Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

ENDEKSLER Endeks belirli bir değişkenin veya değişkenlerin değerlerinde zaman içinde veya mekanlar arasında ortaya çıkan değişimlerin oransal ölçüsüdür.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "ENDEKSLER Endeks belirli bir değişkenin veya değişkenlerin değerlerinde zaman içinde veya mekanlar arasında ortaya çıkan değişimlerin oransal ölçüsüdür."— Sunum transkripti:

1 ENDEKSLER Endeks belirli bir değişkenin veya değişkenlerin değerlerinde zaman içinde veya mekanlar arasında ortaya çıkan değişimlerin oransal ölçüsüdür. I= kıyaslanan değer Temel değer

2 ENDEKSLERİN SINIFLANDIRILMASI 1 MEKAN VE ZAMAN ENDEKSLERİ MEKAN ENDEKSLERİ:Mekan serilerine dayanan endekslere denir.mekan endekslerinde, üretim miktarı,fiyat ve bunun gibi ifadelere ilişkin değerlerin mekandan mekana gösterdikleri oransal değişim ölçülür. MEKAN ENDEKSLERİ:Mekan serilerine dayanan endekslere denir.mekan endekslerinde, üretim miktarı,fiyat ve bunun gibi ifadelere ilişkin değerlerin mekandan mekana gösterdikleri oransal değişim ölçülür.

3 Mekan endeksin yorumu  Ne?  Nerede?  Neye göre?  Ne kadar?  Ne yönde gerçekleşti? Sorularına uygun olarak yapılır. Mekan endeksi,I= xt veya I= xt_ x 100 x arit.ort.bilir. X x arit.ort.bilir. X Mekan endeksindeki Xt=kıyaslana değerdir. örn bir bölgeye ait değer(şehir. X= temel değerdir.(mekan ortalamasıdır)

4 Örnek:1991 yılında 10 şehrimizde ortalama koyun eti fiyatlarının(tl/kg)aşağıdaki şekilde gerçekleştiğini varsayarsak bu şehirlerimize ait mekan mekan endeksini hesaplayınız.

5 Şehir fiyat I İstanbul x100 = Ankara x100=93, İzmir ‘’ =11.9 Adana ‘’ =93,4 Konya ‘’ =99,7 Samsun ‘‘ =104,7 Sivas ‘’ =96,8 Erzurum ‘’ =93,8 Diyarbakır ‘’ =97,2 Antalya x100=102, /10=x /10=x19.895

6 Yorum  I İstanbul= x 100=106, Ne? Koyun eti fiyatı Nereye göre? Ortalamaya göre Nerede? İstanbul da Ne kadar? %6,6 100 aşan değeri yazarız Ne yönde? Pozitif artış yönünde

7 Yorum  I Ankara x100=93, Ne? Neye göre? Nerede? Ne kadar?%6,7 100’e tamamlıyorsa Ne yönde?negatif yönde artış yada azalış göstermiştir.

8 ZAMAN ENDEKSİ  Zaman endekslerine dayanan endekslere denir. It 10=xt x100 şeklinde ifade edilir x 0 x 0 Xt=ilgilenen değere ait X 0 =temel devreye ait değerlerdir.

9 ZAMAN ENDEKSİNİN KULLANILDIĞI FORMÜLLER ZAMAN ENDEKSİNİN KULLANILDIĞI FORMÜLLER

10  I t/0= xt x100 = sabit esaslı endeks x0 x0 I t/t-1= tx x100= değişkenli esaslı endeks xt-1 xt-1 Xt=ilgilenilen devrenin değeri Xt-1=ilgilenen devreden bir önceki devrenin değeridir.

11 SABİT VE DEĞİŞKEN ESASLI ENDEKSLER  SABİT ESASLI ENDEKS: zaman serisindeki belirli bir devreye sabit tutup serinin geri kalan tüm değerlerine bu devre değerinin yüzdesi olarak göstermek suretiyle elde edilen endekse denir.

12  Sabit esaslı endekste esas yada temel devrenin enflasyon,deflasyon,devalüasyon gibi iktisadi hareketlerin aşırılık kazandığı yıl istikrarlı bir yıl olması şarttır.  Esas devrenin hesaba katılan yıllardan çok uzakta bir yıl olmamasına özen gösterilmelidir.  Esas devre olarak seçilecek istikrarlı bir yıl bulmak çoğu zaman zor olduğu için;uygulamada genellikle zaman serisindeki iki yıl esas devre olarak kabul edilir.

13 Hem s.e.e’te hem de D.e.e ’te yorum Hem s.e.e’te hem de D.e.e ’te yorum  Ne? Hangi devreye göre? Ne zaman? Ne kadar? Ne oldu? Sorularına uygun olarak yapılır. S.E.E aşağıdaki gibi hesaplanır. S.E.E aşağıdaki gibi hesaplanır. I t/o= xt x100 =S.E.E I t/o= xt x100 =S.E.E x0 x0

14 ÖRNEK ÖRNEK  Bir ülkenin yılları arasında gerçekleşen ihracatı aşağıda kaydedilmiştir.1994 yılını esas devre yada temel devre kabul ederek sabit endeksi hesaplayınız.

15 Yıllar ihracat devre I Yıllar ihracat devre I x100 =95, x100 =107, x100=98, x 100= ,661 x 100=123,

16 Yıllar ihracat devre I x 100= 123, x 100= x100=101, It/0= xt x100 It/0= xt x100 x0 x0 I1/0= I 1995/1994= x1 =x1995 x100= 95,2 x0 x1994 x0 x1994 I2/0=I 1996/1994= x2 = x1996 x100=107,4 x x I 8/0=I 2002/1994= x8 = x2002 x100 =101,11 x0 x1994 x0 x1994

17 (I1996) İÇİN YORUM Ne? İhracat miktarı. Hangi devreye göre? 1994 yılına göre. Ne zaman?1996 olan. Ne kadar? %7,4 oranında olan. Ne oldu?artmıştır.

18 (I2001) İÇİN YORUM Ne? İhracat miktarı. Hangi devreye göre? 1994 yılına göre. Ne zaman?2001 de. Ne kadar? %6,3 oranında. Ne oldu?azalmıştır.

19 DEĞİŞKEN ESASLI ENDEKS (D.E.E)  Endeks hesaplanırken paydadaki devre (temel devre) belirli bir kurala göre değiştiğinde değişken esaslı endeks ortaya çıkar. I t/t-1= xt x100 D.E.E FORMÜLÜ I t/t-1= xt x100 D.E.E FORMÜLÜ xt-1 xt-1

20 ÖRNEK ÖRNEK  Bir önceki örneğimiz için değişken esaslı endeksi hesaplayalım., x 1/0 =I 1995/1994 = x = x x 1/0 =I 1995/1994 = x = x x0 x1994 x0 x1994 X2/1 =I 1996/1995 = x = x x1 x1995 x1 x X8/7 =I 2002/2001 = x8.100 =x X8/7 =I 2002/2001 = x8.100 =x x7 x2001 x7 x2001

21 Yıllar ihracat miktar devre I __ x100=95, x 100 =112,8 2,055 2, x100= ‘’ = ‘’ = ‘’ = 96, ‘’ = 78, ‘’ = 107.9

22 (I1995) için yorum  Ne? İhracat miktarında  Hangi devreye göre?1994 yılına göre  Ne zaman?1995 te  Ne kadar?4.8 oranında  Ne oldu?bir azalış göstermiştir.

23 (I 1996)için yorum  İhracat miktarı 1995’e göre (bir önceki yıla göre) 1996’da %12.8 oranında artmıştır.

24 BASİT VE BİLEŞİK ENDEKSLERİ  Basit endeks:tek bir değişkene ait hesaplanan endekslerdir.basit endeksler;basit(miktar)endeksi ve basit fiyat endeksi olarak 2ye ayrılır.

25  FİYAT ENDEKSİ MİKTAR ENDEKSİ P I t/0 = pt.100 =S.E.F.E q ı t/0 = qt.100=s.e.m.e P0 q0 P0 q0 P It/t-1 = pt. 100 =D.E.F.E qIt/t-1= gt.100= d.e.m.e PT-1 qt-1 PT-1 qt-1 Po=temel yada esas devre fiyatı q0=temel yada esas devre miktarı Pt=ilgilenilen (t dersinin )fiyatı qt=ilgilenilen (t dersinin)miktarı Basit endeksin yorum: Ne? Neden? Hangi devreye göre? Ne zaman? Ne kadar? Ne oldu? Sorularına uygun olarak yapılır.

26 ÖRNEK ÖRNEK  Bir malın yılları arasındaki satış fiyat ve miktarı aşağıda verilmiştir.sabit ve değişken esaslı fiyat ve miktar endeksini hesaplayınız?

27 Yıllar fiyat miktar devre s.e.f.e d.e.f.e p0 50 q p1 40 q p2 48 q p3 36 q

28 S.E.F.E  pIt/0  pI 1/0 =p1.100= =125  p0 200  PI 2/0 = p2.100 = =140 p0 200 p0 200 pI 3/0= p3.100= =210 pI 3/0= p3.100= =210 P0 200 P0 200

29 S.E.F.E YORUMU  1999’a göre 2000 de %25 oranında artmış.  1999’a göre 2001 de %40 oranında artmıştır.  1999’a göre 2002 de %110 oranında artmıştır

30 D.E.F.E D.E.F.E  pI 1/0 = = P I 2/1 = = P I 3/2 = = D.E.F.E yorumu 2002 de 2001’ e göre %50 oranında artmıştır de 2000’e göre %12 artmıştır 2000 de 1999’a göre %25 artmıştır

31 S.E.M.E S.E.M.E  q I 1/0 =q1.100= =80 q0 50 q0 50 q I 2/0 =q2.100= =96 q0 50 q0 50 qI 3/0 = q3.100= =72 q0 50 q0 50 S.E.M.E. Yorumu : A malının miktarı 2001 de 1999’a göre %4 oranında azalmıştır

32 D.E.M.E D.E.M.E  qI 1/0 = = = 80 q0 50 q0 50 qI 2/1 = = =120 q1 40 q1 40 qI 3/2 = = = D.E.M.E yorumu: a malının miktarı 2001’de bir önceki yıla göre %20 oranında artmıştır.

33 BİRLEŞİK ENDEKS BİRLEŞİK ENDEKS  Birleşik endeks iki yada daha fazla maddenin eş zamanlı olarak fiyatlarındaki yada miktarlarındaki değişimlerin belirlenmesinde kollanılan endekslerdir.  Birleşik endekslerin yorumu; ne? Ne de? Hangi zamana göre? Ne zaman? Ne kadar? Ne oldu? Sorularına ek olarak cevabı ‘ortalama olarak’ olan nasıl sorusuna da uygun olarak yapılmalıdır.

34 Uygulamada sıklıkla karşılaşılan endeksler aşağıda ifade edilmiştir. A:Bileşik endeksler ortalaması =tartısız bileşik endeksi B:ortalamalar endeksi değişkenler için=tartısız bileşik C:laspeyres ve paasche endeksleri=tartılı bileşik endeksi D:fisher endeksi=tartılı bileşik endeksi E:edgewarth endeksi=tartılı bileşik endeksi

35 ENDEKS ORTALAMASI  ÖRNEK:Aşağıda 3 maddeye ait sabit esaslı birleşik fiyat endekslerini hesaplayınız Yıllar a mad.fyt b mad.fyt c mad.fyt devre = p0 80 =p0 160= p = p1 100 =p1 208 =p =p2 150 =p2 260 =p2 2 a

36 Yıllar IA IB IC S.E.B.F.E = = = = = = = , = ’yi yorumlayalım 2002’yi yorumlayalım 2001’i temel aldığımız için yorumlayamayız. Söz konusu 3 maddenin fiyatı 2001’e göre 2002’de ortalama olarak %25 oranında artmıştır. 2003’ü yorumlayalım 2003’ü yorumlayalım Söz konusu 3 maddenin fiyatı2001’e göre 2003’te ortalama olarak%62,7oranında artmıştır.

37 ORTALAMALAR ENDEKSİ örnek:aşağıdaki 3 maddeye ait değişkenlerin esaslı bileşik miktar endekslerini ortalamalar endeksi yaklaşımı kullanarak hesaplayınız. b

38 Yıllar a mad.mtr b mad.mtr c mad.mtr devre ortalama q0 130 q0 170 q q1 150 q1 130 q q2 180 q2 230 q q3 190 q3 210 q ORTALAMALAR = = = =

39 D.E.B.M.E D.E.B.M.E Yıllar d.e.b.m.e =107, =146, =90, Yorum:söz konusu 3 maddenin miktarı bir önceki yıla göre ortalama olarak 2000’de %7.1 oranında 2001’de %46.7 oranında artarken 2002’de %9.1 azalmıştır

40 LASPEYRES ENDEKSİ  Laspeyres fiyat endeksi : £ pt.q0.100(tartılı=miktar £po.q0 £po.q0 Laspeyres miktar endeksi: qI =£po.qt.100(tartılı=fiyat) £po.qo £po.qo C

41 Örnek:üç maddenin bazı bazı yıllardaki satış ve fiyat miktarı aşağıda kaydedilmiştir.laspeyres fiyat ve miktar endeksini hesaplayınız? Yıllar a mad fyt mik b mad fyt mik c mad fyt mik devre po 15 qo 30 po 30 qo 15 po 20qo p1 18 q1 18 p1 20 q1 20p1 22q p2 16 q2 22 p2 18 q2 23 p2 16 q2 2 Laspeyres fiyat endeksi için hesaplayalım Pıl/1 = = Pıl/2 = = 98, YORUM:söz konusu 3 maddenin konusu esas devre 2001’e göre ortalama olarak 2002’de %21,3 2003’te 1.3 oranında azalmıştır.

42 Laspeyres miktar endeksi için hesaplayalım: qIı/1 = = qlI/2 = = 73, Yorum: söz konusu 3 maddenin miktarı 2001’e göre ortalama olarak 2002’de% ’te % 26,7 oranında azalmıştır.

43


"ENDEKSLER Endeks belirli bir değişkenin veya değişkenlerin değerlerinde zaman içinde veya mekanlar arasında ortaya çıkan değişimlerin oransal ölçüsüdür." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları