Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

1.Lizozom mu? O da ne !!!!! 2.Lizozomal enzimler ne zaman aktivite gösterir? 3.Hücrede Lizozomal enzimlerden biri eksik olsa ne olur ki? 4.Depo hastalıkları.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "1.Lizozom mu? O da ne !!!!! 2.Lizozomal enzimler ne zaman aktivite gösterir? 3.Hücrede Lizozomal enzimlerden biri eksik olsa ne olur ki? 4.Depo hastalıkları."— Sunum transkripti:

1 1.Lizozom mu? O da ne !!!!! 2.Lizozomal enzimler ne zaman aktivite gösterir? 3.Hücrede Lizozomal enzimlerden biri eksik olsa ne olur ki? 4.Depo hastalıkları ne demektir? 5.Peroksizom yapısı ve fonksiyonu nedir? 6.Diğer organellerden farklı mı? 7.Peroksizomlar da mı hastalık nedeni olabilir? Bu gün Neler öğreneceğiz?

2 Hücre içerisinde metabolik işlevlerin gerçekleştiği yerlerdir. Prof.Dr. Filiz Aydın Lizozomlar ve Peroksizomlar

3 Lizozom Düzgün bir membranla sınırlı olan veziküler yapılardır, Hücre içinde bulunan tüm yapıları sindirebilecek özellikte enzimlere sahiptirler, Enzimleri GER’de sentezlenir, Asit ortamda reaksiyon gösteren ~ 60 farklı hidroliktik enzim taşırlar, Enzimler asit karakterlerini ER lümenleri içinde glikozilleşerek kazanırlar,

4 Cis sisterna içerisinde fosforillenerek, mannoz-6-fosfat artığı ile işaretlenirler, Lizozomal enzimler Enzimler aynı zamanda Golgi kompleksinde, Mannoz-6-fosfat artığı, ile diğer ürünlerden ayrılır. Bu artık aynı zamanda enzimlerin farklı bir örtülü vezikül yapısı içinde Golgiden ayrılmasına da olanak sağlar.

5 Cis GolgiTrans Golgi Lizozomal hidrolaz öncüsü Mannoz 6- fosfat Fosfat eklenmesi M6P reseptörüne bağlanma Transport vezikülü Reseptöre bağlı transport Geç endozom Olgun lizozomal hidrolaz H+H+ ATP ADP + Pi Fosfatın kalkması Klatrin örtü Reseptörün geri dönüşü

6 Golgi sisternalarında iki farklı mannoz -6-fosfat reseptörü bulunmaktadır. MRP 300  %100 yeterlilikle lizozomal proteinlere bağlanır, MRP 46 daha az etkinlikle enzimlere bağlanarak trans Golgi’den veziküler yapı halinde ayrılmalara izin verir. Lizozomal enzimler hangi tip veziküler yapılar halinde Golgi’yi terk eder?

7 Golgi’yi terk eden veziküler yapılar Primer Lizozom olarak isimlendirilir. Primer – sekonder lizozom nedir? Mannoz-6-fosfat artıkları defosforilasyon ile enzimden ayrılır. Primer lizozom içeriğini endozom olarak isimlenen bir vezikül içine akıtır. Primer lizozom ve endozomun füzyonu ile meydana gelen yapı artık Sekonder lizozom (geç endozom) olarak isimlendirilmektedir

8 Golgi apereyi Primer lizozom Füzyon sonucu şekillenmiş sekonder lizozom

9 Sekonder Lizozomlar sindirecekleri materyalin niteliğine göre iki farklı şekilde adlandırılır ! Sekonder Lizozom Otofagozom ( otofajik vakuol- sitolizozom sitozom). Heterofagozom ile otofagozom arasında ne fark vardır? Heterofagozom (heterofajik vakuol-fagolizozom).

10 bakteri fagositoz Fagozom Endositoz Primer lizozom Primer lizozom Primer lizozom Sekonder lizozom Erken endozom Geç endozom Mitokondri ER Otofaji Otofagozom Plazma membranı

11 fagozom fagolizozom otofagolizozom Golgi apereyi endozom otofagozom endolizozom Endoplazmik Retikulum organel Sitozol Hidrolitik enzim içeren transport vezikül fagositoz endositoz otofaji

12 Peroksizom fragment Mitokondri fragment Lizozom

13 Lizozomların hücrede üç önemli fonksiyonu vardır-1; Büyük besin partiküllerinin sindirimi (Bakterilerin de sindiriminde olduğu gibi), Endositoz ile hücreye alınan moleküler materyallerin modifikasyonu ve depolanması, Yaşlanan ya da hasarlı organellerin yıkımı.

14 Lizozomal enzimler aktivitelerini  pH5 ortamında gösterebilirler. Lizozomal membranda bulunan ATPaz, ATP’yi parçalar ve açığa çıkan enerji ile H +’ yi lizozom içerisine pompalar. Lizozomal membranlar yüksek derecede glikozilleşme ile enzim sindiriminden kendilerini koruyabilir. Lizozom içindeki makromoleküllerin sindirimi sonucu açığa çıkan küçük moleküller ise membrandaki transport proteinler aracılığı ile sitozole gönderilir. Sindirilemeyen materyaller ise artık cisimler olarak hücre içinde kalabilirler. Kalp kası ve nöronlarda artık cisimler-lipofuskin / yaşlılık pigmenti

15 HH H H pH~5 pH~7.2 Sitazol ATP ADP + Pi H-ATPaz Lizozomlardaki proteazlar,glikozidazlar,nükleazlar,fosfatazlar,lipazlar v.b enzimler asidik pH (~5) da etkinlik gösterir. Glikozillenerek kendi enzimlerinden korunma sağlanır

16  Nükleik asit degradasyonu Asit RNAase ve asit DNAase RNA ve DNA  Karbonhidrat degredasyonu  - galaktosidaz  -Glukosida Lizozim Galaktosidler Glukojen Bakteri hücre duvarı  Mukopolisakkarid degradasyonu  -Glukorinidaz Hiyaluronidaz Mukopolisakkaridler Hiyaluronat ve kondraatin sülfat  Protein degradasyonu Katepsin Kollojenaz Proteinler Kollojen  Fosfat Asit fosfataz Asit fosfodiesteraz Fosfomonoesterler Oligonukleotidler  Sulfat Arilsülfetaz Organik sülfatlar Lizozomal enzimler ve fonksiyonları

17  Lizozomal enzimlerin görevi organizmayı hastalıklara karşı korumaktadır. Eritrositlerde lizozomal yapılar bulunmazken özellikle bazı hücrelerin çok sayıda bu organele sahip oldukları görülmektedir. Bu hücreler: ??? Patolojik şartlarda membran geçirgenliğinin artması ile enzimler dışarı çıkarak hastalıklara neden olabilir. Lökosit lizozomlarında var olan baz yapılı proteinler Mast hücreleri aracılığı ile kılcal damar endotelindeki geçirgenliği etkiler. Kan plazma ve hücreleri dokuya geçerek ödem ve iltihaplanmaya neden olur.

18 Kronik romatoid artrit Lokositler eklem sıvısında toplanan Antijen –antikor komplekslerini fagosite eder, Lizozomal membranların geçirgenliği bu fagositasyona bağlı olarak artar enzimler açığa çıkarak eklem aralığında toplanır, SONUÇ: eklem kıkırdaklarının yapısı bozulur. Tedavi:Membran geçirgenliğini normale döndüren bileşikler (kortizon- hidrokortizon) tedavi amaçlı olarak kullanılır.

19 Lizozomal enzim eksiklikleri bazı metabolik hastalıklara neden olur.

20 Sinir hücrelerinde çok bulunan gangliozidlerin (glikolipid) parçalanmasından sorumlu, heksozaminidaz A enzimi eksikliği ile, oluşur. Resesif kalıtım özelliği gösteren bir hastalıktır Tay-sachs hastalığı (TSD)

21

22 1-İnfantil TSD; İlk altı ayda kadar normal olarak TSD’ li bebeklerde görülmeye başlar. Genellikle 3 yaş öncesi ölümle sonuçlanır 2- Juvenil TSD; çok ender olarak 2-10 yaş çocuklarda görülür yaşlarda ölüm ile sonuçlanır 3- Adult TSD ; Nadiren görülür, ilaç tedavisi ile semptomlar önlenebilir TDS-Nörolojik semptomlara göre sınıflandırılırlar

23 Lizozomal enzimlerin eksikliğine bağlı hastalıklar HastalıklarEksik olan enzimEtkilenen hücreEtkilenen doku GAUCHER  -d-glikosidazMakrofajlar/gliko lipid birikimi Karaciğer ve dalak METAKROMATİK LÖKODİSTROFİ SülfatazDermatan sülfat birikimi Çeşitli dokular HURLERL- iduronidazFibroblast ve osteoblastlarda Dermatan sülfat birikimi İskelet ve sinir sistemi TAY-SACHSHeksoaminidazSinir hücreleri Glikolipid birikimi Sinir sistemi SANFİLİPPO SENDROMU Heparin sülfat sülfamidaz Fibroblastlarda Heparan sülfat birikimi İskelet sistemi

24 İlk başta hastada ciddi KC ve dalak tutulumu vardı. Splenoktomi sonrası hasta. KC abdominal boşluğu dolduruyor. Uzun kemik tutulumundan dolayı bacaklar çanak görüntüsü almış Hızlı progresif hastalık belirtileri yaygın olarak çocuklarda görülür. GAUCHER HASTALIĞI TİP 1

25 Lizozomal enzim genlerindeki mutasyonlar, Mannoz 6-fosfat tanıma sinyalini oluşturan gen mutasyonu. Lizozomal enzim bozukluğuna bağlı olan bu hastalıklar; DEPO hastalıkları olarak isimlendirilir. Nedeni;

26 Cis GolgiTrans Golgi Lizozomal hidrolaz öncüsü Mannoz 6- fosfat Fosfat eklenmesi M6P reseptörüne bağlanma Transport vezikülü Reseptöre bağlı transport Geç endozom Olgun lizozomal hidrolaz H+H+ ATP ADP + Pi Fosfatın kalkması Klatrin örtü Reseptörün geri dönüşü

27 Normal hücre Hurler sendromu I-hücre hastalığı Lizozom Golgi aygıtı Enzim Enzimsiz lizozom Enzimsiz Golgi Eklenme Boş lizozom Enzimli lizozom Hücreden ayrılan vezikül Test tüpünde hücreye verilen ekli enzimler Ekli olmayan enzimli Golgi Enzim eksik Alınmaz

28 Peroksizomlar Peroksizomlar  40 farklı enzim taşıyan membranla sınırlı organellerdir. Bölünerek çoğalabilen organel tüm ökaryotik hücrelerde bulunmakla beraber özellikle omurgalılarda; Karaciğer ve böbrek hücrelerinde bol miktarda bulunurlar. Önemli enzimleri; Urat oksidaz D-amino asid oksidaz Katalaz’ dır.

29

30 Peroksizomal enzimler nerede sentezlenir? Peroksizomal enzimler lizozomal enzimlerin aksine SİTOZOL’de sentez edilirler. Peroksizomal proteinlerin karboksi terminal uçlarında üç amino asitlik bir dizi sinyal özelliği göstermektedir. Peroksizoma yönlendirici bu sinyal enzimlerin organele taşınmasında önemlidir. ENZİMLER; Organel membranında yer alan, membran proteinleri tarafından tanınan transport sinyal aracılığı ile organel içine alınır. Organele ait membran proteinleri de sitozolde sentezlenmektedir

31 bölünme Bölünerek çoğalabilirler

32 Oksidatif reaksiyon; RH 2 + O 2 R + H 2 O 2 Bu tip reaksiyonlar; Kana geçen toksik maddelerin detoksifikasyonunu sağlarlar. O 2 ‘ yi kullanarak Oksidatif reaksiyonları yapabilirler. Organik moleküllerden hidrojeni uzaklaştırmak için moleküler oksijeni kullanabilirler.

33 Peroksidatif reaksiyon; H 2 O 2 +R’H 2 R’ + 2H 2 O Katalaz enzimi, oksidatif reaksiyon sonucu açığa çıkan H 2 O 2 ‘ti Fenoller Formik asit Formaldehid Alkol’ü içeren Çeşitli maddelerin detoksifikasyonunda kullanır.

34 Peroksizomal hastalıklar İnsanda çeşitli peroksizomal hastalıklar bilinmektedir. Tümü otozomal resesif kalıtsal özellik göstermektedir. o Zellweger sendromu o Adrenolökodistrofi oİnfantil refsum hastalığı İnfantil refsum hastalığı vücutta peroksizomların azalması veya yokluğu ile karakterize bir hastalıktır. Plazma ve dokularda fitanik asit birikir. Bu hastalık beyinde sinir fibrilerinin ve myelin kılıfın gelişimini etkileyen lökodistrofi diye adlandırılan genetik hastalıklar grubundan bir hastalıktır. Adrenolökodistrofi 2 ayrı genetik hastalıktan oluşur. Bunlar X-linked ALD ve neonatal ALD’dir. Bu iki hastalık değişik derecelerde adrenal tutulum ve demyelinizasyon ile karakterizedir. Serum ve dokularda uzun zincirli yağ asitleri birikir.

35 Zellweger sendromu Kalıtsal bir hastalıktır. Sonuç; İçi boş peroksizomların varlığı, peroksizomal yetersizlikler, Beyin, Karaciğer ve Böbrekte ciddi anomaliler, Hastaların doğum sonrası kaybı. Sebep; Peroxisome assembly factor-1 olarak isimlenen peroksizomal integral membran proteini’ni kodlayan gen üzerindeki mutasyondur.

36 Neler öğrendik ! 1.Lizozom ve peroksizomun *yapısı, *fonksiyonu ve *özellikleri, 2. Depo hastalıkları nedir, neden meydana gelir,

37 ÖDEV Ailesel hiperkolesterolomi nedir? Neden meydana gelir? Kaynak kitaplar: Tıbbi genetik ve İç hastalıkları


"1.Lizozom mu? O da ne !!!!! 2.Lizozomal enzimler ne zaman aktivite gösterir? 3.Hücrede Lizozomal enzimlerden biri eksik olsa ne olur ki? 4.Depo hastalıkları." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları