Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

KRONİK AĞRI YÖNETİMİ Doç. Dr. Serbülent Gökhan BEYAZ Anesteziyoloji ve Reanimasyon, Algoloji AD. 1.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "KRONİK AĞRI YÖNETİMİ Doç. Dr. Serbülent Gökhan BEYAZ Anesteziyoloji ve Reanimasyon, Algoloji AD. 1."— Sunum transkripti:

1 KRONİK AĞRI YÖNETİMİ Doç. Dr. Serbülent Gökhan BEYAZ Anesteziyoloji ve Reanimasyon, Algoloji AD. 1

2 “Ağrı vücudun herhangi bir yerinden kaynaklanan,organik bir nedene bağlı olan ya da olmayan, insanın geçmişteki deneyimleri ile de ilgili, duysal, afektif, hoş olmayan bir duyudur.” ( Uluslararası Ağrı Teşkilatı – İASP) 2

3 Her yıl kronik ağrıya bağlı olarak 700 milyon iş günü ve 60 milyar dolar zarar meydana geldiği tahmin edilmektedir! 3

4 Yokmu bir başka ilacın, gayri ey doktor yeter Altı aydan fazladır aldım gece gündüz eter Üsküdarlı Talat Bey 4

5 Tedavi edilmeyen AĞRI hastanın günlük aktivitesi, duygusal yaşamı, motivasyonu, aile ve yakınları ile etkileşimi ve GENEL YAŞAM KALİTESİ üzerine büyük etki yapmaktadır 5

6 Geçmişte sadece çeşitli hastalıkların bir bulgusu olarak kabul edilen ağrı ( özellikle kronik ağrı ) günümüzde artık başlı başına bir hastalık,bir sendrom olarak kabul edilmektedir. 6

7 7

8 KRONİK AĞRI Halsizlik,bitkinlik Uyku bozuklukları İştah azalması ve kilo kaybı Libido ve seksüel istek azalması Hareket kısıtlılığı İrritabilite artışı Psikomotor retardasyon Kabızlık gibi belirtilere neden olur 8

9 Ağrı Sınıflaması Zamana göre –Akut –Kronik Mekanizmalara göre –Nosiseptif ağrı –Nöropatik ağrı –Deaferentasyon ağrısı –Psikosomatik ağrı Kliniğine göre –Somatik –Sempatik –Visseral 9

10 AĞRI 10 İmmun sistem Kardiyovasküler sistem Solunum sistemi İskelet-kas sistemi GIS Sinir Sistemi Endoksin sistem Hematolojik sistem

11 AĞRI Her zaman kişiye özneldir Kişiden kişiye büyük farklılıklar taşır Öncelikle ve mutlaka hekimler tarafından gerçek olarak ele alınmalıdır 11

12 Ağrılı Hastaya Genel Yaklaşım Ağrının değerlendirilmesi şiddeti süresi tipi Azaltan ve arttıran faktörler Hastanın psikolojik durumu Daha önce uygulanmış tedaviler ve sonuçları 12

13 A (Ask) Ağrı düzenli olarak sorgulanmalı ve değerlendirilmeli B (Believe) Hasta ve yakınlarının ağrı ve kontrolü ile ilgili verdikleri bilgilere inanmalı C (Choose) Hasta ve ailesi için en uygun ağrı kontrolü yöntemi seçilmeli ve uygulanmalı D (Deliver) Girişimlerin uygun zamanda ve mantıksal olarak uygulanmalı E (Empower) Hasta ve yakınları tedavi sürecinin sürdürülmesinde yetkilendirilmelidir. 13

14 Ağrı skalaları, VAS, VNRS Vücut haritaları, termal Ağrı sorgu formları, McGill Ağrı Ölçüm Araçları 14

15 Ağrı tedavisinde kullanılan terimler Allodinia Analjezi Anestezi Hiperaljezi-Hipoaljezi Anestezi dolorosa Disestezi-Parestezi Nevralji Radikülopati

16 adım Ağrı Oluşum Süreci 2. İletim 3. Modulasyon 4. Algılama 1. Transdüksiyon 4 16

17 Noxious stimulus Transduksiyon Transmisyon Primer duyusal nöron Santral nöron Modulasyon Nosisepsion Ağrı 17

18 Efferent Sempatik lifler Afferent lifler Doku Transdüksiyon: Nosiseptiv kimyasal uyarı 5HT H BK PGE Travma 18

19 Lökotrienler Tromboksan A2 trombosit agregasyonu Vazodilatasyon Uterin kontraksiyon Ateş Ağrı PGI2PGE2PGF2 Prostaglandinler Vazodilatasyon Antiagregasyon Fospolipidler salınır Travma Araşidonik kaskat Siklo-oksijenaz 5-Lipoksijenaz ağrı reseptörü Transdüksiyon: Nosiseptif kimyasal uyarı 19

20 Ağrı Transmisyonu Arka Boynuz A- Delta C Ağrı Yüksek Beyin Merkezlerine İletilir Akut Ağrı Spinotalamik Traktüs Talamus ve Korteks Lokalizasyon ve ayırım Retikuler Formasyon & Periaquduktal Gri Madde (PAG) Motor, duyusal ve otonomik Yanıt Ağrının ayırımı ve lokalizasyonu bu seviyede olur Limbik Sistem & Korteks Desendan kontrol mekanizması noksiyoz stimulus yüksek beyin merkezlerine ulaştığında aktive merkezlerine ulaştığında aktive olur. Gelen stimulus çeşitli seviyelerde inhibe edilebilir ve endojen opioidler salıverilir 20

21 KORTEKS TALAMUS ORTA BEYİN çıkan spinotalamik yollar SPİNAL KORD inen (inhibitör) yollar Nosiseptörler Ağrı yolları 21

22 Algılama Ağrının algılanması; Ağrılı uyaranın ağrı bilgisi haline gelip bir süreç halinde merkezi sinir sistemi ile bütünleşmesine dayanır. Merkezi sinir sistemi sürekli olarak somatosensoriyal ve psikolojik verilerin değerlendirilmesini ve yeni bir bilgi haline getirilmesini sağlar. 22

23 Serebral korteksin bir çok bölgesi ağrının hissedilmesiyle ilgilidir En önemlilerinden biri, santral sulkusun arkasına yerleşmiş olan Primer Somatoduysal Korteks’tir. Primer somatosensoryal korteksin, ağrının kaynağı ve yoğunluğunun ayrımının tek sorumlusu olduğuna inanılmaktadır. Ağrıya karşı reaksiyonun oluşturulması da beynin görevlerindendir Görsel Duyu İşitme Motor Duyu Üst Zeka Primer somatosensoryal korteks Konuşma 23

24 Opioidler  2 agonistler LA Opioidler  2 agonistler LA NSAİİ 24

25 ANALJEZİK KULLANIM İLKELERİ 25

26 Baş ağrısı (derd-i ser) için analjezikler Darçın, kendir, kozalakçamı zamkı, sünbül, karanfil, papatya, menekşe yaprağı Baş ağrısı (derd-i ser) için aljezikler Hurma, fındık, kavun, tere, karabiber, kara zeytin, kereviz 26

27 Diş ağrısı tedavisi Üç yaşında kara öküzün gübresi bir kapta kaynatılır, diş üzerine konur Kulak ağrısı tedavisi Kamış şekeri, tarçın, susam yağı, keçi idrarı, koç idrarı birlikte kaynatılarak kulağa damlatılır Ünver AS Uygurlarda tebabet (8-14.yüzyıl) İstanbul

28 Analjezikler ile semptomatik ağrı tedavisinde hedef günlük yaşam kalitesini arttıracak şekilde (istirahatte, harekette, uykuda...) ağrısızlığı sağlamaktır 28

29 Analjezik seçimi ağrının şiddetine göre basamak prensibi doğrultusunda yapılmalıdır 29

30 30

31 31

32 32

33 33

34 analjezik seçimi ağrının şiddetine göre basamak prensibi doğrultusunda yapılmalıdır analjezik seçiminde ağrının nedeni ve niteliği dikkate alınmalıdır analjezik kullanımında öncelikle oral yol tercih edilmelidir analjezik dozu kişiye özgü olarak belirlenmelidir analjezikler düzenli zaman aralıkları ile ağrı başlamadan alınmalıdır yan etki profilaksisi ve tedavisi yapılmalıdır gereken olgularda adjuvan ilaçlar analjeziklere ek olarak kullanılır hasta ve hasta yakınının gereksiz korkuları dindirilmelidir 34 Analjezik kullanım ilkeleri

35 NSAİİ Bu gruptaki ilk ilaç salisilik asittir. Söğüt ağacından elde edilmiştir Salisilik asit kullanımı ile ilgili ilk yazı 1763 yılında Stone tarafından yazılmıştır yılında Felix Hoffman tarafından sentez edilmiştir Salisilik asitten sonraki ilk NSAİİ fenilbutazondur ve 1946 yılında sentez edilmiştir 35

36 Her yıl 6-10 milyar dolarlık NSAİİ satılmaktadır Buna bağlı yan etkileri önlemek yada tedavi etmek için kullanılan ilaçlar buna dahil değildir. 36

37 NSAİİ ENDİKASYONLARI Baş ağrıları Diş ağrıları Kas-iskelet sistemine bağlı ağrılar (bel ve boyun ağrıları,bursit,tendinit,epikondilit) Postoperatif / posttravmatik ağrılar Spor yaralanmalarına bağlı ağrılar Dismenore Osteoartrit, romatoid artrit, ankilozan spondilit, gut 37

38 NSAİİ – SINIFLAMASI (Kimyasal yapılarına göre) Salisilik asit türevleri Aspirin,salisilat,diflunisal... Paraamino fenoller Parasetamol = Asetaminofen Asetik asitler Etodolak,diklofenak,indometazin, sulindak... Propiyonik asitler İbuprofen,flurbiprofen,naproksen... Fenamik asitler Flufenamik asit,meklofenamik asit, mefenamik asit... Enolik asitler Pirazolonlar (dipiron,fenilbutazon...) Oksikamlar ( piroksikam,tenoksikam, meloksikam, lornoksikam...) Kinozolonlar Prokuazon Alkononlar Nabumeton Diğerleri Nimesulid 38

39 NSAİİ SINIFLAMASI (Plazma yarılanma ömürlerine göre) Kısa yarı ömürlüler Aspirin,parasetamol,etodolak,dipiron,ibuprofen,diklofenak, ketoprofen, fenoprofen,flufenamik asit,mefenamik asit,indometazin,ketorolak,tiaprofenik asit,tolmetin Orta yarı ömürlüler Naproksen,sulindak,diflunisal,azapropazon,fenbufen, nabutemon Uzun yarı ömürlüler Piroksikam,tenoksikam,oksaprozin 39

40 NSAİİ – ETKİ MEKANİZMALARI Çoğu NSAİİ etkisini prostanoidlerin (PGl ve Tx) sentezinde rol alan siklooksijenaz (COX) enzimini inhibe ederek gösterir Prostaglandinler : hiperaljezik ağrı medyatörleridir ve sinir uçlarının aljezik etkenlere karşı duyarlılığını arttırırlar 40

41 NSAİİ’lar (non-opioidler, periferik analjezikler) Değişik düzeylerde analjezik,antipiretik ve antienflamatuar özellikleri vardır Bazıları daha çok analjezik, bazıları anti- enflamatuar,bazıları da hem analjezik hem de antienflamatuar olarak yeğlenir Çoğunlukla düşük dozlarda analjezik- antipiretik,yüksek dozlarda ise antienflamatuar özellikler gösterirler 41

42 COX İNHİBİSYONU Kullanılagelen NSAİİ’lar değişik düzeylerde olmak üzere COX enziminin 2 izoformunu da (COX 1 ve COX 2) inhibe eder COX 1 : hücre/dokularda yapısal olarak bulunur ve homeostasisi sağlayan prostanoidlerin sentezinden sorumludur COX 2 : enflamatuar hücrelerde bulunur ve enflamasyonla indüklenebilir, patofizyolojik olaylardan sorumlu prostanoidlerin sentezini sağlar 42

43 ANTİPİRETİK ETKİLER Pirojen sitokinler (İL-1,TNF-alfa) ile hipotalamik termoregülatuar merkezde (preoptik alan) salınan ve ısıyı arttıran PGl sentezinin inhibisyonu Vazodilatasyon Terleme (yüksek dozda) 43

44 ANTİENFLAMATUAR ETKİLER COX enziminin inhibisyonu ile proenflamatuar PGl sentezinin inhibisyonu Lökosit aktivasyonunun inhibisyonu 44

45 NSAİİ FARMAKOKİNETİĞİ GİS’ten iyi emilim KC’de ilk geçiş metabolizması yok/çok az Yüksek oranda albümine bağlanma Çoğunda düşük dağılım hacmi Bazılarında sinoviyal sıvıda toplanma özelliğine sahiptir Bazılarının R ve S olmak üzere 2 enantiomeri vardır Böbrek yetmezliğinde ekskresyonları azalır ve dikkatli kullanılmaları gerekir 45

46 NSAİİ ORTAK YAN ETKİLERİ ABD de yapılan araştırmalara göre artrit nedeniyle tedavi olan hastalarda NSAİİ lara bağlı komplikasyonların tedavi gideri artrit tedavi giderinin %45 ine ulaşmaktadır 46

47 Gastrointestinal NSAİİ kullananların %15 inde dispeptik şikayetler görülüyor En fazla tartışılan sorun (%72) GIS sorunlarıdır 47

48 12 haftanın üzerinde kullananların %2-5’ i bu yüzden tedaviyi bırakıyor. Gastroent clin North Am 1996 Uzun süreli kullananlarda %15-30 gastrik ülser, bunların %1-4 kanama, perforasyon. Ann İntern Med kişi hastaneye yatırılıyor ü ölüyor Anesth Analg 2003 Romatoid artritlilerde NSAİİ bağlı hasta yatırılmış, 2600 ölüm J Rheumatol

49 Mukus ve bikarbonat sekresyonunu azaltır Kan akımını azaltır Epitelyal hücre değişim ve tamirini azaltır Mukozal immunosit fonksiyonunu bozar 49

50 60 yaş üzeri Peptik ülser hikayesi Steroid kullanımı Alkol kullanımı Birden fazla NSAİİ kullanımı İlk 3 ay NSAİİ kullananlarda gastropati risk faktörleri 50

51 Korunma Antasidler (?) Simetidin, ranitidin, nizatidin Proton pompa inhibitörleri PGE1 analoğu Sukralfat 51

52 Sukralfat Ülser tabanında proteinli bir kompleks oluşturur yeni erezyonlardan korur Gastrik mukozada prostaglandin sentezini artırır Gastrik mukus sekresyonunu prostaglandinden bağımsız bir mekanizmayla artırır Jel formunun NSAİİ etkisinden koruyucu etkisi bildirilmiş Am J Gastroenterol

53 Misoprotol Sentetetik PGE1 analoğu %50 diare Pahalı 53

54 İDEAL NSAİİ Hızlı etkili Güçlü analjezik etkili Her yoldan uygulanabilen Uzun etkili Kümülasyon ve toksikasyon oluşturmayan Yan etkileri olmayan ya da minimal olan Ucuz 54

55 İYİ NSAİİ Hızlı etkili Güçlü analjezik etkili Uygulama alternatifleri olan Yan etkileri (özellikle GİS) az olan Ucuz (göreceli) 55

56 OPİOİDLER

57 Opioidler Neden Yetersiz Kullanılıyor? Opioid tedavisi konusunda bilgi eksikliği Hastanın değerlendirilmesinde eksiklikler Risklerin abartılması Yan etkilerin abartılması Bağımlılık riskinin abartılması Yasal zorluklar 57

58 Hekim Opiofobisi Morfin ölmek üzere olan hastalara verilir Ölümü çabuklaştırır Etkisizdir Solunum depresyonuna yol açar İstenmeyen yan etkileri çoktur Tolerans, fiziksel bağımlılık, psikolojik bağımlılık yapar 58

59 Hasta Opiofobisi Morfin verildiğine göre yakında öleceğim Ağrı daha da artarsa verilecek ilaç kalmadı Morfin bağımlısı olacağım Morfine allerjim var Ağrım morfine yanıt vermiyor Morfin alamıyorum 59

60 Opioidlerin Sistemik Etkileri Analjezi Bulantı-kusma Sedasyon, şuur bulanıklığı Solunum depresyonu Öksürük refleksi supresyonu Pupilla kontstrüksiyonu Pruritus Üriner retansiyon Analjezi Gastro-intestinal sistem motilitesinde azalma Koledok kanalı basıncında artma Opioidlerin MSS Etkileri Opioidlerin Periferik Etkileri 60

61 Opioidlere Bağlı Yan Etkiler Bulantı-kusma İdrar retansiyonu Kaşıntı Konstipasyon Solunum depresyonu MSS etkileri 61

62 62

63 63

64 64

65 65

66 66

67 67

68 68

69 69

70 70

71 71

72 72

73 73

74 74

75 75

76 76

77 77

78 78

79 79

80 Minimal invaziv ağrı tedavileri 1- Epidural steroid enjeksiyonları (Transforaminal ve interlaminar) 2- Epidural Lizis 3- Epiduroskopi 4- Spinal kord stimülasyonu 5- IDET 6- Laser Diskektomi 7- Kemonukleozis

81 Epidural enjeksiyonlar Sıklıkla LA+KS solusyonları Radiküler semptomların tedavisinde İnterlaminer (ortahat veya paramedian) ve transforaminal yaklaşım ile seçilen spinal segmente göre servikal, torakal ve lumbar seviyelerde uygulanırlar. Sakral sinirler için kaudal epidural steroid enjeksiyonu yaklaşımı kullanılır.

82 Nöroplasti (Epidural Lizis) 82

83 Epidural lizis endikasyonlari: · Radikülopati · Dejeneratif hastaliklar · Vertebral fraktürler · Vertebra metastazlari · Postlaminektomi sendromu · Disk hernisi (operasyon endikasyonu olmayan) · Faset eklem sendromu · Spinal stenoz 83

84 Nöroplasti (Epidural Lizis) Epiduragrafi (noel ağacı) 84

85 Epidural Lizis Uygulaması: Epidural bölgeye yerleştirilen özel bir kateterden 3 gün süreyle 5 ml %10 hipertonik salin ile epidural bölgedeki yapışıklıkların lizisine yönelik girişim uygulanır. Hipertonik salin enjeksiyonundan 30 dakika önce enjeksiyon sırasında oluşacak şiddetli ağrının önlenebilmesi için 6 ml %0.25'lik bupivakain enjekte edilir. Bu uygulamada kateter floroskopi kontrolü altında radyoopak madde ile yapışıklık saptanan alanlara yerleştirilir. 85

86 Epiduroskopi

87 Epiduroskop

88

89

90 Normal epidural yağ dokusu

91 Epidural fibröz dokular

92 Spinal Kord Stimülasyonu Kronik non malign ağrılarda kullanılır. Medikal ve diğer invaziv tedavilere cevap vermeyen durumlarda kullanılır. Ağrının kaynağına göre uygun seviyelere elektrod yerleştirilmesi sonucunda ağrı inhibitör yollarının aktive edilmesidir. Pahalı bir yöntemdir. Perkutan ve cerrahi yöntem olarak uygulanabilir.

93 SCS elektrodları

94 SCS jeneratörleri

95 Diskojenik ağrı ve disk lezyonu Diskojenik ağrı, intervertebral diskten kaynaklanan ve semptom veren diskin normal yapısı ve biyokimyasal bütünlüğünün bozulmasına bağlı olan ağrı olarak tanımlanmaktadır. İlk olarak intradiskal steroid uygulanmıştır. Intradiskal RF de seçenektir. Diskin anulusu içine gönderilen katetere benzer elektrotlarla uygulanan IDET geliştirilmiştir. Diskin içinin ısıtılması global bir ısınma yaratmamaktadır. Diskte tam bir tahribat meydana gelmemektedir. 95

96 Disk Hernisi

97 İntradiskal girişimler Nükleoplasti: Bu işlemde hastanın fıtıklaşan diskine elektrot aracılığıyla girilir. Disk içine özel bir akım gönderilerek disk basıncının düşmesi ve fıtığın gerilemesi sağlanır. 97

98 IDET iğne ve elektrodu

99

100 IDET iğnesinin girişi

101 IDET iğnesinin son pozisyonu

102 Laser Diskektomi Potansiyel etkisinin ilk ve en uygun nedeni nukleer materyali vaporize ederek intradiskal basıncın azalmasıdır Disk içi büzüşüp, küçülerek spinal kanala bası ortadan kalkar

103 Laser diskektomi KTP 532 side firing Diode straight firing Nd:YAG 1064 straight firing Nd:YAG 1320 straight firing Ho:YAG 2100 side firing Ho:YAG 2100 straight firing

104

105 Kemonükleozis Kemopapain papaya bitkisinin suyundan elde edilen nonspesifik bir proteoglikandır. Kemopapainin nonspesifik etkisi ciddi nörolojik komplikasyonlarla sonuçlanan narin mikrovasküler dokuları parçalar ve bundan dolayı omurganın yalnış yerlerine enjekte edilirse çok tehlikeli olur. Kuzey Amerika nüfusunun %3’ ü papaya enzimine duyarlıdır

106 Potensiyel katostrafik komplikasyonları paralizi ve fatal sistemik anafilaktik reaksiyondur. Kemopapainli Kemonukleozis sonuçları cerrahi olarak alınan disk eksizyonu kadar kötü olarak etkilemez. Kemonükleozis

107

108 Girişimsel Ağrı Yöntemleri Muayene için +90 (507)

109 Ağrısız günler dilerim….


"KRONİK AĞRI YÖNETİMİ Doç. Dr. Serbülent Gökhan BEYAZ Anesteziyoloji ve Reanimasyon, Algoloji AD. 1." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları