Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

TEMEL ELEKTRİK – ELEKTRONİK DERS NOTLARI 1 SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ TEMEL ELEKTRİK- ELEKTRONİK.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "TEMEL ELEKTRİK – ELEKTRONİK DERS NOTLARI 1 SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ TEMEL ELEKTRİK- ELEKTRONİK."— Sunum transkripti:

1 TEMEL ELEKTRİK – ELEKTRONİK DERS NOTLARI 1 SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ TEMEL ELEKTRİK- ELEKTRONİK

2 TEMEL ELEKTRİK – ELEKTRONİK DERS NOTLARI 2 FOTO DİYOTLAR Aşağıdaki şekilde de görüldüğü gibi foto diyotlar ters polarma altında çalışan pn birleşim elemanıdır. Hem (a) hem de (c) şeklindeki semboller foto diyot için kullanılabilir. Foto diyot küçük şeffaf bir pencereye sahiptir. Buradan foto diyodun ışık alması sağlanır.

3 TEMEL ELEKTRİK – ELEKTRONİK DERS NOTLARI 3 FOTO DİYOTLAR

4 TEMEL ELEKTRİK – ELEKTRONİK DERS NOTLARI 4 FOTO DİYOTLAR

5 TEMEL ELEKTRİK – ELEKTRONİK DERS NOTLARI 5 FOTO DİYOTLAR Yandaki şekilde bir foto diyot uygulaması görülmektedir. Burada ışın sürekli taşıyıcı bandın üzerinden geçerek foto diyotlu sayıcı devresindeki şeffaf pencereye ulaşmaktadır. Işın taşıyıcı bandı üzerindeki nesne tarafından kesildiği zaman foto diyot akımında ani bir azalma meydana gelir ve kontrol devresini aktif hale getirerek sayı bir artar. Böylece nesnelerin toplamı sayıcı devresinde göstergede gösterilmiş olur. Bu basit düzenek üretim kontrolü, nakliye ve üretim hatlarındaki hareketliliğin izlenmesi gibi işlemleri yerine getirmek amacıyla yaygınlaştırılabilir.

6 TEMEL ELEKTRİK – ELEKTRONİK DERS NOTLARI 6 DİYOT UYGULAMALARI YARIM DALGA DOĞRULTUCU: Aşağıdaki şekilde diyotlar ideal kabul edilerek yarım dalga doğrultucunun çalışması gösterilmiştir. Aşağıdaki şekillerden de anlaşılacağı gibi yarım dalga doğrultucuda giriş sinyalinin pozitif alternasında doğru polarma alan diyot iletimdedir ve kısa devredir. Dolayısıyla pozitif alternas doğrudan çıkış sinyali olarak direnç üzerinde görülecektir. Negatif alternas da ise ters polarma alan diyot yalıtımdadır ve açık devredir. Dolayısıyla devreden geçen akım sıfırdır ve direnç üzerine düşen gerilimde sıfırdır.

7 TEMEL ELEKTRİK – ELEKTRONİK DERS NOTLARI 7 DİYOT UYGULAMALARI Diyot sadece tek saykılda iletime geçmektedir. Her saykılın %50’sinde bir çıkış sinyali vardır. Diyot sadece tek saykılda iletime geçtiği için bu devreye yarım dalga doğrultucu adı verilir. Doğrultulmuş gerilim DC’dir (her zaman pozitif değerdedir). Bununla birlikte bu gerilim düz bir DC gerilim değildir. Fakat nabazanlı (salınımlı) DC gerilimdir. Bu nabazanlı gerilimi kullanmadan önce düzgünleştirilmesi gerekir. Eğer diyot ters çevrilir ise bu durumda çıkış voltajı negatif olur.

8 TEMEL ELEKTRİK – ELEKTRONİK DERS NOTLARI 8 DİYOT UYGULAMALARI FİLTRE KONDANSATÖRÜ: Yarım dalga doğrultucudan elde edilen nabazanlı doğru akımın kullanılması için düzgünleştirilmesi gerekmektedir. Bu düzgünleştirme işlemi bir filtre kondansatörü kullanmak suretiyle sağlanır. Filtre kondansatörü sinyallerle şarj olur. Kondansatör gerilim darbelerini depo eder ve yük, depo edilmiş bu sinyalleri sanki düzgün bir batarya alıyormuş gibi kullanır.

9 TEMEL ELEKTRİK – ELEKTRONİK DERS NOTLARI 9 DİYOT UYGULAMALARI Önceki slayttaki ilk dalga şekline baktığımızda çizgiyle gösterilen kısım kondansatör üzerindeki gerilimi göstermektedir. İlk sinyal kondansatör üzerine uygulandığında kondansatör bu sinyalin tepe değerine şarj olur. Sinyal tepe değerinden aşağıya doğru düşmeye başladığından itibaren kondansatör deşarj olmaya başlar. Bu durumda yük kondansatöründen enerji alır. Bununla birlikte bir sonraki sinyal, kondansatörün deşarj seviyesine gelmeden kondansatör düzgün bir şekilde düşer. Bir sonraki sinyal aynı seviyeye geldiğinde kondansatör tekrar bu sinyalin tepe değerine şarj olmaya başlar. İkinci dalga şeklinde bir DC sinyali 50 Hz’lik frekansa sahip ripıl sinyali ile görebiliriz. Ancak frekanslarda kondansatörler genellikle elektrolitik tiptedir. Fakat yüksek frekanslarda daha düşük değerli kondansatörler gereklidir.

10 TEMEL ELEKTRİK – ELEKTRONİK DERS NOTLARI 10 DİYOT UYGULAMALARI TAM DALGA DOĞRULTUCU

11 TEMEL ELEKTRİK – ELEKTRONİK DERS NOTLARI 11 DİYOT UYGULAMALARI Önceki slayttaki şekilde de görüldüğü gibi sol taraftaki dalga şekli giriş sinyalidir. (Şebeke frekansı 50 Hz) A ve B noktasındaki gerilimler birbirlerine ters yönde değişim göstermektedir. A noktasındaki gerilim pozitif yönde artarken B noktasındaki gerilin negatif noktada artmaktadır. İlk yarım saykıl boyunca A noktası pozitif ve B noktası pozitiftir. D1 ve D2 diyotlarının anotları pozitif gerilim aldığı için her iki diyotta doğru polarma altında olduğu için iletimdedir. Akım bu diyotlar üzerinden, transformatör sarımından ve yük üzerinden ikinci şekilde görüldüğü gibi bir gerilim meydana getirir.

12 TEMEL ELEKTRİK – ELEKTRONİK DERS NOTLARI 12 DİYOT UYGULAMALARI İkinci saykıl boyunca A noktası negatif ve B noktası pozitiftir. D3 ve D4 diyotları anotları katotlarına göre daha pozitif bir gerilim aldıkları için her ikisi de doğru polarma altındadır. En alttaki şekilde görüldüğü gibi yine aynı yönde transformatörler, diyotlar ve yük üzerinden devresini tamamlayacaktır. Bu devrede doğrultmak üzere her iki sinyalde kullanıldığı için bu devreye tam dalga doğrultucu denir.

13 TEMEL ELEKTRİK – ELEKTRONİK DERS NOTLARI 13 ALTERNATİF AKIM ve GERİLİM Sinüs Dalgası: Sinüs dalgası alternatif akımın (AC) ve alternatif gerilimin temelidir. Sinüsoidal dalga veya sinüsoid olarak adlandırılır. Güç şirketleri elektrik dağıtımını sinüsoidal akım ve gerilim şeklinde yapar. Ek olarak diğer AC şekilleri, harmonik diye adlandırılan çok sayıda sinüs dalgasının birleşiminden oluşur. Sinüs dalgaları veya sinüsoidler genel olarak iki kaynak tarafından üretilir. Bunlardan birincisi AC jeneratör diğeri de elektronik sinyal jeneratörü olarak bilinen elektronik osilatör devreleridir. Aşağıdaki şekilde sinüsoidal gerilim kaynağının sembolü görülmektedir.

14 TEMEL ELEKTRİK – ELEKTRONİK DERS NOTLARI 14 ALTERNATİF AKIM ve GERİLİM Bir sonraki slayttaki şekilde hem alternatif akım hem de alternatif gerilim olabilen sinüs dalgasının genel şekli verilmiştir. Gerilim veya akım dikey eksende (y ekseni) gösterilirken zaman (t) ise yatay eksende (x ekseninde) gösterilmektedir. Burada gerilim ve akımın zamanla nasıl değiştiği de görülmektedir. Sıfırdan başlayan gerilim veya akım pozitif maksimuma (tepeye) kadar artar sonra negatif maksimuma (tepeye) kadar azalır ve daha sonra tekrar sıfır noktasına döner. Böylece tam bir saykıl tamamlanmış olur.

15 TEMEL ELEKTRİK – ELEKTRONİK DERS NOTLARI 15 ALTERNATİF AKIM ve GERİLİM

16 TEMEL ELEKTRİK – ELEKTRONİK DERS NOTLARI 16 ALTERNATİF AKIM ve GERİLİM

17 TEMEL ELEKTRİK – ELEKTRONİK DERS NOTLARI 17 ALTERNATİF AKIM ve GERİLİM

18 TEMEL ELEKTRİK – ELEKTRONİK DERS NOTLARI 18 ALTERNATİF AKIM ve GERİLİM

19 TEMEL ELEKTRİK – ELEKTRONİK DERS NOTLARI 19 ALTERNATİF AKIM ve GERİLİM Örnek-1: Aşağıdaki şekilde verilen sinüs dalgasının periyodu nedir? Çözüm: Yukarıdaki görülen sinüs dalgası 12 sn’de 3 saykıl tamamlamaktadır. Dolayısıyla bir saykılı 4 sn’de tamamlar bu da 1 periyottur. Yani bu sinüs dalgasının periyodu 4 sn’dir.

20 TEMEL ELEKTRİK – ELEKTRONİK DERS NOTLARI 20 ALTERNATİF AKIM ve GERİLİM Örnek-2: Aşağıdaki sinüs dalgasının periyodunu ölçmek için 3 tane olası yol gösteriniz. Şekilde kaç tane saykıl vardır. 1. Yol: Periyot bir saykılın sıfır geçişinden bir sonraki buna karşılık gelen saykılın sıfır geçişine olan zaman farkı ölçülerek bulunabilir. 2. Yol: Periyot bir saykılın pozitif tepe noktasıyla bir sonraki pozitif tepe noktası arasındaki zaman farkı ölçülerek bulunabilir. 3. Yol: Periyot bir saykılın negatif tepe noktası ile bir sonraki saykılın negatif tepe noktası arasındaki zaman farkı ölçülerek bulunabilir.

21 TEMEL ELEKTRİK – ELEKTRONİK DERS NOTLARI 21 ALTERNATİF AKIM ve GERİLİM Bu ölçümler aşağıdaki şekilde gösterilmiştir. Burada sinüs dalgasının 2 saykılı gösterilmiştir. Birbirlerine karşılık gelen sıfır geçiş noktaları veya tepe noktaları arası ölçüldüğünde periyot hep aynı çıkmaktadır.

22 TEMEL ELEKTRİK – ELEKTRONİK DERS NOTLARI 22 ALTERNATİF AKIM ve GERİLİM

23 TEMEL ELEKTRİK – ELEKTRONİK DERS NOTLARI 23 ALTERNATİF AKIM ve GERİLİM

24 TEMEL ELEKTRİK – ELEKTRONİK DERS NOTLARI 24 ALTERNATİF AKIM ve GERİLİM Örnek 3: Aşağıdaki şekildeki hangi sinüs dalgasının frekansı yüksektir? Her iki dalga şeklinin freaknsını be periyodunu belirleyiniz?

25 TEMEL ELEKTRİK – ELEKTRONİK DERS NOTLARI 25 ALTERNATİF AKIM ve GERİLİM

26 TEMEL ELEKTRİK – ELEKTRONİK DERS NOTLARI 26 ALTERNATİF AKIM ve GERİLİM Örnek 4: Herhangi bir sinüs dalgasının periyodu 10 mSn’dir. Frekans nedir?

27 TEMEL ELEKTRİK – ELEKTRONİK DERS NOTLARI 27 ALTERNATİF AKIM ve GERİLİM Örnek 5: Bir sinüs dalgasının frekansı 60 Hz’dir. Buna göre periyot nedir?

28 TEMEL ELEKTRİK – ELEKTRONİK DERS NOTLARI 28 ALTERNATİF AKIM ve GERİLİM SİNÜS DALGASININ GERİLİM VE AKIM DEĞERLERİ: Sinüs dalgasının gerilim ve akım değerlerinin büyüklüğünü ifade etmek için beş değişik yol vardır. Bunlar ani değer, tepe değer, tepeden tepeye değer, rms değer ve ortalama değerlerdir.

29 TEMEL ELEKTRİK – ELEKTRONİK DERS NOTLARI 29 ALTERNATİF AKIM ve GERİLİM

30 TEMEL ELEKTRİK – ELEKTRONİK DERS NOTLARI 30 ALTERNATİF AKIM ve GERİLİM

31 TEMEL ELEKTRİK – ELEKTRONİK DERS NOTLARI 31 ALTERNATİF AKIM ve GERİLİM

32 TEMEL ELEKTRİK – ELEKTRONİK DERS NOTLARI 32 ALTERNATİF AKIM ve GERİLİM RMS Değer (Efektif Değer, Etkin Değer): RMS terimi root mean square kelimelerinin kısaltmasıdır. RMS değer aynı zamanda efektif değer olarakta bilinir. Çoğu AC voltmetreler rms değeri ölçerler. Evlerde kullanılan 220V’luk şebeke gerilimi rms değerdir. Sinüsoidal gerilimin rms değeri aslında sinüs dalgasının ısıtma etkisinin ölçümüdür. Örneğin AC sinüsoidal gerilim kaynağına sonraki slayttaki (a) şeklinde de görüldüğü gibi direnç bağlandığı zaman dirençte harcanan güç sayesinde belli bir miktar ısı açığa çıkacaktır. (b) şeklinde ise aynı direnç DC gerilim kaynağına bağlanmıştır.

33 TEMEL ELEKTRİK – ELEKTRONİK DERS NOTLARI 33 ALTERNATİF AKIM ve GERİLİM

34 TEMEL ELEKTRİK – ELEKTRONİK DERS NOTLARI 34 ALTERNATİF AKIM ve GERİLİM

35 TEMEL ELEKTRİK – ELEKTRONİK DERS NOTLARI 35 ALTERNATİF AKIM ve GERİLİM

36 TEMEL ELEKTRİK – ELEKTRONİK DERS NOTLARI 36 ALTERNATİF AKIM ve GERİLİM

37 TEMEL ELEKTRİK – ELEKTRONİK DERS NOTLARI 37 ALTERNATİF AKIM ve GERİLİM Sinüs dalgasının ortalama gerilim değeri aşağıdaki şekilde gösterilmiştir.

38 TEMEL ELEKTRİK – ELEKTRONİK DERS NOTLARI 38 ALTERNATİF AKIM ve GERİLİM

39 TEMEL ELEKTRİK – ELEKTRONİK DERS NOTLARI 39 ALTERNATİF AKIM ve GERİLİM

40 TEMEL ELEKTRİK – ELEKTRONİK DERS NOTLARI 40 ALTERNATİF AKIM ve GERİLİM SİNÜS DALGASININ AÇISAL ÖLÇÜSÜ: Sinüs dalgaları zamana göre yatay eksen boyunca ölçülebilir. Bununla beraber tam bir saykılın tamamlanması için gerekli olan süre frekansa bağlıdır. Bazen bir sinüs dalgası üzerindeki noktaları belirlemekte açısal ölçüm birimleri kullanılabilir. Açısal ölçüm frekanstan bağımsızdır. Sinüsoidal gerilim elektromekanik makinaların döndürülmesiyle elektromekanik olarak üretilebilir. AC jeneratörün rotoru 360 derecelik bir dönüş yaptığında meydana gelen çıkış tam bir sinüs dalgası saykılıdır. Böylece sinüs dalgasının açısal ölçümü diğer slayttaki şekilde de görüldüğü gibi jeneratörün açısal dönüşü ile ilişkilendirilebilir.

41 TEMEL ELEKTRİK – ELEKTRONİK DERS NOTLARI 41 ALTERNATİF AKIM ve GERİLİM

42 TEMEL ELEKTRİK – ELEKTRONİK DERS NOTLARI 42 ALTERNATİF AKIM ve GERİLİM Açısal Ölçü: Bir derece, bir dairenin veya tam bir dairenin 1/360’ına karşılık gelen açısal bir ölçüdür. Bir radyan (rad) bir dairenin çevresi üzerinde o dairenin yarıçapı kadar mesafe alındığı zaman merkezde oluşan açıdır. Bir radyan 57.3 dereceye eşittir. Bu durum aşağıdaki şekilde görülmektedir.

43 TEMEL ELEKTRİK – ELEKTRONİK DERS NOTLARI 43 ALTERNATİF AKIM ve GERİLİM Aşağıdaki tabloda bazı derece değerleri ve bunlara karşılık gelen radyan değerleri listelenmiştir. Bu açısal ölçüler aşağıdaki şekilde de verilmiştir.

44 TEMEL ELEKTRİK – ELEKTRONİK DERS NOTLARI 44 ALTERNATİF AKIM ve GERİLİM

45 TEMEL ELEKTRİK – ELEKTRONİK DERS NOTLARI 45 ALTERNATİF AKIM ve GERİLİM

46 TEMEL ELEKTRİK – ELEKTRONİK DERS NOTLARI 46 ALTERNATİF AKIM ve GERİLİM

47 TEMEL ELEKTRİK – ELEKTRONİK DERS NOTLARI 47 ALTERNATİF AKIM ve GERİLİM

48 TEMEL ELEKTRİK – ELEKTRONİK DERS NOTLARI 48 ALTERNATİF AKIM ve GERİLİM

49 TEMEL ELEKTRİK – ELEKTRONİK DERS NOTLARI 49 ALTERNATİF AKIM ve GERİLİM

50 TEMEL ELEKTRİK – ELEKTRONİK DERS NOTLARI 50 ALTERNATİF AKIM ve GERİLİM Örnek -9: Aşağıdaki şekillerde verilen A ve B sinüs dalgaları arasındaki faz açılarını bulunuz?

51 TEMEL ELEKTRİK – ELEKTRONİK DERS NOTLARI 51 ALTERNATİF AKIM ve GERİLİM

52 TEMEL ELEKTRİK – ELEKTRONİK DERS NOTLARI 52 ALTERNATİF AKIM ve GERİLİM

53 TEMEL ELEKTRİK – ELEKTRONİK DERS NOTLARI 53 ALTERNATİF AKIM ve GERİLİM

54 TEMEL ELEKTRİK – ELEKTRONİK DERS NOTLARI 54 ALTERNATİF AKIM ve GERİLİM

55 TEMEL ELEKTRİK – ELEKTRONİK DERS NOTLARI 55 ALTERNATİF AKIM ve GERİLİM

56 TEMEL ELEKTRİK – ELEKTRONİK DERS NOTLARI 56 ALTERNATİF AKIM ve GERİLİM

57 TEMEL ELEKTRİK – ELEKTRONİK DERS NOTLARI 57 ALTERNATİF AKIM ve GERİLİM

58 TEMEL ELEKTRİK – ELEKTRONİK DERS NOTLARI 58 ALTERNATİF AKIM ve GERİLİM

59 TEMEL ELEKTRİK – ELEKTRONİK DERS NOTLARI 59 ALTERNATİF AKIM ve GERİLİM

60 TEMEL ELEKTRİK – ELEKTRONİK DERS NOTLARI 60 ALTERNATİF AKIM ve GERİLİM

61 TEMEL ELEKTRİK – ELEKTRONİK DERS NOTLARI 61 ALTERNATİF AKIM ve GERİLİM İlgiyle dinlediğiniz için teşekkürler …. Ramazan ŞENOL Bekir AKSOY


"TEMEL ELEKTRİK – ELEKTRONİK DERS NOTLARI 1 SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ TEMEL ELEKTRİK- ELEKTRONİK." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları