklar: NeuralDesk, NeuroShell2, MATLAB Neural Network Tool Box

29 BULANIK MANTIK (FUZZY LOGIC) Geleneksel Mantık Geleneksel Programlamadan Farkları Avantaj ve Dezavantajları Kullanım Alanları Bulanık Mantık Tabanlı Yazılım Geliştirme Araçları

30 BULANIK MANTIK-1 Bulanık Mantık insanların her gün kullandığı ve davranışlarının yorumlandığı yapıya ulaşılmasını sağlayan matematiksel bir disiplindir. İnsanlar günlük hayatta; tam olarak tanımlanmamış ve nümerik olmayan dilsel niteleyiciler (soğuk, hafif soğuk, ılık, sıcak, çok sıcak vb. gibi) kullanarak kararlar verir ve problemlerini çözerler.

31 BULANIK MANTIK-2 Bulanık Mantık---> Temeli Bulanık Küme Kuramı’na dayanır (ZADEH, 1965). Geleneksel mantık sistemi yalnızca 1 ve 0 üzerine kuruludur. Doğru veya yanlış vardır. Bu ikisinin arası yoktur. Belirsiz bir problemin çözümü güçtür. Bulanık Mantık sisteminde de 1 ve 0 değerleri vardır. Bununla birlikte 0 ile 1 arasındaki değerler de kullanılır. Doğru ya da yanlışın ne kadar doğru ya da ne kadar yanlış olduğu belirlenebilir. Bulanık Mantık Olasılık Teorisinden farklıdır. Olasılık’ta problemin kendisi tanımlıdır.

32 BULANIK MANTIK-3 Bulanık Mantık Yapay Zeka metotları içerisinde en çok endüstriyel uygulama alanı bulan araçtır. KULLANIM ALANLARI Elektrikli ev aletleri Oto elektroniği, fren sistemleri Elektronik denetim sistemleri Karar Verme Proses Planlama

33 BULANIK MANTIK-4 AVANTAJ VE DEZAVANTAJLARI Bulanık Mantık eksik tanımlı problemlerin çözümü için uygundur Uygulanması oldukça kolaydır. Bulanık Mantık Sistemleri öğrenemez ya da öğretilemez.

34 BULANIK MANTIK-5 Genel Yapı ve Çalışma Mekanizması

35 BULANIK MANTIK-6 Çölde kayboldunuz. Elinizde 2 şişe su var. Birinin üzerinde %91 olasılıkla kirli su (OM) Diğerinin üzerinde %91’i kirli su (BM) yazıyor. Hangisini içersiniz ?

36 BULANIK MANTIK-7 Fuzzy Logic Çamaşır Makinesi Nasıl Çalışıyor ?

37 BULANIK MANTIK-8 Uygulama Alanlarından Örnekler

38 BULANIK MANTIK-9 BULANIK MANTIK - SİSTEM GELİŞTİRME ARAÇLARI Programlama Dilleri: C++ Paket Programlar: FuzzyTech, MATLAB Fuzzy Logic Tool Box

39 KOMBİNATORYEL ENİYİLEME ARAÇLARI (COMBINATORIAL OPTIMIZATION TOOLS) Genetik Algoritmalar Tabu Araştırma Algoritmaları Benzetilmiş Tavlama ve Benzetilmiş Su Verme Vaka Tabanlı Gerekçeleme Avantaj ve Dezavantajları Kullanım Alanları

40 KOMBİNATORYEL ENİYİLEME ARAÇLARI-1 Avantajları, Dezavantajları, Kullanım Alanları Türev, integral gibi matematiksel araçları kullanmadan fonksiyon eniyilemelerini kolaylıkla yapabilirler.

41 KOMBİNATORYEL ENİYİLEME ARAÇLARI-2 Genetik Algoritmalar EVRİM teorisini ilham alır. Koyun Dolly Genetik Operatörler Yeniden Üretme (Reproduction) Çapraz Değiştirme (Crossover) Tek Bir Bilgi Değiştirme (Mutation) Kromozomlar - UYUM FONKSİYONU

42 KOMBİNATORYEL ENİYİLEME ARAÇLARI-3 Genetik Algoritmalar

43 KOMBİNATORYEL ENİYİLEME ARAÇLARI-4 Tabu Araştırma Algoritmaları TABU

44 KOMBİNATORYEL ENİYİLEME ARAÇLARI-5 Benzetilmiş Tavlama ve Su Verme TAVLAMA ve SU VERME ısıl işlem metotlarıdır

45 KOMBİNATORYEL ENİYİLEME ARAÇLARI-6 Vaka Tabanlı Gerekçeleme

46 AKILLI (ZEKİ) İMALAT SİSTEMLERİ (INTELLIGENT MANUFACTURING SYSTEMS)

47

48 TV KANALI (TV Channel) Discovery Channel

49 GÜNÜMÜZDE YAPAY ZEKA SİSTEMLERİ İLE İLGİLİ OLARAK Her yıl dünyada sadece Amerika’da 100’den fazla konferans düzenlenmekte Binlerce kitap ve makale yayımlanmakta Binlerce patent alınmaktadır

50 YAPAY ZEKA VE INTERNET YAZILIMLARI GELİŞTİRME KULÜBÜ Gaziantep Üniversitesi Makine Mühendisliği Bölümü Laboratuar Bloğu, Kat: 1, 27310, Gaziantep / Türkiye

51 NEURO-FUZZY EXPERT SYSTEMS BULANIK AĞLI UZMAN SİZTEMLER

52 NELER YAPILABİLİR ? Akıllı Trafik Kavşakları, Akıllı Binalar Akıllı İmalat Sistemleri Akıllı Denetim Sistemleri Eniyileme Borsa endeks, döviz ve enflasyon tahminleri Dilden dile çeviri

53 YAPAY ZEKA İLE İLGİLİ... KİTAPLAR

54 YAPAY ZEKA İLE İLGİLİ... DERGİ ve MAGAZİNLER

55 SONUÇ ve TARTIŞMA Yaygın Yapay Zeka Tekniklerinin Kullanımı


"YAPAY ZEKA ve ENDÜSTRİYEL UYGULAMALARI TÜRKAY DERELİ GAZİANTEP ÜNİVERSİTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 27310 GAZİANTEP TEL: ++ 342 360 12 00 / 2530 E-MAIL:" indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları