Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

İnfertil Çiftlerde Stres Yönetimi Programı. STRESİ FARK ETMEK Dr. Aydın Kendirci.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "İnfertil Çiftlerde Stres Yönetimi Programı. STRESİ FARK ETMEK Dr. Aydın Kendirci."— Sunum transkripti:

1 İnfertil Çiftlerde Stres Yönetimi Programı

2 STRESİ FARK ETMEK Dr. Aydın Kendirci

3 Stres felaket, bela, musibet, dert, keder, elem nesnelere, kişilere, organlara ve ruhsal yapıya uygulanan baskı, güç ve zorlama basitçe gerginlik “ruhsal ateşin yükselmesi”

4 Stres Kendisi hastalık değil, bir süreçtir. Bu sürecin şiddeti ve süresi bazı sonuçlara yol açar. Yaşam dengesini etkileyecek her türlü değişiklik belirli bir stres doğurur Her zaman zarar verici, kötü, kaçınılması gereken bir durum değildir Terfi etmek, evlenmek, ün kazanmak, zor bir sınavı geçmek, sorumluluk almak, bir eyleme katılmak, korku tüneli … Bir yakının kaybı, ağır hastalık, boşanma, işsiz kalmak, meslekte ilerleyememek, haksızlığa uğramak, her şeyin ters gitmesi … Burada önemli olan nokta, maruz kaldığımız stresi nasıl karşıladığımızdır. Yani bizde neye yol açtığıdır.

5 İki ifade arasındaki 7 farkı bulun 1.Resim: kazanma tepkisi 2.Resim: kaybetme tepkisi

6 Nasıl ortaya çıkar Karşılaşılan gerçek ve/veya onu algılama biçimimiz kaldırabileceğimizin üzerindeyse, fiziksel ve ruhsal bir “taşma” ortaya çıkar. Denge bozulduğunda organizmada yeniden denge durumuna yönelmek üzere bir çaba başlar. Bu çabanın etkinliği oldukça bireysel bir bileşen olan “kapasite” ile ilişkilidir.

7 Kapasite? İnsanın ruhsal bileşenleri Algı Duygu Düşünce Dikkat Davranış Dürtü Bilinç Bellek Zeka Konuşma İrade İçgörü

8 Engellenme ve çatışma İstenen bir amaca doğru ilerleme durdurulduğunda ya da geciktirildiğinde engellenme meydana gelir. Engellenme dışsal nedenlerle olabildiği gibi içsel nedenlerle de oluşabilir. Birçok çatışmada hem istenen hem istenmeyen amaçlar söz konusudur. Böyle bir durum yaklaşma-kaçınma davranışını oluşturur. Engellenmeye tepkiler, saldırganlık, yön değiştirmiş saldırganlık, içe çekilme, öğrenilmiş çaresizlik ve olgunlaşmamış davranışlara gerileme şeklinde görülür. Çatışmalar ve diğer engellenme türleri kaygının kaynaklarından biridir. Kaygı, korku ve endişe içeren rahatsızlık verici bir duygu durumudur. Çaresiz olma olanları denetleyememe hissi yaratır.

9 Savunma düzenekleri Bastırma İçe atım Bölme (splitting) İdealizasyon Devalüasyon Yer değiştirme Başka şeye yönelme Kendine yönelme Yansıtma Özdeşim Yansıtmalı özdeşim (okb) Reaksiyon formasyon (tk) Yadsıma İzolasyon Rasyonalizasyon Dağılma Yap-boz Entelektüelizasyon Somutlaştırma Dönüştürme Hayal ve rüya Saplanma Gerileme Yüceltme

10 İlk dönem ‘alarm tepkisi’dir. Bu dönemde otonom sinir sistemi çok etkin bir duruma geçer ve kana bol miktarda adrenalin ve kortizon gibi maddeleri pompalar. Bu maddeler solunumu ve kan dolaşımını artırarak, kaslarda güçlenmeyi sağlar ve bedeni ortaya çıkan tehditle uğraşmaya hazırlar.

11 ikinci dönem Stres oluşturan koşullar devam ederse ortaya çıkar. Buna ‘direnç dönemi’ denilir. Bu dönemde organizma stresli ortama bir tür uyum yapar. Organizma sanki normal koşullar altında işliyormuş izlenimini verir. Gerçekte organizma yorulmakta ve içten içe direncini kaybetmektedir.

12 Üçüncü dönem ‘tükenme dönemi’ dir. Beden artık stresin baskısına dayanamaz, direncini kaybeder ilk alarm dönemindeki bazı belirtiler geri döner; psikosomatik rahatsızlıklar ve organik hastalıklar ortaya çıkmaya başlar. Çünkü uzun süren stres hormonal dengeleri bozmuş, vücudun bağışıklık tepkilerini değiştirerek direncini azaltmıştır.

13 Strese karşı fizyolojik tepkiler Eğer stres uzun süre devam ederse, yorgunluk, hazımsızlık, baş ağrısı, ülser, gastrit, astım, bağışıklık sistem sorunları kalp ve damar hastalıkları DM, üreme sorunları, vb…

14 Strese karşı bilişsel tepkiler Kısa vadede dikkat ve bellek süreçleri keskinleşir, düşünme, ilişkiler arama, problem çözme yeteneği hızlanır. fizyolojik değişikliklerin farkına varılır. Uzun vadede unutkanlık, konsantrasyonda azalma, kararsızlık, organize olamama, zihin karışıklığı, ilgi azalması, matematik hataların artması ve zihinsel durgunluk gelişebilir.

15 Strese karşı duygusal tepkiler Eğer algılanan değişiklikler varoluşa bir tehdit olarak yorumlanırsa, korku ve kaygı gibi duygular ortaya çıkar. Uyarıcılar, kişinin yaşam alanına bir müdahale gibi yorumlanırsa, yaşanan duygu genellikle öfke ve kızgınlık olmaktadır. Denge durumundaki değişme bir kayıp olarak algılanırsa, yaşanan duygu karamsarlık ya da depresyondur. Stresin yanı sıra, kişi bu duyguların yarattığı huzursuzluk, gerginlik telaş ve tedirginlikle de uğraşmak durumunda kalacaktır. Geçimsizlik, işbirliğine girmeme, yetersizlik duyguları da stresin belirtileri olabilir.

16 Strese karşı davranışsal tepkiler Biyolojik veya psikolojik dengenin bozulması varoluşa bir tehdit ya da engel olarak alındığında ‘savaşma veya kaçma’ davranışları başlatılır. İçki, sigara, uyuşturucu içmek, sinirli, öfkeli ve saldırganca davranmak savaşma yönelimini, uzaklaşma ve içe dönük, depresif davranışlar, uyuma, iştahsızlık veya aşırı yeme ise pasif kaçma yönelimini temsil etmektedir.

17 Farklı stres biçimleri 1 Akut stres Yakın geçmişteki baskılar ve isteklerle, yakın gelecekte oluşması beklenen baskı ve isteklerin doğurduğu akut stres, en yaygın stres biçimidir. Küçük dozlardaki akut stres, heyecan verici ve uyarıcı olabilir ama fazlası çok yorucudur. Kısa dönem stresleri abartılı biçimde yaşamak, psikolojik sıkıntılara, baş ağrılarına, mide bulantılarına da yol açabilir.

18 Farklı stres biçimleri 2 Epizodik akut stres Bazıları akut stresi sık sık yaşar. Bu kişiler sürekli koşuşturma halindedirler ama her yere geç kalırlar. Yaşamlarında ters gidebilecek her şey ters gider. Çok fazla görev yüklenirler, ama üzerlerindeki bu bir dolu baskı ve talebi organize etmekte zorlanırlar. Sürekli olarak akut stresin etkisindedirler. Akut stres reaksiyonları gösteren kişilerin aşırı duyarlı, öfkeli, sinirli, endişeli ve gergin olmaları doğaldır. Çoğunlukla kendilerini, “asabi enerjiye sahip” olarak tanımlarlar. Diğerleri bu davranışlarına olumsuz cevap vermeye başladığında ise insanlarla olan ilişkileri gittikçe kötüleşmeye başlar.

19 Farklı stres biçimleri 2 Epizodik akut stres Episodik akut stresin bir başka türü de bitmek bilmeyen endişeden kaynaklanmaktadır. Bu insanlar büyük bir karamsarlıkla, her köşe başından ve her olaydan bir felaket çıkmasını beklerler. Onlar için dünya her an tehlikeli olaylara gebe, tehlikeli, iyilikleri ödüllendirmeyen, cezalandırıcı bir yerdir. Bu felaket habercileri aynı zamanda aşırı hassas ve gergin olmaya meyillidirler ama öfkeli ve saldırgan olmaktan çok endişeli ve depresif bir ruh halleri vardır. Çoğunlukla yaşam biçimi ve karakterler o kadar kemikleşmiş ve rutin hale gelmişlerdir ki, kişiler hayatlarını yürütme biçimleri hakkında en ufak bir yanlış bile görmezler. Sıkıntı ve üzüntülerinin suçunu başkalarına ve dış olaylara yıkarlar. Genellikle yaşam biçimlerini, başkalarıyla olan ilişkilerini ve dünyayı algılayış tarzlarını, kim ve ne olduklarının birer parçası olarak görürler.

20 Farklı stres biçimleri 3 Kronik stres Akut stres heyecan verici ve uyarıcı olabilirken, kronik stres kesinlikle bu özelliklere sahip değildir, insanları günden güne eriten eziyet verici bir stres türüdür. Bu, yoksulluk, sorunlu aileler, mutsuz evlilikler, istenmeyen işler ve istenen bir şeye kavuşamama gibi uzun süreye yayılmış yaşam parçalarının stresidir. Kronik stres, kişinin içinde bulunduğu olumsuz durumdan hiç bir çıkış yolu bulmadığı zaman ortaya çıkar. Umutsuzlukla birliktedir. Kronik stresin en kötü yanı insanların buna alışmasıdır. İnsanlar akut stresin hemen farkına varırlar çünkü bu yeni bir durumdur ama kronik stres eski, alışılmış ve bazen de rahat geldiğinden tamamen görmezden gelinebilir.

21 Stres ve tedavinin bırakılması İnfertilite tedavisinin bırakılması, ya hastaya uzmanlar tarafından artık gebelik şansının bulunmadığı ve devam etmesinin anlamı olmadığı açıklaması nedeniyle ya da diğer önemli bir neden hastanın maddi olanaklarıyla ilgilidir. İnfertilite tedavisinde İki-üç denemeden sonra tedaviyi bırakan hastaların oranı oldukça yüksektir ve bunlar sadece ekonomik ya da biyolojik nedenlerle açıklanabilen oranların üzerindedir. Yapılan bir çalışmada, üç deneme sonrasında tedaviyi bırakan hastaların oranı % 62 olarak bulunmuştur. Ekonomik nedenlerle bırakmalar ekarte edildiğinde, bunların sadece % 14 ünde uzman tavsiyesi ile tedavi bırakılmıştır. Hastaların önemli bir bölümü bırakma nedenlerini “psikolojik yük” ve “duygusal zorluklar” olarak ifade etmiştir. Yani stres, tedaviyi bırakmanın ana nedeni olarak görülmektedir. Oysa ki yapılan kapsamlı araştırmalarda üç denemeden sonra tedaviyi kesmeyip devam edenlerde gebelik şansı, 4. denemede % 41’e, yine devam ederse 6. denemede % 60’a çıkmaktadır. Bu demektir ki birçok kadın sadece stres nedeniyle tedaviyi bırakıp gebelik şansını heba etmektedir.

22 Bir infertilite sürecinde gözlenenler Şok ve inkar –Nasıl olur, neden ben?

23 Anksiyete –Kendini yetersiz görme –Suçluluk (eşinin çocuk şansını engellediğini düşünebilir) –Eşi tarafından yetersiz bulunacağı kaygısı –Bu kadar basit ve doğal bir şeyin gerçekleşmemesine tepki –Toplumsal rolünü geçekleştirememekten dolayı sosyal yetersizlik –Tedaviye tepki (bedene yönelik bir müdahale) Ekonomik, fiziksel ve cinsel alanları kendi kontrolünden çıkmıştır. “mahremiyet” ihlal edilmektedir

24 Öfke, kontrol kaybı –Geçmişe yönelik hata, suç aranması –Eşlerin birbirini suçlaması –Varoluşsal bir kriz (neslin sürmemesi) –Kayıp duygusu –Başka eş düşüncesi

25 Yabancılaşma ve yalnızlık –Başkalarının acıma ve merhamet duygularına tepki –Gebe ya da çocuklu ailelerden uzaklaşma –Eşlerin birbirlerinden uzaklaşması –Cinsel işlev bozuklukları ortaya çıkabilir –Bir çeşit yas durumu –Bitkinlik, umutsuzluk, belirsizlik

26 Çözülme –Yadsıma yerine gerçeklik –Paylaşma –Olumsuz duygularla baş etme yolları –Soruna çare bulma –Daha güçlü olma

27 Stresi fark etmek Öncelikle bir an durun ve kendinizi dinleyin. Tam o anda hangi durumdasınız? Eğer kendinizi şunlara benzer duygu ve davranışlar içinde yakalıyorsanız hemen müdahale etmeniz gerekiyor demektir Bir konuya saplanıp kalma Kaçma Pasif veya saldırganca davranışlar Öfke dolu davranışlar sergileme İçki sigara ve alkolden medet ummak Kötü beslenmek, aşırı ya da yetersiz yemek İntihar düşüncesi Kendi kendini aldatmaya yönelik reddetme, bastırma, mantığa bürünme, karşı tepki geliştirme, yansıtma, yer değiştirme, akla uydurma..

28 “kendimi kötü hissediyorum” Yani..? eksik şanssız cezalandırılmış haksızlığa uğramış çaresiz sorunlu zayıf suçlu utanç içinde

29 Stresli miyim?

30 Stresle baş etme stratejileri Ne yapabilirim?

31 Bedene yönelik fiziksel yaklaşımlar Klasik tıbbi tedaviler Akupunktur gibi ilaç-dışı tıbbi müdahaleler Nefes egzersizleri, yoga, meditasyon gibi rahatlama yöntemleri Spor, jimnastik, yürüyüş, masaj, sauna ve duş gibi kas gevşetici aktiviteler Kafein, nikotin ve alkol tüketiminden uzaklaşma ve sağlıklı beslenme alışkanlıkları edinme

32

33

34

35 Duygulara yönelik yaklaşımlar Hipnoz NLP Drama Müzik dinleme ya da müzik aleti çalma Film izleme Kitap okuma, yazma (dönüşümsel dilbilgisi)

36

37 hipnoz Farklı bir bilinç durumudur Yoğun bir odaklanma gerektirir Her zaman ve sık olarak yaşanır Duyusal hafıza üzerine kuruludur Bilinçdışı kabullerimiz bizi yönlendirir Bu kabullerin değiştirilmesi mümkündür Yaşadığımız sıkıntıların onda dokuzu bize aittir Büyük oranda kaynaklarımızın boşa harcanması demektir Düşüncelerin yeniden çerçevelenmesi bu kaynak kaybını önleyebilir..

38

39 En iyi dereceleri: 100metre sn, 200 m sn, 400m sn olup hepsi de (clasT-44) ün dünya rekorudur.

40 Düşüncelere yönelik yaklaşımlar Psikoterapi çeşitlerini içerir Davranışçı Bilişsel Analitik Varoluşçu Bütüncül

41 Bu yaklaşımlar, stres oluşturucu faktörleri tehdit gibi yorumlamak yerine çözümlenmesi gereken bir problem olarak ele almayı önerir. Duygularını saklamak yerine başkaları ile paylaşma, açıkça olduğu gibi ifade etmeyi öğrenme, kendini ve diğerlerini tanıma ve olumlu değerlendirmeyi geliştirme gibi başa çıkma becerilerinin geliştirilmesini hedef alır. Bunları yapabilmek için düşünme alışkanlıklarımızı (tuzaklarını) gözden geçirmek gerekir Çünkü masum görünen bu düşünme alışkanlıklarımız, büyük sorunlarımızın ilmeklerini dokuyor olabilir..

42 Düşünme alışkanlıklarımız 1 - ya hep ya hiç türü düşünme: hayatı ve olayları keskin ayrımlarla algılamaya neden olur ve ara renkler, durumlar ihmal edildiği için algılamada gerçekliğin kendisinden çok bir karikatürü tasavvur edilmiş olur. Bu da gerçeklikle algı arasında uyumsuzluğa yol açar

43 Düşünme alışkanlıklarımız 2 - aşırı genelleme yapma: öznel deneyimlerin genel bir kural gibi algılanması gerçekliğin çeşitliliğini ve değişkenliğini reddetmek demektir. Düşündükleriniz sizin bakış açınızı yansıtır, tüm insanlarınkini değil.

44 Düşünme alışkanlıklarımız 3 - zihinsel süzgeç: işine geldiği gibi anlamak da denebilir. Gerçekliğin bir kısmına karşı bilinçli olarak kör kalmak ve görmemek.

45 Düşünme alışkanlıklarımız 4 - olumluyu geçersiz kılma: bardağın boş tarafıyla o kadar ilgilidir ki, dolu tarafın lafı bile edilmez, ihmal edilir.

46 Düşünme alışkanlıklarımız 5 - hemen sonuca varma: küçük belirtilerden yola çıkarak ve aradaki birçok değişkeni farazi olarak tamamlayarak sonuç çıkarmak ve bu sonucun tek olası sonuçmuş gibi düşünmek.

47 Düşünme alışkanlıklarımız 6 - aşırı büyütme ya da aşırı küçültme: hayatın içinde belirli bir yer tutan olguları hayatın tamamına yaymak, küçük bir olumsuzluğu her şeyin kötüye gitmesi olarak algılamak.

48 Düşünme alışkanlıklarımız 7 - duygusal mantık yürütme: yorumlama yaparken olanı değil de olmasını beklediğimiz sonucu bulmaya yönelik mantık kurmak, sonuçlar arasında taraf tutmak.

49 Düşünme alışkanlıklarımız 8 - me li, ma lı cümleler kurma: yapılması gerekenleri bilmek, söylemek ama yapmamak. “Bunun için gayret sarf etmeli” deyip, gayret sarf etmemek.

50 Düşünme alışkanlıklarımız 9 - etiketleme ve yanlış etiketleme : durum ya da kişi için peşin hüküm verme, hemen kategoriye koyma. “deli”, “kısır”, “ruhsuz”, içinden çıkılmaz, mümkün değil.. gibi. Her etiketleme sınırlayıcıdır.

51 Düşünme alışkanlıklarımız 10 - kişiselleştirme: olay ya da durumun kendisinden kaynaklanan olumsuzlukları kişilere mal etmek, her konuda bir suçlu aramak.. bazen suç da suçlu da yoktur, durum sadece talihsizliktir..

52

53 Duruma yönelik yaklaşımlar Stresi düşük yaşam tarzı Zamanı iyi kullanma Sosyal destekten yararlanma İletişim becerilerini geliştirme Girişken davranış alışkanlıkları geliştirme Problem çözme becerileri edinme Eleştiri alıp verebilme Hayır diyebilme Tempoyu yavaşlatma

54 Alternatif yöntemler Acupressure Alexander Technique Aromatherapy Arts therapies Autogenic Training Bach Flower Remedies Biofeedback Chiropractic Color therapy Crystal and Gemstone Healing Diet/ Nutrition Herbal Therapy Homeopathy Humor Therapy Hydrotherapy Self-hypnosis Imagery Kinesiology Massage Meditation Mind/Body Music Therapy Naturopathy Nutrition Osteopathy Pet Therapy Reflexology Relaxation And Meditation Tai Chi Guided Imagery / Visualization Vitamin And Mineral Therapy Yoga EFT

55 Pratik yöntemler Masaj yaptırın Sauna ve duş yapın Balık tutun Dans edin Güneş banyosu yapın Yürüyüş yapın Yeşile dokunun Okuyun Kucaklaşın Müzik dinleyin Ağlayın Gülün Aynaya bakın ve kendinizle şakalaşın Avokado, Çikolata ve Muz Dinlenme zamanınız olsun Günlük tutun Yaptığınız işi sevin İsteklerinizi kararlı ve olumlu olarak dile getirin Başkalarına nazik davranın Bir evcil hayvan besleyin Temponuzu yavaşlatın Hayır diyebilmeyi öğrenin Sallanan koltukta sallanın Fıkra öğrenin ve anlatın Zamanı planlayın

56 Kendimize basit telkinler Aynı zamanda tek bir iş yap Sorunu kavra Dinlemeyi öğren Doğru soru sormayı öğren Anlamlıyı anlamsızı ayır Esnek ol Hatalarını kabul et Basitçe ifade et Sakin ol, gülümse Zamanlamayı iyi yap Güzel gör, güzel düşün, yaşamdan tat al

57 Sonuç Stres kaçınılmazdır ve gereklidir ancak aşırılığı bir engeldir Çok sayıda stres kaynağı vardır Aşırı stres sizin kontrolünüzü eline geçirir Farkına varmak ilk adımdır Farkına varmanız sizin için “bu konuda bir şeyler yapmanız gerektiğinin” işaretidir Stresi kontrol etmek için kullanabileceğiniz birden fazla yöntem vardır Stresi kontrol etmek düşündüğünüzden daha kolaydır

58


"İnfertil Çiftlerde Stres Yönetimi Programı. STRESİ FARK ETMEK Dr. Aydın Kendirci." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları