Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Editör İbrahim H. Diken ÜNİTE 7 İŞİTME YETERSİZLİĞİ OLAN ÖĞRENCİLER Yrd. Doç. Dr. Hasan Avcıoğlu Hazırlayan: Gizem Yıldız.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Editör İbrahim H. Diken ÜNİTE 7 İŞİTME YETERSİZLİĞİ OLAN ÖĞRENCİLER Yrd. Doç. Dr. Hasan Avcıoğlu Hazırlayan: Gizem Yıldız."— Sunum transkripti:

1 Editör İbrahim H. Diken ÜNİTE 7 İŞİTME YETERSİZLİĞİ OLAN ÖĞRENCİLER Yrd. Doç. Dr. Hasan Avcıoğlu Hazırlayan: Gizem Yıldız

2 ABD’deki IDEA’04 yasasında işitme kaybına sahip çocuklar 2 şekilde tanımlanmaktadır: sağır ve ağır derecede işitme yetersizliği. Yönetmelikte (2006) işitme yetersizliği olan birey; işitme duyarlılığının kısmen veya tamamen kaybından dolayı konuşmayı edinmede, dili kullanmada ve iletişimde yaşadığı güçlükler nedeniyle özel eğitim ve destek hizmetine ihtiyacı olan birey olarak tanımlanmaktadır.

3 İşitme seslerin neyi içerdiği, kulağımıza hangi şiddette geldiği, kafamızda nasıl bir şablon oluştuğu ile ilgidir. Nasıl işittiğimizi öğrenmek için öncelikle dış kulak, orta kulak ve iç kulak hakkında bilgi sahibi olmamız gerekir.

4 Kulak 3 ana bölümden oluşur. Dış kulak, orta kulak ve iç kulak.

5 Dış kulak; kulak kepçesi ve işitme kanalından oluşur. Kulak kepçesi ses dalgalarını toplar ve işitme kanalına yöneltir. Basınç değişikliği ile kulak zarı titrer ve orta kulağı aktarılır.

6 Orta kulak, esnek bir yapıya sahip olan kulak zarının arkasında kalan hava dolu bir alandır. Çekiç, örs ve üzengi adlı üç küçük kemiğin arkasında bulunur. Östaki borusu da buradadır. Kulaktaki hava basıncını dengeler. Kulak zarındaki titreşim küçük kemiklere taşınır, sesler hava boşluğuna gelir.

7 İç kulak koklea (salyangoz) ve vestibüler sistem olmak üzere iki bölümden oluşur. Kulak içindeki akışkan sıvı ses dalgalarıyla koklea içinden sinir hücrelerine doğru iletilir. Vestibüler sistem, işitsel denge organıdır, dengeden sorumludur. A: Dış Kulak B: Orta Kulak C: İç Kulak

8 İşitme mekanizmasının dış ve orta kulaktan oluşan oval pencereye kadar bölümü; iletim yolları İç kulak, koklea ve beyindeki merkeze kadar olan işitme siniri dahil bölümü ise; duyu-sinirsel yollar

9 Dış veya orta kulakta sorun olduğunda sesin iç kulağa iletilmesinin engellenmesiDış veya orta kulakta sorun olduğunda sesin iç kulağa iletilmesinin engellenmesi 1. İLETİMSEL İŞİTME KAYBI İç kulakta salyangozda veya işitme sinirinde bir sorun nedeniyle seslerin beyne ulaşmamasıİç kulakta salyangozda veya işitme sinirinde bir sorun nedeniyle seslerin beyne ulaşmaması 2. DUYUSAL-SİNİRSEL İŞİTME KAYBI Hem iletimsel hem de duyusal-sinirsel işitme kaybıHem iletimsel hem de duyusal-sinirsel işitme kaybı 3. KARIŞIK TİP İŞİTME KAYBI Beyindeki işitme merkezinin hasar görmesiBeyindeki işitme merkezinin hasar görmesi 3. MERKEZİ İŞİTSEL İŞLEV BOZUKLUĞU

10

11 İşitme problemi olan insanların yarısından çoğu 65 yaşın üzeridir. Bunların %25’i işitme cihazı kullanmaktadır. Dünya Sağlık Örgütünün verilerine göre (2003); işitme yetersizliği olan öğrenciler özür gruplarının küçük bir bölümünü oluşturmaktadır.

12 Kalıtımsal nedenler Doğum öncesi nedenler Doğum sonrası nedenler Konuşma sonrası nedenler

13 İşitme kaybına yol açan en yaygın neden genetik nedenlerdir. Kalıtsal işitme kaybı, kalıtsal otosomal resesif gen sonucudur. Doğuştan veya iç kulakla ilgili olabilir.

14 Kızamıkçık (aşı geliştirilmeden önce) Toksoplazma Uçuk virüsü Frengi Aşırı büyük hücre virüsü Sarılık Kafa boşluğunda kanama Yukarıda sayılan enfeksiyonlar, virüsler hamilelik döneminde bebeğin işitme kaybına yol açmaktadır.

15 Bebekken geçirilen bakteriyel menenjit; merkezi sinir sistemini etkileyerek işitme kaybına yol açar. Küçük çocuklarda orta kulak hastalığı, akut orta kulak ilti habı; kulak zarının arkasına mukozanın birikmesiyle duymada sıkıntılar yaşanır. Kronik, tedavi edilmeyen orta kulak iltihabı ileride akademik öğrenmeyi etkileyebilir.

16 Kafatasına alınan bir darbe, salyangozda bir travmaya neden olabilir. Havai fişek, ateşli silah, aşırı gürültülü ortamda bulunma sonucu duyusal-sinirsel işitme kaybı oluşabilir. Genç erkeklerin gürültüye bağlı işitme kaybından daha çok etkilendiği görülmüştür. Çünkü erkekler, kadınlardan daha çok gürültülü aktivitelerin içinde bulunmaktadırlar. Bebekler bile gürültüye bağlı geri dönüşü olmayan işitme kaybı yaşayabilirler.

17 Ağır derecede işitme kaybıyla doğan çocuklarda dil gelişimi gecikir. Bu durum, alınan görsel ve işitsel girdi miktarı ile işitme kaybı derecesine bağlı olarak çeşitlenir. Bir çok konuşma seslerini duymayabilirler. Konuşma geriliği ile birlikte eklemleme problemleri de görülür.

18 İşitme kaybı olan öğrencilerin akademik başarıları, aileye, öğretmene, çevreye ve kendi kişisel özelliklerine göre değişir. Bir çoğunda okuma ve yazma alanlarında özel eğitime ihtiyaç vardır. Ağır derecede işitme kaybı olan öğrenciler akademik olarak hala en az uygun hizmet gören grubun içindedirler.

19 Konuşma dili kazanma güçlüğünden dolayı iletişim engelleri, bireydeki sağırlık önyargısı ile birleşir. 1. Aile-çocuk etkileşimi, 2. akran ve öğretmen tutumları, 3. sosyal olmanın farkındalığı ve 4. kendini soyutlama (yalnızlık hissi) Öğrencinin sosyal ve duygusal gelişimini etkileyen dört önemli faktördür.

20 İşitme kaybının erken tanılanması, çocuğun dil ve iletişim becerilerinde erken müdahale sonucu düzeltmeler sağlanabilir. Erken teşhis ve erken cihaz takılmasıyla çevredeki her şeyi öğrenmeleri açısından daha avantajlı konuma geçerler. 6 aylıktan önce erken müdahale ileri yıllardaki okuma-yazma becerilerinin daha iyi olması sağlar. Erken teşhis konan bebekler, geç teşhis konanlardan 1-2 yıl daha ileridedir. Erken müdahale dil, algılama ve sosyal becerilerde inanılmaz farklılık yaratır.

21 İşitme kaybını ölçme için odyometre kullanılır. İşitme yeteneğinin en basit testi Saf-Ton Odyometredir.

22 İlk işitme testi genellikle saf-ton odyometre ile yapılır. Bir kişinin test edilirken, odyometre tarafından kulaklık aracılığıyla bir ton gönderilir ve bu sesleri işittiğini kişi belli eder. Test sonuçları odyogram üzerinde işaretlenir.

23 Dış ve orta kulak atlanarak test eden kişi tarafından kafatası kemiğine titreşim verilmesi ile doğrudan iç kulağa sinyaller sunulan testtir. Duyusal-sinirsel işitme kaybını belirlemeye yarar.

24

25 Uyandırılmış Tepki Odyometrisi

26 Oto Akustik Emisyon Testi

27

28

29 İşitme kaybı belirlendikten sonra öğrencinin diğer gelişim alanlarındaki öğrenmesini etkileyen durumlar saptanmaktadır. Öğrencinin zeka, başarı, iletişim ve dil değerlendirmesi öğrencinin işitmesini kullanmasını ve herhangi bir alandaki eğitsel gereksinimlerini karşılamasını sağlamak üzere planlanmalıdır.

30 Bu değerlendirmeyi yaparken 3 alanda bilgi toplanır: 1.İfade edici ve alıcı dil becerileri 2.Sözdizimsel veya gramer becerileri 3.Sözel olmayan dil yeterliliği Bu alanlara göre öğrenci değerlendirilir. Bu alanlara göre öğrenci değerlendirilir.

31 Bu öğrencilerin zihinsel kapasiteleri işitme yetersizliği olmayan kişilerle aynı yaygınlığa sahiptir. Sözel madde içeren IQ testi bu öğrenciler için uygun değildir. Alternatif olarak sözel olmayan zeka testleri kullanılmalıdır.

32 Stanford Başarı Testi Bir pasajdaki boşlukların doldurulması Sözlü okuma testleri Hikaye anlatma Yazma becerisi Bu yöntemler kullanılarak işitme yetersizliği olan öğrencilerin başarıları değerlendirilebilir.

33 İşitme yetersizliği olan öğrenciler için beş temel eğitsel yerleştirme seçeneği bulunmaktadır: 1.Genel eğitim sınıfına tam zamanlı yerleştirme 2.Genel eğitim sınıfına yarı zamanlı yerleştirme ve özel eğitim sınıfına yarı zamanlı yerleştirme 3.Genel eğitim okulunda özel eğitim sınıfına yerleştirme 4.Ayrı gündüzlü özel eğitim okuluna yerleştirme 5.Ayrı yatılı özel eğitim okuluna yerleştirme

34 İşitme yetersizliği olan öğrenciler için en az kısıtlayıcı ortama karar vermek üzere cevaplanacak sorular: 1.Öğrencinin işitme kaybı derecesi ne kadardır? 2.Öğrenci konuşabiliyor mu? 3.Bölgesel olarak uygun eğitim servisleri var mı? 4.Gerekli destek hizmetler var mı? Bu soruların cevaplarına göre işitme yetersizliği olan bireyler için en az kısıtlayıcı ortam çeşitlenmektedir. Bu soruların cevaplarına göre işitme yetersizliği olan bireyler için en az kısıtlayıcı ortam çeşitlenmektedir.

35 Çocuklarda, tüm alanlardaki gelişimleri için işitme yaşantılarının niteliği çok önemlidir. Konuşma seslerini etkin bir biçimde işitemedikleri zaman, özellikle konuşma becerileri ve dil gelişimleri önemli ölçüde engellenecektir. Bu nedenle, tüm çocukların doğumdan sonraki ilk yıl içinde işitme taraması ile kontrol edilme­leri önem kazanmaktadır.

36 İşitme engeli çok ciddi bir engel olmakla birlikte, günün tüm saatlerinde sürekli takılan, çok iyi bakım ve onarımı yapılan işitme cihazları ile, bu çocuklar çıplak kulakla hiç duyamayacakları sesleri duyabilmekte ve dil gelişimlerini sürdürebilmektedirler.

37 Tüm ve eş zamanlı iletişim İşaret dili ve iletişim Sözel iletişim

38 Bu yaklaşım dili güzel kullanmayı öğretir ve çocukları konuşmaya karşı cesaretlendirir. Bu yöntem iki öğretim formatını içerir: İşitsel sözel format, erken teşhis ve işitme cihazıyla seslerin yükseltimi Sözel/işitsel format, sözel dili geliştirmek için işitme cihazının kullanılmamasını vurgular.

39 İşaret dili, harflerden daha çok hem sözcükleri hem de kavramları ifade etmek için mimik, beden ve ellerin bileşimi kullanır. Parmak hecelemesi; alfabedeki harflerin elle sunumunda kullanılır. Amerikan işaret dili (ASL); Kuzey Amerika’da işitme yetersizliği olan yetişkinler arasında kullanılan dildir. İngiliz işaret dili; İngiliz dilinin görsel sunumuna göre dizayn edilmiş dildir.

40 Sözel iletişim ve işaret dili bileşimi olan bu yöntem tüm iletişim yaklaşımı olarak adlandırılmaktadır. Bu yaklaşım kalıcı işitme için destek sağlama, konuşma ve işaret dilinin her ikisini kullanarak eş zamanlı iletişimin içerir. Sözel İletişim İşaret Dili Tüm ve Eş Zamanlı İletişim

41 Yardımcı dinleme cihazları Telekomünikasyon cihazları Konuşmayı-metne çeviren cihazlar Uyarı cihazları

42 Akustik Uyarım Oluşturan Araçlar İşitme cihazları, seslerin yükseltilerek kulak yapılarına ulaştırılmasını sağlayan işitmeye yardımcı araçlardır. Cep tipi, kulak arkası tipi, gözlük tipi, kanal içi tipleri bulunmaktadır.

43

44 Cep Tipi işitme Cihazlar Cihaz göğüs üzerinde taşınır. İşitme cihazının çıktısı, bir kordon ve küçük bir hoparlör aracılığı ile kullanıcının kulağına iletilmekte; hoparlör ile kulak kanalı arasındaki bağlantıyı bir kulak kalıbı sağlamaktadır. Bu sistem, "geleneksel ve kullanılabilir işitme cihaz sistemi" olarak adlandırılabilir.

45 Kulak arkası işitme Cihazlar Bu tip cihazlar kulak kepçesi arkasında taşınmakta ve kulak kanalı içine yerleştirilen kulak kalıbına takılmaktadır. Kullanımındaki bu özellik nedeniyle 'kulak arkası' olarak adlandırılan bu cihazların çok çeşitli derecelerdeki işitme kayıplarına uygulanabilecek modelleri bulunmaktadır.

46 Gözlük Tipi işitme Cihazlar Bu tip cihazlarda, cihazın elektronik elemanları bir gözlüğün çerçevesi içine yerleştirilmektedi r

47 Kulak Içi ve Kanaliçi işitme Cihazlar Bu cihazlar kulak kalıbı içine ya da kulak kanalı içine yerleştirilmektedir. Bu tipin popüler olması, kulak arkası işitme cihazlarına göre daha kozmetik görünümü olmasındadır.

48 Mikrofon, akustik sinyali elektrik sinyallerine dönüştürür ve yükselticiye iletir. Mikrofon kalitesi, temizliği ya da toz, kir, su maddelerle tıkanmış olması, işitme cihazının verimli çalışıp çalışmaması üzerinde etkilidir.

49 Amplifikatör, diğer adıyla yükseltici, gelen sinyalleri güçlendirmekte, yükseltmektedir. Hoparlör, yükselticiden gelen elektrik sinyallerini yeniden sese dönüştürür.

50 Buradaki en küçük arıza, çocuğa gelen sesin bozuk kalitede gelmesine neden olacaktır. Piller, cihaza enerji sağlar. Pil voltajı düşerse, ki kullanıldıkça bir süre sonra düşecektir, işitme cihazından gelen ses, çocuk için ayarlanan düzeyde değil, daha düşük düzeyde gelecek, bu durumda ise, çocuk diğer kaba seslere belki tepki vermeye devam edecek ancak konuşma seslerini anlamamaya başlayacaktır. Bu nedenle pillerin her gün kontrol edilmesi gerekmektedir.

51 Kulak kalıpları, kulak kepçesi içine yerleştirilen ve bireye özel yapılmış protezlerdir. Temel görevi, işitme cihazını sağlam bir şekilde yerine yerleştirmek, işitme cihazının hoparlöründen gelen sesleri bireyin kulak zarı önüne iletmek ve dışarıya da ses kaçmasını önlemektir.

52 Eğer ses kaçarsa, bu rahatsız edici ötme sesi hem sınıftaki diğer dinleyicileri ve hem de çocuğun kendisini rahatsız eder. Bu durumda kulak kalıbının kulak kepçesi ve kanalı içine iyi yerleştiğinin kontrolü gerekir. Eğer ötmeye devam ediyorsa, bu kalıbın eskidiğini, küçüldüğünü ya da iyi yapılmadığını gösterir ki, bu durumda yeni kalıp yapılması gerekir. Geçici bir çözüm olarak cihazın volümü (ses ayarı) ötme sesi kesilecek kadar kısılabilir, ancak bu durumda çocuğun yine konuşma seslerini duyamayacağının da bilinmesi gerekir.

53 Elektriksel Uyarım Oluşturan Araçlar ıç kulaktaki duyu hücrelerinde çok ileri derecede hasar olmadığında uygulanabilmektedir. Basında zaman zaman "biyonik kulak" adı ile de yer alan olan bu protezler, koklear implant ya da iç kulak protezleri adını da almaktadır.

54

55 Konuşmayı geliştirmek için birey, hava yolu ile uyarım sağlayan geleneksel cihazlarından yeterli derecede yarar sağlayamadığı durumlarda kullanılmaktadır. Cerrahi yöntemle kokleaya yerleştirilen elektrodlar, bu bölgedeki işitme sinirlerine doğrudan elektriksel uyarımları iletmekte ve konuşma seslerine ilişkin bilgileri el vermektedir.

56 Konuşan-Dinleyen Mesafesini Yakınlaştıran Araçlar Bu araçlar ile, okul ortamında bir grup ya da tek bir işitme engelli öğrenci ile öğretmen arasındaki mesafe sorununu ortadan kaldırarak konuşma seslerinin daha net iletilmesi amaçlanmıştır.

57 FM Telsiz Sistemler Orta, ileri ve çok ileri derecede işitme kaybı olup, işitme cihazı kullanması gereken tüm işitme kayıplı çocuklar, okul günü içinde sınıflarında ya da açık alanlarda eğitim alırken, işitme cihazlarından maksimum yarar sağlayabilmeleri için, öğretmen ile öğrenci arasındaki mesafenin bir buçuk metreyi geçmemesi ve ortamın bütün gürültülerden arındırılmış olması gerekir.

58 Oysa, özellikle kaynaştırma ortamlarında bu iki koşulu yerine getirmek her an için mümkün olamamaktadır. Bu durumda, aradaki mesafeyi azaltıcı bir sistem olarak FM-Telsiz sistem olarak adlandırılan bir sistemin kullanılması gerekecektir. Ufak ve taşınır olma avantajı vardır ancak öğrencinin bireysel işitme cihazına bağlantı yapılarak kullanılabilir.

59

60 Grup Işitme Eğitim Sistemleri Okul ortamında bir grup işitme engelli öğrenciye amplifikasyon sağlamanın yanı sıra, yukarıda belirtilen nedenlerle, yine işitme kalıntısını en üst düzeyde kullanmak üzere, mesafeyi kısaltan, mobil olmayan ve sınıf içinde sabit monte edilen grup işitme eğitim cihazları da kullanılmaktadır.

61

62 Bu Cihazlar, öğretmen öğrenci iletişimini çok yakın mesafeye getirdiği gibi, başlıklara monte edilen mikrofonlar yoluyla öğrenci- öğrenci iletişimini de çok yakın mesafeye getirmekte ve grup etkileşimine olanak vermek üzere kullanılır.

63 Ancak taşınmaz üniteler olduğu için öğretmenin ve öğrencilerin gün boyu hareketlerini kısıtlamak durumundadır.

64 Deri Üzerinden Uyarımlı (Taktil) Cihazlar Sesi yükselten işitme cihazları kullanıldığında dahi işitme kalıntısı yeterli olmayan ve bu nedenle işitsel yoldan konuşma dilini öğrenemeyen çocuklar için geliştirilen bir başka alternatif araç türü, vibro taktil- titreşimsel cihazlardır.

65

66 Bu cihazlar, çocukların konuşma seslerine ilişkin bilgiyi deri üzerinden yapılan uyarımlar sonucu algılamalarını sağlayarak yardımcı olmayı hedeflemektedir. Taktil cihazlar, konuşma seslerini algılamada kullanılan işitme duyusunu dokunma duyusu ile desteklemek ya da tamamen işitmenin yerine geçmek üzere geliştirilmiş araçlardır.

67 Altyazılar (TV görüntülerinde yer alan altyazılar) Metin telefon (Telefon görüşmesini yazılı sağlayan araç) Telekomünikasyon aktarma servisi (Metin mesajlarını ses mesajlarına çeviren yönlendirme merkezi) Ses taşıyıcı (hem sesi hem metni aktarabilen telefon) Kişisel veri yardımları ( , network, yazılı mesaj gönderme)

68 Anında altyazı C Print; bilgisayarda kullanılır. Konuşmayı dinler ve yazıya döker. Otomatik konuşma tanıma; bilgisayarın otomatik olarak %3-4 den az hatayla dakikada 160 kelime hızında metni çevirmesini sağlar.

69 Erken müdahale; erken çocukluk hizmetleri bebekte işitme kaybı tanılanır tanılanmaz hemen başlar. Erken müdahalenin amaçları: 1.Ailelerin işitme kaybını anlamalarına yardım etmek, ailelerin kendilerine güvenlerine artırmak 2.İşitme yetersizliği olan bir bebeğe iletişim kurmasına, işitme kalıntısını kullanmasına yardım etmek 3.Tamamen aile üyelerinin sorumluluğunda olan bebeğe yardım etmek

70 Çocuğun zengin dil ortamına erken girişi çok önemlidir. Nesnelere karşı dikkatini toplama ve sürdürme, yorum yapma ve sınıflandırma ve olayları açıklama çocuğun erken dil, sosyal ve bilişsel gelişiminin önemli bileşenleridir.

71 Gerçek deneyimler kullanın. Sözcük bilgisi gelişimini bütünleştirin. Kendini ifade etmesi için fırsatlar yaratın. İşitme yetersizliği olan kişilerden rol modelleri sağlayın. İşitme yetersizliği hakkında öğretim yapın.

72 GEÇİŞ PLANLAMA ORTAÖĞRETİM SONRASI EĞİTİM Öğrencilerin ilgi ve yeteneklerini belirleyin ve onlara uygun işyerleri araştırın, finans kaynakları ayarlayın.Öğrencilerin ilgi ve yeteneklerini belirleyin ve onlara uygun işyerleri araştırın, finans kaynakları ayarlayın. Danışman, rehber eğitimci gibi kişiler öğrencilere gerekli eğitim ve desteği sağlarlar.Danışman, rehber eğitimci gibi kişiler öğrencilere gerekli eğitim ve desteği sağlarlar.

73 Öğrenme planı ve zamanı ayarlayın. Eğitim modeline bağlı kalın, inanın. Destek hizmetleri sağlayın. Anlaşılır, açık bir plan geliştirin. Aile katılımını sağlayın. Kaynaştırma sınıflarında öğrenciye doğrudan öğretim yapın.

74 Deneysel Öğrenme Aşamaları Sözcük ve Kavram Gelişimi Görsel Öğretim Stratejileri Diğer Yardımlar

75 Öğretimlerde bol miktarda görseller kullanın. Sözcük bilgisi içeren etkinlikler düzenleyin. Taklit etme çalışın. Öğrenme aşamalarını soyuttan somuta desenleyin. Kartlar, grafikler, haritalar Fotoğraflar Modeller, objeler Somut materyaller Doğrudan deneyimler SOYUT SOMUT


"Editör İbrahim H. Diken ÜNİTE 7 İŞİTME YETERSİZLİĞİ OLAN ÖĞRENCİLER Yrd. Doç. Dr. Hasan Avcıoğlu Hazırlayan: Gizem Yıldız." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları