Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

DİŞLİ ÇARKLARDA MEYDANA GELEN HASAR MEKANİZMALARI.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "DİŞLİ ÇARKLARDA MEYDANA GELEN HASAR MEKANİZMALARI."— Sunum transkripti:

1 DİŞLİ ÇARKLARDA MEYDANA GELEN HASAR MEKANİZMALARI

2 GİRİŞ Makine sistemlerinde hareket ve güç ileten elemanların ba ş ında di ş li çarklar gelmektedir. Makine sistemlerinde hareket ve güç ileten elemanların ba ş ında di ş li çarklar gelmektedir. Mekanik gücün iletiminde mühendislik ve maliyet avantajlarını bir arada sunan di ş li çarklar, saat mekanizmaları gibi hassas cihazlardan, otomobil, takım tezgâhları ve uçak-uzay teknolojisine kadar geni ş bir alanda kullanılmaktadır Mekanik gücün iletiminde mühendislik ve maliyet avantajlarını bir arada sunan di ş li çarklar, saat mekanizmaları gibi hassas cihazlardan, otomobil, takım tezgâhları ve uçak-uzay teknolojisine kadar geni ş bir alanda kullanılmaktadır Enerjinin iletimi esnasında verimin yüksek tutulmasına kar ş ı zorlayıcı en büyük etken sürtünme ve meydana getirdi ğ i a ş ınmadır. Bu olumsuz etkiler, di ğ er makine elemanlarında oldu ğ u gibi di ş li çarklar üzerinde de kendini göstermekte ve maddi açıdan ciddi kayıplara neden olmaktadır. Enerjinin iletimi esnasında verimin yüksek tutulmasına kar ş ı zorlayıcı en büyük etken sürtünme ve meydana getirdi ğ i a ş ınmadır. Bu olumsuz etkiler, di ğ er makine elemanlarında oldu ğ u gibi di ş li çarklar üzerinde de kendini göstermekte ve maddi açıdan ciddi kayıplara neden olmaktadır.

3 DİŞLİ ÇARKLARDA OLUŞAN HASARLAR Amerikan Di ş li Üreticileri Birli ğ i (AGMA) ulusal standardında di ş bozuklukları 5 grupta incelenebilir Amerikan Di ş li Üreticileri Birli ğ i (AGMA) ulusal standardında di ş bozuklukları 5 grupta incelenebilir 1-Yüzey Yorulma Hasarları 2-A ş ınma 3-Plastik Akma 4-Kırılma 4-Kırılma 5-imalat Sırasında Olu ş an Hasarlar 5-imalat Sırasında Olu ş an Hasarlar

4 YÜZEY YORULMASI HASARLARI Bu yorulma, malzemenin dayanım sınırı ötesindeki tekrarlı yüzey veya yüzey altı gerilmelerinin sonucunda olu ş an bir hasar türüdür. Yetersiz ya ğ lama sonucunda olu ş an a ş ınma hasarlarından farklıdır. iyi ya ğ lama ş artlarında bile görülür. A ş ırı basınç altında fazla sayıda yük tekrarının (çevriminin) ardından, di ş yüzeyinde veya yüzey altında olu ş an küçük çatlaklarının geli ş ip, birle ş mesiyle meydana getirdikleri çatlak ş ebekesinin çevirdi ğ i malzeme parçacı ğ ının kopup ayrılması sonucu ortaya çıkar.

5 AŞINMA  A ş ınma, sürtünme halinde bulunan yüzeylerde malzemenin, istenilmedi ğ i halde kopup ayrılmasıdır. Genel olarak a ş ınma, dı ş etkiler altında, temas yüzeylerinde olu ş an fiziksel ve kimyasal de ğ i ş melerin sonucudur.  Di ş lilerde meydana gelen a ş ınma türleri genellikle çalı ş ma ş artlarına ba ğ lı olarak de ğ i ş ir.  Fakat temelde a ş ınma, temas eden iki di ş yüzeyi arasında ya ğ filminin yetersiz veya hiç olmaması sonucu ortaya çıkmaktadır. İ ki yüzey arasındaki ya ğ filminin yetersiz olması sonucunda iki di ş yüzeyi arasında direkt temas meydana gelecek ve a ş ınma ba ş layacaktır.  A ş ınma hasarı abrasif ve adesif a ş ınma olarak iki sınıfa ayrılabilir.

6 ABRASIF (AŞINDIRICI) AŞINMA Bazen kesme a ş ınması olarak da adlandırılır. Sistem içerisinde zamanla meydana gelen kirler, dökümden gelen çapaklar di ş lerden gelen veya yataklardan gelen a ş ınmı ş parçacıklar veya filtresi a ş ınmı ş parçacıkların di ş yüzeyleri boyunca kayması ve yuvarlanması sonucunda ortaya çıkan a ş ınma türüne abrasif a ş ınma denir. Bu tür a ş ınmanın önüne geçilebilmesinin en iyi yolu çe ş itli görüntüleme veya algılama cihazları ile ya ğ içerisindeki bu yabancı parçacıkların konumu ve miktarı tespit edilerek temizlemektir.

7 ADESIF AŞINMA En çok rastlanan a ş ınma mekanizmasıdır.Gerçek temas yüzeyi büyüklü ğ ü ile geometrik temas yüzeyi büyüklü ğ ü arasında, yüzey pürüzlülü ğ üne ve yükleme miktarına ba ğ lı olarak büyük fark vardır. Gerçek temas yüzeyinin küçük olması, temas noktalarındaki gerilmeleri küçük yüklemelerde dahi akma gerilmesine hatta onun da üzerinde de ğ erlere eri ş tirir. Böylece moleküler yapı ş ma kuvvetleri etkisini gösterir. Bu nedenle bir yüzeyden di ğ erine malzeme geçi ş i yani, mikro so ğ uk kaynaklar meydana gelir.

8 PLASTİK AKMA Plastik akma; e ş çalı ş an di ş yüzeyleri arasındaki yüksek temas basınçları ile yuvarlanma ve kayma olayları sonucu meydana gelen istem dı ş ı so ğ uk ş ekillenmedir. Yüzey ve yüzey altı malzemesinin akarak deforme olması sonucu olu ş an bir hasar tipidir. Genellikle yumu ş ak malzemelerde görülmesine ra ğ men, a ğ ır yük altındaki semente edilmi ş di ş li yüzeylerinde de ortaya çıkabilir.

9 KIRILMA Di ş lilerde kırılma olayı birçok hasar türüne göre daha tehlikeli ve daha risklidir. Özellikle bir helikopterde, asansörde veya bir vinçte çok tehlikeli sonuçlar do ğ urabilir. Bu nedenle insan hayatının risk altında oldu ğ u çalı ş ma ko ş ullarında di ş lilerde kırılma için emniyet katsayısı büyük alınır. Kırılma hasar türü; klasik e ğ ilme yorulmaları, a ş ırı yük, di ş veya jant kırılmaları gibi farklı ş ekillerde kar ş ımıza çıkabilir.

10 İMALAT SIRASINDA OLUŞAN HASARLAR Di ş li çarklarda malzeme olarak genellikle sementasyon veya ıslah çeli ğ inden imal edilir. imalat sonrasında di ş li çarkların di ş yüzeyleri a ş ınmaya dayanımını artırmak için yüzey sertle ş tirme i ş lemi yapılır. Di ş li çarklar bu imalat i ş lemlerinden geçerken bazı hasarlar olu ş abilir. Bu hasarlar sertle ş tirme esnasında meydana gelen çatlaklar ve ta ş lama sırasında olu ş an çatlaklardır.

11 SERTLEŞTİRME ÇATLAKLARI (SU VERME ÇATLAKLARI) Bu çatlaklar, di ğ er ısıl i ş lemler yapılırken ilerleme gösterebilir. Genellikle çıplak gözle görülmeleri mümkündür. Di ş in tepe bölgesini boydan boya geçebilir veya di ş kenarında radyal do ğ rultuda olabilirler. Isıl i ş lem çatlakları östenitle ş me sıcaklı ğ ından so ğ utma sırasında ortaya çıkan a ş ırı gerilmeler sonucu ortaya çıkar.

12 TAŞLAMA ÇATLAKLARI Adından da belli oldu ğ u üzere, di ş yüzeylerinin ta ş lanması sırasında ortaya çıkar. Genellikle belli bir model veya ş ebeke ş eklinde olup, birbirine paralel bir grup kısa çatlak olarak uzanırlar. Olu ş ma sebebi, ta ş lama ta ş ının a ş ırı basıncı veya di ş li malzemesinin çatlak olu ş umuna meyilli metalografik yapısıdır. Ta ş lama yanı ğ ı ile birlikte görülebilirler ve bir nital da ğ lama ile tespit edilebilirler

13 SOLİDWORKS VE ANSYS DİŞLİ STATİK ANALİZLERİ

14

15 SONUÇ Di ş lilerde meydana gelen hasarlar çok sayıda faktörün bir araya gelmesi sonucunda ortaya çıkmaktadır. çalı ş ma ko ş ulları, di ş yüzey basıncı, ya ğ lama rejim cinsi, ya ğ sıcaklı ğ ı, ya ğ layıcı özellikleri, sürtünme katsayısı, di ş li imalatında kullanılan malzeme gibi birçok etmenler bu faktörler arasında sayılabilir. Di ş lilerde meydana gelen hasarlar çok sayıda faktörün bir araya gelmesi sonucunda ortaya çıkmaktadır. çalı ş ma ko ş ulları, di ş yüzey basıncı, ya ğ lama rejim cinsi, ya ğ sıcaklı ğ ı, ya ğ layıcı özellikleri, sürtünme katsayısı, di ş li imalatında kullanılan malzeme gibi birçok etmenler bu faktörler arasında sayılabilir. Bu parametreler arasında asıl problemi ise bakımsızlık nedeniyle di ş lilerin ya ğ sız kalmaları olu ş turmaktadır. Di ş lilerde en fazla görülen hasar yorulma olup, en tehlikeli hasar ise kırılma hasarı olarak kar ş ımıza çıkmaktadır. Bu parametreler arasında asıl problemi ise bakımsızlık nedeniyle di ş lilerin ya ğ sız kalmaları olu ş turmaktadır. Di ş lilerde en fazla görülen hasar yorulma olup, en tehlikeli hasar ise kırılma hasarı olarak kar ş ımıza çıkmaktadır.

16 KAYNAKLAR 1. Đş el B., 2007, “Di ş liler Đ çin Yüzey Yorulması Test Cihazı Geli ş tirilmesi ve Ya ğ Sıcaklı ğ ının Etkisinin Ara ş tırılması”, Yüksek Lisans Tezi, Afyon Kocatepe Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü 1. Đş el B., 2007, “Di ş liler Đ çin Yüzey Yorulması Test Cihazı Geli ş tirilmesi ve Ya ğ Sıcaklı ğ ının Etkisinin Ara ş tırılması”, Yüksek Lisans Tezi, Afyon Kocatepe Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü 2. Kızılaslan K., 2007, “Di ş liler Đ çin Yüzey Yorulması Test Cihazı Geli ş tirilmesi ve Ya ğ Viskozitesinin Etkisinin Ara ş tırılması” Yüksek Lisans Tezi, Afyon Kocatepe Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü 2. Kızılaslan K., 2007, “Di ş liler Đ çin Yüzey Yorulması Test Cihazı Geli ş tirilmesi ve Ya ğ Viskozitesinin Etkisinin Ara ş tırılması” Yüksek Lisans Tezi, Afyon Kocatepe Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü

17 DİNLEDİĞİNİZ İÇİN TEŞEKKÜR EDERİZ… HAZIRLAYANLAR BURAK DA Ğ FAHR İ MURAT AK İ F ÇOLAK AHMET İ NANÇ FAT İ H TORTUMLU


"DİŞLİ ÇARKLARDA MEYDANA GELEN HASAR MEKANİZMALARI." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları