Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Fırat Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Elektromanyetik Dalga Kuramı Ödevi Hazırlayanlar: Ali AVUNDUK 00220513 Turan.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Fırat Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Elektromanyetik Dalga Kuramı Ödevi Hazırlayanlar: Ali AVUNDUK 00220513 Turan."— Sunum transkripti:

1 Fırat Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Elektromanyetik Dalga Kuramı Ödevi Hazırlayanlar: Ali AVUNDUK Turan ARSLAN

2 HHHH AAAA LLLL LLLL G G EEEE NNNN EEEE RRRR AAAA TTTT ÖÖÖÖ RRRR ÜÜÜÜ İ İ LLLL EEEE Ö Ö LLLL ÇÇÇÇ ÜÜÜÜ LLLL EEEE RRRR ÖÖÖÖ LLLL ÇÇÇÇ ÜÜÜÜ LLLL EEEE RRRR HHHH AAAA LLLL LLLL J J EEEE NNNN EEEE RRRR AAAA TTTT ÖÖÖÖ RRRR ÜÜÜÜ İ İ LLLL EEEE M M AAAA GGGG NNNN EEEE TTTT İİİİ KKKK A A LLLL AAAA NNNN Ş Ş İİİİ DDDD DDDD EEEE TTTT İİİİ NNNN İİİİ NNNN ÖÖÖÖ LLLL ÇÇÇÇ ÜÜÜÜ LLLL MMMM EEEE SSSS İİİİ HHHH AAAA LLLL LLLL E E TTTT KKKK İİİİ Ü Ü ZZZZ EEEE RRRR İİİİ NNNN EEEE B B İİİİ LLLL GGGG İİİİ LLLL EEEE RRRR HHHH AAAA LLLL LLLL V V OOOO LLLL TTTT AAAA JJJJ IIII HHHH AAAA LLLL LLLL P P RRRR OOOO BBBB UUUU HHHH AAAA LLLL LLLL E E TTTT KKKK İİİİ SSSS İİİİ İ İ ÇÇÇÇ İİİİ NNNN DDDD EEEE K K İİİİ Ş Ş AAAA RRRR JJJJ T T AAAA ŞŞŞŞ IIII YYYY IIII CCCC IIII LLLL AAAA RRRR IIII

3 HALL SWİTCH DİFERANSİYEL HALL SWITCH DİFERANSİYEL HALL SWITCH İKİ TELLİ HALL SWITCH İKİ TELLİ HALL SWITCH

4 SENSÖRLER SENSÖRLERİN GÖRÜNÜŞÜ SENSÖRLERİN GÖRÜNÜŞÜ ANAHTAR KİLİTLEMELİ SENSÖRLER ANAHTAR KİLİTLEMELİ SENSÖRLER BİPOLAR SWİTCH SENSÖRLER BİPOLAR SWİTCH SENSÖRLER UNİPOLAR SWİTCH SENSÖRLER UNİPOLAR SWİTCH SENSÖRLER LİNEER SENSÖRLER LİNEER SENSÖRLER

5 VAN DER PAUW TEKNİĞİ VAN DER PAUW TEKNİĞİ KESİRLİ QUANTUM HALL ETKİSİ KESİRLİ QUANTUM HALL ETKİSİ

6 HALL GENERATÖRÜ İLE ÖLÇÜLER KONU: Hall Generatörü İle Bir Yarı İletkenin; a)etkenlik tipinin ;yük taşıyıcı konsantrasyonunun tayini b)b)magnetik alan şiddetinin ölçülmesi Hall olayı (+q) ve (-q) gibi yük taşıyıcısının varlığını ortaya, koyduğu gibi, bunların konsantrasyonlarını bulmaya da imkan verir.

7 DENGE ŞARTI elektronların v hızını veren bağıntı v = I / n e s=I / n e d h v = I / n e s=I / n e d holur. Hall voltajı için : Vh = v B h= (I / n e d h) B h Vh = v B h= (I / n e d h) B h Vh = (1 / n e) * (I B / d) Vh = (1 / n e) * (I B / d) Vh = Rh* (I B / d) Vh = Rh* (I B / d)

8 DENGE ŞARTI evB=eE evB=eE Hall elektrik alanı: Eh=vB Hall voltajı : Vh=Eh*h=v B h Vh=v B h Vh=v B h Akım şiddeti : I = n e v s (n:birim hacimdeki elektron sayısı ; e:elektronun yükü; v:elektronun ortalama hızı; S:akım geçen iletkenin kesiti.)

9 ÖLÇÜLER Mıknatısın magnetik alanının ve kontrol akımının yönüne göre Hall generatörünün pozitif ve negatif kutuplarını tayin ettikten sonra bir milivoltmetreyi bu kutuplar arasına uygun fazda bağlayınız. Hall generatörünü teşkil eden yarı iletkenin boyutları 2*1*0.1 cm ‘dir. Ölçü değerlerine göre Vh = f( I ) eğrisi çizilebilir.

10 ÖLÇÜLER N-tip ve P-tip yarı iletkenden yapılmış Hall jeneratörü ile ölçüler. Hall generatöründen geçirilecek I kontrol akımını düzenlemek üzere Şekil. 8.2’de görülen devreyi kurarız.

11 Kullanılan Malzemeler 2 Hall jeneratörü (N-tip ve P-tip) milivoltmetre 2 Hall jeneratörü (N-tip ve P-tip) milivoltmetre (0 – 600 mV) ampermetre (0 -6 ) Elektromıknatıs (N=500 sarımlı iki bobin ve demir çekirdekle hazırlanmıştır.) Reosta DC kaynak 1.5 volt DC kaynak 10 volt

12 b) Bilinmeyen bir B magnetik indüksiyonu ölçülmek istenirse ; Vh = f ( B ) eğrisini çizdiğiniz Hall generatöründen yine I = 30 mA kontrol akımı geçirerek, ölçülmesi istenen B magnetik indüksiyonunu ölçebiliriz.

13 Ölçü değerlerine göre Vh=f ( B ) eğrisini çizebiliriz. Ölçü değerlerine göre Vh=f ( B ) eğrisini çizebiliriz.

14 HALL JENERATÖRÜ İLE MAGNETİK ALAN ŞİDDETİNİN ÖLÇÜLMESİ a)Mıknatıslayıcı akımın fonksiyonu olarak Hall voltajının değişimini inceleyeceğiz. Hall jeneratörünü aşağıdaki şekildeki gibi bir elektromıknatısın kutupları arasına yerleştiririz Kontrol akımını I = 30 mA’de sabit tutarız I=30 mA (Kontrol akımında) ;B=3000 gauss alınarak ; Vh’ın farklı değerlerini bulabiliriz.

15 S ik=σik(0)+Biklm Hl Hm Akım yoğunluğu terimi ile E ; Ei=(1/σ)ik.jk Ei=Pikjk+(j x b)i, (22.10) Ei=Pikjk+(j x b)i, (22.10) Tensör Pik ve vektör b Sik ve a ile aynı niteliğe sahiptir. Pik,Pxx=Pyy ve Pzz Pik,Pxx=Pyy ve Pzz Ex=P┴ Jx, Ey = -bjx, Ex = P2 Jz Ex=P┴ Jx, Ey = -bjx, Ex = P2 Jz +RH x J +β (H.H)j +β2(J.H)H ‘tır. +RH x J +β (H.H)j +β2(J.H)H ‘tır.

16 22.1’in takibinden S ik(H) = S ki(-H),=S ik(-H) aik(H) =aki(-H)=-aik(-H) ax=ayz, ay = -axz, az = axy Ji=σikEk=S ikEk+(E x a) j.E = S ik Ei Ek ai = αik Hk

17 HALL ETKİ ÜZERİNE BİLGİLER Bir iletken olmasına rağmen harici bir magnetik alan H içindedir. Bağlantıları arasında akım yoğunluğu vardır.Elektrik alan bu haliyle tekrar verilirse Ji = σik*Eik Ji = σik*Eik σik tensörünün iletkendeki parçacıkları H’ın işlevleridir. σik tensörünün iletkendeki parçacıkları H’ın işlevleridir. σik(H) = σki(-H) (22.1) σik(H) = σki(-H) (22.1) σik = S ik+aik σik = S ik+aik S ik(H) = S ki(H), aik(H)=-aki(H)

18 HALL ETKİSİ ÖZETİ Bir elektrik akım akışı iletken aracılığıyla bir magnetik alan içindeyse, magnetik alanın çabasıyla ve enine kuvvetin de tesiriyle şarj edilen taşıyıcılar hareket eder.Üretilen voltaj iletkenin iki yanı arasındadır. Bu ölçümün varlığını E.H. Hall’un 1879’da ki buluşundan sonra Hall Etkisi varsayıldı. Bir elektrik akım akışı iletken aracılığıyla bir magnetik alan içindeyse, magnetik alanın çabasıyla ve enine kuvvetin de tesiriyle şarj edilen taşıyıcılar hareket eder.Üretilen voltaj iletkenin iki yanı arasındadır. Bu ölçümün varlığını E.H. Hall’un 1879’da ki buluşundan sonra Hall Etkisi varsayıldı.

19 HALL VOLTAJI HALL VOLTAJI Magnetik kuvvet Fm = e Vd B Vd : Süratle sürüklenen şarjdır I = n e A Vd I = n e A Vd n: şarj taşıyıcılarının yoğunluğudur Fm = (e l B) / (n e A) Fm = (e l B) / (n e A) Vh = (I.B) / (n e d) Vh = (I.B) / (n e d)

20 HALL PROBU Ölçülen geniş bir magnetik alanda düzenli olarak Tesla sık sık Hall etkisinde kullanıldı. Bazen ‘d’ kalınlığında bir ince ‘Cu’ film 10 mikrometreler üzerinde bir Hall Probu yerine kullanılmıştır Sargı taşıyıcı yoğunluğu çekicisinde n = 8.47*10

21 ŞARJ TAŞIYICILARI Hall etkisi bir iletken fenomeninde ki fark için fark taşıyıcılarıdır Çok yaygın elektriksel uygulamalarda geleneksel akım kısmen kullanılır. Yarı iletken içinde iletkende detaylı çalışmalarda kullanılmaktadır Gösterilen şarj taşıyıcıları şimdi taşınmamaktadır. Bunun sebebi magnetik alandır.

22 SENSÖRLERİN GÖRÜNÜŞÜ VE SİSTEM SOLÜSYONLARI E.H. Hall’ün buluşundan sonra Hall etkisi ismiyle anılan fiziksel prensip Hall sensör işlevinin temelidir. Hall etkisi daha çok yarı iletkenlerde çok görülmektedir. Yarı iletken materyallerle bir küçük plaka yapımında Hall elementi daha uygun görülmektedir.

23 Hall etki yarı iletken tabakada, Hall voltage oluşumu etkisiyle harici magnetik alan akımın yönünde dikey hareket etmektedir. Micronas ile yapılan Hall sensörü için Hall element ile değerlendirilen devre tek silikon chip’i üzerinde toplanmıştır. CMOS Hall sensörleri Micronas’la yapılır ve SMD paketi halindedir. CMOS Hall sensörleri Micronas’la yapılır ve SMD paketi halindedir.

24 Magnetik flux kompanentleri chip’e dikeydir. chip’e dikeydir. Yüzeyi ölçebilir.(Yön belirtmede kullanılır.) Hall tabakası ile akım terminali ve tıkacın açılması süresince kristalyüzey üzerinde Hall voltajı ayarlanır. Farklı tip hall sensörleri sinyal çıkış tarzına göre ayırt edilir.

25 Micronas Sensör Ailesi

26 HALL SWITCH Standart Hall switch’i tek bir Hall tabakasına sahiptir ve yanıt verilen tam değer magnetik alanın dikeyinde ki tabakadır. Hall switch’de magnetik switch noktaları Bon veya (Bop)’tur ve Boff veya (Brpn) olarak karakterize edilir. Eğer magnetik değişken Bon’u aşarsa transistör çıkışı switch on konumundadır; ters aşağı doğru olursa Boff’tur.

27 Switch noktalarının tanımı Switch noktalarının tanımı SENSÖRLERİN GÖRÜNÜŞÜ VE SİSTEM SOLÜSYONLARI

28 HALL SWITCH Hall switchler (switch sensörler), switch noktalarında karşılaştırmalı toplayıcı özelliğine sahiptir Digital çıkışı vardır ki bu da farklı logic sistemlere adapte olmayı sağlar. Bütün Hall switch’leri transistorün bir açık drain ucunu kapsar. Transistor ün çıkışında drain ucunun açık olması bütün hall switchlerini kapsar. Harici bir resistörle voltaj tedarik edilir

29 ANAHTAR KİLİTLEMELİ SENSÖRLER Çıkışın düşmesi nedeniyle paketin magnetik güney kutbuna damga vurulur. Çıkışın yüksek olması nedeniyle magnetik kuzey kutbu tarafına damga vurulur. Magnetik alan kaldırılsa bile çıkış değişmemektedir. Çıkış durumunun değişmesi için zıt magnetik alan polaritesi uygulanmalıdır. Çıkış durumunun değişmesi için zıt magnetik alan polaritesi uygulanmalıdır.

30 BİPOLAR SWITCH SENSÖRLER Çıkış aşağı çevrildiğinde magnetik güney kutbu tarafına damga vurulur. Çıkış yukarıya çevrildiğinde de magnetik kuzey kutbu tarafına damga vurulur.

31 UNİPOLAR SWITCH SENSÖRLER Çıkış aşağıya çevrilirse paketin magnetik güney kutbuna damga vurulur ve yukarıya çevrilirse eğer magnetik alan taşınımı olur. Sensör magnetik kuzey kutbu tarafına damga vurulmasına yanıt vermez. U nipolar Switch sensörlerin davranışı U nipolar Switch sensörlerin davranışı

32 UNİPOLAR SWITCH SENSÖRLERLE TERSYÜZ EDİLEN ÇIKIŞ UNİPOLAR SWITCH SENSÖRLERLE TERSYÜZ EDİLEN ÇIKIŞ Çıkış yukarıya çevrilirse paketin magnetik güney kutbu tarafına damga vurulur ve magnetik alan aşağı çevrilerek taşınır. Çıkış aşağıda kalırsa magnetik kuzey kutbuna damga vurulur.

33 DİFERANSİYEL HALL SWITCH Diferansiyel Hall switchleri iki Hall tabakası kapsar. Çıkış transistörlerinin switchleri akkord edilebilen farklı magnetik değişken B = B2 – B1 tabakaları arasındadır. Çıkış transistörü fark değerini aşabilir ki buna Bon denir. Ve switch off’tayken fark düşerse Boff’tur.

34 İKİ TELLİ HALL SWITCH Burada ki switch’lere çıkış sinyali aracılığıyla akımın tüketimi şart koşulur Onların kullandığı dahili akım kaynağıdır ki bu da switch üzerindedir Hall tabaka magnetik alan üzerine bağlantılıdır.

35 LİNEER SENSÖRLER LİNEER SENSÖRLER Lineer Hall sensörleriyle bir analog çıkış voltajı oluşturulur Hall tabaka içinde ki dikme magnetik değişkenle orantılıdır Lineer Hall sensörü karakteristiği Magnetik alan olmadan çıkış voltajı Voq (B = 0mT) Hassaslık oranı Vout / B’dir.

36 DENGELENME (OFFSET) ‘İN ÖNEMİ Hall etkisi yanında diğer voltaj oluşum etkilerinin numaraları bulunur (mekaniksel paket voltajı ) Hall voltajının bir offset değerinde oluşturulur ve bu yüzden zayıflama sensörlerle tam olarak ölçülür. Aktif ofset değeri (chopper prensibiyle) Micronas birinci zamanı için akımın yönünde uygulanır.

37 DENGELENME (OFFSET) ‘İN ÖNEMİ Micronas CMOS Hall sensörlerinde,sensör sistemleri bir tek chip ile tamamlanır. Bölüm bölüm ayrılan asıl Hall elementinden, bütün devre için bütünleştirilmiş bir sinyal uygulanır Micronas CMOS Hall sensörlerinde,sensör sistemleri bir tek chip ile tamamlanır. Bölüm bölüm ayrılan asıl Hall elementinden, bütün devre için bütünleştirilmiş bir sinyal uygulanır

38 VAN DER PAUW TEKNİĞİ Zayıf tabaka modeli kapsıyor. Dört tane çok küçük omik temas yeri çevre plakalar üzerinde (tercihen köşelerde) bulunmaktadır. Dikdörtgen şeklinde ki bir Van der pauw konfigürasyonu Figür2’de gösterilmektedir.

39 VAN DER PAUW TEKNİĞİ Tarafsız direnç ölçümü ile Rs resistans tabakası belirlenir. Van der Pow’da aktüel iki resistans karakteristiği Ra ve Rb ile gösterilmektedir. exp(-pRA/RS) + exp(-pRB/RS) = 1 exp(-pRA/RS) + exp(-pRB/RS) = 1 Hacim hesaplarında elektriksel resistivite ľ =Rs*d’dir.

40 VAN DER PAUW TEKNİĞİ RA = V43/I12 and RB = V14/I23 RA = V43/I12 and RB = V14/I23 Kararlı akım I ve kararlı magnetik alan B düz bir seviyede uygulanır. Şekli modeli figür3’te gösterilmiştir. Ayrıca Hall ölçümlerinde de kullanılmaktadır. Ölçümlerde Hall voltajı Vh ve akım I ile içersine geçerken kuvvete karşı gelen çift kontak 1 ve 3’tür. Ve Hall voltajı Vh (=V24)’tür.

41 VAN DER PAUW TEKNİĞİ Karşıdan karşıya ölçülen çift kontakta 2 ve 4 ‘tür. Böylece tek bir Hall volajı elde edilmiş oldu. Levha taşıyıcıları yoğunluğu ns’tir. ns = I*B *q *Vh ‘tan hesaplanabilir.I,B ve q değerleri bilinmektedir

42 VAN DER PAUW TEKNİĞİ

43

44 KESİRLİ QUANTUM HALL ETKİSİ 1982 yılında bulunmuştur. (KQHE) hall etkisi meyda-na geldiği zaman landau yüzey kısmı doldurulur

45

46


"Fırat Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Elektromanyetik Dalga Kuramı Ödevi Hazırlayanlar: Ali AVUNDUK 00220513 Turan." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları