Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Rahime POLAT Orman ve Su İşleri Uzmanı T.C. Orman ve Su İşleri Bakanlığı.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Rahime POLAT Orman ve Su İşleri Uzmanı T.C. Orman ve Su İşleri Bakanlığı."— Sunum transkripti:

1 Rahime POLAT Orman ve Su İşleri Uzmanı T.C. Orman ve Su İşleri Bakanlığı

2 2 SUNUM KAPSAMI 1-Su Çerçevesi Direktifi, SÇD’nin İlgili Yan Direktiflerle İlişkisi, Nehir Havzası Yönetim Planlaması, Su Kütleleri, Tipoloji, Sınıflandırma 2-Su Bütçesi, Baskılar ve Etkiler, Önemli Su Yönetimi Konuları, İzleme, Karakterizasyon Raporu. 3-Çevre Hedefleri, Tedbir Programı, Ekonomi Analizi, Muafiyetler. 4-Mavi Belge Açısından Nehir Havzası Yönetim Planlaması, Eğitim Becerileri,, Halk İstişaresi, Müzakere Becerileri. 4-Mavi Belge Açısından Nehir Havzası Yönetim Planlaması, Eğitim Becerileri, Sınırötesi Konular, Halk İstişaresi, Müzakere Becerileri. 5-Kendi Çalışma Konumuzla Bağlantı-Sınır Aşan Sular

3 SU ÇERÇEVE DİREKTİFİ (SÇD ) 3 Amaç: Su ve çevresinin kalite ve miktar açısından bütüncül olarak korunmasıdır. Bu amaç koruyucularla kullanıcıların dengesini kurar. Temel Hedefi: İ yi bir su durumu ! iyi İyi su durumu hem ‘iyi ekolojik durum’ hem de ‘iyi kimyasal durum’ anlamına gelmektedir. Tüm yüzeysuları, geçişsularını, kıyısularını ve yeraltısularını kapsar.

4 SÇD VE YAN DİREKTİFLER urban waste water nitrates IPPC & other industry discharges chemicals pesticides biocides landfills sewage sludge drinking water bathing water Su Çerçeve Direktifi 2000/60 /EC altındaki önlemler Tüm diğer önlemlerin koordinasyonu İçme suyu Yüzme suyu Kentsel Atık Su Nitrat Entegre Kirlilik Önleme ve Kontrol (IPPC) ve diğer sanayi deşarjları Kimyasallar Pestisitler Biyositler Katı Atık Depolama Arıtma Çamuru Habitat kuş ÇED 4

5 SÇD KAPSAMINDA NEHİR HAVZASI YÖNETİMİ PLANLAMASI 5  YENİ UNSUR: 2000 yılında AB Su Çerçeve Direktifi (SÇD) yürürlüğe girmesiyle, “havza bazlı yönetim yaklaşımı” benimsenmiştir. Kıyı suları Geçiş Suları Göller Yeraltısuları Nehirler Havza Bazlı Yönetim: Bir su kaynağının doğal su toplama alanı, o su kaynağının “havzası" olarak tanımlanmaktadır. Bu kapsamda, havzadaki tüm baskı ve etkilere sebep olan kullanıcılar ve doğal etkenler ile tüm havzanın korunumu arasındaki denge(koruma-kullanma dengesi)nin SÜRDÜRÜLEBİLİRLİĞİ öne çıkmaktadır. t Eğiticilerin Eğitimi,Group Stars

6 SÇD KAPSAMINDA NEHİR HAVZASI YÖNETİMİ PLANLAMASI-2 6

7 NEHİR HAVZASI YÖNETİM PLANI (NHYP) AŞAMALARI 7 Nehir Havzası Karakterizasyonu Nehir Havzası Bölgesi Önemli Su Yönetimi Konuları Raporu Önlemler Programı Nehir Havzası Yönetim Planı Çevresel Hedefler İzleme Not: Nehir Havzası Bölgesi : Bir yada daha fazla komşu nehir havzalarının ilgili yer altı suları ve kıyı suları ile birlikte oluşturduğu kara ve deniz alanı anlamındadır.

8 Nehir Havzası Yönetim Planı (NHYP) İçin Kilit Adımlar 8 Su Kütlelerinin karakterizasyonu ve baskıların analizi İzleme verileriyle durumun sınıflandırılması İYİ Duruma ulaşmak için Çevresel Hedeflerin Belirlenmesi İyi duruma ulaşmak için önlemler teklif edilmesi

9 Nehir Havzası Bölgesi (Md.1,2,3 Ek I) Nehir Havzası Karakterizasyonu (Md.5,6 Ek II,III) Önemli Su Yönetim Sorunları Raporu (Md.14) Önlemler Programı (Md.11 Ek VI) Nehir Havzası Yönetim Planı (Md.13 Ek VII) Çevresel Hedefler (Md. 4 Ek V) İzleme (Md.8 Ek 5) Su kütleleri Tipoloji (İyi Ekolojik Durumu gerçekleştirememenin) Risk analizi Baskılar ve Etkiler Mevcut veriler Sınıflandırma modelleri ve biyolojik durumla ilgili limitler ve Çevresel Kalite Standartları oluşturma konusunda çalışmaya başlanması İzleme programı Su kütleleri Bütçe Sınıflandırma modeli Örnekleme ve analiz için prosedürler Hedefler İzlemeden mevcut durum SWMI (Önemli Su Yönetimi Konuları) Önlemler programı Muafiyetler Korunan alanlar İyi Ekolojik Durum (İED) İyi Kimyasal Durum İyi Ekolojik Potansiyel (İEP) Diğer direktiflerden diğer hedefler Risk analizi Baskılar Hedefler Mevcut durumun tahmini (SÇD’ye göre gerekli bilgiler) NHYP DETAYI 9

10 SÇD’ DE SU KÜTLELERİ Nehir havzası Yüzey suyu kütleleriYer altı suyu kütleleri Kıta içi yüzey suyu kaynakları Geçiş suları Kıyı suları Nehirler Göller Su Çerçeve Direktifine göre su kütlelerinin yukarıdaki şekilde kategorilere ayrılmaktadır 10

11 Nehir Geçiş Suyu Kıyı Suyu Yeraltısuyuna doğrudan bağımlı karasal ekosistemler Yüzey suyu kütlesi olarak tanımlanmayan fakat bir yüzey suyu kütlesine bağımlı olan yüzey suyunun küçük bir parçası Bir nehrin hidromorfolojik kalite unsuru olan, nehir kenarına ait bölgenin bir kısmını oluşturan sulak alanlar Bir gölün hidromorfolojik kalite unsuru olan, kıyı zonunun bir kısmını oluşturan sulak alanlar Bir geçiş suyunun hidromorfolojik kalite unsuru olan, gelgit zonunun bir kısmını oluşturan sulak alanlar Bir yüzey suyu kütlesinin nehir kenarı, kıyı veya gelgit zonunda bulunmayan ancak; yüzey suyu kütlesine ulaşarak suyun miktar ve kalitesini önemli ölçüde etkileyen ekosistemler Göl YÜZEY SU KÜTLELERİ 11

12 YÜZEY SUYU KÜTLELER İ N İ N SINIFLANDIRILMASI Yüzey suyu kütleleri Doğal Büyük ölçüde değiştirilmiş (BÖDSK) Yapay İnsan aktiviteleri ile geri dönüşümsüz fiziksel değişim sonucu (hidromorfolojik değişikler) oluşan su kütlesi İnsan aktiviteleri ile oluşturulan su kütlesi- 12

13 Örnek Su Kütlesi kategorileri arasında; doğal, büyük ölçüde değiştirilmiş ve yapay olan su kütleleri arasında her zaman bir sınır vardır. Büyük Ölçüde değiştirilmiş Su kütlesi 1 Su kütlesi 2 Su kütlesi 3 Göl Bir nehir kısmı Su kütlesi 1 Su kütlesi 2 Su kütlesi 3 Bir yüzey suyu kütlesi, yüzey suyu kütleleri türleri arasındaki sınırları aşmamalıdır. Yüzey su kütlelerini karakterize etmenin amaçlarından biri onları türlere ayırmak olduğundan,her su kütlesi türlerden birine ait olmak zorundadır. YÜZEY SULARI SU KÜTLELERİ KARAKTERİZASYONU ve TİPOLOJİ 13

14 SU KÜTLELERİNİN TİPOLOJİSİNİN BELİRLENMESİ Su kütlesi kategorilerinin benzer fiziksel ve ekolojik özelliklerini paylaşan su kütlelerine ayrılmasına tipoloji denilmektedir. Su Çerçeve Direktifinde Tipolojinin belirlenmesi için sistem A ve Sistem B olmak üzere iki yöntem bulunmaktadır. Her Su kütlesi kategorisi için tipolojinin belirlenmesinde farklı kriterler kullanılmaktadır Sistem ASistem B Eko-bölgeler Yükseklik Havza boyutu Jeoloji yükseklik enlem boylam jeoloji boyut Nehirden uzaklık kaynak Enerji akışı (akış fonksiyonu ve eğim) Ortalama su genişliği ortalama su derinliği ortalama su eğimi vb. 14

15 SU KÜTLESİ DURUMUNUN SINIFLANDIRMASI (ÇEVRESEL SINIFLAMA) ve HEDEFLER  Çevresel Hedefler sınıflandırmalara göre belirlenir. En temel hedef su kütlesinin iyi ekolojik duruma ulaşmasıdır.  Yüzeysuları için durum sınıflandırması; 1- çok iyi durum 2- iyi durum 3- orta durum 4- zayıf durum 5- kötü durum  Yüzeysuları için varsayılan hedef İYİ DURUMA ulaşmak.  İyi Duruma ulaşmak için; 1- İyi ekolojik durumu sağlamak, 2- İyi kimyasal durumu sağlamak gereklidir.  Temel ilke: Bozulmamayı sağlamak (Ör: iyi durumdan orta duruma, çok iyi durumdan iyi duruma düşmesini engellemek) 15

16 Farklı kalite unsurlarını birleştirme kuralı: DAİMA EN DÜŞÜK SINIF BAZ ALINIR! SU KÜTLESİ DURUMUNUN SINIFLANDIRMASI (ÇEVRESEL SINIFLAMA) ve HEDEFLER 16

17 DURUM VE POTANSİYEL Çok iyi İyi Orta Zayıf Kötü MEP İEP Orta Zayıf Kötü Doğal Su Kütlesi – ekolojik durum BÖDSK – Ekolojik potansiyel Geri dönüşü olmayan fiziksel değişim YSK Uzman tarafından belirlenir 17

18 Biyolojik kalite elementleri Nehirler ve Göller Bentik omurgasızlar Fitoplankton Makrofitos Fitobentoz Balık Geçiş suları Bentik omurgasızlar Fitoplankton Makroalg Angiosperm Balık Kıyı suları Fitoplankton Makroalg Angiosperm Bentik omurgasızlar Referans koşullar; şimdi ya da geçmişte çok az baskı altında kalmış durum EQR= ölçülen değer Referans koşul değeri Amaç= doğal biotanın çeşitlilik göstermesi nedeniyle çeşitlilik gösteren türe özgü referans değerlerini belirlemektir Ekolojik Kalite oranı (EQR) ne için kullanılır? Biolojik kalitenin ölçülmesi ve biyolojik kalite unsurlarının kalite durumlarının belirlenmesi için kullanılır. 18

19 Akifer Yüzey suyu kütlesi 1 Yüzey suyu kütlesi 2 Yüzey suyu kütlesi 3 Kirlenmiş yer altı suyu kütlesi (örn. bir şehir altına) Yeraltı suyu kütlesi 1 Yer altı suyu kütlesi 2 Yer altı suyu kütlesi 3 iyi durum Yüzey suyu kütlesi 2 üzerindeki etki nedeniyle zayıf durum iyi durum Akifer jeolojik sınırları Yer altı suyu akım hattı 1. Yer altı suyu durumundaki değişiklik, akiferin ya da akiferlerin alt bölümlere ayrılması ihtiyacını belirtir. 2. Daha sonra nicel durumun sınıflandırmasını kolaylaştırmak için jeolojik ya da hidrolik sınırlar tarafından çizilen yer altı suyu kütleleri YER ALTI SUYU KÜTLELER İ N İ N BEL İ RLENMES İ 19

20 BASKILAR VE ETKİLER DPSIR Örneği olarak bu resim Avrupa Çevre Ajansı Sayfasından alıntıdır ve Meade (1996) tarafından yapılmıştır. D D P P S S S P S I bio-physical systembio-physical system R societal systemsocietal system Nehir Havzası YönetimiNehir Havzası Yönetimi

21 Sebep Nüfus artışı Baskı Atıksu deşarjı Durum Nutrientlerde artış Etki Alg ve bitki büyümesi Müdahale Deşarj kontrolü DPSIR analitik çerçevesine örnek Müdahale, bu rehberde tanımlanan baskılar ve etkilerin analizinde dikkate alınmamıştır) BASKILAR VE ETKİLER (Sebep, Baskı, Durum, Etki, Müdahale)

22 Baskıların Sebepleri YAYILI KAYNAK Kentsel drenaj (akış dahil) Tarımın yayılı olması Orman Diğer yayılı kaynaklar NOKTASAL KAYNAK Atık su Endüstri Madencilik Kirlenmiş arazi Tarım noktası Atık yönetimi Su ürünleri yetiştiriciliği BELİRLİ MADDELERİN KULLANILDIĞI FAALİYETLER İmalat, tüm endüstri /tarım sektörlerinden kaynaklanan kullanımlar ve emisyonlar SU ÇEKMEAkışta azalma YAPAY BESLEMEYeraltı suyu beslemesi MORFOLOJİK (BÖDSK çalışma grubunun rehberine de bakınız) Akış düzenlemesi Nehir yönetimi Geçiş suyu ve kıyı yönetimi Diğer morfolojik kaynaklar DİĞER ANTROPOJENİKÇeşitli

23 23 Yeraltı Suyu Hususu  SÇD (madde 2) kapsamında yer altı suyunun tanımı: Yer altı suyu doygunluk bölgesinde yer yüzeyinin altında ve yer ve alt toprakla doğrudan temas içerisindeki tüm sulardır.  SÇD’nin 5. Maddesi üye devletlerin şunları gerçekleştirmelerini istemektedir: Bir nehir havzası bölgesinin özelliklerinin analizi Nehir havzası bölgesinde insan etkinliğinin yüzey suları ve yer altı sularının durumu üzerine etkisinin bir incelemesi Nehir havzası bölgesinde su kullanımının ekonomik bir analizi SÇD’nin Ek II ve III’ünde ayrıntılar mevcut Karakterizasyonun her planlama döngüsünde tekrar edilmesi gereklidir  Yer altı suyunun değerlendirilmesi yüzey suyuna göre daha zordur; Göremezsiniz,hissedemezsiniz veya dokunamazsınız, koklayamazsınız, hangi yöne aktığını göremezsiniz, ne kadar olduğunu göremezsiniz; bu nedenle uzman görüşü yüzey suyunda olduğu gibi işe yaramaz. Yer altı suyuna genellikle daha az ilgi gösterilir Yer altı suyu genellikle ‘unutulur’ veya yanlış bir şekilde yorumlanır

24 Yeraltı suyu hedefleri 1. Kirleticilerin yer altı suyuna girişini engellemek veya kısıtlamak; 2. Yeraltı su kütlelerinin durumunun bozulmasını engellemek; 3. İyi yeraltı suyu durumuna ulaşmak (hem kimyasal hem nicel açıdan); 4. Her tür önemli ve sürekli yukarı trendi tersine çevirmek üzere önlemler uygulamak; 5. Korunan alanlar gerekliliklerini karşılamak.

25 25 Yeraltı Suyunda İyi Su Durumu İçin… Hedef 3a: iyi nicel durum Su çekimleri nicel durum için ‘baskılar’dır. Su çekimlerine izin verilir fakat uzun vadeli ortalama temelinde çekilen miktar < beslenen miktar olmalıdır. Yüzey suyu ve karasal ekosistemlere yeterli düzeyde yer altı suyu akışı olmalıdır. Hiçbir şekilde tuzlu su girişi olmamalıdır. Hedef 3b: iyi kimyasal durum Yüzey suyu için olandan farklıdır! Tanım:  Tuzlu su girişi yok (tekrar)  Yeraltı suyu kalite standartları karşılanmalı  nitrat < 50 mg/l;  münferit pestisitler< 0.1 µg/l; toplam: 0.5 µg/l;  Yer altı suyu direktifine bakınız!  Yüzey suyu ve karasal ekosistemler üzerinde olumsuz etki yok. Yer altı suyu direktifinde ‘insan kullanımı potansiyeli üzerine olumsuz etki olmaması’ şeklinde kapsamı genişletilmiştir  içme suyu, sulama vs.

26 26 Yeraltı Suyunda Eşik Değer Kullanımı Karakterizasyon raporunun hazırlanması sırasında YAS kütlelerini risk altına sokan ve hedefe ulaşmamızı engelleyecek olan maddeler için eşik değer belirlenir. Eşik değerler risk değerlendirmesine göre oluşturulmalıdır. İnsan kullanımı ve ekosistem korunması için oluşturulur. Sentetik maddeler için ülke genelinde tek bir eşik değer kullanılır. Aynı su kütlesinde bir madde için bir eşik değer belirlenir. Eğer doğal konsantrasyon eşik değerden fazla ise eşik değer doğal seviyeye çekilebilir.

27 İzleme İzleme SÇD’DE 3 şekilde yapılır: Gözetimsel İzleme (trend ve genel bakış) Operasyonel İzleme (spesifik parametreler, baskılar, etkiler) Araştırmacı izleme (neden ve çözüm) Sıklıkları duruma göre belirlenir.

28 Önlemler Programı ve Maliyet Etkinliği Çevresel hedeflere ulaşmak için Önlemler programı uygulanır. Önlemler Programı içerisinde yer alan eylemlerin maliyet etkinliği uygulamada önemlidir. Çevresel Maliyet (gereğinden fazla su çekimi çevrede kuraklığa ve ekstra maliyet gerektirecek çevresel zararlara sebep olur.) Kaynak Maliyeti (gereğinden fazla su çekimi su miktarında azalmalara neden olur ve gelecekte daha az su çekimi gerekir.)

29 Maliyetin Geri Dönüşümü Maliyetin Geri Dönüşüm Oranı; Kullanıcıların Ödediği Para X%100 Toplam maliyet için hesaplanan para Ör: Musluktan akan su için belediye kullanıcılardan su saatleri aracılığıyla aylık para topluyor ve belediye bu hizmet için de altyapı ve işletme harcamalarında bulunuyor (AAT, baraj, depolama tesisleri, boru hatları vs.) Ödenen ücret Oran = x%100 Belediye tarafından harcanan toplam ücret

30 Maliyete İlişkin… Maliyetin karşılanma oranı %100’e ne kadar yakın ise etkinlik o derece sağlanmış olur ve olması istenen de budur… SÇD bizden en az 3 adet su kullanıcı türü belirlenmesini istiyor: Evler Sanayi Tarım

31 Prague Metodu Ekonomiyi de içeren ve ekolojik açıdan önlemler listesinde belirlenen eylemlerin hangisinin uygulanabilir olduğunu belirlemek için kullanılan bir ekonomik analiz metodudur. Bu yöntem; MEP ve GEP’i belirlemek için kullanılır. IPA kapsamında yapılan Arıtma Tesisi Projelerinde kullanılmaktadır.

32 SÇD’ye Göre Muafiyet ve Derogasyon Muafiyet; bir hedefe ulaşılması için belirlenen zamanın aşılması durumunda istenir. (SÇD) Teknik uygunsuzluklar Orantısız maliyet Su kütlesinin doğal koşulları (geçici bozunma) Derogasyon; Ulaşılamayacak hedefin düşürülmesi anlamına gelir.(Diğer Direktiflerde kullanılıyor sık sık)

33 Halkın Katılımı ve Halka Danışma SÇD Madde 14 e göre ; üye devletler direktifin uygulanmasında özellike nehir havzası yönetimi planlarının hazırlanmasında, gözden geçirilmesinde ve güncelleştirilmesinde bütün ilgili tarafların aktif biçimde yeralmasını teşvik edeceklerdir.  Neden Katılımcılık? Sahiplenme Yetki Sürdürülebilirlik Önemlilik Etki Etkinlik Öğrenme

34 UYGULAYICI KARAR ALICI UZMAN KULLANICI Havzalarda paydaşların temsil edilerek alınacak kararlarda söz sahibi olacağı havza bazında yapılanma tamamlanmış olacaktır. HAVZADAKİ PAYDAŞ TÜRLERİ 34

35 AB Su Çerçeve Direktifi’nde (SÇD) Sınıraşan Sular ve Türkiye SÇD, AB’nin taraf olduğu uluslararası sözleşmeler çerçevesinde işbirliğine gidilmesini talep etmektedir. Bu sözleşmeler şunlardır: –Sınıraşan Suyolları ve Uluslararası Göllerin Korunması ve Kullanılması Sözleşmesi (Helsinki Sözleşmesi) –Sınıraşan Boyutta Çevresel Etki Değerlendirilmesi Sözleşmesi (Espoo Sözleşmesi) –Çevresel Konularda Bilgiye Erişim, Karar Alma Sürecine Halkın Katılımı ve Yargıya Başvuru Sözleşmesi (Aarhus Sözleşmesi) 35

36 Türkiye’nin 5 havzası sınır aşan/sınır oluşturan havza konumunda… Türkiye halihazırda bu üç sözleşmeye de taraf değil. AB’ye tam üyelikle birlikte değerlendirilecek. Türkiye’nin Havzaları ve Sınır Aşan Mevzuu… 36

37 İYİ TESPİT İYİ PLANLAMA DOĞRU EYLEM! SONUÇ OLARAK; TÜRKİYE’DE NHYP’lerin HAZIRLANMASI…

38 TEŞEKKÜRLER… 38


"Rahime POLAT Orman ve Su İşleri Uzmanı T.C. Orman ve Su İşleri Bakanlığı." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları