Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

2. DURUŞ(POSTÜR) ve HAREKET Duruş ve hareket ergonomide en önemli rolü oynar. İ şte ve günlük hayatta, duruşlar ve hareketler genellikle iş ve iş yeri.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "2. DURUŞ(POSTÜR) ve HAREKET Duruş ve hareket ergonomide en önemli rolü oynar. İ şte ve günlük hayatta, duruşlar ve hareketler genellikle iş ve iş yeri."— Sunum transkripti:

1 2. DURUŞ(POSTÜR) ve HAREKET Duruş ve hareket ergonomide en önemli rolü oynar. İ şte ve günlük hayatta, duruşlar ve hareketler genellikle iş ve iş yeri tara­fından belirlenir. Bir duruşu, bir hareketi yapmak ve kuvvet uygu­lamak vücut kasları, ligamentler (ba ğ dokuları) ve eklemleri kap­sar. Kaslar, bir duruşu ya da bir hareketi gerçekleştirmek için ge­rekli olan gücü sa ğ lar. Eklemler vücudun çeşitli kısımlarının rölatif hareketlerini mümkün kılarken Iigamentlerin yardımcı bir işlevi vardır. Kötü bir duruş ve hareket kaslarda, ligamentlerde ve eklem­lerde lokal mekanik gerginli ğ e sebep olur; bu da boyun, sırt, bilek ve kas-iskelet sisteminin di ğ er parçalarına ait şikayetlere neden olur. Bazı hareketler, kas ve eklemlere lokal mekanik gerginlik uygulamakla kalmaz, aynı zamanda kaslar, kalp ve akci ğ erlerin de enerji harcamasını gerektirir.

2 2.1 B İ YOMEKAN İ K, F İ ZYOLOJ İ K VE ANTROPOMETR İ K VER İ LER İ N KULLANILMASI Duruş ve hareket ergonomisiyle ilgili önemli birçok ilke biyomekanik, fizyoloji ve antropometri gibi bir dizi uzmanlık ala­nından türetilmiştir. 1.Biyomekanik Veriler 2.Fizyolojik Veriler 3.Antropometrik Veriler Biyomekanikte mekani ğ in fizik kuralları insan vücuduna uy­ gulanır. Bu yüzden bir duruş ya da hareket yaparken kas ve eklem­lerde oluşan lokal mekanik gerginli ğ i tahmin etmek mümkündür. Duruş ve hareket ergonomisi ile ilgili birkaç önemli biyomekanik ilke ileride özetlenmektedir.

3 Biyomekanik Veriler Daha sık kısa molalar vermek bir tek uzun mola vermekten daha iyidir Ani hareketler ve zorlamalar en üst düzeyde gerilim oluşturur Daimi kas eforu kullanma süresini sınırlayın Duruşları da hareketler gibi de ğ iştirin Eklemler nötr pozisyonda olmalıdır İ şinizi vücudunuza yakın tutun Öne e ğ ilmekten kaçının Bükülen vücut, sırtı zorlar Kas yorulmasını önleyin Şekil 2.1 Eller ile vücut arasındaki uzaklık arttıkça beldeki gerilim de artar. (10 N yaklaşık 1 kg kuvvettir.)

4 Biyomekanik Veriler Şekil 2.2 Daimi lokalize kas eforu süresi sınırlanmalıdır. Şekilde, herhangi bir daimi kas eforunun olası maksimum süresi (dakika cinsinden) ile kas eforu (maksimum kuvvetin yüzdesi olarak uygulanan kuvvet) arasın­ daki ilişki gösterilmektedir. Şekil 2.3 Daimi kas eforundan sonra yorulmuş (e ğ ri 1) veya kısmen yorulmuş olan (e ğ ri 2-4) kasların iyileşme e ğ rileri.

5 Fizyolojik Veriler Egzersiz fizyolojisinde, ölçümler, hareket sırasındaki kas efo­rundan dolayı ortaya çıkan kalp ve akci ğ erlerin enerji talebine göre yapılmaktadır. Sürekli lokalize kas eforu harcanmasından kaynaklanan yorgunlu ğ a ek olarak, fiziksel işleri uzun bir süre yapmak genel bir vücut yorgunlu ğ una sebep olabilir. Burada sınırlayıcı faktör, yapılan hareket ya da du­ruşlar için kalp ve akci ğ erlerin kaslara temin edebilece ğ i enerji miktarıdır. Bir işi yaparken enerji harcamasını sınırlayın A ğ ır işlerden sonra dinlenmek gerekir AktiviteHarcanan enerji Bir yük taşırken yürümek (30 kg, 4 km/sa)370 W Kısa aralıklarla yük kaldırmak (1 kg, saniyede 1)600 W Koşmak (10 km/sa)670 W Bisiklete binmek (20 km/sa)670 W Merdivenden çıkmak (30 derece, 1 km/sa)960 W

6 Antropometrik Veriler Antropometri insan vücudunun ölçü ve oranlarıyla ilgilidir. Duruş ve hareket ergonomisiyle ilgili önemli birkaç antropometrik ilke aşa ğ ıda verilmiştir. Vücut ölçüsü farklılıklarını dikkate alın Özel popülasyon grupları için uygun antropometrik tablolar kullanın Kısa boylu kişiler (P5: kişilerin sadece %5'i daha kısadır.) Orta boylu kişi (P50) Uzun boylu kişiler (P95: kişilerin sadece %5'i daha uzundur)

7 Tablo 2.2 Türklerin tahmini antropometrisi; yaş (mm cinsinden) TÜRK ERKE Ğİ TÜRK KADINI BoyutP5P50P9SSDP5P50P95SD I.Boy Göz yüksekli ğ i Omuz yüksekli ğ i Dirsek yüksekli ğ i Kalça yüksekli ğ i Yumruk yüksekli ğ i Parmak ucu yüksekli ğ i Boy (oturma düzleminden) Göz yüksekli ğ i (oturma düzleminden) Omuz yüksekli ğ i (oturma düzleminden) Dirsek yüksekli ğ i (oturma düzleminden) Üst bacak kalınlı ğ ı (otururken) Kalça-diz arası uzaklık (otururken) Kalça-diz arkası arası uzaklık (otururken) Diz yüksekli ğ i (otururken) Diz arkası yüksekli ğ i (otururken)

8 Tablo 2.2 Türklerin tahmini antropometrisi; yaş (mm cinsinden) TÜRK ERKEĞİTÜRK KADINI BoyutP5P50P9SSDP5P50P95SD 18. Omuz genişli ğ i (biacromial) Kalça genişli ğ i (otururken) Gö ğ üs-duvar arası derinlik Karın-duvar arası derinlik (otururken) Omuz-dirsek arası uzaklık Dirsek-parmak ucu arası uzaklık Tüm kol uzunlu ğ u (acrominion-parmak ucu arası) Ön kavrama uzanım mesafesi (akrominiondan) Baş derinli ğ i Baş genişli ğ i El uzunlu ğ u El genişli ğ i Ayak uzunlu ğ u Ayak genişli ğ i Kulaç Dirsekler arası uzaklık (kulaçta) Dikey kavrama uzanım mesafesi (ayakta) Dikey kavrama uzanım mesafesi (otururken) Ön kavrama uzanım mesafesi (kürek kemi ğ inden) Vücut a ğ ırlı ğ ı (kg)

9 DURUŞ (POSTÜR) Bir Türk erke ğ inin ortalama boyu cm, bir Türk kadını­nın ortalama boyu cm'dir. Kısa bir Türk erke ğ inin boyu cm veya altı; kısa bir Türk kadınının boyu cm veya altıdır. Uzun bir Türk erke ğ inin boyu cm civarında iken uzun bir kadınınki cm civarındadır.

10 DURUŞ (POSTÜR) Duruş genellikle iş veya iş yeri tarafından belirlenir. Uzun sü­reli duruşlar zamanla kas ve eklemlerle ilgili yakınmalara neden olur. Bu bölümde; hem uzun süreli duruş veya ayakta kalmaya, hem de elle kullanılan aletlerin kullanımından do ğ abilecek el ve kol duruşlarına ba ğ lı olarak oluşan gerilime bir göz ataca ğ ız. İ şe uygun olan temel bir duruş seçin

11 Şekil 2.4 Temel duruş seçim prosedürü.

12 Oturmayı ayakta durma veya yürümeyle dönüşümlü yapın Otura ğ ın yüksekli ğ i ve arkalık ayarlanabilir olmalıdır Ayarlama seçeneklerini sınırlayın Kurallara uygun oturma konusunda bilgilendirin Çalışma yüksekli ğ i işe ba ğ lıdır Çalışma yüzeyi, oturak ve ayakların yükseklikleri birbirine uygun olmalıdır Çalışma yüksekli ğ i sabitse bir ayaklık kullanın Aşırı uzanımlardan kaçının Oturma Şekil 2.5 Görsel görüntü birimi karşısında çalışma için ergonomik açıdan uygun bir koltuk. Otura ğ ın ve bel destekli arkalı ğ ın yüksekli ğ i kolaylıkla ayar­lanabilmektedir. Döner koltuk olup kısa, ayarlanabilir kolluklara sahip­tir ve ayak kısmında küçük tekerlekler bulunmaktadır.

13 Tablo 2.3 Oturarak veya ayakta durarak çeşitli görevleri yerine getirirken ellerin ve odak noktasının yüksekli ğ i için ilkeler. Görevin tipiÇalışma yüksekli ğ i Gözlerin kullanımı: sık, Ellerin/kolların kullanımı: seyrek göz yüksekli ğ inin cm altı Gözlerin kullanımı: sık, Ellerin/kolların kullanımı: sık dirsek yüksekli ğ inin 0-15 cm üstü Gözlerin kullanımı: seyrek, Ellerin/kolların kullanımı: sık dirsek yüksekli ğ inin 0-30 cm altı

14 Oturma Şekil 2.6 Oturarak veya ayakta çalışmada uygun maksimum uzanımlar için ilkeler.

15 Oturma Ayaklar ve bacaklar için yeterli hareket alanı sa ğ layın Şekil 2.9 Oturma için gerekli olan bacak hareket alanı.

16 Okuma Okuma işleri için e ğ imli bir çalışma yüzeyi seçin Şekil2.7 Okuma gibi elle çalışma gerektirmeyen görevlerde, izleme için 45 derece e ğ imli bir çalışma yüzeyi kullanılarak başın ve gövdenin öne do ğ ru e ğ ilmesi azaltılabilir. Şekil2.8 Elle çalışmayı izleme

17 Ayakta Durma Ayakta durmayı oturma ve yürümeyle dönüşümlü yapın Çalışma yüksekli ğ i işe ba ğ lıdır Çalışma masasının yüksekli ğ i ayarlanabilir olmalıdır Platform kullanmayın Ayaklar ve bacaklar için yeterli çalışma alanı sa ğ layın Aşırı uzanımlardan kaçının Okuma işleri için e ğ imli bir çalışma yüzeyi seçin Şekil 2.10 Ayakta çalışma için gerekli olan minimum ayak ve bacak hareket alanı.

18 Duruş De ğ iştirme İ şlerde ve aktivitelerde çeşitlendirme sa ğ layın Oturarak-ayakta durarak çalışma için iş istasyonları yaratın Oturma duruşunu de ğ iştirin Ayakta durmaya dayalı işlerde arada bir pedestal tabure kullanın Şekil 2.11 Ayakta ve oturarak çalışmanın dönüşümlü olarak yapılabildi ğ i bir çalışma yerinin boyutları için ilkeler. Şekil 2.12 Uzun süreli ayakta kalındı ğ ında, duruşun de ğ iştirilebilmesi için bir pedestal tabure kullanılabilir.

19 El ve Kol Duruşları Aletin do ğ ru modelini seçin Şekil2.13 El aletleri kullanılırken bilek mümkün oldu ğ unca düz tutulmalıdır. Şekilde, iki tip döndürücü aletin do ğ ru ve yanlış kullanımları gösterilmektedir.

20 El ve Kol Duruşları Bilekleri bükmek yerine e ğ ri el aletleri kullanın Şekil2.14 Alet kullanılırken bile ğ in bükülmesi, aletlerin tutma yerlerinin do ğ ru yerleşimi ile önlenir.

21 El ve Kol Duruşları El aletleri çok a ğ ır olmamalıdır Aletlere bakım yapın Kulpların şekline dikkat edin Yüklerin elle taşınmasını gerektiren işlerin sayısını kısıtlayın Kaldırma için en iyi koşulları sa ğ layın İ nsanların her zaman 23 kg'dan daha az, hatta tercihen çok daha az yük kaldırmasını sa ğ layın Kaldırma koşullarını belirlemek için Ulusal İ ş Güvenli ğ i ve Sa ğ lı ğ ı Enstitüsünün yöntemlerini kullanın Şekil2.15 A ğ ır el aletlerinin a ğ ırlı ğ ı bir karşıt denge a ğ ırlı ğ ı ile desteklenebilir.

22 HAREKET Omuz seviyesinden yukarıda işler yapmaktan kaçının Ellerin vücudun arkasında tutuldu ğ u pozisyonda çalışmaktan kaçının Şekil2.17 Omuz seviyesinin üstündeki el ve dirsek pozisyonlarından kaçınılmalıdır. Şekil2.16 El aletlerinde tutma yerlerinin biçimi. Şekil2.18 Ellerin ve dirseklerin vücudun arkasında tutuldu ğ u pozisyonlardan kaçınılmalıdır.

23 Kaldırma için en iyi koşullar Yükü vücuda yakın tutmak mümkün olmalıdır (elden ayak bi­ leklerine kadar yatay uzaklık yaklaşık 25 cm); Yükün kaldırılmadan önceki yüksekli ğ i yaklaşık 75 cm olma­ lıdır; Yükün taşınaca ğ ı yerin dikey uzaklı ğ ı 25 cm'yi geçmemelidir; Yükü her iki elle kaldırmak mümkün olmalıdır; Yükte kulp veya elle tutulabilecek yerler bulunmalıdır; Kaldırma duruşunu serbestçe seçmek mümkün olmalıdır; Yük kaldırılırken vücut bükülmemelidir; Kaldırma sıklı ğ ı, beş dakikada bir kaldırmadan daha az olma­ lıdır; Kaldırma işi bir saatten fazla sürmemelidir ve bunu, kaldırma işi süresinin %120'si kadar olan bir dinlenme süresi (veya ha­fif bir aktivite) takip etmelidir.

24 Tavsiye edilen a ğ ırlık sınırı Şekil2.19 Uygun olmayan kaldırma koşulları için maksimum yük NIOSH kaldır­ma eşiti kullanılarak belirlenebilir. Tavsiye edilen a ğ ırlık sınırı = 23 kg x H x V x D x F x A x C

25

26 Yüklerin her biri çok hafif olmamalıdır İ ş yerini kaldırma aktivitelerine uygun hale getirin Yüklerin tutma yerleri olmalıdır Yükün uygun bir şekle sahip olmasını sa ğ layın Do ğ ru kaldırma teknikleri kullanın A ğ ır kaldırma işlemi birkaç kişi tarafından gerçekleştirilmelidir Kaldırma aksesuarları kullanın Yükün a ğ ırlı ğ ını sınırlayın Şekil2.20 Yük kaldırmak için (a) tutma yerleri yok, (b) do ğ ru tutma yerleri var.

27 Şekil2.21 Gövde e ğ ik durumda ve yük ile bel arasındaki yatay uzaklık büyük iken yük kaldırmak (a), sırt düz ve yük ile vücut arasındaki yatay uzak­lık küçük iken yük kaldırmaktan (b) daha tehlikelidir.

28 Şekil2.22 Yük kaldırırken gövdenin bükülmesinden (a) kaçınılmalıdır. Raf, masa gibi çalışma yüzeyleri kullanmak (b) veya ayakları hareket ettirmek (c) daha iyi seçeneklerdir.

29 Şekil 2.23 Kaldırma aksesuarlarından örnekler.

30 Yükü mümkün oldu ğ unca vücudunuza yakın tutun Uzun yükleri taşımaktan kaçının Tek elle yük taşımaktan kaçının Taşıma aksesuarları kullanın Şekil 2.24 Uzun yükleri taşımaktan kaçı

31 İ tme ve Çekme Şekil2.25 Elle taşınarak yer de ğ iştiren taşıma aksesuarları: (a) Makaralı konveyör, (b) el arabası, (c) hareketli kaldırma platformu, (d) çatal kaldıraç.

32 İ tme ve çekme gücünü sınırlayın İ tme ve çekme sırasında vücut a ğ ırlı ğ ını kullanın Şekil2.26 Yük arabaları itilirken veya çekilirken vücut a ğ ırlı ğ ının kullanılması.

33 Yük arabalarına kulplar koyun Yük arabasının iki tekerlek seti olmalıdır Zeminin sert ve pürüzsüz olmasını sa ğ layın Şekil2.27 Yük arabalarının itilmesi ve çekilmesi için tavsiye edilen kulp tasarımları.


"2. DURUŞ(POSTÜR) ve HAREKET Duruş ve hareket ergonomide en önemli rolü oynar. İ şte ve günlük hayatta, duruşlar ve hareketler genellikle iş ve iş yeri." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları