Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

SES BİLGİSİ CEMİL ÖZGÜR İLKÖĞRETİM OKULU DİYARBAKIR Z.AYCAN TUNCER.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "SES BİLGİSİ CEMİL ÖZGÜR İLKÖĞRETİM OKULU DİYARBAKIR Z.AYCAN TUNCER."— Sunum transkripti:

1 SES BİLGİSİ CEMİL ÖZGÜR İLKÖĞRETİM OKULU DİYARBAKIR Z.AYCAN TUNCER

2 SES NEDİR? Ciğerlerinden gelen havanın ses yoluyla yaptığı titreşime SES denir.Ses bir dilin parçalanmayan en küçük birimidir. HARF: Sesleri yazıda göstermeye yarayan işaretlere denir. ALFABE: Bir dilin seslerini gösteren belirli bir sıraya göre dizilmiş belli sayıdaki harflerin hepsine denir. ALFABETİK SIRA: Dilimizdeki harflerin alfabemizdeki değişmeyen sırasına denir. A-B-C-Ç-D-E-F-G-Ğ-H-I-İ-J-K-L-M-N-O-Ö-P-R-S-Ş-T-U-Ü-V- Y-Z.

3 Z.AYCAN TUNCER ÜNLÜLER Ses yolunda herhangi bir engele çarpmadan çıkan harflerdir.Tek başlarına okunabilirler.Her hecede mutlaka bir ünlü vardır. ÜNLÜLERİN ÖZELLİKLERİ DİLİN ALDIĞI DURUMA GÖRE ÜNLÜLER: KALIN ÜNLÜLER: a,ı,o,u İNCE ÜNLÜLER:e,i,ö,ü DUDAKLARIN ŞEKLİNE GÖRE ÜNLÜLER: Düz Ünlüler :a,e,ı,i Yuvarlak Ünlüler :o,ö,u,ü ÇENENİN ŞEKLİİNE GÖRE ÜNLÜLER: Geniş Ünlüler: a,e,o,ö Dar Ünlüler: ı,i,u,ü

4 Z.AYCAN TUNCER ÜNLÜLER TABLOSU GENİŞDAR KALINİNCEKALINİNCE DÜZaeıi YUVARLAK oöuü

5 Z.AYCAN TUNCER BÜYÜK ÜNLÜ UYUMU (Kalınlık – İncelik Uyumu) Türkçe sözcüklerin ilk hecesi kalın sesli harfle başlarsa, ondan sonraki harflerde kalın olur. Sözcüğün ilk hecesi ince sesli harfle başlarsa ondan sonraki harflerde ince olur. Sözcükler arasındaki bu uyuma büyük ünlü uyumu denir. ÖRNEKLER: S e p e t ç i ince sesli ile başlayıp devam etmiş büyük ünlü uyumuna uyar. K a r p u z kalın sesli ile başlayıp devam etmiş büyük ünlü uyumuna uyar

6 Z.AYCAN TUNCER BÜYÜK ÜNLÜ UYUMUNA AYKIRI DURUMLAR 1- Dilimize yabancı dillerden girmiş sözcüklerde büyük ünlü uyumu aranmaz. Örnek: jale, trafik, taksi, sinema ….eli 2- Birleşik sözcüklerde aranmaz. 3- Tek heceli sözcüklerde aranmaz. 4- Sözcüklerin sonuna gelen ‘-ki, -yor, -leyin, -ken, -(i)mtrak, - daş … gibi’ ekler büyük ünlü uyumunu bozar. Ör: yazınki, geliyor, meslektaş, koşuyorken 5- Türkçe oldukları halde zamanla değişime uğrayan sözcüklerde aranmaz. Ör: anaanne, kalakale, almaelma, kardaşkardeş

7 Z.AYCAN TUNCER SözcüklerSesli harfler Büyük ünlü uyumuna uyar /uymaz sözcüklerSesli harfler Büyük ünlü uyumuna uyar /uymaz AcemiMuhteşem VantilatörSamimi YüzyılGazino ÇağlayanIstakoz TebessümUzay Cömertbilezik SemaverZürafa Lokantamutfak MagazinÜlke

8 Z.AYCAN TUNCER KÜÇÜK ÜNLÜ UYUMU Türkçe sözcüklerde sesli harflerin darlık – genişlik ve düzlük – yuvarlaklık bakımından uygunluğuna denir. Bu kurala göre düz sesliden sonra yine düz sesli (a-e-ı-i), yuvarlak seslilerden (o-ö-u-ü) sonra düz geniş sesli (a-e) veya dar yuvarlak (u-ü) gelir. ÖR: Ç a r ı k küçük ünlü uyuma uyar. Ç o c u k küçük ünlü uyuma uyar. Düz Düz yuvarlak yuvarlak Sesli sesli sesli sesli

9 Z.AYCAN TUNCER Sözcükler Sesli harfler Küçük ünlü uyumuna uyar /uymaz Sözcükler Sesli harfler Küçük ünlü uyumuna uyar /uymaz fiyonksanki vergibaraj vitringüvercin ilçeuyuşuk temizhortum küpemangal rozethavuz


"SES BİLGİSİ CEMİL ÖZGÜR İLKÖĞRETİM OKULU DİYARBAKIR Z.AYCAN TUNCER." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları