Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

ENDEKSLER Endeks belirli bir değişkenin veya değişkenlerin değerlerinde zaman içinde veya mekanlar arasında ortaya çıkan değişimlerin oransal ölçüsüdür.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "ENDEKSLER Endeks belirli bir değişkenin veya değişkenlerin değerlerinde zaman içinde veya mekanlar arasında ortaya çıkan değişimlerin oransal ölçüsüdür."— Sunum transkripti:

1 ENDEKSLER Endeks belirli bir değişkenin veya değişkenlerin değerlerinde zaman içinde veya mekanlar arasında ortaya çıkan değişimlerin oransal ölçüsüdür. I= kıyaslanan değer Temel değer

2 ENDEKSLERİN SINIFLANDIRILMASI 1 MEKAN VE ZAMAN ENDEKSLERİ MEKAN ENDEKSLERİ:Mekan serilerine dayanan endekslere denir.mekan endekslerinde, üretim miktarı,fiyat ve bunun gibi ifadelere ilişkin değerlerin mekandan mekana gösterdikleri oransal değişim ölçülür. MEKAN ENDEKSLERİ:Mekan serilerine dayanan endekslere denir.mekan endekslerinde, üretim miktarı,fiyat ve bunun gibi ifadelere ilişkin değerlerin mekandan mekana gösterdikleri oransal değişim ölçülür.

3 Mekan endeksin yorumu  Ne?  Nerede?  Neye göre?  Ne kadar?  Ne yönde gerçekleşti? Sorularına uygun olarak yapılır. Mekan endeksi,I= xt veya I= xt_ x 100 x arit.ort.bilir. X x arit.ort.bilir. X Mekan endeksindeki Xt=kıyaslana değerdir. örn bir bölgeye ait değer(şehir. X= temel değerdir.(mekan ortalamasıdır)

4 Örnek:1991 yılında 10 şehrimizde ortalama koyun eti fiyatlarının(tl/kg)aşağıdaki şekilde gerçekleştiğini varsayarsak bu şehirlerimize ait mekan mekan endeksini hesaplayınız.

5 Şehir fiyat I İstanbul 21.210 21.120 x100 =106.60 19895 19895 Ankara 18.560 18.560 x100=93,3 19.895 19.895 İzmir 22.270 ‘’ =11.9 Adana 18.580 ‘’ =93,4 Konya 19.830 ‘’ =99,7 Samsun 20.830 ‘‘ =104,7 Sivas 19.250 ‘’ =96,8 Erzurum 18.670 ‘’ =93,8 Diyarbakır 19.330 ‘’ =97,2 Antalya 20.420 20.420 x100=102,6 + 19.895 + 19.895 198.920/10=x19.895 198.920/10=x19.895

6 Yorum  I İstanbul=21.120 x 100=106,6 19.895 19.895 Ne? Koyun eti fiyatı Nereye göre? Ortalamaya göre Nerede? İstanbul da Ne kadar? %6,6 100 aşan değeri yazarız Ne yönde? Pozitif artış yönünde

7 Yorum  I Ankara 18.560 x100=93,3 19.895 19.895Ne? Neye göre? Nerede? Ne kadar?%6,7 100’e tamamlıyorsa Ne yönde?negatif yönde artış yada azalış göstermiştir.

8 ZAMAN ENDEKSİ  Zaman endekslerine dayanan endekslere denir. It 10=xt x100 şeklinde ifade edilir x 0 x 0 Xt=ilgilenen değere ait X 0 =temel devreye ait değerlerdir.

9 ZAMAN ENDEKSİNİN KULLANILDIĞI FORMÜLLER ZAMAN ENDEKSİNİN KULLANILDIĞI FORMÜLLER

10  I t/0= xt x100 = sabit esaslı endeks x0 x0 I t/t-1= tx x100= değişkenli esaslı endeks xt-1 xt-1 Xt=ilgilenilen devrenin değeri Xt-1=ilgilenen devreden bir önceki devrenin değeridir.

11 SABİT VE DEĞİŞKEN ESASLI ENDEKSLER  SABİT ESASLI ENDEKS: zaman serisindeki belirli bir devreye sabit tutup serinin geri kalan tüm değerlerine bu devre değerinin yüzdesi olarak göstermek suretiyle elde edilen endekse denir.

12  Sabit esaslı endekste esas yada temel devrenin enflasyon,deflasyon,devalüasyon gibi iktisadi hareketlerin aşırılık kazandığı yıl istikrarlı bir yıl olması şarttır.  Esas devrenin hesaba katılan yıllardan çok uzakta bir yıl olmamasına özen gösterilmelidir.  Esas devre olarak seçilecek istikrarlı bir yıl bulmak çoğu zaman zor olduğu için;uygulamada genellikle zaman serisindeki iki yıl esas devre olarak kabul edilir.

13 Hem s.e.e’te hem de D.e.e ’te yorum Hem s.e.e’te hem de D.e.e ’te yorum  Ne? Hangi devreye göre? Ne zaman? Ne kadar? Ne oldu? Sorularına uygun olarak yapılır. S.E.E aşağıdaki gibi hesaplanır. S.E.E aşağıdaki gibi hesaplanır. I t/o= xt x100 =S.E.E I t/o= xt x100 =S.E.E x0 x0

14 ÖRNEK ÖRNEK  Bir ülkenin 1994-2002 yılları arasında gerçekleşen ihracatı aşağıda kaydedilmiştir.1994 yılını esas devre yada temel devre kabul ederek sabit endeksi hesaplayınız.

15 Yıllar ihracat devre I Yıllar ihracat devre I 1994 2.158 0 100 1995 2.055 1 2.055 x100 =95,2 2.158 2.158 1996 2.318 2 2.318 x100 =107,4 2.158 2.158 1997 2.131 3 2.131 x100=98,7 2.158 2.158 1998 2.620 4 2.620 x 100=1244 2.158 1999 2.661 5 2,661 x 100=123,30 2.158 2.158

16 Yıllar ihracat devre I 2000 2.564 6 2.564 x 100= 123,30 2.158 2.158 2001 2.023 7 2.564 x 100=93.74 2.158 2.158 2002 2.182 8 2.182 x100=101,11 2.158 2.158 It/0= xt x100 It/0= xt x100 x0 x0 I1/0= I 1995/1994= x1 =x1995 x100= 95,2 x0 x1994 x0 x1994 I2/0=I 1996/1994= x2 = x1996 x100=107,4 x0 1994 x0 1994 I 8/0=I 2002/1994= x8 = x2002 x100 =101,11 x0 x1994 x0 x1994

17 (I1996) İÇİN YORUM Ne? İhracat miktarı. Hangi devreye göre? 1994 yılına göre. Ne zaman?1996 olan. Ne kadar? %7,4 oranında olan. Ne oldu?artmıştır.

18 (I2001) İÇİN YORUM Ne? İhracat miktarı. Hangi devreye göre? 1994 yılına göre. Ne zaman?2001 de. Ne kadar? %6,3 oranında. Ne oldu?azalmıştır.

19 DEĞİŞKEN ESASLI ENDEKS (D.E.E)  Endeks hesaplanırken paydadaki devre (temel devre) belirli bir kurala göre değiştiğinde değişken esaslı endeks ortaya çıkar. I t/t-1= xt x100 D.E.E FORMÜLÜ I t/t-1= xt x100 D.E.E FORMÜLÜ xt-1 xt-1

20 ÖRNEK ÖRNEK  Bir önceki örneğimiz için değişken esaslı endeksi hesaplayalım., x 1/0 =I 1995/1994 = x1. 100 = x1995. 100 x 1/0 =I 1995/1994 = x1. 100 = x1995. 100 x0 x1994 x0 x1994 X2/1 =I 1996/1995 = x2. 100 = x1996.100 x1 x1995 x1 x1995.. X8/7 =I 2002/2001 = x8.100 =x2002. 100 X8/7 =I 2002/2001 = x8.100 =x2002. 100 x7 x2001 x7 x2001

21 Yıllar ihracat miktar devre I 1994 2.158 0 __ 1995 2.055 1 2.055 x100=95,2 2.158 2.158 1996 2.318 2 2.318 x 100 =112,8 2,055 2,055 1997 2.131 3 2.131 x100=91.9 2.318 2.318 1998 2.620 4 ‘’ =123.0 1999 2.661 5 ‘’ = 101.6 2000 2.564 6 ‘’ = 96,4 2001 2.023 7 ‘’ = 78,9 2002 2.182 8 ‘’ = 107.9

22 (I1995) için yorum  Ne? İhracat miktarında  Hangi devreye göre?1994 yılına göre  Ne zaman?1995 te  Ne kadar?4.8 oranında  Ne oldu?bir azalış göstermiştir.

23 (I 1996)için yorum  İhracat miktarı 1995’e göre (bir önceki yıla göre) 1996’da %12.8 oranında artmıştır.

24 BASİT VE BİLEŞİK ENDEKSLERİ  Basit endeks:tek bir değişkene ait hesaplanan endekslerdir.basit endeksler;basit(miktar)endeksi ve basit fiyat endeksi olarak 2ye ayrılır.

25  FİYAT ENDEKSİ MİKTAR ENDEKSİ P I t/0 = pt.100 =S.E.F.E q ı t/0 = qt.100=s.e.m.e P0 q0 P0 q0 P It/t-1 = pt. 100 =D.E.F.E qIt/t-1= gt.100= d.e.m.e PT-1 qt-1 PT-1 qt-1 Po=temel yada esas devre fiyatı q0=temel yada esas devre miktarı Pt=ilgilenilen (t dersinin )fiyatı qt=ilgilenilen (t dersinin)miktarı Basit endeksin yorum: Ne? Neden? Hangi devreye göre? Ne zaman? Ne kadar? Ne oldu? Sorularına uygun olarak yapılır.

26 ÖRNEK ÖRNEK  Bir malın 1999-2000 yılları arasındaki satış fiyat ve miktarı aşağıda verilmiştir.sabit ve değişken esaslı fiyat ve miktar endeksini hesaplayınız?

27 Yıllar fiyat miktar devre s.e.f.e d.e.f.e 1999 200 p0 50 q0 0 100 ---- 2000 250 p1 40 q1 1 125 125 2001 280 p2 48 q2 2 140 112 2002 420 p3 36 q3 3 210 150

28 S.E.F.E  pIt/0  pI 1/0 =p1.100= 250.100=125  p0 200  PI 2/0 = p2.100 = 280.100=140 p0 200 p0 200 pI 3/0= p3.100= 420.100=210 pI 3/0= p3.100= 420.100=210 P0 200 P0 200

29 S.E.F.E YORUMU  1999’a göre 2000 de %25 oranında artmış.  1999’a göre 2001 de %40 oranında artmıştır.  1999’a göre 2002 de %110 oranında artmıştır

30 D.E.F.E D.E.F.E  pI 1/0 =250.100 =125 200 200 P I 2/1 =280.100=112 250 250 P I 3/2 =420.100=150 280 280 D.E.F.E yorumu 2002 de 2001’ e göre %50 oranında artmıştır. 2001 de 2000’e göre %12 artmıştır 2000 de 1999’a göre %25 artmıştır

31 S.E.M.E S.E.M.E  q I 1/0 =q1.100= 40.100=80 q0 50 q0 50 q I 2/0 =q2.100= 48.100=96 q0 50 q0 50 qI 3/0 = q3.100= 36.100=72 q0 50 q0 50 S.E.M.E. Yorumu : A malının miktarı 2001 de 1999’a göre %4 oranında azalmıştır

32 D.E.M.E D.E.M.E  qI 1/0 =91.100 =40.100 = 80 q0 50 q0 50 qI 2/1 = 92.100 = 48.100 =120 q1 40 q1 40 qI 3/2 =93.100 =36.100 =75 92 48 92 48 D.E.M.E yorumu: a malının miktarı 2001’de bir önceki yıla göre %20 oranında artmıştır.

33 BİRLEŞİK ENDEKS BİRLEŞİK ENDEKS  Birleşik endeks iki yada daha fazla maddenin eş zamanlı olarak fiyatlarındaki yada miktarlarındaki değişimlerin belirlenmesinde kollanılan endekslerdir.  Birleşik endekslerin yorumu; ne? Ne de? Hangi zamana göre? Ne zaman? Ne kadar? Ne oldu? Sorularına ek olarak cevabı ‘ortalama olarak’ olan nasıl sorusuna da uygun olarak yapılmalıdır.

34 Uygulamada sıklıkla karşılaşılan endeksler aşağıda ifade edilmiştir. A:Bileşik endeksler ortalaması =tartısız bileşik endeksi B:ortalamalar endeksi değişkenler için=tartısız bileşik C:laspeyres ve paasche endeksleri=tartılı bileşik endeksi D:fisher endeksi=tartılı bileşik endeksi E:edgewarth endeksi=tartılı bileşik endeksi

35 ENDEKS ORTALAMASI  ÖRNEK:Aşağıda 3 maddeye ait sabit esaslı birleşik fiyat endekslerini hesaplayınız Yıllar a mad.fyt b mad.fyt c mad.fyt devre 2001 200= p0 80 =p0 160= p0 0 2002 240= p1 100 =p1 208 =p1 1 2003 276 =p2 150 =p2 260 =p2 2 a

36 Yıllar IA IB IC S.E.B.F.E 2001 100 100 100 100+100+100 = 100 3 2002 240.100 =120 100.100=125 208.100=130 120+125+130=125 200 80 160 3 200 80 160 3 2003 276.100.138 150.100=187.5 260.100=162.5 162,5+187.5+138=162.7 200 80 160 3 200 80 160 3 2002’yi yorumlayalım 2002’yi yorumlayalım 2001’i temel aldığımız için yorumlayamayız. Söz konusu 3 maddenin fiyatı 2001’e göre 2002’de ortalama olarak %25 oranında artmıştır. 2003’ü yorumlayalım 2003’ü yorumlayalım Söz konusu 3 maddenin fiyatı2001’e göre 2003’te ortalama olarak%62,7oranında artmıştır.

37 ORTALAMALAR ENDEKSİ örnek:aşağıdaki 3 maddeye ait değişkenlerin esaslı bileşik miktar endekslerini ortalamalar endeksi yaklaşımı kullanarak hesaplayınız. b

38 Yıllar a mad.mtr b mad.mtr c mad.mtr devre ortalama 1999 120 q0 130 q0 170 q0 0 140 2000 170 q1 150 q1 130 q1 1 150 2001 250 q2 180 q2 230 q2 2 220 2002 200 q3 190 q3 210 q3 3 200 ORTALAMALAR 120+130+170 = 140 250+180+230 = 220 3 3 3 3 170+150+130 =150 200+190+210 = 200 3 3 3 3

39 D.E.B.M.E D.E.B.M.E Yıllar d.e.b.m.e 1999 ----- 2000 150.100 =107,1 140 140 2001 220.100 =146,7 150 150 2002 200.100 =90,9 220 220 Yorum:söz konusu 3 maddenin miktarı bir önceki yıla göre ortalama olarak 2000’de %7.1 oranında 2001’de %46.7 oranında artarken 2002’de %9.1 azalmıştır

40 LASPEYRES ENDEKSİ  Laspeyres fiyat endeksi : £ pt.q0.100(tartılı=miktar £po.q0 £po.q0 Laspeyres miktar endeksi: qI =£po.qt.100(tartılı=fiyat) £po.qo £po.qo C

41 Örnek:üç maddenin bazı bazı yıllardaki satış ve fiyat miktarı aşağıda kaydedilmiştir.laspeyres fiyat ve miktar endeksini hesaplayınız? Yıllar a mad fyt mik b mad fyt mik c mad fyt mik devre 2001 20 po 15 qo 30 po 30 qo 15 po 20qo 0 2002 16 p1 18 q1 18 p1 20 q1 20p1 22q1 1 2003 24 p2 16 q2 22 p2 18 q2 23 p2 16 q2 2 Laspeyres fiyat endeksi için hesaplayalım Pıl/1 =16.15+18.30+20+20.100 = 78.7 20.15+30.30+15.20 20.15+30.30+15.20 Pıl/2 = 24.15+22.30+23.20.100= 98,7 20.15+30.30+15.20 20.15+30.30+15.20 YORUM:söz konusu 3 maddenin konusu esas devre 2001’e göre ortalama olarak 2002’de %21,3 2003’te 1.3 oranında azalmıştır.

42 Laspeyres miktar endeksi için hesaplayalım: qIı/1 = 20.18+20.30+22.15. 100 = 86 20.15+30.30+15.20 20.15+30.30+15.20 qlI/2 = 20.16+30.18+16.15.100 = 73,3 20.15+30.30+15.20 20.15+30.30+15.20 Yorum: söz konusu 3 maddenin miktarı 2001’e göre ortalama olarak 2002’de%14 2003’te % 26,7 oranında azalmıştır.

43


"ENDEKSLER Endeks belirli bir değişkenin veya değişkenlerin değerlerinde zaman içinde veya mekanlar arasında ortaya çıkan değişimlerin oransal ölçüsüdür." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları