Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Fizyolojik PSİKOLOJİ Konu: Beyin Kimyası Doç. Dr. Şenol Beşoluk.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Fizyolojik PSİKOLOJİ Konu: Beyin Kimyası Doç. Dr. Şenol Beşoluk."— Sunum transkripti:

1 Fizyolojik PSİKOLOJİ Konu: Beyin Kimyası Doç. Dr. Şenol Beşoluk

2 Nörotransmitterler

3 Nörotransmitter Nörotransmitter adı verilen kimyasal bilgi aktarıcılar, reseptörler aracılığı ile sinaptik iyon akışında değişiklik oluşturarak bilgiyi elektrik akımına dönüştürürler

4 Sinaptik geçiş

5 Aksodendritik Sinaps Aksosomatik Sinaps Aksoaksonik Sinaps

6

7 Sinaps sonrası

8 Ca++ Change in Gene Expression Receptor CREB BDNF Adaptations in neural function PKA / protein kinases cAMP / Second Messengers Adenyl cyclase Gs Target Genes Ca dependent kinases Ion Channels Ref: Nestler, Eric - Molecular Biology of Addiction. Am J of Addictions 10: , 2001 Sinaps sonrası olaylar

9

10 Asetilkolin (ACh) Dopamin Serotonin Adrenalin Noradrenalin (Norepinefrin) Stres Hormonu (CRF) Gamma Aminobütirik Asit (GABA) Glutamat Glisin Substans P Histamine ATP Opioidler NO ve CO

11 Yolaklar Aynı türden nöronsmitter taşıyan nöronlar, birbirleriyle bağlantı kurarak, bilgi işlemede özelleşmiş ağlar kurarlar Her bir nörotransmitter yolağı bazı beyin bölgeleri arasında bağlantı oluşturarak özgün işlevler gerçekleştirir

12 NT yolları

13

14 NOREPINEPHRINEDOPAMINE SEROTONIN ATTENTION MOTIVATION PLEASURE REWARD ALERTNESS ENERGY OBSESSIONS AND COMPULSIONS MOOD ANXIETY Stahl. Essential Psychopharmacology Clinical correlates of neurotransmitter regulation of mood, cognition, and behavior

15 Asetilkolin: Merkezi sinir sistemi ve parasempatik sinir sisteminde yer alır Asetilkolin, Alzheimer ve Parkinson hastalıklarının teşhis ve tedavisinde kullanılmaktadır. Merkezi sinir sisteminde asetilkolin salgılayan nöronların aşırı aktivitesi sonucu Parkinson hastalığı gelişir.

16 Asetilkolin (Ach): Alzheimer’da çok yararlı olan bazı ilaçlar beyinde asetilkolin miktarını arttıran ilaçlardır. Asetilkolin miktarının aşırı artmasının Parkinson ile, azalmasının ise Alzheimer ile ilişkili olduğu belirlenmiştir. Asetilkolinin öğrenme ve hafıza ile ilişkisi bulunur ve beyinde asetilkolin içeren nöronlar mevcuttur. Ach salgılanmasının uyanıklık sırasında arttığı bilinmektedir.

17 DOPAMİN İşlevleri İşlevleri Haz ve ödül sistemi Haz ve ödül sistemi Pekiştirme Pekiştirme Motivasyon, güdülenme Motivasyon, güdülenme Öğrenme Öğrenme Dikkat Dikkat İşlem belleği İşlem belleği Eylem seçiciliği Eylem seçiciliği Yenilik arayışı Yenilik arayışı Motor beceri kazanma Motor beceri kazanma Yetersizliği Yetersizliği Haz almada yetersizlik Haz almada yetersizlik Motivasyon azlığı Motivasyon azlığı Apati Apati Dikkatte azalma Dikkatte azalma Bilişsel yavaşlama Bilişsel yavaşlama Fazlalığı Fazlalığı Psikozun alevlenmesi Psikozun alevlenmesi Psikomotor aktivasyon Psikomotor aktivasyon

18 Dopamin Beyinde, dopamin reseptörlerini aktive ederek nörotransmitter olarak görev yapar Dopamin, ayrıca, hipotalamus da salgılanır ve kana karışarak nörohormon görevi yapar Parkinson hastalarında, beyindeki dopamin miktarını artırmak için, dopamin sentezinde öncü molekül görevi üstlenebilen L-Dopa molekülü kullanılır, zira L-DOPA kan-beyin bariyerini aşabililir.

19 Dopamin Dopamin aynı zamanda duygusal cevabı ve hafızayı da kapsayan beynin limbik sistemine etki eden yollarda da bulunur. Dopaminin öğrenme ile ilgili rolü “Dikkat Eksikliği, Hiperaktivite Bozukluğu” ( DEHB ) hastalığı olan çocuk ve erişkinlerde dikkat çekmektedir Yapılan araştırmalar dikkatini toplayamayan, kafa yoran şeylerden sıkılan, aceleci, sabırsız, çok konuşan, unutkan, dağınık, sık eşya kaybeden, kıpır kıpır yerinde duramayan kişilerde beynin ön bölgesinde dopaminin az salgılandığı belirlenmiştir

20 Dopamin Dopaminin öğrenmenin dikkatle ilgili sürecindeki rolü ve kısa bellek için değeri araştırmacıların dikkatini çekmektedir Dopaminin eksikliği parkinson, fazlalığı ise tourettes sendromu sebebi olarak görülür Tourette sendromu; motor ve vokal tiklerle kendini gösteren kalıtsal, nörolojik bir hareket hastalığıdır. Tipik tikler arasında göz kırpma, kol sallama, tekme atma, omuz silkme, öksürme, boğaz temizleme, koklama, homurdanma, havlama, başkalarının söylediğini tekrarlama (ekolali), vb. sayılabilir. Birçok vakada kişi kaba, çirkin şeyler söyleme dürtüsüne karşı koyamaz (coprolali).

21 Serotonin (5-HT) Olgunlaşma, akılcı davranış Olgunlaşma, akılcı davranış Ağrı algısı Ağrı algısı Uyku-uyanıklık Uyku-uyanıklık Cinsel etkinlik Cinsel etkinlik Stres tepkileri Stres tepkileri Ön pitüiter hormonların düzenlenmesi Ön pitüiter hormonların düzenlenmesi İştah düzenlenmesi İştah düzenlenmesi Beden ısısı düzenlenmesi Beden ısısı düzenlenmesi

22 Serotonin Serotonin,beyinde serotonin kimyasalı salındığında kan damarları kasılarak daralır; serotonin düzeyi düştükçe genişler. Migren atağından önce vücuttaki serotonin düzeyi yüksek olmakta, atak geçtikten sonra da düşmektedir. Açlık, yorgunluk, stres, yemek, ışık ve ilaçlar gibi faktörlerin tamamı insan vücudundaki serotonin düzeyini etkilemektedir. Stres ve düşük kan şekeri serotonin düzeyini düşürür Serotonin mutlu olma ile de ilişkilendirilir

23 Adrenalin Kan şekerini, kalp atım ve solunum hızını artırır Dikkati ve algılama hızını artırır

24 Noradrenalin (NA) İşlevleri İşlevleri Farkındalık/ Uyanıklılık Farkındalık/ Uyanıklılık Enerji Enerji Dikkat, konsantrasyon Dikkat, konsantrasyon Alarm sistemi Alarm sistemi Stres tepkileri Stres tepkileri Yetersizliği Yetersizliği Letarji Letarji Uyanıklıkta azalma Uyanıklıkta azalma Dikkat azlığı Dikkat azlığı Konsantrasyon ve anımsama sorunları Konsantrasyon ve anımsama sorunları Bilgi işlemede yavaşlama Bilgi işlemede yavaşlama Çökkün duygudurum Çökkün duygudurum Psikomotor yavaşlama Psikomotor yavaşlama Halsizlik Halsizlik Fazlalığı Fazlalığı Tremor Tremor Taşikardi Taşikardi

25 Noradrenalin (Norepinefrin) Kan damarlarının kasılmasını ve kan basıncının yükselmesini sağlayan hormondur. Katekolamin olarak bilinen noradrenalin, adrenalin ve dopaminin hepsi tirozin aminoasidinden oluşurlar. Otonom nöronlar ve böbrek üstü bezinden salınırlar. Beyinde noradrenalin salgılayan noradrenerjik, adrenalin salgılayan adrenerjik ve dopamin salgılayan dopaminerjik nöronlar vardır. Beyinde, noradrenalin muhtemelen ruhsal durum, öğrenme reaksiyonları ve ödül sinyal sistemlerinin temelindeki mekanizmalardan sorumludur.

26 Gamma Aminobütirik Asit (GABA) Gamma Aminobütirik asit (GABA) engelleyici nörotransmitter olarak sinir sisteminde aktif rol oynayan kimyasal bir maddedir. Etkisinin blokajı konvülsiyonlara yol açar. Özellikle çocukluk dönemindeki epilepsilerle ilgili olabilir. Konvülsiyon en basit olarak anormal sinir hücresi boşalımı ile ortaya çıkan tablo olarak tanımlanabilir. Havale,nöbet, iktus, atak, spell çoğu zaman birbiri yerine kullanılan ve bu anormal nörolojik durumu tanımlayan terimlerdir

27 Ödül: Dopamin Zamanlama: Serotonin Eylem: Noradrenalin Öğrenme: Asetilkolin Ç evre Deneyim Nörotransmitter-Davranış

28 Nöropeptidler Nörotensin Nörotensin Glukagon Glukagon Oksitosin Oksitosin Prolaktin Prolaktin Tirotropin Tirotropin Angiotensin II Angiotensin II Galanin Galanin Nöropeptid Y Nöropeptid Y Tirotropin-releasing hormone Tirotropin-releasing hormone Gonadotropin-releasing hormone Gonadotropin-releasing hormone Growth hormone-releasing hormone Growth hormone-releasing hormone Luteinizing hormone Luteinizing hormone Vasoactive intestinal peptide Vasoactive intestinal peptide Uyku peptidleri Uyku peptidleri Bradikinin Bradikinin Beta-endorfin Beta-endorfin Bombesin Bombesin Kalsitonin Kalsitonin Kolesistokinin Kolesistokinin Enkefalin Enkefalin Dinorfin Dinorfin İnsulin İnsulin Gastrin Gastrin Substance P Substance P Motilin Motilin Vazopressin Vazopressin Sekretin Sekretin Somatostatin Somatostatin

29 Nöropeptidlerin özellikleri Tek başlarına etkili değildirler, nörotransmitterlerle birlikte yer alarak onların salınımını düzenlerler, birlikte salınabilirler. Tek başlarına etkili değildirler, nörotransmitterlerle birlikte yer alarak onların salınımını düzenlerler, birlikte salınabilirler. Ekzositozla büyük sekretuvar vezikül membranından salınırlar. Ekzositozla büyük sekretuvar vezikül membranından salınırlar. Postsinaptik hücre membranında bunlara ilişkin reseptorler de yer alır. Postsinaptik hücre membranında bunlara ilişkin reseptorler de yer alır. Geri alınmazlar, bir kez kullanılırlar. Geri alınmazlar, bir kez kullanılırlar.

30 Nöropeptidlerin işlevleri Duyusal algıyı ve duyguları module eder. Duyusal algıyı ve duyguları module eder. Ağrının algılanmasını sağlar. Ağrının algılanmasını sağlar. Stres tepkilerini düzenler. Stres tepkilerini düzenler. Beden ısısı, sirkadiyen ritmi, iştahı düzenler. Beden ısısı, sirkadiyen ritmi, iştahı düzenler.

31 Stres Hormonu (CRF veya CRH) Stres hormonu (CRF ) beyinde öğrenme mekanizmasını olağanüstü etkilemektedir. Hipofiz bezinin salgıladığı bu hormon öğrenme ile ilgili beyin bölgelerine amigdale, hipokampus ve lokuserules da uyarılma yapar. Az miktarda stres hormonu zihni açar, dikkati arttırır, öğrenmeyi hızlandırır. Aşırı salgılanması bedeni gerçekle ilgili olmayan aşırı tepkili ve alarm durumuna iter ve Posttasamatik stres bozukluğu (PTSB ) denilen bir hastalık ortaya çıkar. Bu hastalıkta korku, kaygı, aşırı ihtiyat, irkilme, eskileri yaşama, duygusal uyuşukluk, zevk alamama, başkalarının hissettiği ile ilgilenmeme gibi belirtileri vardır.

32

33 korteks Hedef hücreler medulla böbrek Kortizol ACTH CRH Böbreküstü bezleri Hipotalamus Ön hipofiz

34

35 Tiroit Hormonları Özellikle bebeklerde ve çocuklarda zeka gelişimi için gerekli Yetişkinlerde zihinsel aktivite açısından önemli Metabolizma hızını artırır

36 Hipotalamu s Önhipofiz bezi Troid bezi

37 Melatonin Melatonin hormonu epifiz bezinden salgılanır ve vücud metabolizmasının yavaşlatılarak uyku hazırlığını düzenler. Kortizol ise ışık uyarısı ile salgısı artırılarak metabolizmanın hızlanmasını sağlar. Melatonin ve Kortizol zıt etki göstererek uyku- uyanıklık döngüsünü düzenler ki bu durum zihin akativitelerinin düzenlenmesi ve öğrenme açısından oldukca önemlidir.

38 Histami n LOKAL KİMYASAL ARACILAR Histidin Morfin Protaglandin E Endorfinler


"Fizyolojik PSİKOLOJİ Konu: Beyin Kimyası Doç. Dr. Şenol Beşoluk." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları