Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Belgin Ünal- KDH Epi 2007 KALP-DAMAR HASTALIKLARI EPİDEMİYOLOJİSİ Doç Dr Belgin Ünal Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı AD.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Belgin Ünal- KDH Epi 2007 KALP-DAMAR HASTALIKLARI EPİDEMİYOLOJİSİ Doç Dr Belgin Ünal Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı AD."— Sunum transkripti:

1 Belgin Ünal- KDH Epi 2007 KALP-DAMAR HASTALIKLARI EPİDEMİYOLOJİSİ Doç Dr Belgin Ünal Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı AD

2 Belgin Ünal- KDH Epi 2007 oKalp damar hastalıkları  Koroner kalp hastalığı (KKH)  Periferik damar hastalığı  İnme (stroke)  Romatizmal kalp hastalığı  Hipertansiyon oBu grubun en önemli bölümünü KKH oluşturur

3 Belgin Ünal- KDH Epi 2007 KDH’da temel mekanizma: Ateroskleroz oDamarın intima tabakası hasarlanır oKolesterol birikir oBir ya da daha fazla plak, koroner arter endoteline yapışır oBu durum, arter çapının daralmasına, damar tıkanmasına ve trombosis oluşumuna yol açar

4 Belgin Ünal- KDH Epi 2007 Koroner Kalp Hastalığı oAterosklerozun düzeyine göre değişik klinik bulgularla karşımıza çıkar Anjina Myokard infarktüsü Kalp yetmezliği Ani ölüm

5 Belgin Ünal- KDH Epi 2007 KDH Epidemiyolojisinin Gelişimi oDünyada KDH 1920’li yıllarda bir ‘halk sağlığı sorunu’ olarak tanınmaya başlanmıştır oEkolojik çalışmalar  KKH mortalitesindeki bölgesel farklılıklar diyetteki yağ, dolayısıyla kan kolesterolüyle ilişkilidir (1953)  Seven Countries Study- sadece mortalite değil insidansın da diyetteki yağ ve kolesterolle ilişkili olduğunu gösterdi (Keys 1980) oGöç çalışmaları  British-Norwegian-United States Study  Japan-Honolulu-San Francisco Study

6 Belgin Ünal- KDH Epi 2007 Kesitsel Araştırmalar oMONICA (1980’ler)  KKH, serebrovaskuler hasta lı k ve KDH risk faktörlerindeki eğilimi incelemek amaçlı  32 ülke katılmış

7 Belgin Ünal- KDH Epi 2007 DSÖ’nün MONICA çalışmasına göre; Çin’de yüz binde 81 iken Finlandiya’da yüz binde 835 Kadın Erkek KKH sıklığı açısından ülkeler arasında belirgin farklılıklar vardır.

8 Belgin Ünal- KDH Epi 2007 Kohort Araştırmaları Framingham Çalışması o1948’de Framingham adlı bir kasabada (Boston, ABD) başlamış. o30-62 yaş arası kardiyovasküler hastalığı olmayan 5,127 kadın ve erkek erişkin izleme alınmış. oBaşta sigara, obezite, yüksek kan basıncı, yüksek kolesterol gibi pek çok etken açısından tanımlanmışlar. oYeni koroner olaylar araştırma grubunun iki yıllık aralarla incelenmesi ve hastane kayıtlarının günlük izlenmesi ile saptanmış. oKardiyovasküler risk faktörleri ilk kez Framingham çalışmasından tanımlanmış.

9 Belgin Ünal- KDH Epi 2007 KDH Risk Faktörleri Değiştirilemeyen risk faktörleri Yaş, cinsiyet, aile öyküsü Fizyolojik RF Hipertansiyon Yüksek Kolesterol Diyabet Obezite Davranışsal risk fakt. Sigara Sağlıksız diyet Sedanter yaşam Sosyoekonomik ve kültürel belirleyiciler Yaşamın erken dönem özellikleri Sonuçlar Koroner KH. Vasküler hast. İnme Kanser

10 Belgin Ünal- KDH Epi 2007 Bireyin KKH Riskinin belirlenmesi oFramingham Çalışmasından elde edilen regresyon eşitliği kullanılarak bireyin 10 yıl içinde KKH geçirme riski tahmin edilebilir oYaş, oCinsiyet, oTotal kolesterol, oHDL kolesterol, oKan basıncı ve oSigara içme durumu Risk %10 un üzerindeyse uygun tedavi önerilir

11 Belgin Ünal- KDH Epi 2007 Koroner kalp hastalığı riskinin %80’i ~10% Diğer etkenler İnaktivite Obezite Diyabet Yoksulluk Stres Homosistein vb ~40% Kolesterol / Sağlıksız diyet Isles et al 1992; Emberson et al 2004; Unal et al 2004

12 Belgin Ünal- KDH Epi 2007 Olgu kontrol çalışmaları oKDH risk faktörlerinin belirlenmesi oINTERHEART- çok merkezli olgu kontrol çalışması o“Klasik risk faktörlerine eklenen diyabet, fiziksel inaktivite, obezite, beslenme tarzı gibi risk faktörleriyle AMI riskinin %90’ı açıklanabilir” Yusuf S, Lancet 2004;364:

13 Belgin Ünal- KDH Epi 2007 Girişim Çalışmaları oNorth Karelia oEuropean Collaborative Study - WHO oMultiple Risk Factor Intervention Study (MRFIT) oStanford Five-City Project oCELL Study oOXCHECK oGothenberg Study o………

14 Belgin Ünal- KDH Epi 2007 Sitematik derleme / Meta-analiz /Modelleme oİlaç/ yöntem etkinlikleri için özet skor elde etmede oModeller, projeksiyonlarla gelecekteki hastalık trendinin tahmini, iş gücü, alt yapı ve kaynak gereksinimi için planlama yapmaya yardımcı IMPACT PREVENT CHD Policy Model

15 Belgin Ünal- KDH Epi 2007 Risk faktöründeki 1 birim değişime karşılık KKH ölümündeki % azalma (Meta-analizler& Kohort çalışmaları) Kolesterol Law et al BMJ 1994 Toplumun ortalama kolesterol düzeyinde 1mg/dl azalma ile KKH ölümünde  %1.2 azalma olur Kan basıncı Prospective Studies Collaboration, Lancet 2002 Diastolik KB’da 1 mmHg   %2  KKH Sigara Sigfusson et al BMJ 1991 Sigara kullanımında %1 azalma  0.5%  KKH Unal B. Circulation 2004

16 Belgin Ünal- KDH Epi 2007 o‘Yaşam tarzı’ terimi ilk kez 1950’lerde Ancel Keys tarafından kullanılmış o‘Risk faktörü’ kavramı ilk kez KKH için kullanılmış (Kannel et al. 1961) oMinnesota EKG kodlaması (Rose & Blackburn) oRose Anketi- anjina tanısı için Yeni terminoloji -- yeni yöntemler

17 Belgin Ünal- KDH Epi 2007 KDH/ KKH ÖNLENEBİLİR Mİ?

18 Belgin Ünal- KDH Epi 2007 Erkeklerde yaşa göre düzeltilmiş KKH ölüm hızları, Yüzbinde

19 Belgin Ünal- KDH Epi

20 Belgin Ünal- KDH Epi 2007 Düşüşün Nedenleri oRisk faktörlerinin azalması? oKKH’ın görülme sıklığının azalması veya hafif geçmesi? oAcil servis ve hastane bakımının iyileşmesi? oHepsi??

21 Belgin Ünal- KDH Epi 2007 KKH ölümlerindeki azalmanın nedenleri %

22 Belgin Ünal- KDH Epi 2007 PEKİ NASIL YAPMALI?

23 Belgin Ünal- KDH Epi 2007 Inflamasyon Tromboz Ateroskleroz KORONER KALP HASTALIĞINDA KORUMA DÜZEYLERİ

24 Belgin Ünal- KDH Epi 2007 Geoffrey Rose Dept of Epidemiology, London School of Hygiene o‘Many exposed to a small risk may generate more cases than a small number exposed to conspicuous risk’ o‘Çok sayıda kişinin düşük riskle karşılaşması az sayıda kişinin yüksek riskle karşılaşmasından daha çok hasta yaratır’

25 Belgin Ünal- KDH Epi 2007 Geoffrey Rose oPrevention paradox : ‘a preventive measure which brings much benefit to the population, offers litle to each individual’  ‘topluma büyük yarar sağlayan önlemlerin bireye yararı azdır’ oPek çok halk sağlığı önlemi için bu paradoks doğrudur Aşılama, emniyet kemeri takılması vb..

26 Risk faktörünün dağılımı Tüm toplum ve yüksek risk koruma stratejileri Risk faktörünün dağılımı Tüm toplum yaklaşımı Tüm toplum ve yüksek risk yaklaşımı birlikte Yüksek risk yaklaşımı Risk faktörünün dağılımı

27 Belgin Ünal- KDH Epi 2007 Tüm topluma yönelik Radikaldir Elde edilen yarar fazladır Maliyet-etkin (politika) Durumunun farkında olmayanları da etkiler Kısıtlılıklar Kitlesel değişim zordur Politika dışındaki girişimleri uygulamak zordur Bireysel yararı azdır Sağlık personelinin motivasyonu azdır Girişimler toplumun normlarına aykırı gelebilir Yüksek Risklilere yönelik Birey düzeyinde yararı yüksek Anlatması kolay, motivasyon ve ödülü yüksektir Kişinin işbirliği gereklidir Kısıtlılıklar Hastalığın toplam yüküne etkisi azdır Sıklıkla kötüye kullanılır Maliyeti yüksek (taramalar) Palyatiftir, asıl sorunu çözmez Toplum düzeyinde girişimlerden uzaklaştırır Birincil koruma yaklaşımları

28 Belgin Ünal- KDH Epi 2007 İkincil koruma; oErken tanı  herkese yapılan taramalar ve  Sadece yüksek risklilere yapılan ‘fırsatçı taramalar’ oTedavi  İlaçlı veya cerrahi tedavi ile komplikasyonların azaltılması (PTCA, CABG, ve ilaçlar)  Lipid düşürücü ilaçlar  Kan basıncını düşürücü ilaçlar  Rehabilitasyon  Sigaranın bıraktırılması  Sağlıklı diyet  Düzenli orta düzeyde fizik aktivite Dr

29 Belgin Ünal- KDH Epi 2007 Kalp Damar Hastalıklarına Hazırlıklı Olmak oToplumlarda KDH riski, toplumun yaşlanması ve risk faktörleriyle karşılaşma ile ilişkili olarak artmaktadır Bu nedenle, oNüfus planlaması yapan ülkeler oBeklenen yaşam süresi 60 ve üzeri yaşlara gelmiş olan ülkeler oEkonomik gelişme sürecinde olan ülkeler KDH için hazırlıklı olmalıdır

30 Belgin Ünal- KDH Epi 2007 Gelişmekte olan ülkelerde KDH’nı önleyici programların önündeki kurumsal engeller Devlet oAşırı bürokrasi oYavaş ve verimsiz oPolitikaları etkilemede başarısız Dernek ve vakıflar oMedya aracılığıyla halka ulaşmada yavaş Toplumsal ve sosyal engeller oHastalıkla ilgili inanışlar, farkında olmama, eğitim ve bilgi eksikliği

31 Belgin Ünal- KDH Epi 2007 Tıp eğitiminin, oHalk sağlığı ve korumadan çok ikincil korumaya odaklı olması oAraştırma yöntemlerini öğretmek konusunda yetersizliği oİyi iletişim becerileri eğitiminin eksikliği oKoruma ve önleme konusunda tutum geliştirme yetersizliği Tıp eğitiminden kaynaklanan engeller

32 Belgin Ünal- KDH Epi 2007 Koruyucu hizmetlerin sunulmasının önündeki engeller Sağlık sisteminden kaynaklanan  Akut sorunlara öncelik  Kaynak eksikliği  Koruyucu hizmetler için sistem eksikliği  Zaman ve ekonomik kısıtlılıklar  Politika eksikliği Toplum ve hastalardan kaynaklanan  Motivasyon eksikliği  Kültürel faktörler  Sosyal faktörler  Bilgi eksikliği

33 Belgin Ünal- KDH Epi 2007 Hekimlerden kaynaklanan  Hastalık odaklı yaklaşım  Zaman  Eğitim eksikliği Bilgi eksikliği Beceri eksikliği Etkinliğin az olacağı inanışı  Uzman desteği ve işbirliği eksikliği Koruyucu hizmetlerin sunulmasının önündeki engeller

34 Belgin Ünal- KDH Epi 2007 Koruyucu programlar nasıl daha iyi olabilir? Yanıtlanması gereken sorular: oProgramın yararı yapılacak yatırımlara değecek mi? oMaliyet oldukça ağır.. Karşılanabilir mi? oKısıtlı kaynaklar bu etkinliklere nasıl ayrılmalı? oRisk altındakilerin çoğunluğunu kapsayabilecek mi? oEn çok kim yarar görecek? oEn iyi yaklaşımlar nelerdir?

35 Belgin Ünal- KDH Epi 2007 oKDH’nın yükünü ve trendlerini izlemek için etkin surveyans sistemlerinin kurulması oRisk faktörü sıklıklarının saptanıp girişim için öncelikli risk faktörlerinin belirlenmesi oOrtaya çıkan yeni risk faktörlerinin değerlendirilmesi oTopluma yönelik önlemler ve yüksek risklilerde maliyet-etkin hasta bakımını birleştirecek sağlık politikalarının geliştirilmesi KDH Kontrol programlarının temel bileşenleri

36 Belgin Ünal- KDH Epi 2007 TÜRKİYE’NİN KALP SAĞLIĞI POLİTİKASI NASIL OLMALI?

37 Belgin Ünal- KDH Epi 2007 Türkiye’de Sorunun Boyutu… Risk faktörüSaptanan Sıklıklar HipertansiyonKadın %20-35 Erkek %15-20 Sigara kullanımıKadın %20-35** Erkek %50-70 HiperkolesterolemiKadın %10-25 Erkek %12-25 DiyabetKadın %8.0 Erkek %6.2 BGT %6.7 ObeziteKadın %40-60 Erkek %15-30 KKH sıklığı Erkeklerde %5-9 Kadınlarda %5-14

38 Belgin Ünal- KDH Epi 2007 Türkiye’de Ulusal Kalp Sağlığı Politikası Oluşturma çalışmaları o‘Ulusal Kalp Sağlığı Politikası Taslak Metni’ Sağlık Bakanlığı, Türk Kardiyoloji Derneği (http://www.tkd-online.org/link/TKD_UlusalKalpSagligiPolitikasi.pdf) oOlumlu bir başlangıç oEleştiriler  Henüz bir politika belgesi olmaktan uzak  Hedefi belirlenmemiş  Amaç ve amaca ulaşma yöntemleri belli değil  KKH’nın doğal gidiş aşamalarına yönelik girişimler yok  Sağlık hizmet basamakları arasında eşgüdüm tanımlanmamış  Vb vb……………. oKalp sağlığı politikası belirleme sürecinde çok disiplinli bir yaklaşım gerekli

39 Belgin Ünal- KDH Epi 2007 Türkiye’nin Ulusal Kalp Sağlığı Politikası Nasıl Olmalıdır? Türkiye’nin kalp sağlığı politikası KDH hastalarının uygun şekilde bakımını göz ardı etmeden birincil korumayı önceleyen bir nitelikte olmalıdır.

40 Belgin Ünal- KDH Epi 2007 Nisan

41 Belgin Ünal- KDH Epi 2007 BALÇOVA’NIN KALBİ (BAK)

42 Belgin Ünal- KDH Epi 2007 BAK oBalçova Belediye Başkanlığı ve DEÜTF Dekanlığı tarafından 12 Mayıs 2007’de imzalanan bir protokolle başladı. oHalk Sağlığı AD bu projeji fakülte adına yürütecektir

43 Belgin Ünal- KDH Epi 2007 PROJENİN AMAÇLARI Balçova İlçesi’nde oKKH sıklığını birincil ve ikincil koruma önlemleriyle azaltmak oKKH ve risk faktörleri açısından eşitsizlikleri tanımlamak ve azaltmaya yönelik politikalar oluşturmak

44 Belgin Ünal- KDH Epi 2007 oProgram, Balçova İlçesi’nde 10 yıl boyunca uygulanacaktır ( ) oProgramın hedef grubu, bölgede yaşayan 30 yaş üstü tüm erkek ve kadınlar (44607 kişi)

45 Belgin Ünal- KDH Epi 2007 Özgün amaçlar 1.Başlangıçta KKH, risk faktörlerinin sıklığını saptamak için kesitsel bir araştırma planlamak 2.KKH ve risk faktörlerini ve eşitsizlikler açısından tanımlamak 3.KKH riskini azaltıcı beslenme, sigara ve egzersiz üzerinden girişimler planlayıp uygulamak 4.KKH hastalarının birinci ve ikinci basamakla eşgüdüm içinde izlemlerini yapmak 5.Programın etkinliğini içerik, süreç ve sonuçlar açısından değerlendirmek 6.Uygulanacak programdaki koruyucu sağlık hizmetlerinin tedavi edici hizmetlere göre maliyet etkililiğini incelemek

46 Belgin Ünal- KDH Epi Ekim

47 Belgin Ünal- KDH Epi 2007 Yapacak daha çok işimiz var… Teşekkürler…


"Belgin Ünal- KDH Epi 2007 KALP-DAMAR HASTALIKLARI EPİDEMİYOLOJİSİ Doç Dr Belgin Ünal Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı AD." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları