Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

ÖNERME ANALİZİ VE YÜKLEM MANTIĞI Yılmaz KILIÇASLAN.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "ÖNERME ANALİZİ VE YÜKLEM MANTIĞI Yılmaz KILIÇASLAN."— Sunum transkripti:

1 ÖNERME ANALİZİ VE YÜKLEM MANTIĞI Yılmaz KILIÇASLAN

2 Daha Yüksek Bir İfade Gücü! (1) L 0 dili yardımıyla bir önceki dersimizdeki (7. ve 8. çıkarımların yanında) 1. ve 2. çıkarımların geçerliliğini formelleştirebiliriz: 1. p  q ¬ p q 2. p  q ¬r  ¬ p ¬ r q

3 Daha Yüksek Bir İfade Gücü! (2) İhtiyacımız olan yalnızca aşağıdaki iki çıkarım şemasıdır: 3. A  B ¬ A B 4. A  B A B

4 Daha Yüksek Bir İfade Gücü! (3) Fakat, 3., 4. ve 5. çıkarımları L 0 diline dönüştürmek geçerliliklerini sağlayan anlamın önemli bir bölümünü kaybetmemize yol açacaktır. Benzer bir durumu aşağıdaki örnek üzerinde görebiliriz: 5. Muhammed Ali, Richard Nixon’dan uzundur. Richard Nixon, Noam Chomsky’den uzundur Muhammed Ali, Noam Chomsky’den uzundur. 6. p q r

5 Önermelerin İçsel Yapısı L 0 dili ile ilgili sorun önermelerin içsel yapısına erişim olanağı vermemesidir. İhtiyacımız olan en azından önermelerin ilişki- argüman analizini sağlayabilecek bir yaklaşımdır: 7. U(m, r) U(r, n) U(m, n) Ancak, bu bile yeterli değildir. Neden?

6 L 1 Dili (1) SÖZDİZİM: A. Temel İfadeler Kategori Temel İfade İsimlerd, n, j, ve m Tek-argümanlı yüklemlerM, B Çift-argümanlı yüklemlerK, L B. Oluşum Kuralları 1. Eğer δ bir tek-argümanlı yüklem ve α bir isimse, δ(α) bir cümledir. 2. Eğer γ bir çift-argümanlı yüklem ve α ve β isim iseler, γ(α, β) bir cümledir. 3. Eğer φ bir cümleyse, ¬φ bir cümledir. 4. Eğer φ ve ψ cümle iseler, [φ  ψ] bir cümledir. 5. Eğer φ ve ψ cümle iseler, [φ  ψ] bir cümledir. 6. Eğer φ ve ψ cümle iseler, [φ  ψ] bir cümledir. 7. Eğer φ ve ψ cümle iseler, [φ  ψ] bir cümledir.

7 L 1 Dili (2) SEMANTİK: A. Temel İfadeler: [d] = Richard Nixon [n] = Noam Chomsky [j] = Jacque Chirac [m] = Muhammad Ali [M] = Bütün bıyıklı insanlar kümesi [B] = Bütün sarışın insanlar kümesi [K] = Birincinin ikinciyi tanıdığı bütün yaşayan insan çiftleri kümesi [L] = Birincinin ikinciyi sevdiği bütün yaşayan insan çiftleri kümesi B. Semantik Kurallar 1. δ bir tek-argümanlı yüklem ve α bir isimse, δ(α) ancak ve ancak [α]  [δ] ise doğrudur. 2. γ bir çift-argümanlı yüklem ve α ve β isim iseler, γ(α, β) ancak ve ancak  [γ] ise doğrudur. 3. φ bir cümleyse, ¬φ ancak ve ancak φ doğru değilse doğrudur. 4. φ ve ψ cümle iseler, [φ  ψ] ancak ve ancak hem φ hem ψ doğru ise doğrudur. 5. φ ve ψ cümle iseler, [φ  ψ] ancak ve ancak φ veya ψ doğru ise doğrudur. 6. φ ve ψ cümle iseler, [φ  ψ] ancak ve ancak φ yanlış veya ψ doğru ise doğrudur. 7. φ ve ψ cümle iseler, [φ  ψ] ancak ve ancak ya hem φ hem ψ doğru ise yada hem φ hem ψ yanlış ise doğrudur.

8 Birinci Dereceden Yüklem Mantığı (1) 5. çıkarıma geri dönecek olursak, bu çıkarımın geçerliliğine ulaşmamızı sağlayan açıkça ifade edilmemiş olan fakat bizim genel bir bilgi olarak sahip olduğumuz aşağıdaki genellemedir: “Eğer a b’den uzunsa ve b de c’den uzunsa, a c’den uzundur.” Daha doğrusu, ‘uzun olma’ ilişkisinin geçişken bir ilişki olduğuna dair sahip olduğumuz bilgi söz konusu çıkarımı yapmamızı mümkün kılar.

9 Birinci Dereceden Yüklem Mantığı (2) ‘Uzun olma’ ilişkisinin geçişkenliğinin örneğe konu olan şahıslarla sınırlı olmadığı, ilişkiye argüman olabilecek bütün varlıklar için geçerli olduğu açıktır. Yani aşağıdaki türden bir genelleme yapmamız gerekmektedir: “Bütün a, b ve c’ler için, eğer a b’den uzunsa ve b de c’den uzunsa, a c’den uzundur.” Bu tür genellemeleri ifade edebilmek için, formel dilimize değişkenler ve niceleyiciler ekleyeceğiz. Değişkenlerimiz, değer olarak bireyleri alabilen değişkenler, niceleyicilerimiz ise varoluş niceleyicisi ve evrensel niceleyici olacaktır. Bu da bizi, Birinci Dereceden Yüklem Mantığına götürecektir.

10 L 2 Dili (1) SÖZDİZİM: A. Temel İfadeler Kategori Temel İfade İsimlerd, n, j, ve m Birey değişkenleri v1, v2, v3,... Tek-argümanlı yüklemlerM, U Çift-argümanlı yüklemlerK, L B. Oluşum Kuralları 1. Eğer δ bir tek-argümanlı yüklem ve α bir isimse, δ(α) bir cümledir. 2. Eğer γ bir çift-argümanlı yüklem ve α ve β isim iseler, γ(α, β) bir cümledir. 3. Eğer φ bir cümleyse, ¬φ bir cümledir. 4. Eğer φ ve ψ cümle iseler, [φ  ψ] bir cümledir. 5. Eğer φ ve ψ cümle iseler, [φ  ψ] bir cümledir. 6. Eğer φ ve ψ cümle iseler, [φ  ψ] bir cümledir. 7. Eğer φ ve ψ cümle iseler, [φ  ψ] bir cümledir. 8. Eğer φ bir formül, ve u bir değiken ise,  u φ bir formüldür. 9. Eğer φ bir formül, ve u bir değişken ise,  u φ bir formüldür.

11 L 2 Dili (2) SEMANTİK: A. Temel İfadeler 1. Eğer u L 2 ’nin bir değişkeni ise, [u] M, g = g(u)’dur. 2. Eğer  L 2 ’nin mantıksal olmayan bir sabiti ise, [  ] M, g = F(  )’dır. B. Semantik Kurallar 1. Eğer  tek argümanlı bir yüklem ve  bir terim ise, [  (  )] M, g = [  ] M, g ([  ] M,g )’dir. 2. Eğer  iki argümanlı bir yüklem,  ve  birer terim ise, [  ( ,  )] M, g = ([  ] M, g ([  ] M,g ))([  ] M,g )’dir. 3. Eğer  bir formül ise, [  ] M, g = 1 eğer [  ] M, g = 0 ise; diğer durumlarda [  ] M, g = 0. Benzer yöntem (    ), (    ), (    ), ve (    ) formülleri için de geçerlidir.

12 L 2 Dili (3) B. Semantik Kurallar (Devam) 4. Eğer  bir formül ve u bir değişken ise, u değişkenine atanan değer dışında diğer her durumda g ile aynı olan her g’ değer atama fonksiyonu için [  ] M,g’ = 1 ise [  u  ] M,g = 1’dir. 5. Eğer  bir formül ve u bir değişken ise, u değişkenine atanan değer dışında diğer her durumda g ile aynı olan bir g’ değer atama fonksiyonu için [  ] M,g’ = 1 ise [  u  ] M,g = 1’dir.

13 L 2 Dili (4) C. M’ye göre L 2 formüllerinin doğruluk tanımlaması olarak aşağıdakiler kabul edilir: 1. L2’nin herhangi bir  formülü için, eğer tüm g değer atama fonksiyonları için [  ] M, g = 1 ise [  ] M = 1’dir. 2. L2’nin herhangi bir  formülü için, eğer tüm g değer atama fonksiyonları için [  ] M, g = 0 ise [  ] M = 0’dır.

14 Dizimsel Çıkarım Kuralları - 1  Bağlacı İçin Ekleme Kuralı: 1... m.[a/x]φ. n.  x φ E , m

15 Dizimsel Çıkarım Kuralları - 2  Bağlacı İçin Çıkarma Kuralı: 1... m.  xφ. n. [a/ x] φ Ç , m

16 Dizimsel Çıkarım Kuralları - 3  Bağlacı İçin Ekleme Kuralı: 1... m. [a/ x] φ. n.  xφ E , m

17 Dizimsel Çıkarım Kuralları - 4  Bağlacı İçin Çıkarma Kuralı: 1... m 1.  x φ. m 2.[a/x]φ  ψ. n. ψ E , m 1, m 2


"ÖNERME ANALİZİ VE YÜKLEM MANTIĞI Yılmaz KILIÇASLAN." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları