Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

HAVUZ OPERATÖRÜ KURSU 201 2 MARMARİS. E Ğİ T İ M İ N AMACI  Havuz operatörlerini bilinçlendirmek  Mesleki e ğ itimi sa ğ lamak ve meslek edindirmek.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "HAVUZ OPERATÖRÜ KURSU 201 2 MARMARİS. E Ğİ T İ M İ N AMACI  Havuz operatörlerini bilinçlendirmek  Mesleki e ğ itimi sa ğ lamak ve meslek edindirmek."— Sunum transkripti:

1 HAVUZ OPERATÖRÜ KURSU MARMARİS

2 E Ğİ T İ M İ N AMACI  Havuz operatörlerini bilinçlendirmek  Mesleki e ğ itimi sa ğ lamak ve meslek edindirmek  Mesleki bilinci oluşturmak  Yasal ve hijyen kurallarını bilmek ve uygulamak  Havuz sanitasyonunda do ğ ru, yeni ve genel bilgi edinmek  İ şletme kurallarını benimsetmek

3 E Ğİ T İ M İ N İ ÇER İĞİ  Havuz Operatörünün Bilmesi Gereken İ şletme Bilgileri ve Genel Hijyen Kuralları  Havuz Çeşitleri, Havuz Ekipmanları ve Kullanım Amaçları  Havuz Suyunun Özellikleri ve Yöntem Kombinasyonları  Dezenfeksiyon Yöntemleri, Kullanılan Dezenfektanlar ve Havuz Sularında Kullanılan Kimyasalların İ nsan Sa ğ lı ğ ı Üzerindeki Etkileri  Su Parametreleri, Kontrol Metotları ve Su ile Bulaşabilecek Hastalıklar  Havuzların Günlük, Aylık ve Yıllık Bakımları  İ ş Sa ğ lı ğ ı ve Güvenli ğ i, İ lk Yardım  Yasal Zorunluluklar

4 YÜZME HAVUZU  İ çinde 1 ya da daha fazla insanın aynı anda veya zaman aralıklı olarak bulundu ğ u, sürekli bir devridaim akışı olan büyük su küvetleridir. Dünyanın en büyük yüzme havuzu, Şili’de San Alfonso Del Mar tatil yöresinde, 8 Hektar alan üzerine kurulu, 914 m uzunluğunda, ton su ile dolu, Yapımı 5 yıl sürüp 1 milyar sterlin’e mal olmuş, Yıllık bakımı 2 milyon sterlin, Okyanus suyunun sirkülasyonu ile çalışıyor.

5 ŞARTLANDIRMA TEMELLER İ - Havuz Suyu Niçin Şartlandırılmalıdır? • hastalık yapıcı (patojen) bakterilerin yok edilmesi • yosun oluşumunun engellenmesi • yüzücüler açısından suyun toksik etkiler taşımaması • istenmeyen koku ve tat oluşumunun engellenmesi • havuz çevresinde ve ekipmanlarında korozyonun engellenmesi • havuz, filtre ve pompalarda scale oluşumunun engellenmesi • havuzun sürekli yüzülebilir halde tutulması • havuzda sağlıklı ve hijyenik bir ortam yaratılması

6 SİNERJİ Teknik Servis Su Çevrimi & Sirkülasyon Filtrasyon & Flokülasyon Taze Su İlavesi • Dezenfeksiyon + • pH kontrolü + • Su Dengesi HAVUZ ŞARTLANDIRMASINDA BEŞ YILDIZ S İ NERJ İ S İ

7 Temel Parametreler • pH • Toplam Alkalinite - TAC • Toplam Çözünmüş Katılar - TDS • Toplam Sertlik - TH • ppm

8 pH Bilimsel Tanım : - Bir çözeltideki Hidrojen iyonu konsantrasyonun negatif logaritması. pH = - log [H + ] H 2 O H + + OH - Genel Tanım: - pH; bir çözeltinin asidik veya bazik ‘aktivitesi’nin ölçülmesi Artan asitlik Nötral Artan Alkalite

9 pH etkisi Bir havuzun ideal pH değeri = 7.4 Düşük pH ( < 7.2 ) • Korozyon • Deri & Göz tahrişi • Vinil parçalarda deformasyon Yüksek pH ( > 7.6 ) • Scale Oluşumu • Deri & Göz tahrişi • Klor etkinliğinin azalması Not : İnsan gözünün pH değeri 7.3 – 7.4 ‘tür.

10 ÇÖZÜNMÜŞ KATILAR Bilinen tüm maddeler, suda belirli oranlarda çözünür. Ancak su ıslahı açısından, özellikle kalsiyum, magnezyum ve sodyum tuzlarının çözünürlükleri önem taşımaktadır. Kalsiyum ve magnezyum tuzları yaygın olarak SERTLİK TUZLARI olarak bilinmektedir. Doğal sularda, suyun kalsiyum konsantrasyonu, magnezyum konsantrasyonundan büyüktür. Deniz suyu için tersi geçerlidir. Başlıca kalsiyum ve magnezyum tuzları: BikarbonatlarCa(HCO 3 ) Mg(HCO 3 ) KarbonatlarCaCO 3 MgCO 3 KlorürlerCaCl 2 MgCl 2 SülfatlarCaSO 4 MgSO 4 SilikatlarCaSiO 3 MgSiO 3

11 TDS – Toplam Çözünmüş Katı Etkisi Bir havuzda ideal TDS değeri= 1000 ppm Yüksek TDS ( > 1500 ppm ) • Donuk görünüm • Korozyonu hızlandırır • Klor etkinliğini azaltır

12 İLETKENLİK Suyun özgül iletkenliği elektriksel akımı iletme derecesinin ölçüsüdür. Bu özellik, kendi içerisinde su ıslahı ile hiç bir bağlantı taşımamaktadır. Bununla birlikte, iletkenlik su içinde yer alan toplam iyonize (çözünmüş) katı maddelerin doğrudan ölçüsü olduğundan, iletkenlik noktası bir kontrol noktası olarak önem taşımaktadır. Temel iletkenlik birimi : µS/cm (microsiemens/cm). İletkenlik seviyesi sıcaklıktan etkilendiği için, ölçüsü 25°C sıcaklıkta belirtilir.

13 TOPLAM SERTLİK Sudaki sertliğe Kalsiyum ve Magnezyum tuzları neden olmaktadır. Suyun sertliği suyun kaynağına bağlı olarak büyük miktarda değişebilmektedir. Sanayide yüksek sertlik, ısı transferi de dahil olmak üzere çok çeşitli proseslerde kışır oluşumunun temel nedenidir. Kışır kontrol programlarının planlanmasında, gerek ıslah edilmemiş, gerekse ıslah edilmiş suların sertliğinin kontrol edilmesi önem taşımaktadır. Sertlik, genellikle, mg/l CaCO 3 (ppm CaCO 3 ) olarak ifade edilmektedir. Sertlik bazen, Fransız derecesi ile de gösterilebilir: 1 Fransız derecesi 10 ppm CaCO 3 ‘e eşittir.

14 Tanım: Su içerisindeki çözünmüş kalsiyum ve magnezyum iyonlarının kantitatif ölçümü. Sertlik Birimleri : • ppm CaCO 3 • Fransız Sertliği 0 Fr1 0 Fr = 10 ppm CaCO 3 • Alman Sertliği dH1 dH = 17,8 ppm CaCO 3 • İngiliz Sertliği 0 E1 0 E = 14,3 ppm CaCO 3 Toplam Sertlik

15 KALSİYUM VE MAGNEZYUM SERTLİĞİ KALSİYUM SERTLİĞİ Suyun kalsiyum sertliğine suda yer alan kalsiyum tuzları neden olmaktadır. Genellikle CaCO 3 olarak ifade edilir. MAGNEZYUM SERTLİĞİ Suyun magnezyum sertliğine suda yer alan magnezyum tuzları neden olmaktadır. Magnezyum sertliği, toplam sertlik ile kalsiyum sertliğinin farkına eşittir. Genellikle ppm CaCO 3 olarak ifade edilir.

16 Bir havuzdaki ideal sertlik değeri = ppm Düşük Sertlik ( < 100 ppm ) • Su agresif karakterdedir ( korozif ) Yüksek Sertlik ( > 400 ppm ) • Su kireç yapıcıdır • Bulanık su Sertlik Etkisi

17 Toplam Sertlik - ppmSertlik Derecesi 0 – 75Yumuşak Su 75 – 150Orta Sert Su 150 – 300Sert Su > 300Çok Sert Su Sertliğe Göre Suyun Sınıflandırılması

18 ALKALİNİTE Alkalinite çeşitli maddelerden dolayı meydana gelebilmektedir. P- ALKALİNİTE(Partial/Kısmi) Kısmi alkalinite (fenolftalein, pH 8.3), aşağıdaki denkleme bağlı olarak, toplam hidroksitlerin ve yarı-karbonatların konsantrasyonunu göstermektedir: P ( ppm CaCO 3 ) = OH / 2 CO 3 -2 hidroksil karbonat M-ALKALİNİTE Toplam Alkalinite (metiloranj, pH 4.3) toplam hidroksitlerin, toplam karbonatların ve toplam bikarbonatların, aşağıdaki denklemde olduğu gibi sudaki konsantrasyonlarını göstermektedir M (ppm CaCO 3 ) = OH - + CO HCO 3 - hidroksil karbonat bikarbonat

19 Alkalinite Bileşenleri : • BikarbonatlarHCO 3 - • KarbonatlarCO 3 = • HidroksitlerOH - Tanım: • Suyun tamponlama kapasitesinin kantitatif ölçümü. • pH’ın değişime karşı gösterdiği direnç. • Asit nötralleştirme kapasitesi. TAC – Toplam Alkalinite

20 Bir havuzdaki ideal TAC değeri = 80 – 120 ppm Düşük TAC ( < 80 ppm ) • pH değişkendir • Su agresif karakterdedir( korozif ) Yüksek TAC ( > 150 ppm ) • pH değişmeye karşı direnç gösterir • Su scale yapıcıdır • Bulanık su (yüksek pH) TAC – Toplam Alkalinite Etkisi

21 - Su dengesi için göz önüne alınan faktörler: • pH • TAC • TDS • Kalsiyum Sertliği • Su Sıcaklığı Suyun korozif veya kireç yapıcı tarafta olduğunu belirleyebilmek için yukarıdaki analizler yapılır. - Langelier Doygunluk İndeksi havuz suyunun korozif veya taş yapıcı karakterde olduğunu belirlemek için kullanılır. Su Dengesi

22 HAVUZ MEKAN İĞİ MARMARİS

23 1. KULLANIM AMACINA GÖRE; a. Özel ev, villa havuzları, b. Otel, site havuzları, c. Umuma açık, genel havuzlar, d. Olimpik ve müsabaka havuzları, e. Yarı olimpik ve kondisyon havuzları, f. Su parkları ve eğlence havuzları, g. Süs havuzları, h. Çocuk havuzları, i. Masaj havuzları, j. Terapi havuzları, k. Şok havuzları, l. Ayak yıkama havuzları,

24  2. DERİNLİĞİNE GÖRE; ◦ a. Atlama havuzları > 3.40 m ◦ b. Derin havuzlar > 1.35 m ◦ c. Şok havuzları 1.10 ~ 1.50 m ◦ d. Sığ havuzlar 0.60 ~ 1.35 m ◦ e. Terapi havuzları < 1.35 m ◦ f. Masaj havuzları < 1.00 m ◦ g. Çocuk havuzları < 0.50 m  3. İNŞAAT TEKNİKLERİNE GÖRE; ◦ a. Betonarme havuzlar, ◦ b. Kompozit malzemeden mamul, hazır havuzlar, ◦ c. Kompozit malzeme ile diğer malzemelerden mamul, yerinde inşa edilen havuzlar, YÜZME HAVUZLARININ SINIFLANDIRILMASI

25  4. TAŞMA SİSTEMİNE GÖRE; ◦ a. Üstten taşmalı havuzlar, ◦ b. Yandan taşmalı havuzlar, ◦ c. Taşma ağızlı (skimerli) havuzlar,  5. HAVUZUN BULUNDUĞU MAHAL’ LERE GÖRE; ◦ a. Açık havuzlar, ◦ b. Kapalı havuzlar,  6. HACİMLERİNE GÖRE; ◦ a. Özel havuzlar < 200 m³, ◦ b. Otel havuzları 200 ~ 3000 m³, ◦ c. Umumi, genel havuzlar 400 ~ 3000 m³ ◦ d. Su parkları ve eğlence havuzları > 3000 m³  7. KULLANILAN SUYUN CİNSİNE GÖRE; ◦ a. Tatlı su havuzları, ◦ b. Deniz suyu havuzları, YÜZME HAVUZLARININ SINIFLANDIRILMASI

26 A – Havuzun Temelleri Suyun Sirkülasyonu HAVUZ Pompa Filtre İNSAN Kalp Böbrek su kan Yüzme havuzu sirkülasyonu: kapalı döngü Yüzme Havuzu Sirkülasyonu insanlardaki kan dolaşımı sistemine benzer.

27 HAVUZ SU HACMİNİN HESAPLANMASI -Tam bir su şartlandırma programı uygulayabilmek için havuzun su kapasitesinin hesaplanması gerekmektedir. • !!! UYARI !!! Denge tankı su kapasitesi havuz hacmine eklenmelidir.  Ortalama Derinliğin Hesaplanması : (maks. derinlik + min. derinlik) 2 - Aşağıdaki hesaplamalar kesin olmamakla beraber hacim hesabında yaklaşık değerler verir.

28 boy en Ortalama Derinlik X X = hacim m 3 Oval Havuz : boy en Ortalama Derinlik X X X 0,89 =hacim m 3 Dairesel Havuz : çap X X X 0,78 =hacim m 3 Ortalama derinlik Değişik Şekilli Havuz : En büyük uzunluk En büyük genişlik Ortalama Derinlik X X X 0,85 =hacim m 3 HAVUZ SU HACMİNİN HESAPLANMASI

29 Havuz Dizaynı İçin Önemli Parametreler - Sirkülasyon & devir periyotları - Tavsiye Edilen Havuz Su Sirkülasyon Süreleri - Maksimum Kullanıcı Kapasitesi - Maksimum Sıcaklık - Denge Tankları - Su Hızları

30 Sirkülasyon Süresi - Sirkülasyon Süresi havuz suyu hacminin tamamının filtreden bir defa geçmesi için gerekli saat cinsinden teorik zaman. Havuz su kapasitesi m 3 Sirkülasyon Süresi (saat) = Filtre debisi m 3 / saat - Filtre Debisi birim zamanda filtreden geçen su miktarı. Not: Pratikte havuz suyunun %99 ‘unun filtrelerden geçmesi için en az 7 kez sirküle etmesi gerektiği kanıtlanmıştır.

31 Havuz Suyu Sirkülasyon Süreleri saat Havuz Tipleri 0.5 – 1.0kaydıraklı & kaplıca tipi havuzlar 0.5 – 1.5 eğitim havuzları max cm derinliğe kadar 0.5 – cm’den 1m derinliğe kadar halka açık 1.0 – 2.01 m’den 1.5 m derinliğe kadar halka açık 2.0 – m’den derin halka açık 2.5 – 3.0 umumi havuzlar 25 m uzunluğa kadar 1 m sığ kısımla 3.0 – 4.0yarışma havuzları (50 m uzunluk ve 2m derinlik) 4.0 – 6.0 villa havuzları veya özel havuzlar 4.0 – 6.0 dalma havuzları

32 Maksimum Kullanıcı (Yüzücü) Yükleri Maksimum kullanıcı yüklerinin belirlenmesi için birbirinden farklı iki kesin koşul göz önüne alınmalıdır. • Maksimum EMNİYETLİ Kullanıcı Yükü • Maksimum DİZAYN Kullanıcı Yükü

33 Maksimum Emniyetli Yüzücü Yükü - Basit olarak, havuz yüzey alanından faydalanarak, belirli bir yüzeyi EMNİYETLİ bir şekilde kullanabilen maksimum yüzücü sayısı hesaplanabilir. • her 2.2 m yüzücüsığ su (1 m derinlik ve altı) • her 2.7 m yüzücüdurağan su (1 – 1.5 m derinlik) • her 4.0 m yüzücü derin su (1.5 – 2 m derinlik) • 1 yüzücü > 4 m 2 çok derin su ( > 2 m derinlik)

34 Maksimum DİZAYN Kullanıcı (Yüzücü) Yükü - Sirkülasyon ve Filtrasyon ekipmanlarının mevcut su kalitesini bozulmaksızın koruyabilecekleri sirkülasyona bağlı maksimum yüzücü sayısı. - Aşırı partikül ve kirlilik bulunması halinde havuz suyu bulanmaya başlar. Maksimum yüke yaklaşılması halinde havuzdaki pH ve serbest klor seviyeleri kontrol edilmeli ve gerekli seviyeler derhal ayarlanmalıdır. Havuz Sirkülasyon Debisi (m 3 /saat) M.Design.B.L m 3 /saat = 1.7

35 Yüksek Su Sıcaklığının Riskleri • birçok ekipmana zarar vererek ömürlerini kısaltır, • dolgu maddeleri etkinliğini kaybeder, • plastik parçalar yıpranıp, kırılabilir, • bağlantı parçaları deformasyonuna uğrar, • su vanaları kırılabilir, • fazla buharlaşma ekstra su kaybına neden olur, • kimyasal tüketimi artar, • mikrobiyolojik aktivite hızla artar.

36 Denge Tankları - Denge Tankı kapasitesi havuza giriş yapan Maksimum DİZAYN Kullanıcı Yükü’ne göre havuzdan taşan su miktarına ( tercihen Max.EMNİYETLİ Kullanıcı Yükü alınır) göre belirlenmelidir. - Gerekli koşullarda kimyasal ilavesi mümkündür. - Denge Tankı pompaların ve filtrelerin etkin bir şekilde çalışmaları için kullanıma uygun olmalıdır.

37 Borulardaki Su Hızı • Herhangi bir emiş borusunda maksimum hız 1.52 m / sn • Herhangi bir basma borusunda maksimum hız 2.74 m / sn değerlerini GEÇMEMELİDİR...

38 B- Mekanik Operasyonlar

39 Yüzme Havuzlarının Sirkülasyonu Bir yüzme havuzunun ve sirkülasyon sisteminin temel bileşenleri aşağıdakilerdir: • Havuz • Denge tankı (büyük havuzlarda) • Skimmer • Kıl tutucu • Pompa • Kontrol vanaları • Filtre veya filtreler • Isıtıcı (gerekliyse) • Kimyasal dozaj sistemi

40 Sirkülasyon Prosesi 1.Su yüzey savaklarından veya skimmerlerde bulunan boşluklar vasıtasıyla havuzu terk ederek sirkülasyona başlar. 2. Bir miktar su dip emiş ile uzaklaşır. 3.Havuz sirkülasyon pompası suyu emerek filtrelere doğru iter 4.Çöktürücü su filtreye girmeden hemen pompa çıkışında dozajlanır. 5.Su filtrelerden geçerek taşıdığı kirlilikleri bırakır. 6. Gerekirse su ısıtılır. 7. Havuz dibinde veya duvarlarında bulunan besi hatlarıyla su havuza geri dönmeden önce kimyasal olarak şartlandırılır. - Tipik olarak bir dakikada binlerce litre su bu prosesden geçerek şartlandırılmış bir şekilde havuza geri döner.

41 Yüzme Havuzlarının Sirkülasyonu Skimmerli Havuzlar

42 Skimmerler - Pompaya zarar verebilecek büyük maddeleri tutabilecek bir sepet içerir. - Suyu emmek için yüzen bir kilit içerir - Konum önemlidir (aktif rüzgarın önünde daha iyidir) ve aşağıdakilere bağlıdır : •Havuz yüzeyi •Çevre •Havuz şekli •Boru boyutu •Filtrasyon kapasitesi

43 Yüzme Havuzlarının Sirkülasyonu TAŞMALI-Havuzlar Filtre Denge Tankı V2 kıl tutucu pompa deşarj çöktürücü dozajı V1 TOPLAM Hacim = V1 + V2 pH ayarı dezenfektan dozajı hijyenik su kirli su

44 Taşmalı Havuzlar •Taşma Sistemi : –Havuzun bir veya bazı veya her tarafında. –Su savaklanarak bir kanala taşar. –İyi dizayn edilmelidir : •Taşma farlılıklarını önlemek için denge tankı •Her yerden eşit taşma sağlanmalıdır •Yüksek kapasiteli pompa •Güvenlik sensörleri ( su bulunmadığı zaman pompaları durdurmak,v.s. )

45 Kimyasal Dozajlama / Otomatik Kontrol

46 –Skimmerler veya taşmalı –AMAÇ: Havuz yüzeyindeki mevcut kirlilikleri uzaklaştırmak (güneş kremleri, saç, böcekler, yağ, toz, mikroplar…) Yüzey Emişi

47 –Suyun dipten boşaltımı (havuzun en derin noktası) –Bazı havuzlarda filtrasyon veya suyun homojenliğini sağlamak için –Çoğu havuzda sadece boşaltım için. –Boşaltım aşağıdaki durumlarda gereklidir •Mevsim bakımında •Kimyasal ve kirlilik miktarını azaltma zorunluluğunda. Dip Emiş

48 Yüzme Havuzlarının Sirkülasyonu Merdiven - Filtreleme

49 Filtrasyon Kum Filtreleri - Bu tip filtreler iyi kalitede QUARTZ KUM sayesinde su, kum içerisinde ilerledikçe kirlikleri tutarlar. Kum filtreleri mikron’a kadar olan parçaları süzebilirler. Kirlilik arttıkça, basınç yükselir ve sistemdeki su akışı azalır.Filtre basıncı normal değerin psi üzerinde olunca, filtrenin temizlenmesi veya “Ters Yıkama” yapılması gerekir.

50 Kum Filtreleri Çok yönlü vana - en çok kullanılan filtre tipi - ham filtrasyon 30 – 50 micron - çöktürücü ile mükemmel filtrasyon < 10 micron - filtre ortamı (ayarlanmış kum tabakası) - multimedia filtreler (3 farklı tabaka) silica + granate + anthracit - Filtre malzemesini 5 yılda bir değiştirilmesi tavsiye edilir. - Su şartlandırılmasının iyi yapılmadığı ortamlarda Su Dengesinin Bozulması sonucu filtre içinde taşlaşmalar meydana gelir. Kum yapısı bozulur ve oluklar (kanallar) oluşur. Filtrasyon işlemi gerçekleşmez. - Filtrelerden verim alınabilmesi için mutlaka kimyasal temizlik yapılmalıdır.

51 - D.E filtreler havuzlarda kullanılan en etkin filtre tipidir. D.E toz kullanılarak 2 – 3 microna kadar filtrasyon sağlar. - D.E Filtreler daha fazla kirliliği tutma kapasitesine sahiptirler ve ters yıkama peryotları daha uzundur. (bir hafta) - D.E filtreler, kum filtrelerine göre bulanık bir havuzu çok daha kısa bir sürede temizlerler. D.E yapı filtreye skimmerlerden veya pompa öncesinden ilave edilir. Diatomit (Diatomaceous Earth) Filtreler

52 –Çok ince beyazımsı toz = mikroskobik deniz bitkilerinin fosilleri –En etkili filtrasyon : 1 – 3 micron ve filtrasyon yüzeyi kuma göre 10 kattan daha fazla. –Temizlik sonrası diatom yapının kaybolması dolayısıyla yeniden toz ilavesi gerekir. –Pahalı bir sistem. –Diatom yapı yerine flokülantlar kullanılmamalıdır. D.E. Filtreler

53 Kartuş Filtreler - Genellikle küçük havuzlarda kullanılır. Büyük havuzlar içinde kullanılan tipleri vardır. - Özel sentetik malzemeden (polyester, polypropilen, polyamid...) yapılan kartuşlar kullanılır. - Hava filtrelerine benzer yapıdadır. - Kartuş, filtreden çıkarılarak basınçlı su ile yıkanarak temizlenir. Özel temizleme çözeltileri ile temizlenebilir veya yenisi ile değiştirilebilir. - Kullanım sıklığına göre temizlenmelidir – 20 micron filtrasyon

54 Operasyon Döngüleri Filtre Döngüsü - Filtrasyon durumunda su akışı ana giriş yapısından filtrelere doğru gerçekleşir. Su filtre yapısına yukarıdan girer ve bünyesindeki kirlilikleri filtre yapısına bırakır. - Filtre edilmiş su toplama kanallarıyla (ahtapot) toplanır ve filtreyi terk ederek havuza gider. - Kirleticiler filtre yüzeyinde toplanır ve suyun filtrasyonu gerçekleşir.

55 Ters Yıkama - Su, ters yıkama besi hattıyla filtrelere aşağıdan girer. - Ters yıkama sırasında filtre içersinde su akışı aşağıdan yukarıya doğrudur. - Ters yıkama süresi kontrol edilerek filtre malzemesi kaybı önlenir. - Filtrasyon sürecinde tutulmuş kirlikler ters yıkama ile atık sistemine borular vasıtasıyla gönderilir. - Ters yıkama sıklığı havuz kullanımına, filtre kapasitelerine, kirlilik durumuna göre belirlenmelidir. Operasyon Döngüleri

56 Durulama - Durulama, ters yıkamanın hemen akabinde yapılmalıdır. - Durulamada su akışı filtre malzemesine doğrudur. - Ters yıkama sonrası filtre içerisinde kalan kirlilikleri filtreden uzaklaştırmak için durulama yapılır. - Bu işlem borularda kalan kirliliklerinde dışarı atılmasını sağlar. - Durulama işlemi her filtre için yapılmalıdır. - Kirliliğe bağlı olarak 1 – 5 dakika Operasyon Döngüleri

57 Filtrasyon Hızı - Filtrasyon hızı, suyun filtre ortamından geçiş hızıdır. - Filtrasyon hızı ne kadar yavaşsa – Filtrasyon o kadar etkindir. -DÜŞÜK Filtrasyon Hızı = Büyük veya çok kullanılan havuzlar -ORTA Filtrasyon Hızı = Okullar, oteller, çok kullanılan havuzlar -YÜKSEK Filtrasyon Hızı = Özel villa tipi havuzlar -Filtrasyon hızı, saat başına filtre yüzeyinden geçen suyun miktarı cinsinden ölçülür.( m 3 / m 2 / saat ) - DÜŞÜK HIZLI FİLTRASYON < 10 m 3 /m 2 /saat - ORTA HIZLI FİLTRASYON = 11 m 3 /m 2 /saat ile 30 m 3 /m 2 /saat - YÜKSEK HIZLI FİLTRASYON = 31 m 3 /m 2 /saat ile 50 m 3 /m 2 /saat Not : Çoğu kum filtresinin maksimum filtrasyon hızı: 45 m 3 /m 2 /saat

58 Kıl Tutucular - Her ters yıkama işleminden önce kıl tutucu temizliği yapılmalıdır. - Eğer sepet aşırı doluysa sirkülasyon sistemi etkinliği azalır. - Yetersiz su akımı ile pompa zarar görebilir. Havuz temizleme yardımcı pompaları da zarar görebilir. -Skimmer sepetlerinin temizliği ve vakum sonrasında kıl tutucu temizliği yapılmalıdır. Ters yıkama öncesinde kıl tutucu temizliği yapılmaldır. Eğer sepet hasar gördüyse veya kırıldıysa hemen değiştirilmelidir. - Kırılmış sepetler büyük kirleticilerin pompaya ve filtrelere girmesine sebep olur.

59 Pompalar - Havuzun Kalbi. -Yüzme havuzu için çok önemli. -Filtreye uygun olmayan veya çok küçük pompa kullanıldığında, su düzgün olarak filtre edilemeyecek ve kolaylıkla kirlenecektir. -Filtreden önce yerleştirildiği zaman, türbini korumak amacıyla bir ön-filtre(kıl tutucu) sepeti bulunur.

60 Taze Su İlavesi - Suyun dezenfeksiyonu ve filtrasyonu işlemi ortamdaki bütün kirlilikleri uzaklaştırmaz. - Taze su ilavesi ile kullanıcılardan gelen kirlilikler ve kimyasal kullanımı sonucu oluşan dezenfeksiyon yan ürünleri konsantrasyonu azaltılır. - Ters yıkama ile yapılan su ilavesi havuzdaki konsantrasyon değerlerinin düşürülmesi için yeterli değildir. - NSPI tarafından ve Avrupa Ülkelerindeki normlarda kullanıcı başına minimum 30 litre su ilavesi kesinlikle tavsiye edilmektedir.

61 Temizleme Uygulamaları - Fırçalama - Havuz duvarları ve tabanı sıklıkla fırçalanmalıdır. Özellikle su akışının yavaş olduğu (merdivenler, lambalar, ölü bölgeler, savak ızgaraları) yerlerde yosun oluşumunun önlenmesi için fırçalama dikkatlice yapılmalıdır. - Savak Izgaralarının Temizliği - Su gidiş hattının ve savak ızgaralarının, klor veya benzeri kimyasallarla temizlenmesi gerekir. - Yağlı depozitler yosun oluşumu için besi kaynağıdır.

62 - Vakum - Kendi ağırlığıyla dibe çöken katı maddeleri uzaklaştırmak için. - Çöktürücü ilavesiyle askıdaki katılar havuz dibine toplanırlar, dipte katıların çökmesi sonrası vakum işlemine geçilir. - Bağlantıyı yapmadan önce süpürme hortumundaki hava alınmalıdır. Temizleme Uygulamaları a)Manuel -Robottan daha basit. -İnsan gücüne ihtiyaç var. -Uygulaması kolay. b) Otomatik -Karmaşık. -İnsan gücüne ihtiyaç yok. -Özellikle büyük havuzlarda kullanımı zor. -Pahalı.

63 SU K İ MYASI MARMARİS

64 C – Su Kimyası

65 Su Çevrimi Su parametreleri bu çevrime göre konuma bağlı olarak değişir.

66 Doğal Su Kaynakları Doğada bulunan su kaynakları genel olarak 4 grupta toplanır; 1)Yağmur suları 2)Yüzey suları i)Göl suları ii)Nehir suları 3)Deniz suları (Soğutma amacıyla) 4)Yeraltı suları i)Kaynak suları ii)Kuyu suları

67 Yerkabu ğ unu oluşturan elementler  Oksijen%46  Sili s %28  Aluminyum%8  Demir%5  Kalsiyum%4  Sodyum%3  Potasyum%2  Magnezyum%2  Di ğ er elementler%2

68 Su içindeki safsızlıklar Su içerisindeki çözünmüş bileşikler için ölçü birimi: ppm (parts per million)= gr/m 3 5 ppm CaCO 3 = 1 ton su içerisinde 5 gr. CaCO 3 Su içerisindeki H 2 O olmayan herşey safsızlık demektir Sistemlerdeki problemlerin kaynağı bu safsızlıklardır.

69 Ham suyun içerdiği safsızlıklar 1)Çözünmüş Gazlar Oksijen, azot, karbondioksit, hidrojensülfür, v.b. 3)Çözünmüş katı maddeler Tuzlar ve silis bileşikleri. 3)Katı asıltılar (süspansiyon maddeler ve kolloidal maddeler) Çamur, organik madde, yosun, kil, v.b.

70 Suda çözünen inorganik bileşikler  Kalsiyum BikarbonatCa(HCO 3 ) 2  Magnezyum BikarbonatMg(HCO 3 ) 2  Sodyum BikarbonatNa(HCO 3 )  Demir BikarbonatFe(HCO 3 ) 2  Kalsiyum KlorürCaCl 2  Sodyum KlorürNaCl  Magnezyum KlorürMgCl 2  Kalsiyum SülfatCaSO 4  Magnezyum SülfatMgSO 4  Sodyum SülfatNa 2 (SO 4 )  Silis yum oksit SiO 2  Sodyum SilikatNa 2 SiO 3

71 Su  Su molekülleri 2 hidrojen ve 1 oksijen atomundan oluşur ve dipol niteli ğ i taşır.  Hidrojen atomlarının oksijen atomu ile olan polar (kovalent) ba ğ ları arasındaki açı 105 o dir.  Molekül, lineer yapıda olmadı ğ ı için kuvvetli çözücü nitelik taşır.

72

73

74 Safsızlıkların arıtılma yöntemleri  Çözünmüş Gazlardan Arıtılma Yöntemleri  1) Havalandırma (hava üfleme) CO 2, H 2 S  2) Vakum Uygulanarak (su üzerindeki basınç azaltma) 0 2, N 2, NH 3 (Kondenselerde)  3) Basınç altında içinden buhar geçirilerek 0 2, N 2, CO 2 (Degazörlerde)  4) Kimyasal tutucularla (nötralize ederek veya bileşik oluşturarak)

75  Çözünmüş katı maddelerden arıtılma yöntemleri  Kireç  So ğ uk Soda  Sıcak Soda  Sodyum Katyon De ğ iştirici  Zayıf Katyon De ğ iştirici Safsızlıkların arıtılma yöntemleri

76  Katı asıltı maddelerden arıtılma yöntemleri ◦ 1) Dinlendirme ◦ 2) Tane büyütme ve çöktürme (koagülasyon ve sedimentasyon) ◦ 3) Filtrasyon ve Berraklaştırma Safsızlıkların arıtılma yöntemleri

77 Su kalitesini belirleyen başlıca etmenler  1) Bulanıklık (TSS)  2) Sertlik  3) Alkalite  4) Asitlik  5) pH De ğ eri  6) Toplam Çözünmüş Katı Madde (TDS)  7) İ letkenlik  8) Sıcaklık  9) Çözünmüş Oksijen  10) Silis

78 1) Bulanıklık (TSS)  Suyun içerdi ğ i çözünmemiş organik ve inorganik katı asıltılar suya bulanıklık verir.  Çökeltme ve süzme işlemleri ile giderilir.  Kum, çakıl, aktif karbon filtreleri veya membranla filtrasyon  Kolloidal madde; katı asıltılar  NTU (Nephelometric Turbidity Units)

79 2) Sertlik  Suyun içerisindeki çözünmüş Ca ve Mg tuzları suyun sertli ğ ini belirler  Sertlik ikiye ayrılır;  1) Geçici Sertlik (Alkali sertli ğ i ; bikarbonat alkalitesi)  Suyun içerdi ğ i Ca ve Mg bikarbonat tuzlarının miktarı geçici sertli ğ i belirler. Reaksiyon ürünlerinin çözünürlükleri sıcaklıkla ters orantılıdır.  Ca(HCO 3 ) 2 CaCO 3 + H 2 O + CO 2  Mg(HCO 3 ) 2 Mg(OH) CO 2 ISI

80 2) Sertlik  2) Kalıcı Sertlik  Ca ve Mg ‘un sülfat, klorür ve nitrat tuzlarından oluşan sertli ğ e ise kalıcı sertlik denir.  Kalıcı sertlik veren maddeler ısı ile ayrışmaz.  Bu tuzlar nötr’dür alkalite oluşturmaz.

81 2) Sertlik  Toplam sertlik;  Geçici sertlik ile kalıcı sertli ğ in toplamına toplam sertlik denir.  Pratikte Ca ve Mg sertli ğ i olarak ayrılabilir.  Suların sertli ğ i yumuşatma işlemleri ile giderildikten sonra katma suyu olarak kullanılabilir.

82 3) Alkalite  Suyun içerdi ğ i OH (hidroksit), CO 3 (karbonat), HCO 3 (bikarbonat) iyonları suyun alkalitesini (bazlı ğ ını) oluşturur.  Alkalite, p-Alk (phenolphtalein) ve m-Alk (metil oranj) de ğ erleri ile belirlenir.

83 3) Alkalite  p ve m de ğ erlerinden yola çıkılarak suyun içerdi ğ i OH, CO 3, HCO 3 iyonlarının miktarları belirlenir.  p-Alkalite= OH - + ½ (CO 3 -2 )  m-Alkalite= CO HCO OH -  Toplam Alkalite= m-Alkalite

84 3) Alkalite 

85  Ph’a etki eden iyonlar;  OH -, H +, CO 3 -2, HCO 3 -, H 2 CO 3  pH< 4,2 Alkalite yok M,P =0  Ortamda sadece H + ve H 2 CO 3 var.  H + + OH - H 2 O (pH=7) 4,2 < pH < 8,2 P=0 (ilk olarak m-Alk görürüz)  Ortamda H + biter ve H 2 CO 3 azalmaya başlar. H 2 CO 3 + OH - H 2 O + HCO 3 -

86 3) Alkalite 4,2 < pH < 10,2M,P  0 Ortamda H 2 CO 3 azalmaya CO 3 artmaya başlar. 8,2’den sonra p-Alk. Görülmeye başlar. pH > 10,2 M,P  0 (CO 3 -2, OH - ) Ortamda yalnızca CO 3 ve OH - iyonları kalır. E ğ er P=Mise; Ortamda CO 3 =0 olur sadece OH - iyonları serbest dolaşır.

87 4) Asitlik  Suya do ğ al asitlik de ğ erini çözünmüş asitler ve CO 2 verir.  Suda çözünmüş CO 2 su ile reaksiyona girerek karbonik asit oluşturur.  CO 2 +H 2 O H 2 CO 3  Saf sularda çözünmüş CO 2 ise suyun pH’ını iyice düşürdü ğ ünden suya korozif etki kazandırır.

88 4) Asitlik

89 5) pH  Suyun içerdi ğ i H + iyonlarının eksi logaritmasıdır.  H + pH=7 OH -  pH = 1 ise su kuvvetli asidik özelliktedir.  pH = 13 ise su kuvvetli bazik özelliktedir.  pH = 7 ise nötral özelliktedir.

90 6) Toplam Çözünmüş Katı Madde (TDS)  Suda çözünmüş ve suya iletkenlik kazandıran tüm inorganik katı maddeleri belirler.  Kullanılaca ğ ı sisteme göre belirli de ğ erlerin altında tutulması gereklidir.  Suyun bileşimini ve niteli ğ ini belirleyen en önemli etmenlerden biridir.  İ letkenlik ile arasında ba ğ ıntı vardır.

91 7) İ letkenlik  Suyun iyonlaşmış halde içerdi ğ i çözünmüş madde miktarını belirler. (Suyun akım taşıma kapasitesi)  Su saflaştıkça iletkenlik azalır. Ancak en saf suda bile iletkenlik görülür.  Katyon iletkenli ğ i ; Suyun bir hidrojen katyon reçinesinden geçirildikten sonraki iletkenli ğ ine katyon iletkenli ğ i denir. Su buhar çevriminde kaçakların saptanmasında kullanılır.

92 7) İ letkenlik  Bazı bileşiklerin özgül iletkenlikleri;  (Sudaki 1 ppm çözeltisinin iletkenli ğ i)

93 7) İ letkenlik  Toplam çözünmüş katı madde (TDS) ile arasındaki ba ğ ıntı;  TDS = İ letkenlik x 0,5 (Saf sularda)  TDS = İ letkenlik x 0,68 ( İ letkenlik <1000 µS/cm)  TDS = İ letkenlik x 0,75 (1000< İ letkenlik<4000)  TDS = İ letkenlik x 0,82 (4000< İ letkenlik<10000)

94 7) İ letkenlik Kimyasal maddelerin suda çözünmüş halleri elektrik akımını farklı şiddetlerde iletirler. HCl: iyi Amonyak: ZayıfAlkol ve şeker : Yalıtkan Sıcaklık arttıkça iyonların hızı artar dolayısıyla iletkenlik yükselir. (% 2 / °C) Vizkosite düştükçe iyonlaşma artar iletkenlik artar.

95 8) Sıcaklık  Suların nitelikleri ile ilgili analizler yapılırken aynı sıcaklıkta olması sa ğ lanır veya sıcaklık dönüşümü hesapları yapılarak verilir.  Sistemde oluşabilecek korozyonun veya kireç oluşumunun en belirleyici faktörlerinden biridir.  Sıcaklık arttıkça korozyon hızı artar:  Sıcaklık arttıkça depozit oluşumu hızlanır.

96 9) Çözünmüş Oksijen  Gazların çözünürlü ğ ü sıcaklık, basınç ve gazın cinsine ba ğ lıdır.  Polar gazlar (HCl, NH 3 gibi) çok rahat çözünürler Nonpolar gazlar ( O 2,N 2 gibi) çok az çözünürler.  İ yonize olmayan gazlar (Nonpolar gazlar) serbest halde olurlar ve mekanik yollarla giderilebilirler.

97 9) Çözünmüş Oksijen

98 10) Silis  Taş yapıcı ve birikinti oluşturan bileşiklerden biridir.  Temizlenmesi çok zordur.  Oluşturdu ğ u uçucu bileşiklerle buhar fazına geçer.  Özellikle türbin kanatçıklarında oluşturdu ğ u birikintilerle frekans tutturulmasını zorlaştırır.

99 •Su: H 2 O •Sadece H 2 O = saf su •Kuvvetli Çözücü => “doğal” sularda ( musluk suyu, deniz suyu), suyu karakterize eden bazı kimyasal parametreler vardır. •Ör: doğal çevrim sırasında, su içinde bulunduğu ortama göre tuzları,katıları,gazları alır ve taşır. •Havayla teması sırasında,gazları alır => asidik •Yerle teması sırasında farklı maddeleri çözer. •Ayrıca yaşam türleri barındırır. Su Çevrimi

100 Suyun Temel Bileşenleri Askıda Katı Maddeler • kum • yosun,bakteriler • kolloid partiküller Çözünmüş Gazlar • Oksijen • Karbondioksit • Nitrojen, vs. Çözünmüş Organik Bileşikler • Çeşitli Asitler • Klorofil vs. Çözünmüş İnorganik (Katyon) • Kalsiyum, magnezyum • Sodyum, potasyum • Demir, bakır, çinko vs. Çözünmüş İnorganik (Anyon) • Klorür • Karbonat, Bikarbonat • Sülfit • Nitrit • Nitrat • fosfor bazlı bileşikler vs.

101 • pH • Toplam Alkalinite - TAC • Toplam Çözünmüş Katılar - TDS • Toplam Sertlik - TH • ppm Temel Parametreler

102 pH Bilimsel Tanım : - Bir çözeltideki Hidrojen iyonu konsantrasyonun negatif logaritması. pH = - log [H + ] H 2 O H + + OH - Genel Tanım: - pH; bir çözeltinin asidik veya bazik ‘aktivitesi’nin ölçülmesi Artan asitlik Nötral Artan Alkalite

103 pH etkisi Bir havuzun ideal pH değeri = 7.4 Düşük pH ( < 7.2 ) • Korozyon • Deri & Göz tahrişi • Vinil parçalarda deformasyon Yüksek pH ( > 7.6 ) • Scale Oluşumu • Deri & Göz tahrişi • Klor etkinliğinin azalması Not : İnsan gözünün pH değeri 7.3 – 7.4 ‘tür.

104 TAC – Toplam Alkalinite Alkalinite Bileşenleri : • BikarbonatlarHCO 3 - • KarbonatlarCO 3 = • HidroksitlerOH - Tanım: • Suyun tamponlama kapasitesinin kantitatif ölçümü. • pH’ın değişime karşı gösterdiği direnç. • Asit nötralleştirme kapasitesi.

105 TAC – Toplam Alkalinite Etkisi Bir havuzdaki ideal TAC değeri = 80 – 120 ppm Düşük TAC ( < 80 ppm ) • pH değişkendir • Su agresif karakterdedir( korozif ) Yüksek TAC ( > 150 ppm ) • pH değişmeye karşı direnç gösterir • Su scale yapıcıdır • Bulanık su (yüksek pH)

106 TDS – Toplam Çözünmüş Katılar Tanım : Suda çözünmüş halde bulunan bütün katıların toplamı. Bileşenler: - Hidroksitler- Kalsiyum - Bikarbonatlar- Sodyum - Karbonatlar- Organikler - Klorürler- İnorganikler - Sülfatlar- vs.

107 TDS – Toplam Çözünmüş Katı Etkisi Bir havuzda ideal TDS değeri= 1000 ppm Yüksek TDS ( > 1500 ppm ) • Donuk görünüm • Korozyonu hızlandırır • Klor etkinliğini azaltır

108 Toplam Sertlik Tanım: Su içerisindeki çözünmüş kalsiyum ve magnezyum iyonlarının kantitatif ölçümü. Sertlik Birimleri : • ppm CaCO 3 • Fransız Sertliği 0 Fr1 0 Fr = 10 ppm CaCO 3 • Alman Sertliği dH1 dH = 17,8 ppm CaCO 3 • İngiliz Sertliği 0 E1 0 E = 14,3 ppm CaCO 3

109 Sertlik Etkisi Bir havuzdaki ideal sertlik değeri = ppm Düşük Sertlik ( < 100 ppm ) • Su agresif karakterdedir ( korozif ) Yüksek Sertlik ( > 400 ppm ) • Su kireç yapıcıdır • Bulanık su

110 Sertliğe Göre Suyun Sınıflandırılması Toplam Sertlik ppmSertlik Derecesi 0 – 75Yumuşak Su 75 – 150Orta Sert Su 150 – 300Sert Su > 300Çok Sert Su

111 ppm Tanım : ppm = milyonda bir birim 1 ppm = 1 mg / lt = 1 gr / m 3

112 Su Dengesi - Su dengesi için göz önüne alınan faktörler: • pH • TAC • TDS • Kalsiyum Sertliği • Su Sıcaklığı Suyun korozif veya kireç yapıcı tarafta olduğunu belirleyebilmek için yukarıdaki analizler yapılır. - Langelier Doygunluk İndeksi havuz suyunun korozif veya taş yapıcı karakterde olduğunu belirlemek için kullanılır.

113 Langelier Doygunluk İndeksi • Su, havadan CO 2 ‘i absorbe eder. • CO 2 formu, pH değerine göre değişir: CO 2 (g) H 2 CO 3 HCO 3 - CO 3 = düşük pHyüksek • Dengeyi sağlamak için kalsiyum ve magnezyum iyonları Ortamda mevcut olmalıdır. • Doygunluk İndeksi bu denge hali için bir ölçüm tablosu sağlar.

114 Langelier Saturation Index S.I. = pH + TF + CF + AF – TDSF S.I.=Saturation Index (Doygunluk indeksi) pH=pH TF=Temperature (Sıcaklık) Factor ( 0 F / 0 C ) CF= Calcium Hardness Factor ( ppm, as CaCO 3 ) AF=Alcalinity Factor ( ppm, as CaCO 3 ) TDSF=Total Dissolved Solids Factor (ppm) Korozif < < nötral < Taş Yapıcı > + 0.2

115 Langelier Saturation Index Temper. C 0 F 0 T.F Calc.Hard ppmC.F TAC ppmA.F TDS ppmTDSF

116 Yosun - Yosunlar suyun berrak, şeffaf rengini 24 saat içersinde bozan mikroskobik canlılardır. - Havuz suyuna, hava yoluyla taşınan sporlarla, ham su içersinden veya havuz kenarındaki çim, yeşillik alanlardan girer. - Yosunlar sudaki çözünmüş CO 2 ’yi alarak pH’ın hızla yükselmesine sebep olurlar. - Yüzden fazla yosun tipi vardır. (yeşil, sarı, kara, siyah yosun...) - Klor ilavesi yosun oluşumuna tek başına yeterli olmaz. - Yosun önleyici kullanılmalıdır. YOSUN OLUŞUMUNU KONTROL ETMENİN EN ETKİN YOLU YOSUN OLUŞUMUNU BAŞINDAN KONTROL ETMEKTİR.

117 Yosun Oluşumunun Önlenmesi - Sezon öncesinde mutlaka derz bakımı yapılmalı, dolgu malzemeleri ile çatlaklar kapatılmalıdır. - Bütün yüzeyler çok iyi temizlenmelidir. - Yosun önleyici havuz yüzeylerine sürülmelidir. - Yosun önleyicinin kurumasından sonra havuz su ile doldurulmalıdır. - Sezon içersinde özellikle ölü noktalar çok iyi şekilde fırçalanmalı ve vakum yapılmalıdır. - Yosun önleyici ilavesi sürekli yapılmalıdır. -Serbest klor seviyesi 1 ppm ‘in altına düşürülmemelidir.

118 Klor Kimyası Klor suya ilave edildiği zaman HOCl (hypochlorous asit) oluşur. Cl 2 + H 2 O HOCl + H + + Cl – pH seviyesine bağlı olarak yüksek pH HOCl OCl - + H + düşük pH SERBEST KLOR (Free Chlorine): HOCl ve OCl’nin toplamıdır. HOCl (hypochlorous acid) + OCl – (hypochloride ion) FC = HOCl + OCl –

119 Serbest Klor Klorun dezenfeksiyonu gerçekleştiren yapısıdır. • pH’a bağlı olarak iki yapıda bulunur. HOCl (hypochlorous acid) & OCl – (hypochlorite ion) • HOCl yaklaşık olarak OCl - ‘den 40 – 80 kat daha etkilidir. FC = HOCl + OCl – Minimum serbest klor miktarı 1.0 ppm NSPI Serbest Klor miktarının 1.0 – 3.0 ppm arasında tutulması gerektiğini kesinlikle tavsiye etmektedir.

120 pH Etkisi • pH = 7.4 HOCl % 50 & OCl - % 50 pHHOClOCl %15% 7.450% 8.020%80% 8.510%90% pH değerinin 7.4’ün üzerinde tutulması ekonomik olmayan bir şartlandırmadır.

121 Bağlı Klor  Kuvvetli, tahriş edici klor kokusu  Göz yanması ve tahrişi  Klorun dezenfektan etkisinde azalma NSPI, tarafından MAKSİMUM bağlı klor seviyesi 0.2 ppm Bağlı Klor (Combined Chlorine) ( CC ) = 0.2 ppm

122 Bağlı Klor Oluşumu Suya Amonyak ( NH 3 ) • Ham sudan • Yüzücülerin terlemesinden • İdrardan • Bakterilerin kimyasal yapısından • Yosunların kimyasal yapısından • vs. giriş yapmaktadır. Serbest klor, bakterileri öldürmek ve NH 3 ’ü oksitlemek için amonyak ile reaksiyona girer ve bağlı klor oluşur. Basit olarak Bağlı Klor ÖLÜ BAKTERİ olarak tanımlanabilir.

123 Bağlı Klor (Chloramines) Oluşumu • Klor amonyakla reaksiyona girer ve aşağıdaki yapılar oluşur. HOCl + NH 3 NH 2 Cl + H 2 O (monochloramine) HOCl + NH 2 ClNHCl 2 + H 2 O (dichloramine) HOCl + NHCl 2 NCl 3 + H 2 O (trichloramine)

124 Bağlı Klorun Yok Edilmesi Su kimyası literatüründe belirtildiği üzere BAĞLI KLOR yapısını yok etmek için KIRILMA NOKTASI KLORLAMASI yapılmalıdır.

125 Bağlı Klorun Yok Edilmesi • Literatürde teorik olarak bağlı klor miktarının 7.5 katı fazla serbest klor ilavesiyle kırılma noktası klorlaması yapılır. • Pratikte bu değer 7.5 kat değil en az 10 kat olarak hesaplanmalıdır. Örn : Ortamda 0.6 ppm bağlı klor varsa ilave edilmesi gereken serbest klor miktarı min. 6 ppm ‘dir. • Eğer bağlı klor oluşumu çok fazla ise ilave edilmesi gereken taze su miktarı artırılmalıdır.

126 Klorlama Şekillleri • Sürekli (Rutin) Klorlama : - Bakterilerin kontrolü ve su hijyeni için ortama sürekli olarak 1.0 – 3.0 ppm serbest klor ilavesi gerekmektedir. • Şok (süper) Klorlama : - Kısa bir süre için yüksek miktardaki Serbest Klorun suya verilmesi ile gerçekleşir. -Bağlı klorun yok edilmesi, yosun oluşumunun kontrolü, organik maddelerin uzaklaştırılması için yapılır.

127 Toplam Klor • Toplam klor sudaki serbest klorun ve bağlı klorun toplamdır. Toplam Klor = Serbest Klor + Bağlı Klor • Serbest Klor = HOCl + OCl – 1.0 – 3.0 ppm • Bağlı Klor = Chloraminesmax. 0.2 ppm

128 NSPI Standartları NSPI : National Spa and Pool Institute recommends ParametersMinimumIdealMaximum Free Chlorine ppm – Combined Chlorine ppm000.2 Bromine ppm – pH – Total Alcalinity ppm6080 – Calcium Hardness ppm – Cyanuric Acid (Stabilizer) ppm 1030 – TDS ppm Iron ppm000.2 Copper ppm000.3 Temperature 0 C-25 – 2840

129 Dezenfeksiyon • Bakteri & virüsleri yok etmek • Yosun kontrolü • Organik maddenin uzaklaştırılması • İstenmeyen kokuların bertaraf edilmesi • Hijyenik su sağlanması

130 Su Analizi • Havuz suyunu kontrol edebilmek için pH ve klor değerlerinin günde minimum 3 defa ölçülmesi gerekir. • Su numuneleri havuzun farklı bölgelerinden alınmalıdır. • Her su numunesi en azından havuz kenarına 50 cm uzaktan ve 30 cm derinden alınmalıdır. Numunenin havuz suyunu temsil edici karakterde olması gerekmektedir. • Diğer su analizleri (stabilizatör, su dengesi parametreleri, vs.) İlgili teknik servislerince yapılmaktadır. • Her teknik servis sonrası su analiz raporu hazırlanmalıdır. • Havuz operatörleri tarafından yapılan günlük ölçümler düzenli raporlama şeklinde tutulmalıdır.

131 Su Analizi • Simple analysis can be done by Test-Kits and test tablets. • Phenol Red TabletpH • DPD 1 TabletFree Chlorine • DPD 3 TabletTotal Chlorine T.C. = F.C. + C.C DPD 3 = DPD 1 + Combined Chlorine

132 Havuz Suyu Nasıl Kirlenir Kirlenme türü Parçacık büyüklüğü Kirletici maddeler Yok etme veya azaltma yolu İri yüzücü parçalar>1mm. Saç, kepek, tekstil elyafları Süzmekle İri bulandırıcı parçalar1-0,0001mm. Deri pulları, yağ, sabun artıkları, merhemler Çöktürme ve filtrasyon Kolloid maddeler 0, ,000001mm. Kozmetikler, mukus, salya, mikroorganizmalar Çöktürme ve filtrasyon Tam çözünen organik maddeler <0,000001m m. çözünmüş İdrar ve ter bileşenleri, amino asitler, mikroorganizmalar( virüsler) Oksidasyon, dezenfeksiyon( klor, klordioksit, ozon) Tam çözünmüş anorganik maddeler, bozulmayan organik maddeler çözünmüş Sodyum klorür, nitratlar,kloraminler Temiz su ilavesiyle oranları düşürülür.

133 YOSUN Yosun,tespiti ve giderilmesi g üç olup b ü y ü k bir hızla ç oğalarak,g ö zle g ö r ü lebilecek bir hale gelinceye kadar havuzda milyonlarca yosun h ü cresi şeklinde var olabilir. Genelde havuzlarda en sık şikayet edilen problemlerden bir tanesi bulanık su,diğeri de yosundur. Yosunların en yaygın üç rengi;yesil,siyah ve kahverengidir. Genellikle havuzun g ü neşi az ya da hi ç g ö rmeyen kısımlarında g ö zlenir. Yosun sorununu ortadan kaldırmanın en iyi yolu havuz suyunda s ü rekli olarak en az 1.0 ppm ’ lik serbest klor seviyesini korumak, stabilizat ö rl ü klor (dichlore, trichlore v.b.) kullanarak klorun havuz i ç erisinde u ç madan kalmasını sağlamak ve talimatlara uygun olarak yosun ö nleyici kimyasal kullanmaktır. Başlıca Havuz Sorunları ve Çözümleri

134 SU BULANIKLIĞI Havuzlarda olduk ç a sık rastlanan bir sorundur. Su bulanıklığının nedenleri yetersiz sirk ü lasyon/filtrasyon, yetersiz d ü zensiz kimyasal madde kullanımı ve dış etkenlerdir. Havuza şok klorlama uygulandığında da bir s ü re bulanıklık g ö zlenebilir. Bu durumda ilk yapılacak iş filtrasyon sistemini kontrol etmektir. Filtre tıkalı ise,sirk ü lasyon zayıflamışsa ters yıkama işlemi uygulanmalı ve gerekirse filtre, kapağı a ç ılarak ters yıkama suyunun yardımı ile iyice temizlenmeli,yine gerekirse filtre kumu yenilenmelidir. Filtre sistemi iyice değerlendirildikten sonra pH,alkalinite,kalsiyum sertliği ve T Ç K gibi parametre d ü zeyleri kontrol edilmelidir. Bu ö l çü mler yapıldıktan sonra havuza klor, asit, baz, alkalinite d ü ş ü r ü c ü, sertlik giderici, iyon tutucu, berrraklaştırıcı, topaklayıcı, çö kt ü r ü c ü gibi kimyasal maddelerin ilavesi gerekebilmektedir.

135 Başlıca Havuz Sorunları ve Çözümleri RENKLİ SU Renkli su, ç irkin bir g ö r ü nt ü yaratır ve havuz y ü zeylerinin lekelenmesine neden olur.Renkli havuz suyunun iki ana nedeni ;oksitleyici metaller ve yosundur. Bulanık yeşil havuz suyu genellikle yosun kaynaklıdır. Yeşil,kırmızı,kahverengi ve siyah renk ise çö z ü nm ü ş metallerin neden olduğu durumlardır. Yeşil renk oluşumuna genellikle bakır, demir ya da d ü ş ü k alkalinite; kırmızı renk oluşumuna genellikle demir ve magnezyum; siyah renk oluşumuna ise genellikle manganez sebep olur. Bunun gibi renkli su hallerine genellikle havuz ilk doldurulduğunda yada şok ila ç lamadan sonra rastlanır. Havuza baz, iyon tutucu, berraklaştırıcı, topaklayıcı, çö kt ü r ü c ü gibi ü r ü nlerin kullanılması gerekebilmektedir.

136 Başlıca Havuz Sorunları ve Çözümleri KIŞIR OLUŞUMU Havuz y ü zeylerindeki beyaz birikintiler,su dengesi fakt ö rlerinden bir veya birka ç ının ciddi bir bi ç imde y ü ksek seviyede olduğuna işaret eder.Kışır birikintileri y ü zeyleri kirletmekle kalmaz aynı zamanda filtre ve borularda taşlaşmalara sebep olur.Bu durum sirk ü lasyonu /filtrasyonu zayıflatır. Kışır oluşumu fark edildiği anda pH,kalsiyum sertliği ve toplam alkalinite ö l çü mleri yapılmalı ve derhal ayarlanmalıdır.Kalsiyum sertliğinin d ü ş ü r ü lmesi zor olduğundan, ilk olarak pH ve alkalinite d ü ş ü r ü lmelidir. Eğer kışırın sebebi y ü ksek kalsiyum sertliği ise alkalinite kırıcı, sertlik d ü ş ü r ü c ü veya iyon tutucu ilavesi ; T Ç K ise havuz suyunun bir kısmının boşaltılarak yumuşak ve temiz su ile takviye edilmesi gerekir.

137 Başlıca Havuz Sorunları ve Çözümleri GÖZ VE CİLT TAHRİŞİ Yüz ve gözün tahriş olmasının iki ana nedeni vardır.Bunlar uygun olmayan pH ve kloramindir. İnsan gözü için en ideal Ph 7,5 civarıdır.Bu nedenle 7,2’nin altında ve 8,0’in üzerindeki pH gözleri rahatsız eder. Bağlı klor düzeyi 0,2 ppm’i aştığında da kloramin problemi gözlenebilir.Çoğu insanın hatalı olarak göz rahatsızlığının sebebi olarak yüksek klor miktarını göstermesine rağmen gözlerin tahriş olmasının ana nedeni,yetersiz serbest klor seviyesi yada kloramin varlığıdır.

138 Başlıca Havuz Sorunları ve Çözümleri PROBLEMNEDENETKİÇÖZÜM  Donuk görünümlü bulanık su • Düşük serbest klor seviyesi • Yüksek stabilizatör  Yosunlaşma • pH ayarla • şok klorlama yap • Parlak olmayan su • pH yüksek • Filtrasyon kötü • Suda kirlilik • pH değerini ayarla • filtreleri yıka • Renkli fakat berrak su  Suda metal iyonlar var  Korozyon • pH ayarla • Şok klorlama yap • dip temizliği yap • Havuz yüzeyinde kireç (kışır) oluşumu  Yüksek alkalite  pH yüksek • Filtrelerin tıkanması • Sistem tıkanmaları • pH ayarla • Sertlik tutucu ilavesi yap  Kaygan yüzey ve yeşil bulanık su  Düşük serbest klor seviyesi  Yosun oluşumu • pH ayarla • şok klorlama yap • Göz ve cilt tahrişi • Aşırı klor kokusu  Düşük serbest klor seviyesi  Yüksek bağlı klor seviyesi • Yosun oluşumu • Kullanıcı problemleri • pH ayarla • şok klorlama yap • dip temizliği yap • Saçlarda, giysilerde ve vinil kaplamalarda ağarma • Yüksek serbest klor seviyesi • Kullanıcı problemleri • Yüksek maliyet  Taze su beslemesi ile klor seviyesini düşür

139 KESİNLİKLE YAPILMAMASI GEREKENLER •Aside su katmayın,suya asit ekleyin •Gran ü l klor ile sıvı kloru karıştırmayın •Asitle kloru karıştırmayın •Havuz kimyasallarını koklamayın/solumayın

140 YÜZME HAVUZU SUYU M İ KROB İ YOLOJ İ S İ

141 Suda bulunan mikroorganizmaları üç grupta toplayabiliriz: a- Suda doğal olarak bulunan mikroorganizmalar : Spirillum, Vibrio, Pseudomanas, Achromobacter, Chromobacter türleri ile Micrococcus ve Sarcina'nın bazı türleri. b- Toprakta yaşayan mikroorganizmalar : Toprağın yıkanması sonucu suya karışırlar. Bunlar; Bacillus, Streptomyces ve Enterobacteriacea'nın saprofit üyeleridir. Bunlarında optimum üreme ısıları 25°C veya daha düşüktür. c- Normal olarak insan ve hayvanların bağırsaklarında bulunanlar : Başlıcaları; Esherichia coli, Streptococcus faecalis, Clostridium perfiringens ve muhtemelen bağırsak patojenleridir( Salmonella ve Vibrio comma gibi)

142 Suyun insan sa ğ lı ğ ı açısından önemi Su kirliliğinde en önemli etken mikrobiyal kirlilik özellikle de “patojenik (hastalık yapıcı) organizmalar” dır.  Su kirliliğinin en tehlikeli şekli ise sucul ortama insan dışkısının girmesidir.  Bir çok hastalık insan veya bazen hayvanların patojen saçan dışkılarının su veya gıdaları kontamine etmesiyle ve daha sonra bunların tüketilmesiyle dışkı-ağız (fekal-oral) rotalı bir yolla bulaşmaktadır.

143 Sularda bulunabilen ve insan sa ğ lı ğ ı açısından zararlı biyolojik etkenler:  patojen bakteriler,  virüsler ve  parazitler Suların neden olduğu enfeksiyöz etkenler, hastalar ve portörler(taşıyıcı) tarafından çevreye yayılmaktadır.

144 Patojenik Bakteriler Bacillus 55 Kolera E.Coli Hepatitus B Gram Positive

145 Legionellasis ‘in değişik formları Patojenik Bakteriler

146 - Normalde 20 – 25 0 C su sıcaklığında hücre 20 dak.içinde ikiye bölünür C sıcaklıkta sadece dakika sürer. Ör : ( 25 0 C ) 1 saat içinde 1 bakteriden, 8 bakteri oluşur 2 saatte 64 bakteri 4 saatte 4096 bakteri 6 saatte bakteri 12 saatte bakteri teorik olarak oluşur. BU YÜZDEN NSPI ve EPA SERBEST KLOR SEVİYESİNİN 1 ppm ALTINA DÜŞMEMESİ GEREKTİĞİNİ BELİRTMEKTEDİR.

147 Bakteri & Virüsler VİRÜSLER BAKTERİLER

148 Suyla İ lişkili Hastalıklar Rekreasyonel Su Hastalıkları (RSH) Yüzme havuzu, deniz, su parkları ve benzeri mekanların kullanımıyla ilişkili sağlık sorunlarıdır. RSH geniş bir spektrumdaki hastalıkları içermektedir; deri, göz, kulak, solunum ve gastrointestinal sistem infeksiyonları ile deri döküntüleri

149 Yüzme Havuzlarına Ba ğ lı Ortaya Çıkan Hastalıklar  Yüzme havuzları ile tifo, paratifo, leptospirozis, dizanteri, göz, kulak, burun, boğaz enfeksiyonları, deri hastalıkları (mantar, uyuz, impetigo, granüloma, veneral hastalıklar), poliomyelitis gibi hastalık etkenlerinin yüzme havuzu suyu ile bulaşabileceği ileri sürülmektedir. Bu nedenle yüzme havuzu sularının iyi dezenfekte edilmesi zorunludur.  Yüzme havuzundan alınan konjunktivit, mantar enfeksiyonu gibi olguların sayıca artması halinde havuzun hijyenik koşullarının bütünüyle gözden geçirilmesi gerekmektedir. Dezenfeksiyon, havuzlarda RSH için önemli düzeyde koruma ve kontrol sağlamakla birlikte, dezenfeksiyonun sürekliliğinin sağlanamaması, havuz bakımının iyi yapılamaması, hastalıkların bulaşma riskini artırmaktadır. Böylesi ortamlarda, klora duyarlı mikrorganizmalar bile yayılabilmektedir. RSH kontamine olmus havuz, deniz, göl ya da nehir sularının yutulması, burna çekilmesi ya da direk teması ile bulaşabilir.

150 MİKROBİYOLOJİK HAVUZ SUYU ANALİZİ

151 AMAÇ Mikrobiyolojik açıdan bakıldığında, yüzme havuzlarındaki sularda bakteriler, mantarlar ve diğer mikroorganizmalar, hastalıklara yol açma yönünden tehdit oluşturmaktadır. Bu sebeple, havuzlarda yapılan dezenfeksiyonun yanında mikrobiyolojik analizlerle kontrollerinin yapılması önem içermektedir. YASAL ZORUNLULUKLAR Son yayınlanan yüzme havuzlarının denetimi hk. Genelgeyle birlikte açık ve kapalı yüzme havuzu bulunduran ve işleten kurum, kuruluş ve tesisler genelgede belirtilen çizelgede yer alan parametrelerin EK-3 mikrobiyoljik özelliklerde belirtilen ;

152

153 Escherichia coli •İnsan bağırsaklarında en bol bulunan mikroorganizmalardan birisi E.coli 'dir. E.coli normalde zararsız olmasına karşılık bazı türleri patojenik olabilmektedir. •Bu grubun en iyi bilinen organizması E.coli O157:H7 'dir. •Seyahat diyaresine, bütün dünyada zayıf sanitasyon koşullarının bulunduğu bölgelerde rastlanmaktadır.

154 Genelgede belirtilen aralıklarla yapılması zorunludur. Havuz suyu niteliklerinin genelge ekinde belirtilen standartları sağlamadığının tespit edilmesi durumunda uygun hale getirilmesinin sağlanması, uygun hale getirilinceye kadar havuz suyunun kullanımının önlenmesi, TSE yüzme havuzu genelgesine göre yüzme havuzlarında ölçülmesi gereken parametreler şu şekilde belirtilmektedir; 1. Toplam canlı bakteri (200C ve 360C)’lerde maksimum 100 adet/ml 2. Escherichia coli 100 ml’de hiç bulunmamalı 3. Psedumonas aeroginosa 100 ml’de hiç bulunmamalı 4. Legionella pneumophila 100 ml’de hiç bulunmamalı

155 Yüzülen Ortamın Sağlıklı Olması Yüzülen ortamın kirliliğine bağlı olarak bir çok sağlık sorunu ortaya çıkabilmektedir. Bunların başında infeksiyon hastalıkları gelmektedir. Uluslararası literatürde yüzmeye bağlı oluşabilecek infeksiyon hastalıklarının tanımlanmasında “Recreational Water Ilnesses” (RWI) terimi kullanılmaktadır.Türkçe literatürde henüz bu terime karşılık gelen bir ifade bulunmamakla birlikte, “Rekreasyonel Su Hastalıkları” (RSH) ifadesi kullanılmaya başlamıştır. Yüzme havuzu, deniz, su parkları ve benzeri mekanların kullanımıyla ilişkili sağlık sorunlarıdır. RSH geniş bir spektrumdaki hastalıkları içermektedir; •deri, •göz, •kulak, •solunum ve •gastrointestinal sistem infeksiyonları ile •deri döküntüleri

156 Yüzme Havuzlarına Bağlı Ortaya Çıkan Hastalıklar Yüzme havuzları ile tifo, paratifo, leptospirozis, dizanteri, göz, kulak, burun, boğaz enfeksiyonları, deri hastalıkları (mantar, uyuz, impetigo, granüloma, veneral hastalıklar), poliomyelitis gibi hastalık etkenlerinin yüzme havuzu suyu ile bulaşabileceği ileri sürülmektedir. Bu nedenle yüzme havuzu sularının iyi dezenfekte edilmesi zorunludur. Yüzme havuzundan alınan konjunktivit, mantar enfeksiyonu gibi olguların sayıca artması halinde havuzun hijyenik koşullarının bütünüyle gözden geçirilmesi gerekmektedir.

157 LEGIONELLA ANALİZİ

158 Legionella nedir? Legionella halk sağlık açısından risk taşıyan önemli bir bakteridir. Suda ve nemli ortamda yaşamını sürdürür. Klora karşı dirençlidir, solunum sisteminde kolayca ürer ve su içerisinde yıllarca canlı kalabilir C ‘de hızla çoğalabilmektedir. Su zerrecikleri içerisinde - 3 km çapındaki bir alana yayılarak solunum yolu vasıtasıyla akciğerlere bulaşır. Solunum ile alındıktan 2–10 günlük kuluçka süresinden sonra çoğalarak enfeksiyon yapar.

159 Legionella bakterileri nerelerde bulunur? Legionella Bakterileri Çevresel ortamda 1- Su içerisinde serbest halde 2- Mavi-yeşil alglerde, amip ve kamçılı protozoonların içerisinde 3- Biyofilm tabakası içerisinde bulunurlar. Hastalığın belirtileri; • Kuru öksürük, solunum sıkıntısı, halsizlik, bitkinlik, baş ağrısı, kas kasılmaları, yüksek ateş vb. • Bulaşıcı değildir. • Hastalığa yakalananlarda ölüm oranı % 15 – 20 oranındadır. • En yaygın bulaşma yolu binalardaki sıhhi tesisat ve klima tesisatıdır.

160 KİMYASAL HAVUZ SUYU ANALİZİ

161 Havuz Suyu İdeal PH Değerleri ve Ölçümü Havuz sularının kimyasal parametrelerinden biri olan Ph değerinin kontrolü, havuzlarınızın sularının alkali veya asidik karakterde olduğunu gösteren ve bu kapsamda asidik veya alkalilik içerdiğini gösteren en temel parametredir. Ph ölçeği 0-14 arasında olup,0’a doğru havuz suyunun asitliği artarken,14’e doğru havuz suyunun alkaliliği artmaktadır.Havuz sularında ideal pH değerleri sağlık bakanlığının öngördüğü şekliyle sınır değerleri arasında olmalıdır. Havuz suyu pH değerinin 7.2 sınır değerinin altında olması(asidikliğin artması) ile tesisattaki tüm mekanik aksam paslanma tehlikesi altında kalmaktadır. Havuz suyu pH değerinin 7.6 sınır değerinin üstünde olması(alkaliliğin artması) ile vücuttaki mukus zararında ve gözlerde tahrişler meydana gelir.Havuz tabanında ve tesisatın içinde kireç çökelme eğilimi artar.Klorun dezenfeksiyon gücü ve verimi büyük ölçüde azalır.

162 Yapılması Gereken Hususlar: Havuzlarınıza doldurduğunuz suların çoğu serttir.Bunun sebebi ülkemizdeki suların çoğunda magnezyum ve kalsiyum tuzlarının fazla olmasıdır.Havuz sularının pH değerinin sürekli kontrolünü gerektiren bu sebepten dolayı; •pH değeri hergün rutin olarak günde 2 defa testkit yardımıyla ölçülür.Testkit ile havuzdan su numunesi kenardan 50 cm. içerden ve yüzeydn 5-10 cm aşağıdan olacak şekilde alınır. •pH değerinin 7.6 üzeri olması durumunda pH düşürücü(likit veya granül)kimyasal kullanılır. •pH değerinin 7.2 altı olması durumunda pH yükseltici(likit veya granül)kimyasal kullanılır.

163 Havuz Suyu İdeal Klor Değerleri ve Ölçümü Havuz suyu içerisinde bulunup insan sağlığını tehdit edebilecek patojen bakteri ve mantar gibi mikroorganizmalardan korunmak amacıyla,havuz sularının dezenfeksiyonu gerçekleştirilir. Havuz içindeki bakteri ve mantarların hepsinin patojen(hastalık yapıcı) olmamasına karşın,zararsız olan bakteri ve mantarların havuz suyunda geniş çapta üremeleri ince tortulara ve aşırı durumlarda suyun bulanmasına neden olabilir. Bu durumda mikroorganizmaların havuz suyu içerisinde bulunmasını önleyecek,havuz sularının berrak,renksiz,kokusuz ve insan sağlığı açısından güvenilir hale gelmesini sağlayacak olan dezenfeksiyon yöntemleri kullanılır. Bu dezenfeksiyon yöntemlerinden en yaygın olan klorla yapılan dezenfeksiyon işleminde klor yanlızca öldürücü bir etkiye sahip değildir.Yanma olayına eşdeğer bir işlem olan oksidasyon yoluyla,havuza girenlerin ister istemez havuz suyuna kattıkları filtre edilemeyen ve bakterilerle mantarlar için ideal bir besin ortamı oluşturan kirleri de yakarak yok eder. Havuz suyundaki klor,pH 7-8 aralığında mikroorganizmaları 60 dk temas süresi sonunda öldürebilmek için en az 1.5 ppm olmalıdır.pH 8-9 aralığında ise bu oran en az 2 ppm’e çıkacaktır.Bu durumda pH arttıkça klorun dezenfeksiyon gücünün azaldığını anlamaktayız.

164 Klorlamada kullanılan bazı deyimler; Bağlı Klor: Klorun azotla meydana getirdiği NH2Cl4,NHCl2 ve NCl3 gibi bileşenlerine denir.Bağlı klor havuzlarda klor kokusuna,göz tahrişine neden olur.Dezenfeksiyonu zayıflatır.Havuz sularında max klor miktarı olarak 0.2 mg/l değerine izin verilir. Serbest Artık Klor: Havuz suyundaki organik maddeler için harcana klordan arta kalan klor miktarına gelir.Havuz sularında min 0.3 mg/l,max 0.6 mg/l değerlerine izin verilir. Temas Süresi: Klorun verilişi ile artık kloru kontrolü için numune alındıgı veya suda etkili dozun devam ettiği an arasındaki zaman farkına temas süresi denir.

165 Yapılması Gereken Hususlar: •Havuz suyunun klor değeri hergün rutin olarak günde 2 defa testkit yardımıyla ölçülür.Testkit ile havuzdan su numunesi kenardan 50 cm. içerden ve yüzeyden 5-10 cm aşağıdan olacak şekilde alınır. •Havuz suyunda klor düşmüşse,sisteme klor verilerek klor miktarı artırılır. •Havuz içerisine verilecek klor cinsi,havuzdaki siyanür miktarına göre toz veya sıvı klor olarak seçilir. •Havuzun değişik noktalarında alınan su numunelerinde klor ölçümleri farklı çıkıyor ise homojen bir sirkülasyonun olmadığı anlaşılır.Bu durumda ölçümün yüksek çıktığı yerlerdeki nozullar kısılır.Ölçümün düşük çıktığı yerlerde ise biraz daha açarak denge sağlanır.

166 Havuz Suyu İdeal Amonyum Değerleri ve Ölçümü Havuz suyuna ait amonyum ölçümü yetkili kişilerce (biyolog, kimyager, kimya mühendisi, çevre mühendisi ve laborant) özel ölçüm cihazıyla yapılır.Ölçüm sonuçları yetkili tarafından imzalanır ve personel tarafından onaylanarak muhafaza edilecek ve denetimlerde İl Sağlık Müdürlüğü denetim elemanlarına ibraz edilir.MK HAVUZ olarak kimya mühendisimiz tarafından bu ölçümler gerçekleştirilir. Yapılması Gereken Hususlar: •Ayda bir defa ölçümü yapılır.Havuz suyunda max 0.5 mg/l değerinde bulunmasına izin verilir.

167 Havuz Suyu İdeal Nitrit Değerleri ve Ölçümü Havuz suyuna ait nitrit ölçümü yetkili kişilerce (biyolog, kimyager, kimya mühendisi, çevre mühendisi ve laborant) özel ölçüm cihazıyla yapılır.Ölçüm sonuçları yetkili tarafından imzalanır ve personel tarafından onaylanarak muhafaza edilecek ve denetimlerde İl Sağlık Müdürlüğü denetim elemanlarına ibraz edilir.MK HAVUZ olarak kimya mühendisimiz tarafından bu ölçümler gerçekleştirilir. Yapılması Gereken Hususlar: •Ayda bir defa ölçümü yapılır.Havuz suyunda max 0.5 mg/l değerinde bulunmasına izin verilir.

168 Havuz Suyu İdeal Nitrat Değerleri ve Ölçümü Havuz suyuna ait analiz sonuçları analizi yapan yetkili personelce (biyolog, kimyager, kimya mühendisi, çevre mühendisi ve laborant) imzalanacak ve işletmenin idaresinden sorumlu personel tarafından onaylanarak muhafaza edilecek ve denetimlerde İl Sağlık Müdürlüğü denetim elemanlarına ibraz edilecektir. Yapılması Gereken Hususlar: •Ayda bir defa ölçümü yapılır.Havuz suyunda max 20 mg/l değerinde bulunmasına izin verilir.

169 Havuz Suyu İdeal Siyanürik Asit Değerleri ve Ölçümü Havuz sularındaki 200 mg/l’nin üzerindeki siyanürik asit ‘Klor kilitlenmesi’ne neden olur.Bu durumda klor dezenfektan olarak etkisini kaybeder.Siyanürik asit en fazla 100 mg/l olmalıdır.İdeal siyanürik asit ölçüsü 50 mg/l’dir. Yapılması Gereken Hususlar: •Ayda bir defa ölçümü yapılır.Havuz suyunda min 30,max 100 mg/l değerinde bulunmasına izin verilir.

170 Havuz Suyu İdeal Aliminyum Değerleri ve Ölçümü Havuz suyuna ait analiz sonuçları analizi yapan yetkili personelce (biyolog, kimyager, kimya mühendisi, çevre mühendisi ve laborant) imzalanacak ve işletmenin idaresinden sorumlu personel tarafından onaylanarak muhafaza edilecek ve denetimlerde İl Sağlık Müdürlüğü denetim elemanlarına ibraz edilecektir. Yapılması Gereken Hususlar: Ayda bir defa ölçümü yapılır.Havuz suyunda max 0.2 mg/l değerinde bulunmasına izin verilir.

171 Havuz Suyu İdeal Sıcaklık Değerleri ve Ölçümü C olacak, hava sıcaklığı ile su sıcaklığı arasında fazla fark olmalıdır. Çocuk havuzlarında su sıcaklığı C olmalıdır.

172 Yüzme Havuzları İle İlgili Yasal Düzenlemeler  Denetim, Umumi Hıfzısıhha Kanunu ile 181 sayılı Sağlık Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamedeki genel hükümlerden hareketle sağlık açısından yapılmaktadır.  Turizm Bakanlığınca yapılan denetim ise Yüzme Havuzlarının tesis içindeki fiziki nitelikleri ve turistik özellikleri ile ilgilidir.

173 İ LG İ L İ ŞARTNAMELER STANDARTLAR:  TS 266  TS YÖNETMELİKLER:  İnsani Tüketim Amaçlı Sular Yönetmeliği  Yüzme Havuzları Denetim Yönetmeliği  Plaj ve Havuzlarda Alınacak Önlemler Yönetmeliği

174 STANDARTLAR: TS 266 İçilebilir Suların,  Fiziksel  Kimyasal  Mikrobiyolojik Özelliklerini Tanımlayan Türk Standartları Enstitüsünün yayınlamış olduğu standart TS 266 NEDİR? AMACI KAPSAMI NEDİR?

175 Maddenin Adı; Ölçü - Birim Tavsiye Edilen Miktar; En Fazla Miktar; KURŞUNmg/L-0,05 KROMmg/L-0,05 ARSENİKmg/L-0,05 SELENYUMmg/L-0,01 SİYAN Ü R mg/L-0,01 KADMİYUMmg/L-0,0005 GÜMÜŞGÜMÜŞ mg/L-0,05 Maddenin Adı; Ölçü - Birim Tavsiye Edilen Miktar; En Fazla Miktar; FLOR Ü R mg/L0,8-1,7-1,4-2,4 NİTRATmg/L ZEHİRLİ MADDELER 2. SAĞLIĞA ZARARLI MADDELER STANDARTLAR: TS 266

176 3.SAĞLIĞA/İÇİLEBİLME ÖZELLİĞİNE ETKİ EDEN MADDELER Maddenin Adı;Ölçü -BirimTavsiye Edilen Miktar;En Fazla Miktar; RENKPtCo550 BULANIKLIKNTU525 BUH. KALINTISImg/L KLOR Ü R mg/L SERBEST KLORmg/L0,10,5 S Ü LFAT mg/L DEMİRmg/L0,31,0 MANGANmg/L0,10,5 BAKIRmg/L1,01,5 Ç İNKO mg/L515 KALSİYUMmg/L75200 MAGNEZYUMmg/L50150 MAGNEZYUM SODYUM S Ü LFAT mg/L ALKİLBENZE S Ü LFANAT mg/L0,51,0 FENOLİK MADDELERmg/L - 0,002 Phmg/L7,0-8,56,5-9,2 SERTLİK (CaCo 3 )mg/L-500 STANDARTLAR: TS 266

177 4. KİRLENMEYİ GÖSTEREN MADDELER Maddenin Adı; Ölçü - Birim Tavsiye Edilen Miktar; En Fazla Miktar; KARBON KLOR EKSTRAKTI mg/L0,20,05 NİTRİTmg/L-0,05 AMONYAKmg/L-0,05 5. RADYOAKTİF MADDELER Maddenin Adı; Ö l çü - Birim Tavsiye Edilen Miktar; En Fazla Miktar; ALFA AKTİVİTESİpCi/L0,12,7 BETA AKTİVİTESİpCi/L127 STANDARTLAR: TS 266

178 M İ KROB İ YOLOJ İ K TALEPLER PARAMETRE BİRİM TEMİZ SUHAVUZ SUYU minmaxminmax. Koloni teşkil eden birimler (KBE) (20  2) o C 'de 1/ml ‑ 20 ‑ 100 Koloni teşkil eden birimler (KBE) (36  1) o C 'de 1/ml ‑ 20 ‑ 100 Escherichia coli (36  1) o C'de 1/ (100ml) -i.e.- Pseudomonas aeruginosa (36  1) o C'de 1/ (100ml) -i.e.- Legionella pneumophila (36  1) o C'de 1/ml 1/ (100ml) i.e STANDARTLAR: TS 266

179 PARAMETREBİRİMTEMİZ SUHAVUZ SUYU minmaxminmax. Renk (l=436 nm iken spektral absorbsiyon katsayısının belirlenmesi)1/m Bulanıklık (Bulanıklık birimi FNU ))FNU Netlik --Havuz dibi net olarak görülmeli pH Değeria-Tatlı suda b-Deniz suyunda Amonyum (NH4+) Konsantrasyonummol/m3 mg/l Doldurma suyundaki nitrat (NO3-) konsantrasyonu üzerine ilave nitrat konsantrasyonu mmol/m3 mg/l Doldurma suyunun O2 değeri üzerinden Mn VII nin II ye oksitlenebilirliği KMnO4 olarak Doldurma suyunun değeri üzerinde KMnO4 kullanımı mg/l mg/l Ag/AgCl 3.5 m.KCl elektrot için redox değeri Tatlı sular için a)6.5 ≤ PH değeri ≤ 7.3 mV b)7.3 ≤ PH değeri ≤ 7.6 mV Deniz suları için a)6.5 ≤ PH değeri ≤ 7.3 mV b)7.3 ≤ PH değeri ≤ 7.8 mV Klorür miktarı >5000mg/l. Ayni zamanda 0.5mg/l den daha yüksek bromür veya iyodür içeren sular için redox gerilimi mV--Sınır değer denenerek belirlenir Serbest Klor 8),13)a)Genelmg/l0.3İhtiyaca göre b)Sıcak Masaj havuzlarındamg/l Bağlı Klormg/l-0.2- Kloroform olarak trihalojenmetanmg/l F İ Z İ KSEL VE K İ MYASAL TALEPLER STANDARTLAR: TS 266

180 STANDARTLAR: TS Yüzme havuzlarında,  Suyun hazırlanması,  Teknik yapımı,  Kontrol,  Bakım,  İ şletmesi vb. genel kuralları içeren Türk Standartları Enstitüsünün yayınlamış oldu ğ u standart TS NEDİR? AMACI KAPSAMI NEDİR?

181  TAR İ FLER  GENEL KURALLAR 1.SUYUN ÖZELL İ KLER İ 2.SUYUN HAZIRLANMASI ve DEZENFEKSIYONU İ Ç İ N GEREKL İ OLAN MALZEMELER 3.SU HAZIRLI Ğ I METOD KOMB İ NASYONLARI VE TEMEL İ L İ ŞK İ LER 4.SU ÖZELL İĞİ N İ N KONTROLÜ 5.HAVUZ T İ PLER İ ve SU HAZIRLIK TES İ S İ (F İ LTRASYON) KAPAS İ TES İ N İ N BULUNMASI. 6.AKIŞ VE DA Ğ ITIM S İ STEM İ 7.HAVUZ SUYUNUN ISITILMASI 8.MAK İ NELER, İ NŞA ELEMANLARI ve D İĞ ER DONANIMLAR 9.KOROZYONDAN KORUNMA 10.OTOMASYON 11.HAVUZ İ Ç İ KAPLAMASI ve HAVUZ TEM İ ZL İĞİ 12.DENGE (REZERV) DEPOSU HACM İ N İ N BULUNMASI 13.HAVUZ TEKN İ K YAN ODALARIN PLANLAMASI VE YAPILIŞI 14.YÜZME HAVUZLARININ İ ŞLET İ LMES İ 15.HAVUZ YAPIMI VE TESL İ M İ İ Ç İ N TALEPLER STANDARTLAR: TS 11899

182 TANIMLAMALAR  Yüzme havuzu tesisi  Yüzme Havuzu  Su hazırlı ğ ı  Dezenfeksiyon  Havuz suyu  Filtre edilmiş su  Temiz su  Taşırılan su  Taşan su  Ham su  Kişi başına düşen su alanı (a)  Yüklenebilme faktörü(k)  Doldurma suyu  Atık su  Su kirleticileri  Havuz su akışı  Geciktirme  Yöntem kombinasyonları  Kullanıcı frekansı (n)  Anma yükü (N)  Su hazırlık metot kombinasyonlarının hazırlama gücü  Hijyen Yardımcı parametreler  Sirkülasyon debisi Q STANDARTLAR: TS 11899

183 GENEL KURALLAR  Havuza girenlerden ve çevreden gelen mikro organizmalar ve di ğ er kirlilikler; bir arıtma işlemine tabi tutulurlar. Kalan kirlilikler ise havuz suyuna katılan oksitleyici dezenfeksiyon maddelerince yok edilirler.  Havuz içindeki dezenfeksiyon etkinli ğ inin kontrolü için, on üssü dört adet kadar pseudomonas aeruginosa’ nın en geç 30 saniyede yok edilece ğ i esas alınmıştır.  Dezenfeksiyon malzemeleri konsantrasyonu havuzda yalnızca gere ğ i kadar olmalıdır.  Havuza girenler veya di ğ er kaynaklardan (örne ğ in toz, vs.) gelen ve suda asılı (=koloidal) vaziyette bulunan mikro organizmalar ve organik esaslı kirleticiler su hazırlama (=arıtma) yoluyla sudan uzaklaştırılırlar. Bunun için: Topaklama, Filtrasyon, Oksidasyon, Absorpsiyon, Dezenfeksiyon işlemlerinin kombinasyonuna gereksinim vardır.  Dezenfeksiyon ve su hazırlı ğ ı için sadece bu standart da bahsedilen kimyasallar kullanılabilir. Havuzlarda kullanılan kimyasal malzemelerin ve karışımların beraberinde tüm önemli bilgileri ve kullanma talimatlarını, güvenlik bilgilerini içeren Türkçe lisanında hazırlanmış etiketleri olmak zorundadır. Ayrıca işletmeci tarafından kullanma talimatları ve güvenlik uyarıları uygulama yerinde bulundurulacaktır. STANDARTLAR: TS 11899

184 GENEL KURALLAR  Su hazırlı ğ ı ile sistemden uzaklaştırılamayan maddelerin konsantrasyonu, su ilavesi ile (Seyreltme) belirlenen sınırlar içinde tutulur.  Su hazırlı ğ ı ve dezenfeksiyonun etkinli ğ i havuz içindeki akışın dolayısıyla karışımın do ğ rulu ğ una ba ğ lıdır. Su akışı, havuz içindeki suyun parametrelerinin her yerde aynı olmasını (karışımı) düzenlemeli, özellikle su yüzeyinde gerekli dezenfeksiyon malzemesi konsantrasyonunun sa ğ landı ğ ı güvence altına alınmalı ve havuzda oluşan kirlili ğ in en kısa yoldan sistemden uzaklaşmasını sa ğ lamalıdır.  Havuz suyu hazırlı ğ ı ve gerekleri konusu; havuz çana ğ ı şekli, hidrolik sistem, su hazırlama metod kombinasyonları, proses kumandası için ölçü ve ayar sistemleri, hijyeni parametresi olarak serbest klor, ba ğ lı klor ve PH de ğ eri, redox gerilimi gibi de ğ erlerin birlikte etkimesine ba ğ lıdır. Bu standarda uygun bir havuz tesisinin gücü; hijyenik taleplerin, anma yükü de ğ erine kadar güvenli bir şekilde sa ğ lanmasına olanak verir. Mineralli sularda, suyun özelli ğ i dikkate alınarak ilave önlemler alınmalıdır. STANDARTLAR: TS 11899

185 SUYUN ÖZELL İ KLER İ Demir 0.1 mg/l (1,8mmol/m 3 ) Mangan 0.05 mg/l (0,9mmol/m 3 ) Amonyum 2 mg/l (110mmol/m 3 ) Polarak polifosfat 0,005 mg/l (0,16mmol/m 3 ) SUYUN ÖZELLİKLERİ TS 266 Havuz Doldurma Suyunun Özellikleri Temiz Su ve Havuz Suyunun Özellikleri  Mikrobiyolojik  Fiziksel ve Kimyasal  Numune alma TS 266 STANDARTLAR: TS 11899

186 SUYUN HAZIRLANMASI ve DEZENFEKS İ YON Topaklama ve Diğer Su Hazırlık Malzemeleri a) Alüminyum sülfat b) Alüminyumklorür ‑ hexahidrat c) Sodyum alüminat d) Alüminyumhidroxiklorür e) Alüminyumhidroxikloridsülfat f) Demir (III) ‑ klorid ‑ Hexahidrat g) Demirkloridsulfat h) Demir (III) ‑ sülfat I) Ozon k) Aktif kömür tozu l) Kizelgur PH Değerini ve Asit Kapasitesini Ayarlayıcı Malzemeler a) Kostik soda b) Sodyum karbonat (Soda) c) Sodyum bikarbonat d) Sodyumbisülfat e) Tuzruhu (asidi) f) Sülfürik asit g) Karbondioksit SUYUN HAZIRLANMASINDA KRİTİK NOKTA: PH DEĞERİ VE ASİT KAPASİTESİ Asit Kapasitesi Ayarı İçin Kullanılan Malzemeler: · Sodyum karbonat · Sodyum bikarbonat Asit Kapasitesinin Minimum Değeri · Tüm yüzme havuzları ve hazırlık kombinasyonları için K s4,3 =0.7Mol/m 3 · Tüm Sıcak masaj havuzlarında ve hazırlık kombinasyonları için K s4,3 =0.3Mol/m 3 STANDARTLAR: TS 11899

187 SUYUN HAZIRLIK KOMB İ NASYONLARI SU HAZIRLIK KOMBİNASYONLARI 1.Su hazırlık kombinasyonu Absorpsiyon, Topaklama, Filtrasyon, Klorlama 2.Su hazırlık kombinasyonu Topaklama, Filtrasyon, Ozonlama, Absorpsiyon Filtrasyonu, Klorlama ·Absorpsiyon+topaklama+filtrasyon (Absorpsiyon gerek duyulduğunda yapılır) · Dezenfeksiyon+oksidasyon · pH değeri ve asit kapasitesi ayarı · Seyreltme (Temiz su ilavesi)+yeni dolum zamanı · Havuz temizliği (Dip ve taban temizliği) şeklindedir. · Topaklama+filtrasyon · Ozonlama+oksidasyon · Aktif kömürlü Absorpsiyon filtrasyonu · Dezenfeksiyon+oksidasyon · pH değeri ve asit kapasitesi ayarı · Seyreltme (Temiz su ilavesi)+yeni dolum zamanı · Havuz temizliği (Dip ve taban temizliği) şeklindedir STANDARTLAR: TS 11899

188 SUYUN HAZIRLANMASI ve DEZENFEKS İ YON TOPAKLAMA (FLOK) MALZEMESİ BİRİM TEMİZ SU HAM SU minmax.minmax PH DEĞERLERİ Alüminyum sülfat Alüminyumklorür -Hexahidrat Sodyumalüminat Alüminyum hidroxiklorür, Alüminyum hidroxikloridsülfat Demir III ‑ klorür Hexahidrat Demirkloridsülfat çözeltisi Demir III ‑ sülfat KALAN MİKTAR Alüminyummg/l Demirmg/l STANDARTLAR: TS 11899

189 F İ LTRE TES İ S İ, ABSORBS İ YON VE TOPAKLAMA İ Ç İ N GEREKEN TEKN İ K ŞARTLAR. Aktif Kömür Tozlu Absorpsiyon ve Topaklama •Ham suyun filtre edilmesinin ön hazırlığının yapıldığı aşamadır. Aktif Kömür Tozlu Absorpsiyon •Uygun Dozaj: Tüm Yüzme havuzlarında dozaj 1g/m 3 den 3g/m 3 arasında olmalıdır Dozaj tesislerinin kapasitesi min. 3g/m3’ü karşılayacak boyutta olmalıdır.. •Dezenfeksiyon: Dozaj yapılırken mikroplanmamasına dikkat edilir •Devir-Daim: Daima devir-daim edilmesi gerekir. •pH: Aktif kömür tozu çözeltisinin pH sı daima 2 den fazla olmalıdır. •Aktif Kömür Tozu Ölçüleri: Taneciklerin büyüklüğünün; yeterli derecede süzme (Absorpsiyon) kapasitesi de emniyete alınarak; 1mm’yi geçmemesine ayrıca dikkat edilir TANECİK BÜYÜKLÜĞÜ mm HÜCRE BÜYÜKLÜĞÜ ve SÜZME ORANI % >0,071<25 <0,045>50 Topaklama (Flokulasyon) •Havuz Suyu demir(lll), alüminyum tuzları ile aşılanarak koloidal kirliliğin stabilitesinin bozulması, topaklanması ve ortho fosfat olarak çökeltilmesi ile filtrede yakalanabilmesini sağlayan işlem topaklamadır (Flokulasyon). •Topaklayıcının kullanımı için cinsine göre olması gereken PH aralığına dikkat edilmelidir. • Asit kapasitesi sürekli olarak 0.7 mol/m3'den büyük olmalıdır. •Doldurma suyunda hidroksil çökeltmesini sağlayacak yeteri miktarda hidrojen karbonat iyonları yoksa, sodyum karbonat veya sodyum bikarbonat ilavesi gerekir. Asit kapasitesi ve pH değeri topaklama işlemi için uygun olan suda flokulasyon, bir dozaj tesisi yardımı ile sürekli ve sabit olarak yapılır. • Hijyenik parametreler havuzda Ham suya minimum flokulant aşılanması · Alüminyum tuzları için 0.05g/m 3 · Demir tuzları için 0.1g/m 3 olmalıdır. STANDARTLAR: TS 11899

190 F İ LTRE TES İ S İ, ABSORBS İ YON VE TOPAKLAMA İ Ç İ N GEREKEN TEKN İ K ŞARTLAR BirimAçık FiltrelerKapalı Filtreler Tanecik Grubumm0.71'den 1.25'e kadar veya Tabaka Yüksekliği 1) m ≥ 0.9 ≥  1.2 Bırakılacak boşlukmFiltre materyal yüksekliğinin %25'i m'den fazla Filtre Hızı 1) a)Tatlı sular için b)deniz ve tuzu>2000 mg/l olan sular için m/h ≤ 12 ≤  12 ≤  30 ≤  20 1)Mineralli sular için Filtre hızı ve Tabaka yüksekliği denenerek bulunur. Denemelerde ÇİZELGE değerleri başlangıç için referans alınır. A. Tek Tabakalı Filtreler veya TS 737 Su Filtresi 1. FİLTRE STANDARTLAR: TS 11899

191 BirimAçık FiltrelerKapalı Filtreler Aktif kömür tozu dozajının yapıldığı durumlarda Tanecik grubu mm c) 0.71'den 1.25'e kadar d) »0.6’dan 1.6’ya kadar Kombinasyon Kum/Antrasit c/e Aktif kömür tozu dozajının olmadığı durumlarda Tanecik Grubu mm a) 0.4 'den 0.8 'e kadar b) 0.63'den 1.0 'e kadar c) 0.71'den 1.25'e kadar d) »0.6’dan 1.6’ya kadar e) » 1.4’den 2.5’e kadar Kombinasyon Kum/Antrasit Kum/bims Kum/Kok kömürü Kum/Zift veya petrol koku mm a/d; b/d; c/e a/d; b/e; c/e b/d; c/e Tabaka yüksekliği Kum tabakası yüksekliği Antrasit yüksekliği Bırakılacak boşluk m ≥  0.6 ≥ 0.4 Filtre toplam materyal yüksekliğinin % 25'i m'den fazla ≥ 0.6 Filtre toplam materyal yüksekliğinin % 25'i m'den fazla Filtre hızı 1) a)Tatlı sular için b)Deniz ve tuzu>2000 mg/l olan sular için m/h ≤  15 ≤ 50 ≤ 20 B. Çok Tabakalı Filtreler FİLTRE TESİSİ, ABSORBSİYON VE TOPAKLAMA İÇİN GEREKEN TEKNİK ŞARTLAR STANDARTLAR: TS 11899

192 C. Absorpsiyon Filtrasyonu FİLTRE TESİSİ, ABSORBSİYON VE TOPAKLAMA İÇİN GEREKEN TEKNİK ŞARTLAR Bilinen büyüklüklerBirimKapalı hızlı filtreler Tanecik gurubu a b c d mm Kombinasyon: Alt tabaka kum Üst tabaka Aktif kömür tozu b/a c/d Tabaka yüksekliği 1) Alt filtre materyali Üst filtre materyali tabakası 2) Kazan üst boşluğu mm m mm m >0.4 >0.7 Toplam filtre materyal tabakası yüksekliğinin %30’u + 0.3m. Filtre hızım/h ≤ 50 1) Filtre hızı hiçbir koşulda 50m/h’i aşamaz ve bu tabaka yükseklikleri £50m/h hız için geçerlidir. Düşük filtre hızları için 1m 3 akış için gerekli aktif karbon miktarı 14 litre ve en düşük tabaka yüksekliği 35 cm. en az değerler olarak kabul edilmelidir. 2) Aktif kömür tozu için sarsılma yoğunluğu >450g/l, klor için yarılama uzunluğu <10cm. STANDARTLAR: TS 11899

193 FİLTRE TESİSİ, ABSORBSİYON VE TOPAKLAMA İÇİN GEREKEN TEKNİK ŞARTLAR Filtre Kazanları İçin Zorunlu İlaveler: En az 3 Atü de test edilmiş filtre kazanları aşağıdaki donanımlara da sahip olmalıdır.  Adam delikleri  Seyir camları  Manometreler  Numune muslukları  Ters yıkama şeffaf kontrol borusu.  Debi metre  Havalandırma  Filtre bilgi etiketi Filtre materyalleri; filtre tesisinin esas elemanları olup, kazan ölçüleri ve ÇİZELGE ya göre hazırlanmış uygun evsaf ve kalitedeki materyallerin imalatçı tarafında teslimi zorunludur. STANDARTLAR: TS 11899

194 FİLTRE TESİSİ, ABSORBSİYON VE TOPAKLAMA İÇİN GEREKEN TEKNİK ŞARTLAR FİLTRELERDE TERS YIKAMA TEK TABAKALI FİLTRELERDE ÇOK KATLI FİLTRELERDE AKTİF KÖMÜRLÜ FİLTRELERDE HAVA+SU YIKAMASISU YIKAMASI TERS YIKAMA İŞLEMİNİN BAŞARISININ KONTROLÜ Parametre BirimFiltre edilmiş sudaki değer BulanıklıkFNU 1) 0.20 Ortho - fosfat fosfat olarak mg/l0.005 Demir 2) mg/l0.020 Alüminyum 2) mg/l0.050 TEK VE KATMANLI FİLTRELER İÇİN ParametreBirimFiltre edilmiş suda Bağlı klormg/l<0.1 Ozonmg/l0.050 ABSORPSİYON FİLTRASYONU İÇİN STANDARTLAR: TS 11899

195 DEZENFEKSİYON Dezenfeksiyon Maddeleri a) Klor gazı (Basınçlı kaplarda, gerekli güvenlik tedbirleri alınmış ve mekan bol havalandırılmış vaziyette) b) Sodyum hipoklorit (Sıvı) c) Kalsiyum hipoklorit (Granül veya tablet halinde) en az %65 Ca(ClO) 2 ve %5 ‑ 10 konsantrasyonlu çözelti d) Kullanım yerinde NaCl elektrolizi ile sodyum hipoklorit e) Kullanım yerinde NaCl elektrolizi ile klor gazı KLOR DOZAJI VE KLOR TESİSİNİN KAPASİTESİ Kapalı havuzlar için: 2 gr Cl2/ 1 m3 temiz su Açık havuzlar için : 10 gr Cl2/ 1 m3 temiz su STANDARTLAR: TS 11899

196 HAVUZ TİPLERİ VE SU HAZIRLIK TESİSİ (FİLTRASYON) KAPASİTESİNİN BULUNMASI HAVUZ TİPLERİDERİNLİK/ALANSICAKLIK Atlama Havuzlarıaz 3,40 men çok 32 o C Derin Havuzlar (Yüzme bilenler için)1.35 den fazlaen çok 32 o C Derinliği Değişen Havuzlartamamen veya kısmen ihtiyaca göre değiştirilebilir en çok 32 o C Dalga HavuzlarıSu derinliği suyun boşaltılıp doldurulması ve fark hacminin depolanması ile değiştirilir en çok 32 o C Sığ Havuzlar (Yüzme bilmeyenler için)0.6 m ile 1.35 m arasında olmalıdıren çok 32 o C Su Atraksiyonları Olan Havuzlar en çok 32 o C Su Kaydırağı Havuzları1.0 m ve en az su alanı 4.0 x 6.0 m olmalıdır en çok 32 o C Çocuk Havuzlarıen çok 0.5 men çok 32 o C Ayak Yıkama Havuzları0.10 m ile 0.15 m arasındaen çok 32 o C Küçük Havuzlaralanları en çok 96 m2en çok 32 o C Sıcak Masaj HavuzlarıMüstakil ve kombine çeşitlerine göre farklılık gösterir en çok 37 o C Terapi Havuzlarıen çok 1.35yaklaşık 35 o C Hareket Havuzlarıen fazla 1.35men çok 32 o C Soğuk Su Havuzları (Şok havuzları)1.10 ile 1.35m arasında15 o C yi aşmamalıdır STANDARTLAR: TS 11899

197 ANMA YÜKÜ VE SİRKÜLASYON DEBİSİ Bir havuzun anma yükü, tasarımda temel alınan havuzun bir çalışma saatinde havuzu kullanan kişi sayısıdır. Havuzun su yüzeyi alanı, kullanıcı frekansı ve kişi başına düşen su yüzeyinden çıkar. N = A  n / a N: Anma yükü, 1 / h A: Havuzun su alanı, m 2 n: Kullanıcı frekansı, 1 / h a: Kişi başına düşen su yüzeyi, m 2 Q: Sirkülasyon debisi, m 3 /h k: Yüklenebilme faktörü 1 / m 3 P: Oturma yeri sayısı; 1 oturma yeri 0.4 m 3 lük havuz hacmine denk gelir. L: Beher su atraksiyonu STANDARTLAR: TS 11899

198 Havuz TipiSu derinliği (m) Kişi başına düşen su yüzeyi a (m2) Anma yükü N (1/h) Su hazırlık tesisi debisi Q (m3/h) Atlama havuzu A0.222 A/k Derin havuzlar  A0.222 A/k Derinliği değişen 1) havuzlar A0.37 A/k Dalga havuzu 2) ³0.60£1.35m için 4.5  1.35m için A A 0.37 A/k A/k Sığ havuzlar A0.37 A/k Su atraksiyonu olan havuzlar A0.37 A/k + 6 L Kaydırak havuzları Her kaydırak için (0.37 A /k) + 35, en az 60 Çocuk havuzları£ AA Ayak yıkama havuzu V Küçük havuz£ A0.25 V Masaj havuzları (Müstakil)£ 1.01 oturma yeri3 P10 V Masaj havuzları (kombine kullanım) £ k  V 10 V Terapi havuzları£ k  V V Hareket havuzları£ k  V V Soğuk su (Şok) havuzları V ANMA YÜKÜ VE SİRKÜLASYON DEBİSİ STANDARTLAR: TS 11899

199 D İĞ ER PARAMETRELER Havuz çeşidiMax. su sıcaklığı Derin, sığ, Atlama, Dalga,Atraksiyon,Kaydırak havuzları26-28 Çocuk havuzları26-32 Terapi havuzları35 Masaj havuzları32-36 Soğuk su (Şok) havuzları15 HAVUZ SUYUNUN ISITILMASI Eğim%1%1.5%3 Maksimum hız m/s AKIŞ VE DAĞITIM SİSTEMİ Taşma ana arterlerde eğime göre alınması gereken boru hızları Dikkat edilmesi gereken noktalar: *Beslemelerin dizaynı *Boru içersinde su geçiş hızları *Havuz kenar detay tesisi: kot farkı sınırı ve taşma sistemleri STANDARTLAR: TS 11899

200 YÜZME HAVUZLARININ İ ŞLET İ LMES İ * TEMİZLİK * SİSTEM PARÇALARI VE CİHAZLARIN KONTROLÜ * FİLTRE TEMİZLİĞİ * TEMİZ SU İLAVESİ * KONTROL VE KORUMA * OTOMASYON * İŞLETMENİN KAPATILIP TEKRAR İŞLETMEYE AÇILMASI * TESİSTE GÜVENLİK * HAVUZ İŞLETMELERİNDE ÖZEL DURUMLAR STANDARTLAR: TS 11899

201 YÖNETMELİKLER İnsani Tüketim Amaçlı Sular Yönetmeliği YÖNETMEL İ KLER:  İ nsani Tüketim Amaçlı Sular Yönetmeli ğ i  Yüzme Havuzları Denetim Yönetmeli ğ i  Plaj ve Havuzlarda Alınacak Önlemler Yönetmeli ğ i

202 YÖNETMELİKLER İnsani Tüketim Amaçlı Sular Yönetmeliği YÖNETMEL İ KLER:  İ nsani Tüketim Amaçlı Sular Yönetmeli ğ i T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü Sayı : B.10.0.TSH / /15653 Konu: Yüzme havuzlarının denetimi hk.

203 YÖNETMELİKLER İnsani Tüketim Amaçlı Sular Yönetmeliği Amaç:  İnsani tüketim amaçlı suların teknik ve hijyenik şartlara uygunluğu ile suların kalite standartlarının sağlanması, kaynak suları ve içme sularının istihsali, ambalajlanması, etiketlenmesi, satışı, denetlenmesi ile ilgili usul ve esasları düzenlemektir. Kapsam:  Kaynak suları, içme suları ve içme-kullanma suları ile ilgili hükümleri kapsar. Ancak, doğal mineralli sular, kaplıca ve içmece suları ile tıbbi amaçlı suları kapsamaz.

204 YÖNETMELİKLER İnsani Tüketim Amaçlı Sular Yönetmeliği Yönetmelik Hükümleri: a) Yetkili mercilerce suyun kalitesinin doğrudan ya da dolaylı olarak tüketici sağlığını etkilemediğinin tespit edildiği durumlarda kullanılan sulara, b) Günlük ortalama 10 m3 den az su sağlayan veya 50 den az kişi tarafından kullanılabilecek müstakil su kaynağından temin edilen suya, bu suyun ticari ya da kamusal faaliyet için temin edilmesi hali hariç, uygulanmaz. Bu maddenin (b) bendinde belirtilen istisnai hallerde, suyun herhangi bir şekilde kirlenmesi sonucunda veya suyun niteliği nedeniyle oluşabilecek olumsuz etkiler hakkında tüketici nüfus haberdar edilerek insan sağlığının korunmasını sağlayacak tavsiyelerde bulunulur ve gerekli önlemler alınır.

205 YÖNETMELİKLER Yüzme Havuzlarının Denetimi Yönetmeliği YÖNETMEL İ KLER:  Yüzme Havuzlarının Denetimi Yönetmeli ğ i T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü Sayı : B.10.0.TSH / /15653 Konu: Yüzme havuzlarının denetimi hk.

206 YÖNETMELİKLER Yüzme Havuzlarının Denetimi Yönetmeliği EK 1: KİMYASAL ÖZELLİKLER

207 YÖNETMELİKLER Yüzme Havuzlarının Denetimi Yönetmeliği EK 2: FİZİKSEL ÖZELLİKLER

208 YÖNETMELİKLER Yüzme Havuzlarının Denetimi Yönetmeliği EK 3: MİKROBİYOLOJİK ÖZELLİKLER

209 YÖNETMELİKLER Yüzme Havuzları Denetim Yönetmeliği YÖNETMEL İ KLER:  Plaj ve Havuzlarda Alınacak Önlemler Yönetmeli ğ i T. C TURİZM BAKANLIĞI İŞLETMELER GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Konu: Plaj ve havuzlarda alınacak önlemler İLGİ: tarih ve sayılı Genelge.

210 YÖNETMELİKLER Plaj ve Havuzlarda Alınacak Önlemler Yönetmeliği 1- Yüzme havuzu çevresi ve güneşlenme alanlarında kaymayı önleyici zemin kaplama malzemesi kullanılacaktır. 2- Yüzme havuzu içerisinde ve çevresinde köşeler ovalleştirilecek ve emniyet basamakları yapılacaktır.Havuzun en sığ yerinde ve derinliğinin değiştiği her kademede derinlik belirtilecektir. 3- Yüzme havuzlarında küçük çocuklar için 0.35 m. derinliğinde ayrı bir oyun havuzu gerçekleştirilecektir. 4- Yüzme havuzu ve suyunun devamlı temizliğini sağlayan mekanik ve kimyasal arıtma tesisi yapılacak ve havuz suyunun boşaltma sisteminde gerekli güvenlik tedbirleri devamlı olarak alınacaktır.Havuzun tahliyesi sırasında ve havuzda suyun normal seviye altında bulunması veya hiç su olmaması durumunda,havuzun kullanılmaması için havuz etrafında girişi önleyici tedbirler alınacak, gerekli hallerde kolay görülebilir, dikkat çekici renkli şeritlerle havuza girişin engellenmesi sağlanacak ve en az üç dilde uyarıcı levhalar konulacaktır. 5- Yüzme ve süs havuzlarının çevresi geceleri aydınlatılacak ve güvenlik altına alınacaktır. Yüzme havuzunun aydınlatılmasında zayıf akımlı enerji kullanılacaktır. 6- Yüzme havuzları, süs havuzlan ve su parklarına ait tesisat ve donanımın periyodik bakımları yetkili kişi ve firmalara veya tesiste görevli ehliyetli bir teknisyene yaptırılacak, buna ilişkin belgeler işletmede hazır bulundurulacaktır

211 7- Plaj ile tesis arasından yol geçmesi halinde alt-üst geçit yapılacak veya uyarıcı levhalar konularak diğer tedbirler de alınacaktır. 8- Plaj ve yüzme havuzlarının kullanıldığı saatlerde düzeni ve can güvenliğini sağlayan sürekli görevli bulundurulacaktır. 9- Plajlarda tahdit şamandıralan, cankurtaran simidi ile motoru ve gözetleme kulesi bulundurulacak. tehlike anında uyarıcı bayrak çekilecektir. 10- Yüzme havuzu bulunan tesislerde anında müdahale yapılabilmesinin temini amacıyla ilk yardım odası ve sertifikalı sağlık personeli bulundurulacaktır. 11- Yüzme havuzlarına ve denize velilerinin refakatinde olmayan çocukların girmesi engellenecek ve bu konuda en az üç dilde uyarıcı levhalar konulacaktır. 12- Isıtmalı kapalı yüzme havuzu ile termal havuzlarda su sıcaklığı uygun yerlerde belirtilecektir. 13- Havuz, ve plajlar ile çevrelerinin düzenlenmesinde. Turizm Yatırım ve işletmelerinin Nitelikleri Yönetmeliğinde yer alan tüm teknik özelliklere uyulacaktır. YÖNETMELİKLER Plaj ve Havuzlarda Alınacak Önlemler Yönetmeliği

212 GÖSTERMİŞ OLDUĞUNUZ İLGİYE TEŞEKKÜR EDERİZ.


"HAVUZ OPERATÖRÜ KURSU 201 2 MARMARİS. E Ğİ T İ M İ N AMACI  Havuz operatörlerini bilinçlendirmek  Mesleki e ğ itimi sa ğ lamak ve meslek edindirmek." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları