Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Hakan Satılmış/ Türkçe Öğretmeni. TÜRKÇENİN SESLERİ.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Hakan Satılmış/ Türkçe Öğretmeni. TÜRKÇENİN SESLERİ."— Sunum transkripti:

1 Hakan Satılmış/ Türkçe Öğretmeni

2

3 TÜRKÇENİN SESLERİ

4 Hakan Satılmış/ Türkçe Öğretmeni ÜNLÜLER VE ÖZELLİKLERİ Sesler,ses yolunda bir engelle karşılaşmadan çıkarılan sesler ve ses yolunda bir kapanma ve engele uğrama sonucu çıkarılan sesler olmak üzere ikiye ayrılır:ünlüler ve ünsüzler.

5 Hakan Satılmış/ Türkçe Öğretmeni ÜNLÜLER VE ÖZELLİKLERİ Oluşurken ses yolu açık olan ve bir engele uğramadan,ses titreşimlerinden çene ve dudak hareketleriyle çıkan seslere “ünlüler” diyoruz. Türkçedeki ünlüler şunlardır:a,e,ı,i,ü,u,o,ö

6 Hakan Satılmış/ Türkçe Öğretmeni Ünlüler şu özelliklerine göre sınıflandırılır A.Çıkış Yeri ve Dilin Durumuna Göre: 1.Kalın Ünlüler:a,o,ı,u 2.İnce Ünlüler:i,ö,ü,e B.Dudakların Durumuna Göre: 1.Düz Ünlüler:i,ı,e,a 2.Yuvarlak Ünlüler:o,ö,ü,u C.Ağzın Açıklığına Göre: 1.Geniş Ünlüler:o,ö,a,e 2.Dar Ünlüler:i,ı,ü,u

7 Hakan Satılmış/ Türkçe Öğretmeni ÜNLÜLER ŞEMASI DÜZYUVARLAK GENİŞDARGENİŞDAR KALINaıou İNCEeiöü

8 Hakan Satılmış/ Türkçe Öğretmeni BÜYÜK ÜNLÜ UYUMU KURALI A.Türkçe bir sözcüğün ilk hecesinde kalın bir ünlü(a,ı,o,u)varsa,diğer tüm heceler de kalın ünlülerden oluşur. B.Türkçe bir sözcüğün ilk hecesinde ince bir ünlü (i,ö,e,ü) varsa,diğer heceler de ince ünlülerden oluşur. Örn:yiyecek(uyar),kalas(uyar),kitap(uymaz

9 Hakan Satılmış/ Türkçe Öğretmeni Büyük ünlü uyumuna aykırı durumlar A.Bazı Türkçe sözcükler,zamanla ses değişimine uğrayarak kurala aykırı yapı kazanmışlardır: Ana anne Alma elma kangı hangi

10 Hakan Satılmış/ Türkçe Öğretmeni B.Dilimize yabancı dillerden giren sözcükler bu kurala uymak zorunda değildir. “Çiroz,gazete,kitap,valiz” C.Sonuna –daş,-gil,-ken,-ki,-leyin,-mtırak,-yor eklerini alan bazı sözcükler bu kurala uymaz. İç-i-yor,yazar-ken,sabah-ki,akşam-leyin,yeşil-i-mtırak,meslek- taş,annem-gil D.Tek heceli ve birleşik sözcüklerde bu kural aranmaz. Taş,Bakırköy

11 Hakan Satılmış/ Türkçe Öğretmeni KÜÇÜK ÜNLÜ UYUMU KURALI Küçük ünlü uyumu kuralı iki türlüdür. A.Bir sözcüğün ilk hecesinde düz bir ünlü (a,e,i,ı) varsa,sonraki hecelerde de düz ünlüler bulunur:kaşıktan,kedi B.Bir sözcüğün ilk hecesinde yuvarlak bir ünlü (o,ö,ü,u) varsa diğer hecelerde de ya düz geniş(a,e) ya da dar yuvarlak(ü,u)ünlüler bulunur. Çocuk,yumurta

12 Hakan Satılmış/ Türkçe Öğretmeni Küçük ünlü uyumu kuralına aykırı durumlar 1.Tek heceli ve birleşik sözcüklerde bu kural aranmaz. 2.Alıntı sözcükler uymaz:vagon. 3.İlk hece dışında hiçbir hecede (o,ö) ünlüleri bulunmaz. 4.-yor eki ve bazı sözcükler dışında –ki eki bu kurala uymaz.

13 Hakan Satılmış/ Türkçe Öğretmeni ÜNSÜZLER

14 ÜNSÜZLER TONLU ÜNSÜZLER TONSUZ ÜNSÜZLER b,c,d,g,ğ,j,l,m,n,r,v,y,z ç,f,h,k,p,ş,s,t

15 Hakan Satılmış/ Türkçe Öğretmeni Ünsüzler,ses yolunda birtakım organların kapanması,daralması sonunda oluşan seslerdir. SERT YUMUŞAK süreklisüreksizsüreklisüreksiz Dudak f p m,v b Diş ş,s t,çJ,l,n,r,zc,d Damak k ğ,y g Gırtlak h

16 Hakan Satılmış/ Türkçe Öğretmeni ÜNSÜZLERİN ÖZELLİKLERİ 1.Ünsüzler,tek başına okunamayan,hece kuramayan ancak bir ünlüyle okunabilen seslerdir.Ünsüzler söylenirken önüne (e)sesi getirilir:be,me,le,re… 2.Türkçe sözcüklerin başında iki ünsüz yan yana bulunmaz:kral,spor… 3.Türkçe sözcüklerin köklerinde aynı sesten iki ünsüz bulunmaz:”bakkal”

17 Hakan Satılmış/ Türkçe Öğretmeni 4.Türkçe sözcüklerin başında”f,h,c,ğ,j,l,m,n,v,z” ünsüzleri bulunmaz. 5.Bazı tek heceli sözcüklerin dışında hiçbir sözcük başında ve sonunda (ğ) bulunmaz. Örn:” Bağ,yağ,sağ,ağ,dağ”

18 Hakan Satılmış/ Türkçe Öğretmeni SERT ÜNSÜZLERİN YUMUŞAMASI “p,ç,t,k “ ünsüzlerinden biriyle biten sözcüğe ünlüyle başlayan bir ek getirildiği zaman : “p” ünsüzü “b” olur:dolap-dolabı “ç” ünsüzü “ “c” olur:ağaç-ağacı “t” ünsüzü “d” olur:geçit-geçidi “k” ünsüzü “ğ,g” olur: çiçek-çiçeği Ahenk-ahengi

19 Hakan Satılmış/ Türkçe Öğretmeni SERT ÜNSÜZLERİN BENZEŞMESİ Sert ünsüz harflerle “p,ç,t,k,h,ş,s,f” biten bir sözcüğün sonuna “ c,d,g” ünsüzü ile başlayan bir ek gelirse,”c,d,g “ harfleri “ ç,t,k “olur. Balıkçı,atkı,yurttaş


"Hakan Satılmış/ Türkçe Öğretmeni. TÜRKÇENİN SESLERİ." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları