SOĞUK SAVAŞ VE İDEOLOJİK BÖLÜNME.

Slides:



Advertisements
Benzer bir sunumlar
KÜRESEL VE BÖLGESEL ÖRGÜTLER
Advertisements

ÇANAKKALE ZAFERİ 18 MART 1915.
Serkancatarih O bir ödemiş fatihi….
T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük TÜRK DIŞ POLİTİKASI
TARİH ÖĞRETMENİ OLGAY ŞEN.
SOĞUK SAVAŞ Devam.
ÇAĞDAŞ TÜRK VE DÜNYA TARİHİ
Birinci Dünya Savaşı.
SOĞUK SAVAŞ DÖNEMİ TÜRK DIŞ POLİTİKASI ( ) Yılları Arasında Türk Dış Politikası   İkinci Dünya Savaşı sonrasında dünya tam anlamıyla.
LOZAN BARIŞ KONFERANSI VE ANTLAŞMASI
ÜLkeLer Arası KöprüLer
SAVAŞTA VE BARIŞTA TÜRK ORDUSU
Türkiye'nin Jeopolitik Konumu
T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük II. DÜNYA SAVAŞI SONRASI DÜNYA
KAZANIMLAR 3. Türkiye’nin dünya üzerindeki konumunun öneminden yola çıkarak İkinci Dünya Savaşı sonrası değişen ülkeler arası ilişkileri değerlendirir.
Türkiye Siyasi Tarihi.
I. DÜNYA SAVAŞI’NIN NEDENLERİ SAVAŞIN BAŞLAMASI
SAVAŞ ÖNCESİ BLOKLAŞMALAR
4. ÜNİTE: YUMUŞAMA DÖNEMİ VE SONRASI
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM UZAK DOĞU ÇATIŞMALARI ( ) Avrupa’da NATO’nun ve dolayısı ile Doğu ve Batı blokları arasında dengenin kurulması üzerine, bu iki blok.
II. Dünya Savaşı.
MEHMET KÜÇÜKYILMAZ TARİH ÖĞRETMENİ.
BİRLEŞMİŞ MİLLETLER (United Nations)
SANAYİ DEVRİMİ VE EMPERYALİST YARIŞ
AMERİKA’NIN BAĞIMSIZLIĞI VE FRANSIZ DEVRİMİ
En Yeni 10 Ülke.
02.Hafta Yirminci Yüzyılda Uluslararası Siyaset ( Arası Dönem)
Atatürk İlkeleri Ve İnkılap Tarihi
İNÖNÜ MUHAREBELERİ VE SONUÇLARI
TÜRKİYE ORTADOĞU İLİŞKİLERİ VE SURİYE KRİZİ
SOĞUK SAVAŞ DÖNEMİ.
SOĞUK SAVAŞ.
II.MEŞRUTİYET’İN İLANI
Marksizm.
SOĞUK SAVAŞ DÖNEMİNDE TÜRKİYE
Türkiye Birleşmiş Milletler Boğazlar Konuları görüşülmüştür.
KUZEYDOĞU ASYA’DA GÜVENLİK
20 Maddede 1.Dünya Savaşı Berat Köse.
20 Maddede 1.Dünya Savaşı Berat Köse.
En Yeni 10 Ülke
SOĞUK SAVAŞ DÖNEMİ ( ).
AB Avrupa’nın siyasi ve ekonomik bütünleşmesini insan hakları ile hukukun üstünlüğü ilkeleri çerçevesinde sağlamak amacındaki demokratik Avrupa ülkelerinden.
T.C.İNKİLAP TARİHİ VE ATATÜRKÇÜLÜK
20. YY. BAŞLARINDA DÜNYA   I.Dünya Savaşı ( )
Süveyş Kanalı Kızıldeniz ile Akdenizi birleştiren kanaldır yılında açılmıştır. Uzunluk:163 km. Kanalın genişliği m. Derinliği m.
ULS2008 ULUSLARARASI GÜVENLİK KURAMLARI ve ANALİZİ
ÜNİTE-3 Soğuk Savaş Dönemi ÇAĞDAŞ TÜRK VE DÜNYA TARİHİ
Coğrafya Performans Ödevi
Kadir Has Üniversitesi
ATATÜRK DÖNEMİ TÜRK DIŞ POLİTİKASI
Türkiye ve Kitle İmha Silahları
I.BALKAN SAVAŞI.
II. DÜNYA SAVAŞINDA GÜNEY AFRİKA CEPHESİ.  10 Haziran 1940’ta savaşa giren İtalya’nın ilk amacı,güçlü bir donanmaya sahip İngiltere’nin Akdeniz’deki.
ULUSLARARASI KURULUŞLAR
I. Dünya Savaşına İtilaf devletleri yanında giren Çarlık Rusya’sı savaş sırasında ekonomik bunalıma girince 1917 de Bolşevik İhtilali çıkmış Çarlık.
TÜRKİYE VE ULUSLAR ARASI ÖRGÜTLER II
TÜRKİYE VE ULUSLAR ARASI ÖRGÜTLER
GÜVENLİK KONSEYİ (BM Antlaşması, m. 23 vd.)
1. DÜNYA SAVAŞI VE SONUÇLARI
İkİ DÜNYA SAVAŞI ARASI DÖNEM ( )
1. DÜNYA SAVAŞI. 1.DÜNYA SAVAŞI’NIN TARİHLERİ I. Dünya Savaşı, 28 Temmuz 1914'te başlayan ve 11 Kasım 1918'de sona eren Avrupa merkezli küresel savaş.
II. Dünya Savaşı büyük bir yıkıma sebep oldu. 80 milyondan fazla insanın hayatını kaybettiği bu savaş dünya genelinde ekonomik krizlere, ülke sınırlarının.
NİŞANTAŞI ÜNİVERSİTESİ
NİŞANTAŞI ÜNİVERSİTESİ
NİŞANTAŞI ÜNİVERSİTESİ
NİŞANTAŞI ÜNİVERSİTESİ
NİŞANTAŞI ÜNİVERSİTESİ
İKİ SAVAŞ ARASI DÜNYA VE MİLLETLER CEMİYETİ
I.DÜNYA SAVAŞI Sebepleri: a-Almanya’nın siyasi birliğini tamamlayarak, sömürgecilikte İngiltere’ye rakip olması b -Fransa ve Almanya arasındaki Alsas-Loren.
Sunum transkripti:

SOĞUK SAVAŞ VE İDEOLOJİK BÖLÜNME

SAVAŞ SONRASI AVRUPA’DA DURUM İkinci Dünya Savaşı Avrupa ülkelerinin milli gelirlerini %25 oranında azalttı. Galip devletlerde bile savaş sırasında tarım üretiminin azalması, sürekli yükselen enflasyon, daralan istihdam, dış ticaret açığı ve gıda sıkıntısı gibi nedenlerden ötürü ekonomi iflas etti. Fransa’da Vichy Hükümeti’nin yerine yeni hükümet kuran Charles de Gaulle ABD’deki gibi başkanlık sistemi istedi. Yeterli desteği bulamayınca istifa etti. 4. Fransa Cumhuriyeti sırasıyla sağcı ve solcu koalisyonlarla yönetildi. Hindiçin ve Cezayir sorunları yüzünden başarısız oldular. İngiltere’de ise kutuplaştırıcı siyaset yapan sağ sol hükümetleri yoktu. Sırasıyla Muhafazakar Parti ve İşçi Partisi iktidara geldi. İngilizler sırasıyla Filistin, Hindistan ve Pakistan’dan çekildi. İtalya sanayi tesislerinin %80’ini savaşta kaybetmişti. Komünizmin yükselmesinden endişe eden ABD İtalya’yı Marshall Planı’na dahil ederek Hristiyan demokratları destekledi. Libya’dan ve Etiyopya’dan çekildi ve 12 adayı Yunanistan’a vermek zorunda kaldı. Diğer devletlerin aksine Stalin’in tüm muhalifleri ortadan kaldırması yüzünden ideolojik bölünme yaşamayan SSCB Doğu Avrupa’yı ideolojik ve ekonomik olarak sömürerek savaşın olumsuz etkilerini azaltmaya çalıştı. 4 milyondan fazla insanını kaybeden Almanya’nın kaderi ise ABD ve SSCB’nin elindeydi. Farklı ideoloji partilerinin bir araya gelmesiyle kurulan koalisyonlar iktidar muhalefet çatışmasını önledi. Yunanistan’da ise Komünist ELAS ile Batı yanlısı Kralcılar arasında iç savaş çıktı. Sonunda ABD’nin desteğiyle Batı yanlısı bir iktidar kuruldu.

ABD VE JAPONYA’DA DURUM İkinci Dünya Savaşı süresince sürekli büyüyen ABD’de savaş sonrası en büyük müşterisi olan Avrupa devletlerinin ekonomik sıkıntıları yüzünden ihracat azaldı. Sanayi geriledi ve işsizlik arttı. Roosevelt’in yerine başkan olan Truman bu krizi Marshall Planı ile çözmeye çalıştı. Japonya’da ABD’nin denetimi altında imparatorun varlığı korunmakla birlikte demokratik bir rejim kuruldu. Japon anayasası ile devletin uluslararası sorunlarda savaşa başvurması yasaklandı. 1951’de ABD ile kesin barış yaparak müttefik haline geldi. Bu ittifak günümüze kadar kesintisiz olarak devam etmekte.

Uzakdoğu’da durum İngiltere ve Fransa’nın Uzakdoğu sömürgelerinden çekilmesi bu bölgelerde yeni siyasal oluşumların ortaya çıkmasına ortam hazırladı. Japonların Çin’den çekilmesiyle ABD’nin desteklediği milliyetçi lider Çang ile SSCB’nin desteklediği komünist lider Mao Zedung arasında siyasi mücadele başladı. ABD iki taraf arasında bir koalisyon hükümeti kurdurmaya çalıştı ancak başarılı olamadı. Mao’nun silahlı güçleri 1949’da Pekin’i ele geçirerek Çin Halk Cumhuriyeti’ni kurdu. Çang ve milliyetçiler Tayvan adasında başka bir Çin Cumhuriyeti kurdular. Fransa’nın Birinci Hindiçin Savaşı’nda yenilmesiyle bu bölgede sırasıyla Vietnam, Laos ve Kamboçya bağımsız devletler kurdular. Burma ve Malezya İngiltere’den, Endonezya Hollanda’dan, Filipinler de ABD’den bağımsızlıklarını elde ettiler.

Ortadoğu’da durum İngiltere ve Fransa savaş sonrasında Ortadoğu’daki siyasi egemenliklerini de kaybettiler. Suriye ve Lübnan 1944’te Fransız mandasından kurtulup bağımsızlıklarını kazandılar. Mısır’a 1922’de, Irak’a 1932’de bağımsızlık veren İngiltere bu ülkelerdeki denetimini 1945’te tamamen yitirdi. Bu tarihten sonra her iki ülkede Batı yanlısı ve Batı karşıtı hareketler arasında sert mücadeleler yaşandı. İngiltere diğer mandalarından Ürdün’e 1946’da bağımsızlık verirken Araplarla Yahudiler arasında kanlı çatışmalar yaşanan Filistin konusunu 1947’de BM Genel Kurulu’na taşıdı. BM Filistin’i ikiye bölme kararı verdi. 1948’de İsrail kuruldu. Araplar bu kararı tanımayarak İsrail’e savaş açtılar. İran’da ise 1923’ten itibaren ülkeye hakim olan Batı yanlısı Pehlevî rejimi İngiltere’nin desteğiyle komünist muhalefeti bastırarak iktidarını sürdürdü. Ancak petrol kaynaklarını işletme hakkını İngiltere’ye devretti.

AFRİKA ve HİNDİSTAN Afrika’da Etiyopya ve Liberya dışındaki tüm devletler bağımsızlıklarını İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra kazandılar. Siyaseten bağımsız olsalar da çoğunun ekonomik kaynakları halen Emperyalist devletlerin kontrolündedir. Hindistan’da birbirinden ayrı örgütlenmiş olmakla birlikte Hindular ve Müslümanlar 20. yüzyılın başından itibaren İngiltere’ye karşı bağımsızlık mücadelesini birlikte yürüttüler. Müslümanlar Muhammed Ali Cinnah önderliğinde Pakistan’ı, Hindular da Gandi rehberliğinde Hindistan’ı kurdular.

BİRLEŞMİŞ MİLLETLER DÜZENİ İkinci Dünya Savaşı devam ettiği sırada bu savaşın çıkışını engelleyemeyen Milletler Cemiyeti yerine yeni bir uluslararası örgüt kurulması fikri ortaya çıktı. İlk olarak 1941’de ilan edilen Atlantik Bildirgesi ile belirlenen ilkeler Haziran 1945’te San Fransisco’da toplanan 50 devletin temsilcisinin katılımıyla Birleşmiş Milletler’i kuran BM Şartı’nda kabul edildi. (Bugün 193 üye) Temel amacını uluslararası barış ve güvenliği sağlamak olarak belirleyen BM, tüm devletlerin egemen eşitliğine saygı gösterilmesi, uluslararası ilişkilerde kuvvet kullanmanın engellenmesi, anlaşmazlıkların barışçı yollardan çözülmesi, devletlerin içişlerine karışılmaması gibi ilkeleri benimsedi. BM’nin yaptırım gücünü artırmak için her devletin üye olduğu Genel Kurul dışında 15 üyeden oluşan ve barışı ihlal eden devletlere karşı zorlama tedbirleri alma hakkına sahip Güvenlik Konseyi adlı organ da kuruldu. Fakat BM kendi eşit egemenlik ilkesiyle çelişerek 5 üye devlete (ABD, Çin, Fransa, İngiltere, SSCB) alınacak kararları veto etme hakkı tanıdı.

ABD-SSCB ANLAŞMAZLIĞI VE SOĞUK SAVAŞ Savaş sırasında Nazi tehdidine karşı birleşen ABD ve SSCB savaştan sonra ilk kez Potsdam Konferansı’nda olmak üzere Avrupa’daki nüfuz alanı konusunda anlaşmazlığa düştüler. ABD, İngiltere ve SSCB liderleri Nazileri yenip Potsdam’da masaya oturduklarında Kızıl Ordu Baltık devletlerine, Bulgaristan, Çekoslovakya, Macaristan, Polonya ve Romanya’ya yerleşmişti. Almanya’nın silahsızlandırılması ve Nazilerden arındırılması konularında anlaşan taraflar Alman sanayisini paylaşmakta anlaşmazlığa düştüler. Savaştan sonra başlayıp 45 yıl süren ABD ve SSCB arasındaki ideolojik temelli gerilime Soğuk Savaş denir. Bu süreç içinde iki taraf arasında sıcak çatışma yaşanmasa da dünyanın farklı bölgelerinde bu gerilimin sebep olduğu savaşlar çıkmıştır.

DOĞU AVRUPA’DA SSCB DENETİMİ Stalin savaş sonunda işgal ettiği Doğu Avrupa ülkelerinde savaş sonrasını düşünerek hemen kendine yakın Komünist partileri tek başlarına iktidara getirdi. Sırasıyla Bulgaristan, Yugoslavya, Romanya, Macaristan ve Polonya’da komünistler iktidara geldi. 1947’de Kominform olarak bilinen ve başta bu ülkeler olmak üzere Avrupa’nın diğer ülkelerinin komünist partilerinin de yer aldığı bir oluşum kurdu . Tito, bağımsız bir Yugoslavya talebi yüzünden Stalin’le anlaşmazlığa düşünce bu oluşumdan çıkarıldı. 1949’da Comecon adlı üye ülkeler arasındaki ekonomik işbirliğini güçlendiren bir örgüt daha kurdu. Bu örgüte daha sonra Kominform üyeleri dışında Enver Hoca’nın Arnavutluk’u, Doğu Almanya, Moğolistan, Küba ve Vietnam da üye oldular.

BatI blokunun kurulmasI ABD ile SSCB arasındaki çatışma temelde ideolojik bir çatışmadır. Bu Kapitalizm ile Komünizmin mücadelesidir. ABD, SSCB’yi ve komünizmin yayılmasını durdurmak için «çevreleme» adını verdiği bir taktik uyguladı. Bu doğrultuda dünyanın çeşitli bölgelerinde komünizmin yayılabileceği ülkelerle yakın ilişkiler kurarak güvenli bir alan oluşturmaya çalıştı. 1947’de ABD başkanı Harry Truman’ın geliştirdiği ve Truman Doktrini olarak bilinen planla Sovyet komünizminin yayılabileceği en kritik ülkeler olan Türkiye ve Yunanistan’a maddi yardım yapıldı. Bu yardım karşılığında Türkiye’den çok partili demokrasiye geçiş ve Köy Enstitüleri’nin kaldırılması istendi. Daha sonra bu yardımlar Marshall Planı adı altında diğer Avrupa ülkelerine de yayıldı. Marshall Planı ile ekonomik sıkıntı yaşayan Avrupa devletleri desteklenerek hem azalan ABD ihracatını artırmak hem de komünizmin yayılmasına imkan verecek kriz ortamını engellemek hedeflendi. Bu yardım eski düşmanlar olan Fransa ve Almanya’yı birbirine yaklaştırarak Avrupa Birliği’nin de temelini attı.

Nato’nun kuruluşu 1948’de Prag Darbesi ile Çekoslovakya’da Sovyet yanlısı komünist bir iktidarın kurulması Batılı devletlerin endişesini artırdı. Batı Avrupa devletleriyle ABD’nin yaptığı görüşmeler sonucunda 1949’da Washington’da imzalanan antlaşmayla BM Şartı’nın «kolektif meşru müdafaa» ilkesi temelinde Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü (NATO) kuruldu. Başlangıçta 12 ülkenin katıldığı örgüte 1952’de Türkiye ve Yunanistan 1955’te de Federal Almanya katıldı. NATO’nun kurulmasıyla ABD, 1823’ten beri takip ettiği Monroe Doktrini’ni ve Yalnızcılık politikasını resmen terk etmiş oldu. Batı Bloku ile Doğu Bloku resmen ayrıldı ve bunun bir sembolü olarak da Almanya Batı yanlısı Federal Almanya ve Sovyet yanlısı Doğu Almanya (Demokratik Almanya) olarak ikiye ayrıldı.

Kore savaşı NATO’nun kurulması ve Almanya’nın bölünmesiyle somutlaşan Soğuk Savaş, Kore sorunu ile yeni bir aşamaya geçti. 1910-1945 arasında Japon egemenliğinde olan Kore 1945’te 38. Paralel sınır kabul edilerek Kuzey ve Güney Kore olarak ikiye bölündü. Kuzey Kore SSCB etkisinde Komünizmi benimserken Güney Kore ABD desteğinde Liberalizmi benimsedi. Kuzey Kore Haziran 1950’de işgal altında olduğunu ileri sürdüğü Güney topraklarını ele geçirmek amacıyla 38. Paralel’in güneyine saldırdı. ABD’nin çağrısıyla toplanan BM Güvenlik Konseyi Kore’ye asker gönderme kararı aldı. 19 ülkenin asker gönderdiği Kore Savaşı’na Türkiye de 5000 asker göndererek destek verdi. Savaşta 900 üzerinde şehit veren Türkiye savaş sonunda NATO’ya alındı. 1953’te biten Kore Savaşı ABD’ye SSCB’yi NATO ile çevrelemenin yeterli olmayacağını gösterdi. Bunun üzerine SEATO ve Bağdat Paktı kurularak çevreleme politikası Uzakdoğu ve Ortadoğu’ya genişletildi.

VARŞOVA PAKTI’NIN KURULMASI Stalin’in 1953’te ölümünün ardından SSCB’nin başına geçen Khruchev dış politikada ilk olarak ABD’nin çevreleme politikasına karşı tedbirler almaya karar verdi. Federal Almanya’nın NATO’ya üye yapılmasının ardından Mayıs 1955’de Varşova’da bir araya gelen Doğu Bloku (Demir Perde) ülkeleri NATO’ya tepki olarak savunma amaçlı bir örgüt kurdular. Kısaca Varşova Paktı olarak bilinen bu örgüte Sosyalizmle yönetilen SSCB, Arnavutluk, Bulgaristan, Çekoslovakya, Demokratik Almanya, Macaristan, Polonya ve Romanya katıldı.

Arap-İsraİl çatIşmasI BM Genel Kurulu 1947’de aldığı kararla Filistin’in bir Arap ve bir Yahudi devleti kurulacak şekilde bölünmesine karar vermişti. Kudüs’te ise uluslararası bir yönetim kurulacaktı. Siyonistler (Yahudi milliyetçileri) bu kararı memnuniyetle karşılarken Birinci Dünya Savaşı’nda kendilerine vaat edilen Büyük Arap Krallığı sözü tutulmayan Araplar hayal kırıklığına uğradı. 1948’de İngiltere Filistin’den çekildi ve Tel Aviv’de toplanan Siyonistler İsrail Devleti’ni kurduklarını ilan ettiler. Bunun üzerine 1949’a kadar devam eden ilk Arap-İsrail savaşlarında İsrail tek başına Irak, Lübnan, Mısır, Suriye ve Ürdün’den oluşan Arap ittifak güçlerini yendi. BM kararı ile Filistin topraklarının %56’sına sahip olan İsrail bu savaş sonunda sınırlarını %78 oranına çıkardı.

NÂSIRİZM VE BAĞDAT PAKTI’NIN KURULMASI Birinci Dünya Savaşı sonrasında Batılıların kendilerini aldattığını düşünen Araplar arasında Pan-İslamist ve Pan-Arabist fikirler ortaya çıktı. Hasan El-Benna önderliğinde kurulan Müslüman Kardeşler (İhvan) ve Cemal Abdül Nâsır komutasındaki Hür Subaylar hareketleri İsrail Devleti’nin kurulmasının ardından daha da güçlendi. Milliyetçi Hür Subaylar hareketi 1952’de darbe yapıp ardından monarşiyi kaldırarak cumhuriyeti ilan etti. 1954’te Mısır devlet başkanı olan Nâsır, anti-Emperyalist, anti-İslamcı ve Arap birliğini savunan Sosyalizm eğilimli Nâsırizm ideolojisi temelinde bir diktatörlük kurdu. İhvan liderlerini idam ettirdi. Sovyet Rusya, Çin ve Çekoslovakya ile iyi ilişkiler kurarak ülkesini hızla silahlandırmaya başladı. Gerek Kore Savaşı gerekse Nâsır’ın yükselişi ABD’yi kaygılandırdı ve 1955’te Türkiye ile Pakistan önderliğinde Ortadoğu’da Komünizme karşı mücadele temelinde Bağdat Paktı’nı kurdurdu.

Süveyş bunalImI ve eIsenhower doktrİnİ Mısır devlet başkanı Nâsır 1956’da İngiltere ve Fransa’nın hissedarı olduğu Süveyş Kanalı’nı millileştirdiğini açıkladı ve kanalı İsrail gemilerine kapadı. Bunun üzerine İsrail’le anlaşan İngiltere ve Fransa kanala asker gönderdiler. SSCB’nin bu ülkelere ültimatom vererek savaş tehdidi yapması üzerine ABD başkanı Eisenhower İngiltere ve Fransa’yı kanaldan çekilmeye zorladı. Süveyş Bunalımı sonucunda Nâsır’ın popülaritesinin artması ve bazı ülkelerde Komünizm yanlılarının ayaklanması üzerine ABD’de Eisenhower Doktrini olarak bilinen Ortadoğu ülkelerinde komünizmin önlenmesi için tehlike atındaki Arap devletlerine maddi yardım yapılması planı kabul edildi. Doktrin başarısız oldu ve aksine Mısır ve Suriye’de sosyalist rejim daha da güçlendi.