Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

1. 2 3 Bitki olsun, hayvan olsun bütün canlılar, kendilerini meydana getiren ana babalarına benzer. Bir canlının kendine ait özelliklerinden her birine.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "1. 2 3 Bitki olsun, hayvan olsun bütün canlılar, kendilerini meydana getiren ana babalarına benzer. Bir canlının kendine ait özelliklerinden her birine."— Sunum transkripti:

1 1

2 2

3 3 Bitki olsun, hayvan olsun bütün canlılar, kendilerini meydana getiren ana babalarına benzer. Bir canlının kendine ait özelliklerinden her birine karakter denir. Karakterler yavruya üreme olayı ile aktarılır.

4 4 Ana baba karakterlerinin yavrulara nasıl ve ne şekilde aktarıldığını inceleyen bilim dalına KALITIM BİLİMİ ( Genetik ) denir.

5 5 İnsanda kalıtım, bir takım fiziksel ve ruhsal görünüşlerle ortaya çıkar. * Saç rengi, göz rengi, dil yuvarlaması, altı parmaklık, yapışık kulak memesi. * Kalıtım hastalıkları vb. gibi.

6 6 KALITIMLA İLGİLİ TANIMLAR *GENOTİP : Bir canlının genlerinin toplamıdır. Genler sembollerle gösterilir. Örnek: SS = Sarı ss = Yeşil Uu = Yuvarlak uu = Buruşuk

7 7 * FENOTİP : Bir canlının, belli bir karakter bakımından dış görünüşüne o canlının Fenotipi denir. Fenotip canlının görünen özelliğidir. Örnek : Sarı, Yeşil, Uzun, Kısa, Esmer, Sarışın … gibi.

8 8 * KROMOZOM : Çekirdekte bulunan kromatin iplik hücre bölünmesi sırasında parçalara ayrılır, kısalır, kalınlaşır. Bunlara kromozom denir. Her canlının kromozom sayısı sabittir. Örneğin ; İnsanda 46, Domateste 24, Sivrisinekte 6, eğreltiotunda 1020 gibi. Kromozom sayıları (n) ile gösterilir. İnsanda 2n=46 dır. (n=anneden, n=babadan)

9 9 Her kromozom aralarında açı bulunan iki koldan oluşur. Bunlara kromatit adı verilir. Kardeş kromatitleri birbirine bağlayan yere sentromer denir.

10 10 Yapı ve özellikleri bakımından birbirine benzeyen kromozomlara HOMOLOG KROMOZOM denir. Bunlardan biri anneden diğeri babadan gelen kromozomlardır. * HOMOLOG KROMOZOM : Yandaki şekilde, 22 adet homolog kromozom çiftini yan yana görebilirsiniz.

11 11 * GEN : Karakterin aktarılmasını sağlayan, kromozomlar üzerinde bulunan birimlerdir. Canlının fenotipinin oluşmasında gen yapısı ve çevre etkilidir.

12 12 Her karakteri bir çift gen tayin eder. Bu gen çiftine ALEL GEN denir. Örnek: SS, ss veya Ss gibi. Bu genlerden biri anadan, diğeri babadan gelen geni gösterir.

13 13 *DOMİNANT ( Baskın Gen): Fenotipte etkisini her zaman gösteren gendir. Büyük harfle gösterilir. ( A, B, K,U, S... ) *RESESİF ( Çekinik Gen ) : Etkisini gösterebilmesi için homozigot ( arı döl ) olması gerekir. Küçük harflerle gösterilir. ( a,b,u,k,s... )

14 14 *HOMOZİGOT ( Arı döl ) İki genin de aynı olmasıdır. Örnek : AA Arı döl baskın aa Arı döl çekinik

15 15 *HETEROZİGOT ( Melez döl ) : İki genden birinin dominant diğerinin resesif olmasıdır. Böyle durumda canlı baskın gen görünümünde olur. Örnek : Aa Melez baskın Ss “ “ Kk “ “ Uu “ “

16 16

17 17 Kalıtımla ilgili ilk deneyleri Mendel yapmış ve kalıtımla ilgili kuralları ortaya koymuştur. Mendel, kalıtımla ilgili çalışmalarını bezelyeler üzerinde yapmıştır. Mendel, ana ve baba karakterlerinin oğul döllere nasıl geçtiğini, oluşan bireylerin oranlarını bulmuştur.

18 18 **Mendel, her bir karakter için semboller kullanmıştır. Dominant karakter için büyük harf ( A, U, K, S... ) Resesif karakter için küçük harf ( a, u, k, s... )

19 19 **Sarı tohumlu bezelyeleri arka arkaya tozlaştırarak SARI ( SS ) ARI DÖL elde etti. **Yeşil tohumlu bezelyeleri arka arkaya tozlaştırarak yeşil ( ss ) ARI DÖL elde etti.

20 20 ***A rı döl olan SARI tohumlu bezelye ile, arı döl olan yeşil tohumlu bezelyeyi birbirleriyle tozlaştırmıştır. (çaprazlamıştır).

21 21 Bu çaprazlama sonucu oluşan dölün bütün bireylerinin sarı renkte olduğunu görmüştür. Bu deneyde; sarı rengin, yeşil renk üzerine baskın olduğunu bulmuştur. Sarı; baskın renk ( DOMİNANT ), Yeşil; çekinik renk (RESESİF ) dir.

22 22

23 23 Arı Döl FENOTİPSARI Yeşil X GENOTİPİ Eşey hücreleri S X s +++ 1/4 Tüm bezelyeler sarı görünüşlüdür. X S s Ss SS ss MENDEL’İN 1. ÇAPRAZLAMASI Sarı-Melez GENOTİP: % 100 Melez FENOTİP: % 100 Melez

24 24 Melez FENOTİPSARI X GENOTİPİ Eşey hücreleri S X S +++ 1/4 % 75 sarı, % 25 yeşil X s s SSssS s MENDEL’İN 2. ÇAPRAZLAMASI Sarı-Arı dölSarı-Melez Yeşil-Arıdöl 1/4 Arıdöl Sarı 1/4 Arıdöl Yeşil

25 25 Şimdi siz yapın : Soru: Y = yuvarlak taneli, y = buruşuk taneli bezelyeleri gösterdiğine göre; yuvarlak taneli bezelyelerle, buruşuk taneli bezelyelerin çaprazlanması sonucu elde edilen F 1 ve F 2 döllerinin özelliklerini ve yüzdelerini bulunuz ?

26 26 Çözüm : FENOTOPİ : Yuvarlak X Buruşuk GENOTOPİ : Y Y X y y F 1 dölü : Y y + Y y + Y y + Y y % 100 yuvarlak, hepsi melez. yuvarlak yuvarlak

27 27 FENOTİPİ : Yuvarlak X Yuvarlak Melez Melez GENOTİPİ : Y y X Y y F 2 dölü : Y Y + Y y + Y y + y y FENOTİP: % 75 yuvarlak + % 25 buruşuk yuvarlak yuvarlak yuvarlak buruşuk GENOTİP: % 25 yuvarlak + % 25 buruşuk + % 50 Melez

28 28 Örnek : Melez ( heterozigot ) iki bezelyenin çaprazlanmasından hangi oranda çekinik ( resesif ) karakterde fertler meydana gelir ? A ) 1/4 B ) 2/4 C ) 3/4 D ) 4/4

29 29 Çözüm : A = Baskın karakter a = çekinik karakter olsun, A a X A a A A + A a + A a + a a çekinik Doğru cevap: A 1/4 çekinik Heterozigot

30 30 Örnek : Bir anne babanın bütün kan gruplarını taşıyan çocuklara sahip olduğu tespit edilmiştir. Bu anne babanın kan grupları yönünden genotipi hangisidir? A ) AA x BO B ) AO x BO C ) AB x OO D ) AB x AO

31 31 Bir anne babanın “ O “ kan grubundan çocuklarının olabilmesi için her ikisinde de “O “ aleli bulunmalıdır. Yani anne-baba heterozigot olmak zorundadır GENOTOPİ : A O x B O A B + A O + B O + O O Doğru cevap: B Not : A ve B eş baskın, O aleli ise A ve B ‘ye göre çekiniktir. Çözüm :

32 32 1. Melez sarı ve arı döl yeşil tohumlu bezelyeler çaprazlandığında,meydana gelecek tohum oranlarının aşağıdakilerden hangisinin olması beklenir ? A ) % 100 sarı B ) % 100 yeşil C ) % 75 sarı, % 25 yeşil D ) % 50 sarı, % 50 yeşil

33 33 2. Melez iki döl çaprazlanırsa F 2 dölündeki oranlar hangisinde doğru olarak verilmiştir? A ) 1/4 arı döl(dominant ), 2/4 melez, 1/4 arı döl ( resesif ) B ) 2/4 arı döl (dominant ), 2/4 arı döl ( resesif ) C ) 1/3 arı döl(dominant ), 2/3 melez D ) 1/4 melez, 3/4 arı döl (dominant)

34 34 3. İki arı dölün çaprazlanması sonucu oluşan F 1 dölünde resesif karakterin çıkma olasılığı oranı kaçtır ? A ) % O B ) % 25 C ) % 50 D ) % 100

35 35 4. B b x b b çaprazlama sonunda F 1 dölündeki b b oranı ne olur? A ) % 100 B ) % 75 C ) % 50 D ) % 0

36 36 5. Meydana gelen yavrularda 3/4 oranında dominant karakter görülüyorsa anne-babanın genotipi aşağıdakilerden hangisidir? A ) A a x A A B ) A a x A a C ) A A x A A D ) A A x aa

37 37 6. Melez x Melez çaprazlanmasından dominant karakterde bireylerin çıkma olasılığı % kaçtır? A ) % 100 B ) % 50 C ) % 75 D ) % 0

38 38

39 39

40 40 1. KARAKTERLERİN BİRLEŞMESİ KANUNU MENDEL KANUNLARI İki ayrı ARI dölün çaprazlanmasından elde edilen F1 dölleri %100 melezdir. Her iki dölün ( ana ve babanın ) genlerini taşır.

41 41 2.KARAKTERLERİN GİZLİ KALMASI KANUNU MENDEL KANUNLARI Genlerden biri,diğeri üzerine baskındır. F1 dölünün görünüşü baskın karaktere benzer.

42 42 3. KARAKTERLERİN AYRILMASI KANUNU MENDEL KANUNLARI İki melez dölün çaprazlanmasında gizli kalan karakter ortaya çıkar.

43 43

44 44 Canlıların benzerliklerini ve farklılıklarını belirleyen iki faktör vardır: II. Çevre I. Kalıtım

45 45 1. KALITIM : Genetik bilgileri taşıyan kalıtım birimine GEN adı verilir. Canlıların sahip olduğu genlerin toplamına GENOTİP denir. Genotip çok aşırı iç ve dış etkenler olmadıkça ferdin ölümüne kadar değişmez.

46 46 Kalıtsal karakterler genlerle dölden döle taşınır. Kalıtsal karakterler nesilden nesile aynen aktarılan karakterlerdir. Göz rengi, ten rengi, kıvırcık saç, yapışık kulak memesi, altı parmaklılık… gibi.

47 47 2. ÇEVRE Canlıların hayatlarını sürdürdükleri, doğal ortama ÇEVRE denir. Çevre genlerin işleyişini, yani ortaya çıkma derecesini belirler. Fenotip canlının yaşına ve çevre şartlarına göre değişebilir.

48 48 Kalıtım ve çevre bir organizmaya son şeklini verir. Bu sebeple her iki faktör gelişmenin her basamağında canlı üzerinde etkisini gösterir.

49 49 Çevrenin etkisiyle canlının görünen özelliklerinde ( fenotipinde ) meydana gelen değişmelere MODİFİKASYON denir. Modifikasyonlar hücrenin genetik özelliklerini değiştirmeyip sonradan kazanılan özellikleri içerir. Modifikasyon- dölden döle geçemez.Değişmeler sadece vücut hücrelerinde olur.

50 50 NOT Canlıların temel planını,taşıdığı genler; gelişme derecesini de çevresel faktörler belirler. Çevresel etkenler şunlardır: Besin miktarı ve çeşitliliği, ışık, sıcaklık, iklim, nem vb.

51 51 Örneğin Bal arılarında kraliçe arı ve işçi arılar döllenmiş yumurtadan meydana geldikleri halde (aynı kalıtsal yapı ) larva halinde iken farklı beslenmelerden dolayı, gerek vücut şekli gerekse davranışları bakımından farklılık gösterirler.

52 52 Buna etkin faktör besindir. Ancak sonradan kazandıkları bu karakterleri sonraki nesillere aktaramazlar.

53 53 Arılarda erkek bireyler döllenmiş yumurtadan gelişerek meydana gelirler. Kraliçe arı erkek arı ile bir kez çiftleşir, spermleri özel bir kesede depolar. Eğer yumurtalar spermlerle döllenirse dişi arılar, döllenmezse erkek arılar oluşur. NOT

54 54 Canlının özelliklerinin oluşumunu ve bunların nelere bağlı oldukları üç grupta incelenir: 1. SADECE KALITIMIN ETKİSİYLE 2. KALITIM VE ÇEVRENİN ETKİSİ 3. SADECE ÇEVRENİN ETKİSİYLE

55 55 1. SADECE KALITIMIN ETKİSİYLE Bazı karakterlerin ortaya çıkmasında çevrenin hiçbir etkisi yoktur.Sadece genler tarafından ortaya çıkarılır. Canlılar, çevrenin etkisi altında kalmayan bir çok kalıtsal karaktere sahiptir.

56 56 Örneğin göz rengi,saç şekli,kan grubu, çok parmaklık, ayrık veya yapışık kulak memelik, cinsiyet, dil yuvarlama,renk körlüğü gibi bir çok karakterlerin oluşmasında çevrenin etkisi yoktur.

57 57 2. KALITIM VE ÇEVRENİN ETKİSİ Birçok canlıda özelliklerin çoğu, kalıtım ve çevrenin kompleks etkileşimi sonucu ortaya çıkar. Örneğin çuha çiçeği bitkisinin, kırmızı ve beyaz çiçekli iki çeşidi vardır C sıcaklıkta gelişen kırmızı ve beyaz çiçeklilerin tohumlarının tümü kırmızı çiçek meydana getirir.

58 58 Çuha çiçeklerinin kırmızı veya beyaz renkli çiçek oluşturması ortamın sıcaklığına bağlıdır.Böylece çevresel nedenler aynı kalıtsal özellikleri taşıyan canlılarda farklı fenotiplerin ortaya çıkmasına neden olur.

59 59 Bitkilerde klorofil oluşturma özelliği kalıtsaldır fakat klorofil sentezinin gerçekleşmesi için mutlaka ışık gereklidir. Bu da bize klorofil sentezinin kalıtım ve çevre faktörleri ile birlikte kontrol edildiğini gösterir.

60 60 3. SADECE ÇEVRENİN ETKİSİYLE Bazı karakterler sadece çevrenin etkisiyle ortaya çıkarlar. Özellikle gelişmenin ilk evrelerinde çevresel faktörler daha etkilidir. Örneğin Talidomit adlı uyku ilacını kullanan annelerin kol ve bacakları gelişmemiş anormal çocuklara sahip oldukları görülür.

61 61 Çevrenin insanın gelişimi ve fenotipi üzerindeki etkileri, aynı genotipe sahip olan tek yumurta ikizleriyle yapılan deneylerle incelenmiştir.

62 62 YUMURTA İKİZLERİ (TEK VE ÇOK) İnsanda, bir doğumda(batında) bir çocuk oluşur. Bazen de, birden fazla çocuk doğabilir. Annenin döl yatağında aynı anda gelişip, bir batında doğan yavrular, sayılarına göre isimlendirilir. Bunlardan iki tanesine ikiz, üç tanesine üçüz, dört tanesine dördüz gibi isimler verilir.

63 63 İkizlerle, üçüz, dördüz gibi kardeşlerin oluşum ve gelişimleri birbirinden çok farklı değildir. İkizler, kendilerini oluşturan yumurtanın, dolaysıyla spermin sayısına, bundan dolayı da kalıtsal özelliklerine göre iki çeşittir.

64 64 TEK YUMURTA İKİZLER Dişi ve erkek üreme hücrelerinin birleşmesi sonucu oluşan tek bir zigot mitoz bölünme sonucu tamamen aynı kromozomları ve genleri taşıyan iki birey meydana gelir. Bu bireylere tek yumurta ikizleri denir.

65 65 TEK YUMURTA İKİZLERİNİN ÖZELLİKLERİ Aynı Fenotipe sahiptirler Cinsiyetleri aynıdır Kan grupları aynıdır

66 66

67 67

68 68 ÇİFT YUMURTA İKİZLER ( AYRI YUMURTA İKİZLER ) İki ayrı yumurta iki ayrı spermle döllenir.

69 69 * Döllenme sonucunda iki tane zigot oluşur. * Zigotlardan mitoz bölünmelerle iki farklı embriyo oluşur. * Oluşan embriyolar ayrı ayrı plasentalarda gelişirler.

70 70 * İki farklı yumurtadan oluşan bu ikizlere çift yumurta ( ayrı yumurta ) ikizleri veya yalancı ikizler de denir.

71 71 * Bu ikizler ancak farklı zamanlarda doğmuş kardeşler kadar birbirlerine benzerler. Bu nedenle kardeş ikizler olarak da adlandırılır. AYRI YUMURTA İKİZLERİ ÇOĞUNLUKLA FARKLI GENLERE SAHİPTİRLER.

72 72

73 73

74 74

75 75

76 76

77 77

78 78

79 79

80 80

81 81

82 82

83 83

84 84

85 85 ÇOĞALMA VE KALITIM TEST

86 86

87 87 S.1

88 88 C.1

89 89 S.2

90 90 C.2

91 91 S.3

92 92 C.3

93 93 S.4

94 94 C.4

95 95 S.5

96 96 C.5

97 97 S.6

98 98 C.6

99 99 S.7

100 100 C.7

101 101 S.8

102 102 C.8

103 103 S.9

104 104 C.9

105 105 S.10

106 106 C.10

107 107 S.11

108 108 C.11

109 109 S.12

110 110 C.12

111 111 S.13

112 112 C.13

113 113 S.14

114 114 C.14

115 115 S.15

116 116 C.15

117 117 S.16

118 118 C.16

119 119 S.17

120 120 C.17

121 121 S.18

122 122 C.18

123 123 S.19

124 124 C.19

125 125 S.20

126 126 C.20

127 127 S.21

128 128 C.21

129 129 S.22

130 130 C.22

131 131 S.23

132 132 C.23

133 133 S.24

134 134 C.24

135 135 S.25

136 136 C.25

137 137

138 138 S.1

139 139 C.1

140 140 S.2

141 141 C.2

142 142 S.3

143 143 C.3

144 144 S.4

145 145 C.4

146 146 S.5

147 147 C.5

148 148 S.6

149 149 C.6

150 150 S.7

151 151 C.7

152 152 S.8

153 153 C.8

154 154 S.9

155 155 C.9

156 156 S.10

157 157 C.10

158 158 S.11

159 159 C.11

160 160 S.12

161 161 C.12

162 162 S.13

163 163 C.13

164 164 S.14

165 165 C.14

166 166 S.15

167 167 C.15

168 168 S.16

169 169 C.16

170 170 S.17

171 171 C.17

172 172 S.18

173 173 C.18

174 174 S.19

175 175 C.19

176 176 S.20

177 177 C.20

178 178 S.21

179 179 C.21

180 180 S.22

181 181 C.22

182 182 S.23

183 183 C.23

184 184 S.24

185 185 C.24


"1. 2 3 Bitki olsun, hayvan olsun bütün canlılar, kendilerini meydana getiren ana babalarına benzer. Bir canlının kendine ait özelliklerinden her birine." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları