Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Kullanıcı ve Grup İşlemleri Öğr. Gör. Mustafa SARIÖZ BİLGİSAYAR TEKNOLOJİLERİ VE PROGRAMLAMA BÖLÜMÜ BİLG 223 AĞ İŞLETİM SİSTEMLERİ DERSİ.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Kullanıcı ve Grup İşlemleri Öğr. Gör. Mustafa SARIÖZ BİLGİSAYAR TEKNOLOJİLERİ VE PROGRAMLAMA BÖLÜMÜ BİLG 223 AĞ İŞLETİM SİSTEMLERİ DERSİ."— Sunum transkripti:

1 Kullanıcı ve Grup İşlemleri Öğr. Gör. Mustafa SARIÖZ BİLGİSAYAR TEKNOLOJİLERİ VE PROGRAMLAMA BÖLÜMÜ BİLG 223 AĞ İŞLETİM SİSTEMLERİ DERSİ

2 BİLG 223  Linux’ta kullanıcı bilgileri /etc/passwd dosyasında tutulur.  Bu dosyanın içeriği tüm kullanıcılar tarafından okunabilmektedir. Bu nedenle kullanıcı şifrelerinin encrypt edilmiş olsa bile bu dosyada tutulması güvenli değildir.  Bu nedenle kullanıcı şifreleri /etc/shadow dosyasının içinde encrypt edilmiş bir şekilde tutulur. Bu dosyayı sadece root kullanıcısının okuma izni vardır. Kullanıcı Bilgileri

3 BİLG 223 Kullanıcı Bilgileri  Linux sistemler kullanıcıları kullanıcı isimlerinden algılamaz. Her kullanıcı için bir UID (user identification) vardır ve sistem kullanıcıları UID’lerden tanır.  Kullanıcılar ve sahip oldukları UID /etc/passwd dosyasında tutulur.

4 BİLG 223 /etc/passwd Dosyasının yapısı  /etc/passwd dosyasında kullanıcı ile ilgili bilgiler bulunur. Dosyanın her satırı bir kullanıcı ile ilgili bilgileri içerir. Her satır: (iki nokta üst üste işareti) ile ayrılmış 7 alandan oluşur.  kullanıcı_adı:şifre:uid:gid:user_info:ev_dizini:kab uk

5 BİLG 223 /etc/passwd Dosyasının yapısı  Bu alanlar sırasıyla aşağıdaki anlamları içerir.  Kullanıcı _adı: Kullanıcının sisteme girerken kullandığı isim  Şifre: Şifre /etc/shadow dosyasında tutulduğu için burada x olarak görülür.  UID:Kullanıcı kimliğini belirleyen bir sayıdır  Gid Kullanıcın grubunu belirleyen bir sayıdır.  user_info: Kullanıcının gerçek ismi ve hesapla ilgili diğer açıklamaların yer aldığı alan. Buradaki bilgiler “,” ile bir birlerinden ayrılırlar  Ev_dizini:Kullanıcının ev dizini bu alanda belirtilir.  Kabuk: Kullanıcı sisteme girdiğinde açılacak varsayılan kabuk burada belirtilir.

6 BİLG 223 /etc/shadow Dosyasının yapısı  /etc/shadow dosyasında kullanıcının şifresi ile ilgili bilgiler bulunur. /etc/passwd dosyası gibi her satırı bir kullanıcı ile ilgili bilgileri tutar. Bu dosyanın yapısı aşağıdaki gibidir.  Kullanıcı_adı:şifre:last:may:must:warn:expire:dis able:reserved

7 BİLG 223 /etc/shadow  Kullanıcı_adı:Kullanıcının Sisteme girerken kullandığı isim  Şifre:Kullanıcının Şifresi encrypt edilmiş bir şekilde burada bulunur.  Last:Şifrenin en son ne zaman değiştirildiğini tutar. Burada 1 Ocak 1970’ten itibaren geçen gün sayısı ortak tutulur.  May: Kullanıcının şifresini değiştirebilmesi için geçmesi gereken gün sayısı.  Must:Şifresinin ne kadar daha kullanabileceğini gösterir yazıyorsa her hangi bir kısıtlamanın olmadığı anlamına gelir.  Warn Kullanıcının, şifresinin expire olmadan kaç gün önce uyarılacağı belirtilir.  Expire: Kullanıcının, şifresinin expire olmasından kaç gün sonra kullanıcının disable olacağı belirtilir  Disable: Kullanıcı hesabının disable edilme süresine 1 Ocak 1970’den sonraki gün sayısı tutulur.  Reserved: Bu alan reserve alandır ve herhangi bir amaçla kullanılmamaktadır.

8 BİLG 223 Grup Bilgileri  Linux’ta gruplar ile ilgili bilgiler /etc/group dosyasında tutulur.  /etc/shadow dosyasında kullanıcıların şifre bilgileri bulunduğu gibi grup şifreleri ve grup yönetimi ile ilgili bilgiler /etc/gshadow dosyasında bulunur.

9 BİLG 223 /etc/group dosyasının yapısı  /etc/group dosyasında, alanlar “:” işareti ile bir birinden ayrılmıştır. Bu dosyanın yapısı aşağıdaki gibidir.  Grup_adı:şifre:gid:username1,username2,userna me3  Grup adı: Bu kısımda grubun ismi belirtilir.  Şifre: /etc/passwd dosyasında olduğu gibi bu alanda da x harfi bulunur. Varsayılan olarak grubun bir şifresi yoktur. Grupların şifre bilgileri /etc/gshadow dosyasında tutulur  Gid: Grubun kimliğini belirleyen sayı bulunur.  Username 1-2-3: Son alanda bu gruba üye olan kullanıcıların kullanıcı adları bulunur.

10 BİLG 223 /etc/gshadow Dosyası  /etc/gshadow dosyasının yapısı aşağıdaki gibidir. Grup adı:Şifre:Grup_Yöneticisi:Grup_üyeleri  Grup_adı: Grubun ismi belirtilir  Şifre: Grubun Şifresi encrypt edilmiş şekilde bulunur.  Grup_Yöneticisi: Grup yöneticilerini belirtir. Yöneticiler gpasswd komutunu kullanarak grup üyelerini düzenleyebilir.  Grup_üyeleri: Grup üyelerini gösterir

11 BİLG 223 Kullanıcı İşlemleri: useradd  Kullanıcı eklemek için useradd komutu kullanılabilir.  Ayrıca adduser komutu da useradd komutuna yönlendirilmiştir (alias).  Kullanıcı oluşturulduktan sonra passwd komutu ile şifre atanarak hesap aktive edilmelidir.

12 BİLG 223 Kullanıcı İşlemleri: useradd  Parametreleri:  -u kullanıcı eklenirken kullanıcıya istediğimiz uid verebiliriz  -g kullanıcının birincil grubu belirtilebilir. Red Hat Türevi sistemlerde kullanıcı açıldığı zaman eğer bu parametre ile bir grup belirtilmezse, kullanıcı açılması ile birlikte kullanıcı adı ile aynı bir grup da açılır  -d parametresi ile kullanıcının ev dizini belirtilebilir.  -e parametresi ile kullanıcının hesabının disable olma tarihi belirtilir

13 BİLG 223 Kullanıcı Oluşturmak  Kullanıcı adı Sekiz karaktere (istediğiniz kadar olabiliyor) kadar uzun bir kullanıcı adı oluşturabilirsiniz.  Büyük veya küçük harf,simge kullanabilirsiniz.  Kullanıcı adı harf kipine duyarlıdır. mahmut ve Mahmut farklı kullanıcı adlarıdır.  -e parametresi ile Belirli bir süre sonra kendini yok edecek bir hesap oluşturabiliriz.  Useradd –e yyyy-mm-dd kullanici_adi

14 BİLG 223 Kullanıcı İşlemleri: id  Kullanıcıların GID ve UID’lerini bulmak için id komutu kullanılabilir.

15 BİLG 223 Kullanıcı İşlemleri: su  su komutu ile kullanıcılar arasında geçiş yapılabilir.

16 BİLG 223 Kullanıcı İşlemleri: usermod  Kullanıcı bilgileri üstünde değişiklik yapmak için usermod komutu kullanılabilir. Bu komutla parametreleri bir arada kullanılarak kullanıcı ile ilgili bilgiler değiştirilebilir.  -L ile kullanıcının oturum açmasını engelleyebiliriz. usermod –L Mahmut  -U Yukarıda devre dışı bıraktığımız Mahmut hesabının kilidini açmak için kullanılır. usermod –U Mahmut

17 BİLG 223 Kullanıcı İşlemleri: usermod  -d ev dizini ev dizini değiştirilir. Eğer –m parametresi de eklenirse var olan ev dizini yenisine taşınır.  -e bitiş tarihi hesabı son kullanım süresi değiştirilebilir  -g birincil grubu belirlenebilir  G grup[,…]: Kullanıcının üyesi olacağı ilave gruplar belirtilir. Her grup, diğerinden virgül ile ayrılır. Eğer kullanıcı listelenen gruplar haricinde bir grubun da uyesi ise, kullanıcı bu gruptan çıkarılır.  -l kullanıcı adı:Kullanıcı adı değiştirilebilir.  -p parola:Kullanıcının şifresi değiştirilebilir (encrypt)  -u kull_kiml: Kullanıcı UID’si değiştirilir.  -L Kullanıcı şifresini kilitler. Şifrenin Önüne ! işareti koyar  -U Kilitlenmiş bir parolayı açar. Yaptığı iş parolanın önündeki ! işaretini kaldırmaktır

18 BİLG 223 Kullanıcı İşlemleri:userdel  Kullanıcı silmek için userdel komutu kullanılabilir. Komut ile kullanıcının /etc/passwd ve /etc/group dosyalarındaki kayıtları silinir. userdel kullanici_adi  Eğer –r parametresi kullanılırsa kullanıcının ev dizini de silinir.

19 BİLG 223 Sisteme kimlerin bağlı olduğunu görmek  finger  who  w  users  Kullanıcıların ne kadar süredir bağlı bulunduğu veya nasıl bağlandıkları gibi çeşitli türlerde bilgi verir.w diğerlerine göre daha ayrıntılı bilgi verir.

20 BİLG 223 Grup İşlemleri: groupadd  Grup eklemek için grupadd komutu kullanılabilir.  Kullanımı: grupadd [-g gid][-r][-f] group  Parametreler  -g group id’si vermemizi sağlar  -r grubun sisteme ait bir grup olduğunu belirler. 499’dan küçük ilk sayı otomatik olarak atanır

21 BİLG 223 Grup İşlemleri: groupmod  Grup bilgilerini değiştirmek için groupmod komutu kullanılabilir.  –g parametresi ile GID değiştirilir.  –n parametresi ile grup ismi değiştirilebilir.

22 BİLG 223 Grup İşlemleri: groupdel  Grup silme sırasında groupdel komutu kullanılabilir

23 BİLG 223 Grup İşlemleri: gpasswd  Grup şifrelerini değiştirmek veya gruplarla ilgili yönetim işlemlerini yapmak için gpasswd komutu kullanılabilir.  gpasswd komutu parametresiz kullanılırsa parametre olarak verilen grubun şifresini değiştirir.  Grup idarecileri –A seçeneğiyle tanımlanır. Mahmut’u bote grubunun idarecisi yapabilmek için; gpasswd –A Mahmut bote

24 BİLG 223 Grup İşlemleri: gpasswd  Gpasswd parametreleri:  -a Gruba kullanıcı ekler  -d Gruptan kullanıcı çıkarır  -A grup yöneticilerini belirler.(1’den fazla)  -M grup üyelerini belirler.(1’den fazla)

25 BİLG 223 Grup İşlemleri: newgrp  Kullanıcıların newgrp komutunu kullanarak üye oldukları grup dışında farklı bir grup hakkına sahip olabilir. Kabuktan çıkış yapıklarında bu grubun hakkı da yok olacaktır.  newgrp komutu kullanılır.Grup parolasını bilmeniz gerekir.Grubun şifresi yoksa üye olamazsınız.bote isimli bir gruba katılmak için; newgrp bote

26 BİLG 223  SORULAR?


"Kullanıcı ve Grup İşlemleri Öğr. Gör. Mustafa SARIÖZ BİLGİSAYAR TEKNOLOJİLERİ VE PROGRAMLAMA BÖLÜMÜ BİLG 223 AĞ İŞLETİM SİSTEMLERİ DERSİ." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları