Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

OSTEOPOROZDA RİSK FAKTÖRLERİ Prof. Dr. Şansın Tüzün İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon ABD.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "OSTEOPOROZDA RİSK FAKTÖRLERİ Prof. Dr. Şansın Tüzün İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon ABD."— Sunum transkripti:

1 OSTEOPOROZDA RİSK FAKTÖRLERİ Prof. Dr. Şansın Tüzün İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon ABD

2 1.6 milyon kalça kırığı, milyon kalça kırığı, bin kalça kırığı, 2012 Cooper C, Campion G, Melton LJ. Hip fractures in the elderly:a worldwide projection Osteoporosis Int 1992;2:285-9

3 Cooper C, Campion G, Melton LJ. Hip fractures in the elderly: a worldwide projection Osteoporosis Int 1992;2: % 25 %

4 4 Baz: DXA Çekimine Katılanlar n= Osteoporoz Prevalansı

5 n: 1.029n: 942 > >: İstatistiki Anlamlı Fark Var Osteoporoz Prevalansı / Cinsiyet

6 n: 1.055n: 916 < <: İstatistiki Anlamlı Fark Var Osteoporoz Prevalansı / Yaş Aralığı

7 Ülke KadınErkek Sweden Denmark US15.86 Canada145.2 UK Finland France Spain Portugal Turkey* China (Hong Kong) Mexico a Hungary Poland b China Turkey11.8 Tuzun S, Eskiyurt N, Akarirmak U, Saridogan M, Senocak M, Johansson H, Kanis JA; Turkish Osteoporosis Society.Incidence of hip fracture and prevalence of osteoporosis in Turkey: the FRACTURK study. Osteoporos Int. 2012;23:949-55

8 Ten year probability of hip fracture in women DenmarkSwedenTaiwanAustriaMaltaBelgium S'pore Chinese Switzerland S'pore Indian S KoreaItalyUK Argentina US Caucasian Hungary Hong Kong GermanyFinlandCanadaRomaniaMexico Netherlands TurkeyFrance New Zealand PolandJapanJordanSpainAustralia Colombia Lebanon US Black China Philippines Tunisia (http://www.shef.ac.uk.FRAX) Women aged 65 years, prior fracture, T-score -2.5 SD Probability (%) Turkey

9 Osteoporozda Değiştirilemeyen Risk Faktörleri Yaş Cinsiyet Irk Osteoporotik kırık öyküsü Ailede kalça kırığı öyküsü Hormonal nedenler (Erken menopoz) Hastalıklar (RA, çölyak vb)

10 Osteoporozda Değiştirilebilir Risk Faktörleri Yetersiz beslenme Sedanter yaşam Düşük beden kitle indeksi Sigara Alkol İlaç kullanımı

11 Osteoporozda klinik risk faktörlerini değerlendirmek için hangi yöntemi tercih edersiniz? - FRAX Aracını kullanırım - Önemli gördüğüm birkaç risk faktörünü sorgularım

12 GÖRECE RİSK MUTLAK RİSK FRAX

13

14

15

16 FRAX hesaplanmasında kullanılan risk faktörleri Yaş Cinsiyet Düşük BKİ Geçirilmiş kırık Ailede kalça kırığı öyküsü Sigara kullanımı Glukokortikoid kullanımı Romatoid Artrit Sekonder osteoporoz Aşırı alkol kullanımı Femur boynu T- skoru Kanis JA et al, Bone, 2002;30: Kanis JA et al, Osteoporos Int, 2005;16:

17 Sekonder osteoporoz Tip 1 DM Osteogenezis imperfekta Hipertiroidizm Hipogonadizm Prematür menopoz(<45 yaş) Kronik malnutrisyon Malabsorbsiyon Kronik KC hastalıkları

18 BKİ BKİ cinsiyetten bağımsız, yaşla değişiyor Kaşektik yaşlılar! Beslenme yetersizliği (protein ve D vitamini) Trokanter üzerindeki destek etkisinin azalması

19 BKİ’nin Kırıklara Etkisi BKİ kemik mineral yoğunluğunun kırık riski belirlemedeki etkisini arttırmak için kullanılabilir Eşik değer 20 kg/m² KMY olmadığında kullanılabilir, kalça kırıkları için anlamlı

20 Johansson H et al. A Meta ‐ Analysis of the Association of Fracture Risk and Body Mass Index in Women. J Bone Miner Res. (2014) 55 yaş üzeri obez ve obez olmayan kadın

21 Geçirilmiş Kırık Etkisi cinsiyetten bağımsız ancak yaşla değişiyor 60’lı yaşlara kadar en yüksek etki Her yıl % 3 azalıyor Özellikle vertebral kırıklarda etkisi belirgin (çoklu vertebra kırıkları) Geçirilmiş kırığı olan ve KMY si yüksek kişiler, aynı yaşta ancak kırığı olmayanlara göre tedavide önceliklidirler

22 Ailede Kırık Öyküsü Ailede kırık öyküsü orta derecede risk faktörü Yaşa ve cinsiyete göre değişimi anlamlı değil KMY’ den büyük ölçüde bağımsız

23 Alkol Alkolün kırık riskiyle KMY’den bağımsız ancak doza bağımlı bir ilişkisi var; Osteoblastlar üzerine direk toksik etkilidir Kalsitoninin endojen sekresyonunu arttırır Beslenme bozukluğu (kalsiyum, D vitamini ve protein) Denge bozukluğu ve düşmelere neden olur

24 Alkol Eşik Değer 3 birim ve üzeri 1 birim alkol 10 ml saf alkollü içecekteki aktif kimyasal madde olan yaklaşık 8-10 gr etanole eşdeğerdir Standart bir bira bardağı (285 ml) Orta büyüklükte bir kadeh şarap (120 ml)

25 Sigara Önemli bir risk faktörü (RR=1.25; %95 CI = ) KMY ile değerlendirildiğinde (RR=1.13) En yüksek etki kalça kırıkları üzerine (RR= 1.84 ;%95 CI= ) Erkeklerde daha etkin (kalça dışı tüm osteoporotik kırıklarda) Kalça dışı osteoporotik kırıklarda sigaranın etkisi yaşla artıyor (>70 yaş) Düşük KMY sigara ile ilgili kırıkların % 23’ ünden sorumlu

26 Sigara Yaşam boyu vertebral kırık riskini kadınlarda %13, erkeklerde %32 arttırır Yaşam boyu kalça kırığı riskini kadınlarda %31, erkeklerde %40 arttırır Postmenopozal kadınlarda her 8 kalça kırığından biri sigaraya atfedilebilir

27 Sigara-kırık riski Kemik Hücrelerine Direkt Etkisi Nikotin osteoblastlarda TNF-α sekresyonunu arttırarak osteoblastik kemik oluşumunu azaltıp osteoklastik kemik rezorbsiyonu arttırır TNF-α, RANK/RANKL/OPG sistemi üzerinden osteoklast formasyonunu arttırır Abrahamsen B. Et al. A review of lifestyle, smoking and other modifiable risk factors for osteoporotic fractures. Bonekey Rep. (2014)

28 Sigara-kırık riski Kemik Hücrelerine İndirekt Etkisi Kortizol düzeyini arttırır Östrojen düzeyini azaltır Bağırsaktan Ca emilimini azaltır İçeriğindeki benzopiren ve tetraklorodibenzodioksin gibi toksik bileşenler osteoklast formasyonunu arttırır

29 Sigarayı Bırakınca? Sigaranın iskelet sistemi üzerine etkileri kısmen geri dönüşümlüdür Gözlemsel çalışmalar kalça kırığı riskinin erkeklerde sigarayı bıraktıktan 5 yıl sonra azaldığını gösterirken bu süre kadınlarda daha uzundur Sigara bırakıldığındaki KMY’nun hiç kullanmayanlarla hala kullananlar arasında bir değerde olması sigarayı bırakmanın yararlı etkisine işaret eder Abrahamsen B. Et al. A review of lifestyle, smoking and other modifiable risk factors for osteoporotic fractures. Bonekey Rep. (2014)

30 Glukokortikoidler Halen oral yolla glukokortikoid kullanıyorsa veya Günde 5 mg veya daha yüksek dozda prednizolonu (veya diğer glukokortikoidlerin eşdeğer dozlarını) 3 aydan daha uzun süreyle oral yolla kullanmışsa Etkisi doza bağımlı

31 Kanis JA, Johansson H, Oden A, McCloskey EV. Assessment of fracture risk. Eur J Radiol. 2009;71:392-7 Risk Faktörü KMY (-) RR %95CI KMY (+) RR %95 CI BKİ (kg/m²) 20 vs – BKİ (kg/m²) 30 vs Geçirilmiş kırık – Ailede kalça kırığı – Sigara – –2.02 Glukokortikoid – –3.15 Alkol – –2.42 RA –3.20

32 Probability of osteoporotic fracture* at age T-score None Prior fracture +Glucocorticoids +Family history Men Women US Caucasian, no CRF, BMI=24 *Hip, spine, humerus, forearm 10-year probability (%) FRAX ®

33 50 yaş ve üzeri postmenopozal kadınlarda ve erkeklerde kullanılabilir. Daha genç erişkinlerde ve çocuklarda kullanılamaz Altın standart olmamakla birlikte, bireysel mutlak riski belirleyebilmesi nedeniyle tedavi kararında etkili olabilecek faydalı bir araçtır Anahtar nokta yüksek kırık riski olan olguları düşük kırık riski olanlardan ayırt etmektir

34 FRAX Düşük kemik yoğunluğu olan hastalar? Gereksiz tedaviler?

35 52 yaşında kadın 2 yıldır menopoz Kalça Neck T Skor: -2 Kırık Riski ?

36

37

38 38 Tuzun S, Eskiyurt N, Akarirmak U, Saridogan M, Johansson H, McCloskey E, Kanis JA; Turkish Osteoporosis Society.The impact of a FRAX-based intervention threshold in Turkey: the FRAX-TURK study.Arch Osteoporos. 2012;7: FRAX Türkiye Verileri 10 year probability (%) of a major osteoporotic fracture

39

40

41 Beslenme Süt içmek ile osteoporotik kırıklar arasında bir ilişki gösterilememiş! 80 yaş üzerindeki bireylerde hafif bir anlamlılık bulunmuş! Olgu bulma stratejilerinde kullanılacak güçlü bir risk faktörü olarak saptanmamış! Kanis JA et al. A meta-analysis of milk intake and fracture risk: low utility for case finding. Osteoporos Int. 2005

42 Diyetle kalsiyum alımı <700 mg/gün olan kadınlarda kalça kırığı riski artıyor! Diyetle alınan kalsiyumun arttırılması kalça kırıklarını önlemiyor! BMJ 2011; 342:d1473 doi: /bmj.d1473

43 D vitamini D vitaminini < 20 ng/ml olması kırık riskini arttırır! D vitamini ve Ca takviyesinin osteoporotik kırık riskini azalttığı gösterilememiştir, fakat 10 m g D vitamini ve 400–800mg Ca kombinasyonu (<%20) kırık riskini azaltabilir Ca takviyesi günlük olarak verilirken D vitamini yağda çözündüğü için daha uzun aralıklarla verilebilir Ross AC. Et al. IOM Dietary Reference Intakes for Calcium and Vitamin D. The National Academies Press: Washington DC (2011)

44 Fiziksel aktivite Fiziksel aktivite kas kuvveti ve dengeyi arttırararak düşme ve fraktür riskini azaltabilir Fiziksel aktivitenin kalça kırığı riskini kadınlarda %38, erkeklerde %45 azalttığı bildirilmiş Moayyeri A (2008) The association between physical activity and osteoporotic fractures: a review of the evidence and implications for future research. Ann Epidemiol 18(11):827–835

45 Egzersiz Yürüyüş, Tai Chi dinamik, yük bindirici, düşük yoğunluklu egzersizler vertebra KMY üzerine etkili Koşu, sıçrama gibi dinamik, yük bindirici, yüksek yoğunluklu egzersizler kalça KMY üzerine etkili Howe TE et al. Exercise for preventing and treating osteoporosis in postmenopausal women. Cochrane Database Syst Rev (2011)

46 Kadınlara Özgü Risk Faktörleri Menarş yaşı ile osteoporoz arasında anlamlı bir ilişki yok! 30 yıldan daha kısa süre fertilitesi olanlarda ve 45 yaşından önce menopoza girenlerde KMY  Menarş yaşından bağımsız olarak yaşında menopoza girenlerde KMY  Sioka C et al. Age at menarche, age at menopause and duration of fertility as risk factors for osteoporosis. Climacteric ;13:63-71

47 Nulliparite ve kırık riski Hillier TA et al.Nulliparity and fracture risk in older women: the study of osteoporotic fractures J Bone Miner Res. 2003;18:893-9

48 En az bir doğum yapmış kadınlarda doğum yapmamış kadınlarla karşılaştırıldığında osteoporotik kırık riski %11, kalça kırığı riski %26 azalmıştır! Her canlı doğum kalça kırığı riskini %12 azaltır! Wang Q. et al. Parity and osteoporotic fracture risk in postmenopausal women:a dose response meta analysis of prospective studies. Osteoporos Int.(2015) Nulliparite ve kırık riski

49 İlaç Kullanımı Glukokortikoid Aromataz inhibitörleri PPI Tiroid ilaçları SSRI Antipsikotikler Antiepileptikler Loop diüretikler Heparin

50 Değiştirilebilir Risk Faktörleri Fiziksel aktivite yetersizliği i Sigara Kötü Beslenme Alkol Orta/aşırı kullanım İlaç Kullanımı. Düşük ağırlık -BMI<21 Düşük D vitamini düzeyi Kırık Riski BoneKEy Reports 3, Article number: 574 (2014) | doi: /bonekey & 2014 International Bone & Mineral Society

51


"OSTEOPOROZDA RİSK FAKTÖRLERİ Prof. Dr. Şansın Tüzün İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon ABD." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları