Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

K ADıNıN ÇALıŞMASıNA YÖNELIK YAKLAŞıMLAR. G ÖRÜŞLER Aristo’nun ‘Erkeğin kumanda etmesi, kadının itaat etmesi doğrudur’, Aquina’lı St. Thomas’ın, ‘Kadın.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "K ADıNıN ÇALıŞMASıNA YÖNELIK YAKLAŞıMLAR. G ÖRÜŞLER Aristo’nun ‘Erkeğin kumanda etmesi, kadının itaat etmesi doğrudur’, Aquina’lı St. Thomas’ın, ‘Kadın."— Sunum transkripti:

1 K ADıNıN ÇALıŞMASıNA YÖNELIK YAKLAŞıMLAR

2 G ÖRÜŞLER Aristo’nun ‘Erkeğin kumanda etmesi, kadının itaat etmesi doğrudur’, Aquina’lı St. Thomas’ın, ‘Kadın tam bir insan değildir’, J.J. Rousseau’nun ‘En iyi tür üstün erkektir. Bu nedenle kadına eğitim yerine, erkeği hoşnut etme, ona hoş görünme yararlı olmalıdır’, Schopenhouer’un ise ‘Kadın karakterinde esas kusur, kadının adalet duygusunun yokluğudur’

3 Toprak çapası bir kadın icadıdır. Ancak, kadınlara daha çok çapa tarımı, dokuma ve seramik işleri; erkeklere ise pulluk sürmek, tarla açmak, hayvan yetiştiriciliği, av, silah üretimi için uygun görülmüştür. Bilim ve cinsiyet konusunda, içinde doğduğumuz toplumda, din, felsefe, siyaset, tıp, hukuk gibi pek çok bilgi alanında egemen söylemin kurucularının erkeklerdir. “Buna bağlı olarak, “kamusal” alanda en güçlü pozisyonlar erkekler tarafından işgal edilmiştir”

4 Kadının kamusal alanda olmaması gerektiği düşüncesi Antik Yunan’dan günümüze kadar gelmiştir. Kadın özgür bir birey olarak değil, özel alandaki rol ve sorumlulukları üzerinden tanımlanmıştır. Bu da biz kadınların kamusal alandaki faaliyetlere katılımını bir hayli zorlaştırmıştır. Gerek devlet tarafından gerekse toplum tarafından kadınlara dayatılan bu rol ve sorumluluklar üzerinden iş gücü piyasasında cinsiyete dayalı ayrımcılık ortaya çıkmıştır. Buna bağlı olarak meslekler kadın ve erkek işi olarak ayrılmış ve mesleki katmanlaşma yatay ve dikey olarak iş gücü piyasasını şekillendirmiştir.

5 Ortodoks geleneğe göre, iş gücü piyasasında ayrımcılık, eşit verimliliğe sahip bireylerin çeşitli etkenlere bağlı olarak eşit olmayan davranışlara maruz kalması olarak tanımlanır. Bu etkenlerin en başında ırk, etnik köken, yaş ve cinsiyet gelmektedir. Yani bireyler verimlilikleri göz önüne alınmaksızın kişisel karakteristik yapıları üzerinden değerlendirilmektedirler. Özellikle günümüz iş gücü piyasasında cinsiyete dayalı ayrımcılığın bir hayli arttığını görmekteyiz. Çalışan kadın sayısının artmasına karşılık, kadınlar iş gücü piyasasında ataerkil ideolojiye ve onun etkilerine maruz kalmaktadırlar. Gerek işe alınmada, gerek terfi konusunda ya da gelir dağılımında gözle görülen bir eşitsizlik vardır.

6 İ KILI R OL Y AKLAŞıMı Ücretli kadın işgücünün, işgücü piyasasındaki yerini açıklamak üzere ortaya atılan ilk kuramdır. Bu kuram kadının ailedeki rolü ile is yaşamındaki rolünün nasıl bağdaştırılacağı sorusuna yanıt aramaktadır. Üretilen çözüm önerileri kadının yükünü artırmaktadır. Yaklaşım, kadının çalışmasının aile bütçesine yardım ve kadının isteki yerini ikinci planda görmesiyle kabul edilebilir görüleceğini savunmaktadır.

7 NEO KLASİK YAKLAŞIM Yerleşik Neoklasik iktisat teorisi, rekabetçi bir piyasa ortamında ücretler, işgücünün, marjinal ürün verimliliğine eşittir ve eşit üretkenliğe sahip işçilerin, en azından uzun dönemde, eşit ücret alması gerektiğini söyler. Karını maksimize etmek isteyen işverenlerin bulunduğu rekabetçi bir piyasa ortamında ücret ayırımcılığının uzun dönemde var olabilmesi mümkün değildir. Eğer kadın çalışanlar erkeklerle eşit üretkenliğe sahip olduğu halde onlardan daha az ücret alıyor ise bu kadın işçilerin işverene maliyetinin tercih edilen erkek işçilerden daha az olduğunu gösterir. Bunun sonucunda, karını maksimize etmek isteyen işverenler tercihini daha az maliyetli kadın işçilerden yana kullanırlar ve serbest piyasa süreci, ayırımcılığın ortadan kalkmasına yardımcı olur. Tersi durumda yani işveren önyargılı ve yerleşik düşüncelerle davranarak serbest piyasa ortamında ayırımcılığa devam ederse, bunun sonuçlarına katlanmak zorunda kalır, kazancı ve satışları azalır. Ayırımcılık yapmayan rakipleri karşısında uzun süre ayakta kalamayarak sektörü terk eder. Kısaca, rekabetçi bir piyasanın normal işleyişinde, işle ilgili, eşit özelliklere ve verimliliğe sahip kişiler arasında, ücret ayırımcılığının uzun dönemde devam edemeyeceği söylenir. Oysa bir çok ülkede kadın çalışanlarla erkek çalışanlar arasında, süreklilik gösteren bir ücret ayırımcılığının olduğu bilinmektedir. Özellikle varolan ayırımcılığı ölçmeye çalışan ekonometrik araştırma sonuçları bunu kanıtlamıştır.

8 Neo-klasik ayrımcılık teorileri incelendiği zaman çeşitli etkenlere bağlı olarak kadın-erkek eşitsizliğinin nedenleri açıklanmaya ve bu eşitsizlik meşrulaştırılmaya çalışılmıştır. Her şeyden önce neo- klasik iktisat piyasanın rekabetçi bir yapısı olduğundan bireylerin rasyonel davranmasını beklenmektedir. Çalışanlar sahip oldukları özelliklere göre kendilerine en uygun işi bulmaya çalışırlar. İşverenler ise üretimi ve karı maksimize etmeyi aynı zamanda da harcamaları minimize, yani azaltmayı hedeflerler. Yani kısaca hem işverenin hem de çalışanın rasyonel olması beklenir. Bu yüzden çalışan yani iş gücünü işverene kiralayacak olan kişinin kendine yatırım yapması gereklidir.

9 İ NSAN S ERMAYESI K URAMı Bu kurama göre, kadın isgücünün niteligi genel ve mesleki egitim bakımından erkeginkinden daha düsük oldugu için kadın daha düsük ücretle çalısmak zorundadır. isveren açısından bakıldıgında ise kadın emegi dogum, çocuk bakımı gibi nedenlerle kesintiye ugramakta ve bu durum güvenilirligini azaltmaktadır. Bu kuramın en zayıf noktası, kadın emeginin zaman içinde nitelikçe gelisme göstermesine karsın, kadın çalısanın durumunda genelde bir iyilesme olmamasını açıklamada yetersiz kalmasıdır.

10 Beşeri Sermaye Teorisinin" öne sürdüğü gibi kadınların karşılaştıkları bu ayırımcılık, kendi özgür seçimlerinden ziyade onların eğitim ve mesleki eğitimlerinde ve iş bulma sürecinde karşılaştıkları kurumsal engellerden kaynaklanmaktadır. İşgücü piyasasında cinsiyet ayırımcılığını arz yanlı açıklamaya çalışan kuramlardan bir tanesi ve en yaygın kabul göreni Neoklasik iktisat okulu tarafından geliştirilen Beşeri Sermaye Modelidir. Beşeri Sermaye Modeline göre, kadınların daha az ücret alması ve daha düşük statülü mesleklerde yoğunlaşması, kendilerinin beşeri sermaye donanımının yetersiz olmasından kaynaklanmaktadır. Beşeri sermaye 'insanın kendisine yatırımı‘ olarak tanımlanır. Eğitim kurumlarına devam etme, hizmet içi eğitim, iş arama ile iş aramak için göç etme şeklinde ki faaliyetlere yapılan yatırım gibi. Beşeri Sermaye Teorisi ile ilgili önemli bir noktada kadın ve erkek çalışanların birbirine ikamesinin tam anlamıyla olamayacağı yönündeki saptamasıdır. Çünkü, kadınlar evlendiklerinde ve çocuk sahibi olduklarında işini terk edip işgücünden ayrılma eğiliminde olduklarından dolayı, çalışma hayatında daha az deneyimlidirler ve bu yüzden beşeri sermaye donanımları da erkeklerden daha azdır.

11 “ YETERSIZ KATıLıM ÇıKMAZı İkincisi ise, eğitim ve meslek arasında ilişkinin doğal olarak iki yönlüdür. Bir yönü kadınların yeterli beşeri sermaye donanımına sahip olmadıkları için geleneksel, düşük ücretli işlerde çalıştığı, diğer yönü ise kadınların bu tür işlerde çalıştığı için ebeveynlerin kız çocuklarını erkeklerden daha az okutmak istemeleridir. Diğer bir ifade ile düşük eğitim, niteliksiz iş kısır döngüsüne dönüşmektedir. Literatürde bu durum “yetersiz katılım çıkmazı” olarak tanımlanmaktadır (DPT, 2009). Yetersiz katılım çıkmazı kavramı cinsiyete dayalı mesleki ayrımcılık konusunun nedenlerini anlamada önemli bir konudur.

12

13 İ STATISTIKSEL A YıRıMCıLıK İşgücü piyasasında, cinsiyet ayırımcılığını açıklamaya çalışan yaklaşımlardan bir diğeri Phelps (1972) tarafından geliştirilen İstatistiksel Ayırımcılık Modelidir. Bu modele göre işverenlerin kadın çalışana karşı ayırımcılık yapmasının nedeni, eksik rekabet koşulları altında tam olmayan bilgi ve belirsizlik altında karar vermek zorunda olduklarından kaynaklanır. İşverenler, işe başvuranların özelliklerini dikkatli olarak inceleseler de adayın işteki performansından ve işte ne kadar süre çalışacaklarından emin olamadıklarını düşünürler. İşte bu belirsizlik ve eksik bilgi ortamında, işverenler kadınların daha verimsiz olduklarını ve düzensiz çalıştıklarını, güvenilir olmadıkları gibi, toplumda yerleşik olan bazı düşünce ve tutumlardan hareket ederek istatistiksel ayırımcılık yaparlar.8 İstatistiksel ayırımcılık teorisinde, biraz sonra açıklayacağımız

14 Becker'in Duygusal Ayırımcılık Modelinin tersine, işverenler kadınlara karşı kişisel bir önyargı yada duygusal tercih yüzünden değil, tamamen ekonomik sebeplerle, yani kadın çalışanları erkek çalışanlara tercih etmek, iktisadi açıdan karlı olmadığı için ayırımcılık yaparlar. Türk işgücü piyasasında kadınlara karşı ayırımcılığın kaynağını istatistiksel ayırımcılık modeli çerçevesinde açıklamak mümkün olabilir. Türk işgücü piyasasında, gerçek verimlilik ölçümlerine ulaşmak zor olduğundan dolayı işverenler genel kabul görmüş inanç ve önyargılarla hareket ederler. Kadınlara karşı ülkemizde çok güçlü aşılması zor önyargılar, stereotıp düşünceler vardır. Kadınların çalışma hayatında erkekler kadar güvenilir olmadığı, çünkü kadınların evlendiklerinde yada çocuk sahibi olduklarında işi terk edeceği veya evdeki sorumluluklarından dolayı işe kendilerini tam olarak veremeyecekleri gibi inançlar vardır. Ayrıca, genel inanca göre ev geçindirmek kadınların değil asıl erkekleri görevi olduğu ve kadının çalışmasının ikincil öneme sahip olduğu düşünülmektedir.9 İşte bu tip olumsuz stereotipler, erkeklerle aynı çalışma azmi ve isteğinde olan ve birinci derecede evini geçindirmekle yükümlü olan bütün kadınları cezalandırarak zor durumda bırakmaktadır.

15 B ECKER ' IN D UYGUSAL A YıRıMCıLıK T EORISI Becker'in geliştirdiği bu yaklaşıma göre, cinsiyet ayırımcılığının belirli bir gruba karşı kişisel önyargı ve duygusal tercih biçiminde gerçekleştiği söylenir. Bu modelde hem iş arkadaşları ve müşteriler hem de işverenler potansiyel ayırımcı tercihlere sahip olabilirler. Eğer bir işveren, kadınlara karşı ayırımcı duygulara sahip ise, bir kadını istihdam etmek ona parasal olmayan ek bir maliyet yükleyecekmiş gibi davranır. Bu ek maliyet işverenin ayırımcılık katsayısına eşittir. Bu şekilde ayırımcı duygulara sahip bir işveren için, erkeği istihdam etmenin maliyeti onun ücretidir ama kadını istihdam etmenin maliyeti kadının ücreti artı işverenin ayırımcılık katsayısıdır. Bu da şu anlama gelmektedir. Ayırımcı duygulara sahip olan işverenlerin, kadını ancak erkeğe göre daha düşük ücretle çalıştıracaktır. Ayrıca, erkek işçinin verimliliği oranında ücret aldığını varsayarsak, kadın işçi ancak verimliliğinden daha düşük bir ücret düzeyinden çalıştırılacaktır. Bu yaklaşımda, kadının işgücü piyasasında karşılaştığı ayırımcılık, işverenlerin kişisel cinsiyet tercihine kalmıştır. Bunun yanında cinsiyet ayırımcılığı yapmayan işverenler ücret farklılaşmasına gitmeyecektir ve işgücü maliyeti ayırımcılık yapan işverenden daha düşük olacaktır.

16 Becker (1957) eğer bir ekonomi serbest rekabet koşulları içinde çalışırsa ve tekelleşmeye izin verilmezse ayırımcılığın azalacağını vurgular. Yukarıda bahsettiğimiz gibi çalışanlar da ayırımcılık duygusuna sahip olabilirler ve kadınlarla aynı ortamda çalışmak istemeyebilirler. Eğer bir işyerinde çalışan erkekler, kadın çalışanlara karşı ayırımcılık duygularına sahipse, kadınlarla birlikte çalışmak, sanki kendilerine parasal olmayan ek bir maliyet getiriyormuş gibi davranırlar. İşyerinde, erkek çalışanları, kadınlarla birlikte çalıştırabilmek için ek maliyetin kendilerine ödenmesi gerekir. Bu durumda karını maksimize etmek isteyen işveren, çözüm olarak işe alacağı yada mevcut çalışanları arasında kesin bir cinsiyet ayırımcılığına gidebilir. Böylece işveren sadece kadınlardan yada sadece erkeklerden oluşan bir işçi grubu oluşturarak erkekleri kadınlarla birlikte çalıştırabilmek için ek bir ödemede bulunmak zorunda kalmayacaktır. Buda, sonuç olarak, ücret ayırımcılığının yerini, mesleki ayırımcılığın almasıdır. Türkiye'de erkek işveren ve işçilerin kadın çalışanlara karşı bazı yerleşik önyargı ve tutumları, kadınlar ve erkekler için kafalarında oluşturdukları belli geleneksel rol beklentileri vardır. Örneğin, erkeğin evi reisi ve asıl eve ekmek getiren kişi olması gereği, kadınların asıl görevinin anne ve eş olduğu, dışarıda çalışmasının ikincil öneme sahip olduğu gibi geleneksel basma kalıp yargılar vardır. Bu yüzden kadınların ücretinin erkeklerinkinden daha düşük olması ve düşük statülü mesleklerde yoğunlaşması, toplum açısından bir sorun olarak görülmemekte ve böylece de bu durum süreklilik göstermektedir.

17 A ŞıRı K ALABALıKLAŞMA M ODELI İş piyasasında cinsiyet ayırımcılığını açıklamaya çalışan bir başka model de Aşırı Kalabalıklaşma Teorisidir. Aslında bu teoriyi ilk olarak Millicent Fawcett 1918 yılında ortaya atmış ve işverenlerin önyargıları, sosyal ve geleneksel bakış açılarının, kadınların, belli mesleklere girmesine engel olduğunu ve böylece onların düşük statülü ve vasıfsız işlerde yoğunlaşmasına sebep olduğunu bununda ücretleri düşürdüğünü iddia etmiştir yılında Edgeworth bu teoriyi Neoklasik arz ve talep analizleri ile formüle ederek kadınların nasıl belli mesleklerde kalabahklaştığını ve bununda ücretlerini düşürdüğünü açıklamıştır. Daha sonra Bergmann 1971 de Amerika'da ırk ayırımcılığı çalışmasında bu modeli kullanmıştır. Daha sonraki çalışmalarında da bu modeli cinsiyet ayırımcılığını açıklamada kullanmıştır. Aşırı Kalabalıklaşma Teorisini diğerlerinden ayıran en önemli özelliği tam rekabetçi işgücü piyasası analizinden vazgeçmesi ve mesleksel ayırımcılığı -kadınların belli mesleklerde yoğunlaşmasını- gündeme getirmesidir. Bu teoriye göre, kadınlar, erkek çalışanlarla eşit beşeri sermaye donanımına sahip olsalar da, aynı işi yapsalar da, onlarla aynı piyasada rekabet etmedikleri için daha az ücret alacaklardır.

18 Çoğu işler kadın işi ve erkek işi olarak ayrıldığı için kadınlar ve erkekler emeklerini ve beşeri sermayelerini ayrıştırılmış piyasalarda satmaktadırlar. Erkekler emeğini, erkek işi olarak etiketlenmiş piyasalarda satacak buna karşılık kadınlar onlarla aynı piyasada rekabet edemeyeceklerdir.Türkiye'de iş kanunumuza göre kadınların bazı işlerde çalışması yasaklanmıştır. Bu yasaklara göre her yaştaki kadınların kablo döşemesi, tünel inşaatı gibi yeraltı veya her türlü sualtı işlerinde çalışması yasaklanmıştır (İK, Madde 68). Bu yasanın gerekçesi, bu işlerin erkek işi olması yani kadınlara uygun görülmemesidir. Aynı şekilde, sanayie ait işlerde her yaştaki kadınların gece çalıştırılması esas itibariyle yasaktır. Ancak işin özelliği gereği, kadın işçi çalıştırılması gereken işlerde, 18 yaşını doldurmuş kadın işçilerin gece çalıştırılmasına, Çalışma ve Sosyal Güvenlik ve Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlıkları ve Ticaret Bakanhlığı'nın ortak hazırlayacakları bir tüzükte gösterilecek şartlar çerçevesinde izin verilecektir (İK, Madde 69).'" Bu çeşit koruyucu yasa uygulamalarının varlığı mesleksel ayırımcılığa neden olmakta hem de bu ayırımcılığı desteklemektedir.

19 KURUMCU YAKLAŞIM Bu yaklaşım, Neoklasik iktisatçıların, özellikle Beşeri Sermaye Modelinin, işgücü piyasasında süreklilik gösteren cinsiyet ayırımcılığını açıklayamadığını iddia eder. Neoklasik teorinin varsayımına göre, her birey işini geniş bir iş olanakları arasında seçim yaparak ve özgür olarak, kendi zevk ve tercihlerine göre seçer. Diğer taraftan, Kurumcu Teori, işgücü piyasalarının esnek olmadığını ve tekelci firmaların ve kurumsal düzenlemelerin (firma içi işgücü piyasaları gibi) engelleriyle, bazı işçi gruplarının istekleri dışında, daha düşük şartlarla donatılmış, ikincil piyasalarda çalışmak zorunda kalacağını vurgular.

20 Kurumcu yaklaşım, piyasada birincil ve ikincil işler ayırımının olduğunu, kadınların ve erkeklerin bu işler arasında bölümlendirildiğini iddia eder. Birincil işler, yüksek ücretlerin ödendiği ve bol ikramiyelerin olduğu, terfi imkanlarının bol olduğu, işgücü devrinin düşük olduğu işlerdir. İkincil işler ise, ücretlerin düşük, çalışma şartlarının kötü, ikramiyelerin olmadığı ve işgücü devrinin çok yüksek olduğu işlerdir. Bu analizde kadınların genellikle ikincil işlerde istihdam edildiğini, erkeklerin ise yüksek ücretli birincil işlerde çalıştığı söylenir. Kurumcu yaklaşım, İngiltere ve ABD'de işgücü piyasasında cinsiyete dayalı mesleksel ayırımcılığı açıklamak için geniş olarak kullanılmıştır. Bu teorinin, ABD gibi gelişmiş ülkelerin işgücü piyasalarını incelemek üzere geliştirildiğini ve Türkiye gibi gelişmekte olan ve farklı piyasa özelliklerine sahip olan ülkeler için geçerli olmadığı öne sürülür. Reich, Gordon ve Edwards (1973) göre, rekabetçi ortamdan monopolcü kapitalizme geçişte Kurumcu Teorinin ortaya çıktığını ve bunların argümanın oligopol piyasalar için daha geçerli olduğunu ileri sürerler. Bazı görüşlere göre Türkiye'de monopolleşme sürecinin yeni bir fenomen olduğu ve uzun yıllardır küçük ve orta ölçekli firmaların piyasalarda hakim olduğu bu yüzdende kurumcu cinsiyet ayırımcılığı açıklamalarının Türkiye için geçerli olmadığı iddia edilir.

21 -F EMINIST C INSIYET A YıRıMCıLıĞı T EORISI Kurumcu Teori çerçevesinde geliştirilen ve kadınların neden ikincil ve daha düşük işlerde yoğunlaştığını açıklamaya çalışan bir başka yaklaşım da Feminist Cinsiyet Ayırımcılığı Teorisidir. Feminist iktisatçılara göre, kadınların hem evde hem de işyerinde ayırımcılığa maruz kalmalarının nedeni, 'patriarkal-erkek egemen' sistemin hakim olduğu sosyal ve geleneksel değer yargılarıdır. Böylece birbiriyle etkileşim içinde olan ekonomik ve sosyal değişkenler cinsiyet ayırımını yaratır. Anker ve Hein'in (1986) ileri sürdüğü argümana göre, kadın mesleklerinin genelde ev kadınlığının, anneliğin bir uzantısı olan öğretmenlik, hemşirelik, temizlik işleri ve çocuk bakıcılığı gibi işler olduğunu ve çoğu toplumda kadınların yaptıkları bu işlerin hafife alındığı görülür. Bazı kadınların yaptıkları işler, çoğu zaman, yüksek ücret alan erkeklerin yaptıkları işlerden daha fazla yetenek ve deneyim gerektiren işler olsa da sırf kadın işi olarak görüldüğü için daha az ücret alırlar.20 Türkiye'de işgücü piyasasında çalışan kadınların işteki durumuna göre dağılımı incelendiğinde, ücretsiz aile işçisi olarak çalışan kadınların oranının oldukça yüksek olduğu görülmektedir (%51.2), özellikle kırsal kesimde bu oran daha da yüksektir (%76.8).

22 Türkiye' de kentlerde yaşayan kadın işgücünün %81.9'u ücretli ve yevmiyeli olarak çalışmakta buna karşılık kırsal alanda kadınların sadece %9.3'ü ücretli ve yevmiyeli olarak çalışmaktadır." Kent ve kırsal alanda ki bu farklılığın nedenleri, kentsel kesimde kadının dışarıda çalışmasını hoş görmeyen gelenek ve görenekler ile beşeri sermaye donanımı düşük olan işgücüne talebin düşük olmasıdır. Genel olarak baktığımızda, kadınların işteki durumu bize Türkiye'de kadınların sadece çok düşük bir oranının ekonomik özgürlüğü olduğunu ve hayatını kontrol edebildiğini, buna karşılık büyük çoğunluğunun toplumda halen anne ve eş olarak algılandığını göstermektedir. Aynı zamanda kadınların çoğunluğunun ekonomik olarak erkeklere bağımlı olduğu görülmektedir. Kadınlar hakkında varolan geleneksel ve kültürel değer yargıları ile tutumlar, Türkiye'de kadınların iş hayatındaki ikincil pozisyonunu açıklamada çok önemli rol oynarlar. Kadınlar ve erkekler hakkında geliştirilen yerleşik stereotip yargılar, işgücü piyasasında yaşanılan cinsiyete dayalı ücret ve mesleki ayırımcılığın temel kaynağıdır. Bu yüzden, Türkiye'de cinsiyete dayalı ayırımcılığın açıklanmasında, Feminist Teorilerin kullanılması uygun olabilir

23 Aynı zamanda kadınların hizmet içi eğitim konusunda daha az istekli olduklarını çünkü daha az çalışmak ve böylece çocuk bakımına, ev işlerine daha çok vakit ayırmak için özellikle düşük statülü geleceği olmayan meslekleri tercih ettiklerini söylerler. Bununla birlikte, Türk işgücü piyasasında varolan ayırımcılığı ölçmeye çalışan ekonometrik araştırma sonuçları, erkek çalışanlarla aynı beşeri sermaye donanımına sahip kadın çalışanların, onlardan daha düşük ücret aldığını ileri sürmüştür.6 Aynı şekilde, ücretler üzerine yapılan bir başka çalışmada da, imalat sanayiinde çalışan kadınların ve erkeklerin aynı kıdem ve aynı eğitim durumuna sahip olmasına rağmen, erkeklerin aldığı ücretin sadece % 64'dünü aldığı belirtilmiştir.7Bu sonuçlar, beşeri sermaye yaklaşımının kadın ve erkek ücret farklılığını açıklamada ne kadar yetersiz kaldığını ortaya koymaktadır. Aynı zamanda, Beşeri Sermaye Teorisi kadınların daha az ücret almasını ve geleceği olmayan ikincil mesleklerde yoğunlaşmasının nedeni olarak kendilerinin özgür bireysel tercihlerinin sonucu olduğunu söyler. Acaba kadınların işgücüne girmeden önce ve işgücü piyasasında yaptıkları tercihler, iradi tercihler mi? yoksa toplumsal ayırımcılık olarak adlandırabileceğimiz istek dışı tercihlerin arkasında yatan, toplumsal faktörlerin (kurumların), değer yargılarının, yerleşik kabullerin ve önyargıların bir sonucu mudur? Öncelikle bunun saptanması gerekmektedir.

24 İ ŞGÜCÜ P IYASASıNıN B ÖLÜMLENMESI Bu kuramda isgücü piyasası birincil ve ikincil piyasalar olarak bölümlenmektedir. Birincil piyasa kararlı çalısma alıskanlıkları gerektirir. ste beceriye sahip olunmalıdır; ücretler göreli olarak yüksektir ve iste yükselme söz konusudur. kincil piyasada, kararlı çalısma alıskanlıklarına gereksinme duyulmaz; ücretler düsük, isgücü devri yüksek ve iste yükselme olanakları azdır. Gençler ve kadınlar çogunlukla ikincil emek piyasasında yer alırlar. Çünkü isverenler tarafından kadınlar, açıkça görünen toplumsal konumları, egitime olan ilgilerinin düsüklügü; tutumlu olmamaları ve dayanısma noksanlıkları gibi nedenlerle ikincil isgücü olarak tanımlanırlar. Bu kuram isverenin, nitelikli kadın isgücünü birincil piyasalara çekerek, bu yolla bu piyasadaki isgücü arzını yükselterek ücretleri düsürme yoluna neden basvurmadıgını açıklayamamaktadır.

25 Y EDEK IŞGÜCÜ O RDUSU O LARAK K ADıN (M ARKSIST Y AKLAŞıM ) Bu yaklasım kapitalist sistemin yedek isgücü ordusu olusturarak isgücü piyasasını isgücü, ekonomideki dalgalanmalara göre kullanılır. Kadınların isten çıkarılmaları, ataerkil aile yapısı içinde ailenin koruyucu rolü nedeniyle fazla tepkiye neden olmadıgı için kadınlar gizli yedek isgücü ordusunu olustururlar. Bu kuram, kadın isgücünün bu kadar ucuz ve denetlenebilir olmasına karsın sistemin neden öncelikle kadın isgücü kullanmadıgını açıklamakta yetersiz kalmaktadır.

26 F EMINIST Y AKLAŞıM Feministler diğer kuram ve yaklaşımların, kadının hem ailedeki, hem de toplum içindeki ikincil konumunu veri almalarına karsı çıkmaktadırlar. Bu yaklaşıma göre, diğer yaklaşımlarda yansız oldukları ileri sürülen piyasa süreçleri, cinsiyetler karsısında yansız olmamakta ve cinsiyetler toplumsal olarak oluşturulmaktadır. Sosyalist feministlere göre, Marksist kuram belirli mesleklerin belirli cinsler tarafından doldurulmasını açıklayamamakta, cinsiyetin yarattığı farklılıkları görememektedir. Feministler çözümlemelerinde ataerkil yapı ve kapitalizm olmak üzere iki temel kavramı kullanmaktadırlar.

27 feminist teorinin iş gücü piyasasında ayrımcılık konusuna en büyük katkısı mesleki katmanlaşmanın ya da tabakalaşmanın toplumdaki kadın erkek kurgulamasıyla ne denli ilişkili olduğunu göstermesi olmuştur. Yani toplum tarafından kadın ve erkeklere biçilen kimlikler çerçevesinde mesleki katmanlaşmalar ortaya çıkmıştır. Meslekler toplumsal rol ve görevlere göre ayrılmışlardır. Örneğin kadınların bakım, yetiştirme konusunda doğal yeteneğe sahip olması, ev işlerinde daha yetenekli ve becerikli olması, sabırlı ve sebatkâr olması, fiziksel çekicilik gibi ‘dişil’ özellikler kadınlara yapışmış olduğundan hemşire, hizmetli, bakıcı, temizlikçi, aşçı, hizmetçilik, öğretmen, kuaför, terzi, kasiyer gibi meslekler ‘kadın işi’ olarak nitelendirilmektedir. Buna karşın kadınlar toplum tarafından negatif özelliklerle de ilişkilendirilmiştir. Örneğin başkasının yönlendirilmesine açık olma, daha az fiziksel güce sahip olma, bilim ve matematikte daha az yetenekli olma gibi önyargılar kadınların şu tarz mesleklere girmesini zorlaştırmıştır: yönetici/müdür, inşaat işçiliği, mimar, mühendis, polis, pilot, gemi kaptanı. Bu tür meslekler ‘eril’ karakterlere sahip olmayı gerektirdiğinden kadınların bu gibi işleri yapması beklenmez.

28 Feminist iktisat veya cinsiyete dayalı teori, Neo-klasik ve kurumsal iktisat teorilerini sadece işgücü piyasasına odaklandığı için eleştirmiştir. Eğitim sürecinde kadınların aleyhine olan cinsiyete dayalı fırsat eşitsizliğinin işgücü piyasası üzerindeki olumsuz etkileri tartışılmamıştır. Bu konuda yapılan tartışmaların diğeri ise eğitimin istihdam üzerindeki olumlu etkisi tartışmasız bir gerçek olarak kabul edilse dahi kadınların meslek seçimlerinde ve terfilerde kısmen etkili olduğudur. Feminist iktisadın ya da toplumsal cinsiyet teorilerinin bakış açısını işgücü piyasasına ait olmayan toplumsal önyargı ve değerler oluşturur. Ülkenin ekonomik, sosyal ve kültürel faktörlerinin etkileşimleri cinsiyet ayrımcılığına sebep olur. Teori, öncelikle cinsiyet ile toplumsal cinsiyet kavramlarının farklılığını ortaya koyar. Toplumsal cinsiyet kavramını, cinsel kimliğin toplumsal değerlere göre belirlenmesi şeklinde tanımlar, ancak eşitsizliğin de doğallaştığını vurgular (Demirbilek, 2007). Feminist iktisat teorisi kadının işgücü piyasasındaki dezavantajlı durumunu “patriarkal (erkek egemen) sisteme” ve kadının toplum ve aile içindeki ikinci pozisyonuna dayandırır. Bütün toplumlarda ev işleri ve çocuk bakımı kadınların temel sorumlulukları kabul edilirken, evin ekmeğinin kazanılması erkeklerin temel sorumluluğu olduğu düşünülmektedir. Ancak bu sosyal normlar ve algılarla ilgili gerçekler birçok kadın, erkek ve ailenin günlük yaşantısı ile uyumlu değildir (Anker, 1997). Patriarkal sistem ve sorumlukların cinsiyete göre bölümlenmesi işgücü piyasasındaki ayrımcılığın nedenlerini analiz yapma imkânı yaratır.

29 Kadınların neden daha az okutulduğu, neden iş hayatında daha az tecrübe sahibi oldukları, bilim ve teknik alanlarında neden uzmanlaşamadıkları gibi sorular işbölümü çerçevesinde analiz edilir. Feminist iktisat teorisi, kadın işlerinin özellikleri ile kadınların kalıplaşmış özellikleri arasındaki yakın ilişkiyi göstererek cinsiyete dayalı mesleki tabakalaşmanın anlaşılmasında önemli katkılar yapmışlardır (Lordoğlu ve Özkaplan 2007).Teori, mesleki katmanlaşmayı yatay ve dikey olarak iki boyutta ele almaktadır. Mesleklerin “kadın işleri” ve “erkek işleri” olarak ayrılması yatay tabakalaşma, aynı meslekteki kadın ve erkeklerin farklı iş pozisyonlarında yer alması dikey katmanlaşma olarak tanımlanmaktadır. Erkekler daha çok müdür, şef gibi üst kademelerde yer alırken kadınlar daha az para kazanılan, tekdüze mesleklerde (Işığıçok, 2002), mavi yakalı işçiler olarak çalışmaktadırlar. Feminist iktisat teorisi dikey tabakalaşmanın cam tavanlardan kaynaklandığını düşünür. Görünmeyen bariyerler olarak da tanımlanan bu cam tavanlar, kadınların başarılarına bakmaksızın ilerlemelerini engelleyen, açıkça görülmeyen ve aynı zamanda aşılamayan engeller olarak ifade edilmektedir.


"K ADıNıN ÇALıŞMASıNA YÖNELIK YAKLAŞıMLAR. G ÖRÜŞLER Aristo’nun ‘Erkeğin kumanda etmesi, kadının itaat etmesi doğrudur’, Aquina’lı St. Thomas’ın, ‘Kadın." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları