Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

BİLGİ KAYNAKLARININ TÜRLERİ BBY153 Bilgi Kaynakları (2012)

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "BİLGİ KAYNAKLARININ TÜRLERİ BBY153 Bilgi Kaynakları (2012)"— Sunum transkripti:

1 BİLGİ KAYNAKLARININ TÜRLERİ BBY153 Bilgi Kaynakları (2012)

2 Bilgi kaynaklarının “paketlenme” biçimleri  Erişim özellikleri:  Birincil/İkincil (primary/secondary)  İçerik özellikleri:  Bilimsel/Popüler (scholarly/popular)  Kaydedildiği ortam:  Basılı/Basılı olmayan (print/non-print)  Yayımlanma biçimleri:  Süreli/Süreli olmayan (periodical/non-periodical)  Üretici:  Devlet yayınları, Kurum yayınları, Ticari yayınlar, Gri yayınlar  Zaman:  Güncel/Tarihi (current/historic)

3 Erişim özellikleri Birincil / İkincil kaynaklar Bilginin düzenlenmesi ve bilgi merkezinin bakış açısı Kullanıcı ihtiyaçları ve bilgi kullanımındaki bireysel farklılıklar

4 ..Erişim özellikleri (Bilgi merkezlerinin bakış açısı)  Birincil kaynaklar, “bilginin kendisi”ni taşır.  İkincil kaynaklar, “bilgi hakkında bilgi” verir. “bilginin kendisi” ve “bilgi hakkında bilgi” ne demek???

5 ..Erişim özellikleri (Bilgi merkezlerinin bakış açısı)  Birincil kaynaklar, bilginin kendisini taşır:  Genelde özgün bir içeriği olan, bilgiyi doğrudan sunmayı amaçlayan kaynaklardır. Monograflar, kitaplar, raporlar, süreli yayınlar, derleme eserler, arşiv belgeleri gibi kaynaklara genel olarak birincil kaynak adı verilir.

6  İkincil kaynaklar, bilgi hakkında bilgi verir:  Bilgi kaynaklarının içerdikleri bilgi ile igili bilgi veren, bir başka deyişle “bilginin kendisi”ne (içeriğe) yönlendiren kaynaklardır.  Genelde birincil kaynaklar kullanılarak (derlenerek, analiz edilerek, vs.) üretilir.  Birincil kaynaklara erişimi sağlar.  Bilginin kendisini içermez, düzenleme, eriştirme ve yönlendirme amacı taşırlar. Bibliyografyalar, dizinler, kataloglar,.....Erişim özellikleri (Bilgi merkezlerinin bakış açısı)

7 ..Erişim özellikleri (Kullanıcı bakış açısı)  Birincil kaynaklar  Kullanıcı bakış açısına göre birincil bilgi kaynağı, bir olayı ilk elden (olayı yaşayanın kendisinden) ya da olayın görgü tanığı aracılığıyla açıklayan kaynaklardır.  Genellikle bir olayı oluşturan ham veri ve gerçekleri içerir.  Bilginin kendisini doğrudan elde edebildiğimiz kaynaklardır.  Örnekler? Günlükler, mektuplar, bir olayı rapor eden gazete makaleleri, fotoğraf ve filmler, kanunlar, mahkeme kayıtları, anketler, istatistikler, işlem kütükleri,...

8 ..Erişim özellikleri (Kullanıcı bakış açısı)  İkincil kaynaklar  İkincil bilgi kaynakları gerçek olayın olup bitmesinin ardından ortaya çıkar.  Birincil kaynakları analiz eden, yorumlayan ya da değerlendiren kaynaklardır.  Örnekler? Bir olayın ya da birincil bir kaynağın yorumunu yapan bir kitap ya da makale, çeşitli ders kitapları, ansiklopediler, sözlükler, vb. ikincil kaynak olarak değerlendirilebilir.

9  Birincil - İkincil kaynak ayrımı  Kabaca yapılan tanımlara rağmen kullanılan kaynakların birincil ya da ikincil olarak adlandırılması zaman zaman güç olabilir.  Neden? Doğum sertifikası = Birincil Ölüm belgesi = Birincil / İkincil (ikincil de olabilir, çünkü doğum sertifikasından ya da kayıtlarından aktarılan doğum tarihi vb. bilgileri de içerir) Yetişkin bir yazarın tüm hayatını yazdığı otobiyografisi = Birincil? İkincil? Tartışmalı (her detayı hatırlar mı? yoksa bazı bilgiler için hafızası dışında kaynaklara da mı ihtiyaç duyar?) Birincil kaynaklar kullanılarak yapılmış bir araştırma sonucu elde edilmiş bir yeni bir sonuç = Birincil? İkincil ? = Birincil / İkincil (bilgiyi kullananın ihtiyacına bağlı)..Erişim özellikleri (Kullanıcı bakış açısı)

10  Birincil kaynak mı ikincil kaynak mı?  Sorunun doğru bir yanıtı yok. Tercih edilecek kaynak türü kişilerin bilgi ihtiyacına göre değişebilir. Örneğin: Bir arkadaşınızın başına gelen bir olayı kendisinden dinlerken aldığınız bilgi sizin başınıza gelen bir olay hakkında elinizde olan bilgiden daha az güvenilir olabilir. Tarih dersine çalışırken, bir olay hakkında yazılmış bir ders kitabını okumaktansa olay hakkındaki birinci el bilgiyi okumak daha ilgi çekici/akılda kalıcı olabilir...Erişim özellikleri (Kullanıcı bakış açısı)

11  Birincil kaynak mı ikincil kaynak mı?  Çelişkili bilgiler varsa?.. Çelişkili bilgilerle karşılaştığınızda hangisine inanmanız, hangisini dikkate almanız gerektiğine nasıl karar vereceksiniz? Hangisi gerçek olayın olduğu zamana daha yakın? İlk etapta ilk duyduğunuz bilgiye ya da birincil bilgiye güvenemeyebilirsiniz, fakat en azından farklı bilgi akışı olduğunun farkına varmalısınız. Farklı birincil kaynaklar kullanılarak yapılan sentez ya da yorumlarla üretilen ikincil kaynaklar -eğer içerdikleri bilgiler güvenilir kaynaklardan geliyorsa- birincil kaynaklardan daha güvenilir olabilir.  Araştırma yaparken?.. Genelde bir araştırma yapıyorsanız hem birincil hem de ikincil kaynaklardan yararlanmalısınız...Erişim özellikleri (Kullanıcı bakış açısı)

12  Birincil kaynak? İkincil Kaynak?  Kişilerin bilgi ihtiyaçlarına göre birincil ya da ikincil kaynak kullanımının önemi değişir.  Her iki tür kaynak da değerlidir.  Genellikle en değerli ya da güvenilir kaynaklar çeşitli birincil kaynaklardan toplanan bilgilerin derlenmesi ile elde edilir. Bu tip ikincil kaynaklarda çoğu zaman yeni fikirler ve buluşlar da ortaya çıkabilir...Erişim özellikleri (Kullanıcı bakış açısı)

13 [Birincil kaynak-İkincil kaynak] (ne demek istedik?..) What is a primary source?

14 Hatırlatma: Bilgi kaynaklarının “paketlenme” biçimleri  Erişim özellikleri:  Birincil/İkincil (primary/secondary)  İçerik özellikleri:  Bilimsel/Popüler (scholarly/popular)  Kaydedildiği ortam:  Basılı/Basılı olmayan (print/non-print)  Yayımlanma biçimleri:  Süreli/Süreli olmayan (periodical/non-periodical)  Üretici:  Devlet yayınları, Kurum yayınları, Ticari yayınlar, Gri yayınlar  Zaman:  Güncel/Tarihi (current/historic)

15 İçerik özellikleri  Bilimsel kaynaklar  Belirli bir başlıkla ilgili olma eğilimindedirler.  Bilim dalının özelliklerine göre değişmekle birlikte genelde uzun ve detaylı makaleler halinde yazılabilir.  Genelde orijinal araştırma yazılarıdır.  Teknik bir dil ya da jargon kullanırlar.

16 ..İçerik özellikleri  Popüler kaynaklar  Bilimsel kaynaklara kıyasla daha geniş konu başlıkları ile ilgilenirler.  Genelde herhangi bir konuyu genel olarak ele alan kısa makaleler şeklinde yazılırlar.  Çoğunlukla orijinal araştırmalar değildir.  Ağır terim ve jargonlardan arındırılmış, genelde herkesin anlayabileceği normal yazı dili kullanılır.

17 ..İçerik özellikleri  “Popüler” / “Bilimsel” ?..  Popüler kaynaklar kişilere bir konu hakkında genel fikir verecek biçimde hazırlanır ve bilgiyi bu şekilde sunarlar.  Bilimsel kaynaklar alanında uzman olan kişilere sunulmak üzere düzenlenmiş bilgileri içerir.

18 ..İçerik özellikleri  “Popüler” / “Bilimsel” ?..  Hangisi? Hangisinin kullanılabileceğine bu bilgiyi talep eden kullanıcı profiline bakılarak karar verilebilir.  Hitap ettiği kitle? Popüler kaynaklar genel izleyici kitlesine hitap eder. Bu kişiler genelde araştırdıkları konuda uzman olmak zorunda değildir.

19 [Bilimsel/Popüler]  Doktora tezi Doktora tezi  Popüler dergi makalesi Popüler dergi makalesi

20 [Bilimsel kaynaklar]  Bilimsel kitaplar  ARIST (Annual Review of Information Science and Technology)  3. Uluslararası Değişen Dünyada Bilgi Yönetimi Sempozyumu Bildiriler Kitabı ……

21 [Bilimsel kaynaklar]  Bilimsel dergiler  Bilgi Dünyası  Journal of the American Society for Information Science and Technology (JASIST) ……

22 [Popüler kaynaklar]  Popüler dergiler  Time  Rolling Stone  Aktüel  Cosmopolitan  Auto Show ……

23 [Popüler kaynaklar]  Popüler kitaplar  Orhan Pamuk, “Benim Adım Kırmızı”  Lisa D. Campbell, “Michael Jackson: The King of POP”  …

24 ..İçerik özellikleri (özet)

25

26 Soru: “Popüler(!) kültür hakkı”nda yorumunuz? (ne demek istemedik!...) ;)

27 Kaydedildiği ortam  Basılı kaynaklar  Kitap, dergi, gazete, rapor, broşür, katalog, atlas, sözlük, bibliyografya, vb...  Bu kaynaklar hem basılı hem de elektronik olarak ya da sadece basılı olarak üretilmiş olabilirler.

28 ..Kaydedildiği ortam  Basılı olmayan ve/veya görsel-işitsel kaynaklar  Görsel-işitsel ve grafik kaynaklar: Ses ve video cd’leri, kasetler, plaklar, haritalar, planlar, küreler, resimler, posterler, afişler, modeller vb.. Görsel-işitsel ve grafik kaynaklar: Ses ve video cd’leri, kasetler, plaklar, haritalar, planlar, küreler, resimler, posterler, afişler, modeller vb..  Mikroformlar Mikroformlar  Elektronik kaynaklar: Internet üzerinden herkesçe görüntülenebilen kaynaklar (elektronik ansiklopedi, sözlük, “açık erişim” dergiler/makaleler, web sayfaları, vb.) ya da abonelik/satın alma yolu elde edilen (veri tabanları, e-dergiler, vb.) kaynaklar.

29

30

31 [Elektronik kaynaklar/Dijital kaynaklar]  Bu kaynakları kabaca ikiye ayırabiliriz:  “Anadan doğma” dijital kaynaklar (born digital) Bilgisayar ortamında üretilmiş ve bilgisayar aracılığı ile erişilen kaynaklardır. Bu kaynakların basılı versiyonları genelde üretil(e)mez. Epostalar, “wiki”ler, web sayfaları, multimedia materyaller (ses dosyaları, dijital görüntü ve resimler), vb.  “Sonradan olma” dijital kaynaklar (digitized) Orijinali basılı olarak üretilmiş, sonradan elektronik ortama aktarılan kaynaklardır. Genelde eski teknoloji ile üretilmiş kaynaklar sonradan dijitalleştirilir (basılı dergilerin/gazetelerin eski sayıları, plaklar, kasetler, tarihi kaynaklar, arşiv belgeleri, vb.)

32 Yayımlanma biçimleri  Süreli yayınlar:  Uzun süreli (sonsuza kadar) devam edeceği varsayılan, belli ya da düzensiz aralıklarla yayımlanan ve genelde uzun süre yayını devam eden kaynaklardır. Dergiler, gazeteler, ansiklopediler, dizin ve öz dergileri, bültenler, bibliyografyalar, vb.

33 Yanıtlayın!  “Dizinler”, “özler” ya da “bibliyografyalar” özellikle basılı olarak yayımlandıkları dönemlerde neden süreli yayın sınıfında değerlendiriliyordu?  Bilimsel bir dergi olan Bilgi Dünyası hangi kaynaklar tarafından dizinleniyor? Bilgi Dünyası dergisinin bir veya daha fazla dizin aracılığı ile taranıyor olması ne anlama geliyor? Ödevler; MS Word formatında tek aralıklı yazılmalı ve 500 kelimeden az, 1500 kelimeden fazla olmamalıdır. Metin, 12 punto, Times New Roman yazı formatı ile hazırlanmalıdır. Metin yukarıda belirtilen formatta hazırlandıktan sonra bby [at] gmail. com adresine iletilmelidir.

34 ..Yayımlanma biçimleri  Gri yayınlar:  Teknik yayınlar olarak da bilinir  Daha çok araştırma/geliştirme çalışmalarında kullanılır  Gri (teknik) yayınları daha çok alanında uzman kişiler üretir ya da kullanır Teknik kataloglar, Patentler, Standartlar, Tezler, Proje/araştırma raporları

35 Üretici  Devlet yayınları  Genelde devlet kuruluşları tarafından yayımlanır: Resmi gazeteler, devletle ilgili istatistikler, resmi web siteleri, vb.  Kurum yayınları  Kamu ya da özel kurumların resmi yayınları: Basılı ya da elektronik bültenler, bilgilendirici ya da tanıtıcı broşürler, resmi web siteleri, vb.  Ticari yayınlar  Ticari kurumlar tarafından yayımlanan genelde reklam ya da satış amaçlı yayınlar: Firma katalogları, ürün katalogları, fiyat katalogları, tanıtıcı broşür ya da kitapçıklar, reklam afişleri, videoları, vb.

36 Zaman  Tarihi kaynaklar  Tarih boyunca üretilmiş, üretildiği dönem hakkında ya da o döneme has bilgiler veren basılı/elektronik ya da görsel tüm kaynaklar.  El yazmaları, ses/görüntü içeren arşiv belgeleri, arkeolojik eserler, eskiye ait belge niteliği taşıyan herşey. El yazmaları, ses/görüntü içeren arşiv belgeleri, arkeolojik eserler, eskiye ait belge niteliği taşıyan herşey.  Güncel kaynaklar

37

38 Information Cycle & Information Sources of_ Information_ Sources.mp4 Types of Information Sources

39 İnceleyin!  Popüler ve bilimsel olduğunu düşündüğünüz birer dergiyi 24. ve 25. slaytlardaki değerlendirme kriterlerine göre inceleyin (içerik özellikleri açısından).  “Types of Information Sources” başlıklı videoyu tekrar dikkatlice dinleyin. Ödevlerinizde, araştırma yaparken kullanmanız gereken kaynaklar videoda nasıl sınıflanıyor? Nelere dikkat çekiliyor? Hangi kaynaklardan bahsediliyor? Ödevler; MS Word formatında tek aralıklı yazılmalı ve 500 kelimeden az, 1500 kelimeden fazla olmamalıdır. Metin, 12 punto, Times New Roman yazı formatı ile hazırlanmalıdır. Metin yukarıda belirtilen formatta hazırlandıktan sonra bby [at] gmail. com adresine iletilmelidir.

40 Kaye, D. (1995). Sources of information, formal and informal. Library Management, 16(5): 16–19. Evaluation of Information Sources Part I, Types of Information Sources SSHL Guide to Online Primary Sources (UCSD Libraries) Types of Information Sources. PCC Libraries-Information Literacy Tutorial (Episode III) of_ Information_ Sources.mp4 Using Primary Sources on the Web Genel bilgi için: Tonta, Y. (2002). Elektronik Kaynaklarda Yasal Sorunlar (bildiri). PULMAN-XT Türkiye Ulusal Toplantısı, Kasım 2002, Milli Kütüphane, Ankara. Kaynaklar ve okuma listesi:

41 Primary sources: Birincil kaynaklar Secondary sources: İkincil kaynaklar Scholar: Bilimsel Scholarly journals: Bilimsel dergiler Article: Makale Bias: Önyargı Fiction: Roman Biography: Biyografi Hardcover books: Ciltli kitaplar Softcover books: Karton kapaklı kitaplar Reference section: Danışma birimi Reference books: Danışma kitapları Dissertation: Tez Peer-review: Bilimsel makale ve yayın değerlendirme süreci Editorial board: Yayın kurulu Videolar için terimler


"BİLGİ KAYNAKLARININ TÜRLERİ BBY153 Bilgi Kaynakları (2012)" indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları