Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

K İ MYASAL TEHL İ KELER DOÇ.DR. İ LG İ N KURŞUN. Yeni kimyasallar her yerde  Yedi ğ imiz gıdadan,  Bakım ürünlerine,  Böcek kovucularından,  Halılara,

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "K İ MYASAL TEHL İ KELER DOÇ.DR. İ LG İ N KURŞUN. Yeni kimyasallar her yerde  Yedi ğ imiz gıdadan,  Bakım ürünlerine,  Böcek kovucularından,  Halılara,"— Sunum transkripti:

1 K İ MYASAL TEHL İ KELER DOÇ.DR. İ LG İ N KURŞUN

2 Yeni kimyasallar her yerde  Yedi ğ imiz gıdadan,  Bakım ürünlerine,  Böcek kovucularından,  Halılara,  Plastik oyuncaklara  ve çok fazlasında…

3 Sıradan bir ev Kimyasal ev TV & Bilgisayar Kişisel bakım/Kozmetikler Temizlik maddeleri & Pestisitler Yerdöşemesi Mobilya Döşeme Mobilyalar Otomobil

4 KİMYASAL MADDE Doğal halde bulunan veya Üretilen veya Herhangi bir işlem sırasında veya Atık olarak ortaya çıkan veya Kazara oluşan her türlü element, bileşik veya karışım olarak tanımlanmıştır.

5 TEHLİKELİ KİMYASALLAR ve KAYNAKLARI

6 KİMYASALLAR TEHLİKELİ KİMYASALLAR ANİ, TEKRARLANAN VEYA UZUN SÜRELİ MARUZİYET SONUNDA SAĞLIĞA ZARARLI OLANLAR FİZİKSEL VE KİMYASAL ÖZELLİKLERİ NEDENİYLE ZARAR VERME RİSKİ OLANLAR ÇEVREYE ZARAR VERENLER

7 ÜLKEMİZDEKİ BAZI KİMYASAL KAZALAR Kimya Deposu Yangın ve Patlamaları İstanbul Tuzla LMA Fab. Reaktör Patlaması İstanbul Başakşehir Saf Kimya Yangını (Video ekte) Gaziantep Allen Kimya Yangını (Video ekte) Gebze Boya Fabrikası Yangını (Video ekte) İst. Tuzla Kayalar Kimya Boya Fab. Yangını Kimya Deposu Yangın ve Patlamaları İstanbul Tuzla LMA Fab. Reaktör Patlaması İstanbul Başakşehir Saf Kimya Yangını (Video ekte) Gaziantep Allen Kimya Yangını (Video ekte) Gebze Boya Fabrikası Yangını (Video ekte) İst. Tuzla Kayalar Kimya Boya Fab. Yangını ÜLKEMİZDEKİ BAZI KİMYASAL KAZALAR Kimya Deposu Yangın ve Patlamaları İstanbul Tuzla LMA Fab. Reaktör Patlaması(Reçine üreten reakörün patlaması) İstanbul Başakşehir Saf Kimya Yangını Gaziantep Allen Kimya Yangını Gebze Boya Fabrikası Yangını İst. Tuzla Kayalar Kimya Boya Fab. Yangını

8 KİMYASALLAR TEHLİKELİ KİMYASALLARIN RİSKLERİ SAĞLIK RİSKLERİ GÜVENLİK RİSKLERİÇEVRE İÇİN RİSKLER YANICI PARLAYICI PATLAYICI OKSİTLEYİCİ (OKSİDAN) SUYA DUYARLI OLANLAR BİRBİRLERİYLE REAKSİYONA GİRENLER ÇOK TOKSİK MADDE TOKSİK MADDE ZARARLI MADDE AŞINDIRICI MADDE TAHRİŞ EDİCİ MADDE ALERJİK MADDE KANSEROJEN MADDE MUTAJEN MADDE ÜREME İÇİN TOKSİK MADDE ÇEVRE İÇİN ZARARLI OLAN MADDELER Meslek hastalıkları İş kazaları Yangın Parlama-patlama Ekosistemin dengesini bozma

9 9 KİMYASALLAR KİMYASALLARIN VÜCUDA GİRİŞ YOLLARI SOLUNUM ABSORBSİYON (DERİ VEYA GÖZLER) SİNDİRİM KİMYASALLAR İŞYERİ HAVASINDA TOZ, SİS, DUMAN, GAZ VE BUHAR. LİF ŞEKLİNDE DAĞILMIŞ OLABİLİR VE SOLUNABİLİR (ÇAPI 3 MİKRONDAN AZ UZUNLUĞU 5 MİKRONDAN FAZLA UZUNLUK, ÇAP, ORANI 3:1 DEN BÜYÜK LİFLER) SIVI KİMYASALLAR DERİ YOLU İLE ABSORBLANABİLİR AYRICA GÖZLER DE SIÇRAMA VEYA BUHAR ŞEKLİNDE BULUNAN MADDELERİ ABSORBE EDEBİLİR. ORTAM HAVASINDA BULUNAN TOZLARIN YUTULMASI, KİMYASAL MADDE BULAŞMIŞ ELLERİN TEMİZLENMEDEN YEMEK YENİLMESİ, SİGARA İÇİLMESİ YOLUYLA, YANLIŞLIKLA YUTMA YOLUYLA, GAZ, TOZ, BUHAR, DUMAN SIVI VEYA KATI MADDELERİN VÜCUDA GİRMESİDİR.

10 Kimyasalların vücuda giriş yolları Deri Sindirim kanalı Solunum yolu

11 Organik fosforlar Böcek ilaçları Kurşun Cıva Manganez Arsenik Karbon monoksit Vinil klorür Tiner Benzen Tolüen Benzidin boyalar Betanaftilamin Cıva Mangal dumanları Asbest Nitrozaminler Dumanlar Kurşun Karbon tetraklorür Vinil klorür Tiner Asbest Silisyum Pamuk tozu Kadmiyum Berilyum Dizel gazlar Nikel, Katran, Benzen, Akrilik, Epoksi reçineleri kurşun

12 Kimyasal Atıkların Bertaraf Edilmesi Kimyasalların kullanıldı ğ ı yerlerde atıkların oluşması çok normaldir. Bazı kimyasalların artıkları ve/veya atıkları hem çevre hem de insan sa ğ lı ğ ı için çok tehlikeli olabilir. Bu gibi durumlarda kimyasal atık veya artı ğ ın türüne göre insan sa ğ lı ğ ına ve ekolojiye yönelik riskler ortadan kaldırılmalı veya en aza indirilmelidir.

13 YANGIN Doç.Dr. İ lgin KURŞUN

14 YANMA NEDİR YANMA MADDEN İ N ISI VE OKS İ JENLE B İ RLEŞMES İ SONUCU OLUŞAN K İ MYASAL B İ R OLAYDIR.

15 YANGIN SINIFLARI KORLU YANAN KATI MADDELER ODUN KÖMÜR KAĞIT TEKSTİL ÜRÜNLERİ KAUÇUK VB. YANICI SIVILAR VEYA SIVI HALE GELEN KATILAR BOYALAR PETROL ÜRÜNLERİ YAĞLAR YANICI GAZLAR HİDROJEN DOĞALGAZ METAN ETAN PROPAN BÜTAN ASETİLEN YANICI METALLER MAGNEZYUM SODYUM ALEMİNYUM TOZLARI VB. AYRICA NİTRATLAR C

16 16 YANGIN SEBEPLERİ SABOTAJ TAB İ AT OLAYLARI KAZALAR D İ KKATS İ ZL İ K İ HMAL S İ RAYET

17 Yangın kimyasına genel bakış  Yanma: Bir kimyasal olaydır. Yanıcı maddelerin belirli bir ısı seviyesinde oksijenle birleşmesidir. 17

18 Yangın kimyasına genel bakış (Devam) 18

19 Yangın kimyasına genel bakış (Devam) 19

20 Yangın kimyasına genel bakış (Devam) 20

21 YANICI MADDELER GAZLARSIVILARKATI MADDELER Doğal gaz Propan Bütün Hidrojen Asetilen Karbon monoksit ve diğerleri Benzin Gaz yağı Alkol Boya Cila Zeytin yağı Mazot ve diğerleri Kömür Plastik Ağaç Şeker Kağıt Hububat Kumaş Saman Mum Mantar Deri ve diğerleri

22 Yangın kimyasına genel bakış (Devam) 22

23 2)Yakıcı Madde (Oksijen):  Normal olarak havada %21 oranında bulunan oksijen yanma olayının temel unsurudur.  Renksiz, kokusuz ve tatsız bir gazdır.  Oksijen oranı çok özel şartların dışında çok fazla de ğ işmez.  E ğ er özel şartlarda oksijen oranı mesela %5 artsa cisimlerin yanıcılık özellikleri çok fazla artar ve mesela yürürken sürtünme ısısından elbiselerimiz tutuşabilir.  Yanmanın sürmesi için en az %16 oranında oksijene ihtiyaç vardır.  Oksijenin bu oranın altına düştü ğ ü yerlerde yanma zayıf olur ve azalan oksijen oranına göre durabilir. 23

24  Isı kaynakları, yanıcı maddeyi tutuşma sıcaklı ğ ına (yanma noktasına) gelecek kadar ısıtan kaynaklardır. 24 Bir maddenin yanmaya başlaması için yeterli miktarda ısıya ihtiyaç vardır. İhtiyaç duyulan bu ısı bir çok kaynaktan elde edilmektedir.  Isı kaynakları iki kısımda incelenir. Doğal Isı Kaynakları Yapay Isı Kaynakları

25 Doğal Isı Kaynakları  Güneş  Yıldırım  Volkanlar güneş ısısı enerjisi Güneş: Güneşin radyasyon şeklinde yaydığı enerjiye güneş ısısı enerjisi denir.

26 Suni Isı Kaynakları  Açık Ateşler  Elektrik Arkları  Aşırı Isı Veren Kaynaklar  Kızgın Yüzeyler  Kıvılcımlar  Statik Elektrik Arkları  Sürtünme ile ortaya çıkan ısı  Çarpmalarla ortaya çıkan kıvılcımlar

27 Yanma ürünleri  Zehirli ve bo ğ ucu gazlar CO CO 2 SO 2 H 2 S NH 3 HCN ve C 3 H 4 O  Duman  Isı  Alev 27

28 28 KarbondioksitKarbonmonoksitMetanHidrojen SülfürKükürt Dioksit CO 2 COCH 4 H2SH2SSO 2 Renksiz Kokusuz Çürük Yumrt.Keskin Kokulu -Yanıcı - Boğucu ZehirleyiciSolunum Rahatsız. -Patlayıcı - Bazı Gazların Özellikleri;

29 Yanma ürünleri (Devam-Alev) Alev yanma olayının gözle görülen kısmıdır. Özellikle tam yanma durumunda çok net bir şekilde görülür. Genellikle hızlı tepkimeye giren yanan maddelerde ısı, ço ğ u zaman da ışık yayan gaz kütlelerine alev denilmektedir. Kızıl renktedir. Oksijen azaldıkça alev sarımtırak renge dönüşür. Yanma sonucu oluşan gazların türleri ve miktarları da alev renginin oluşumunu etkiler. 29

30 Yanma ürünleri (Devam) Özellikle akaryakıt yangınlarında renk de ğ işimi önem kazanır. Dolu tank, siyah duman ve kızıl alevle yanar. Tank boşaldıkça (yakıt seviyesi düştükçe) duman rengi, kahverengiye, alev rengi ise sarıya dönüşür. Tankın doluluk seviyesi daha da düştükçe patlayıcı gazlar artar; duman sarı- mor karışımında, alev ise maviye dönüşür. Mavi alev yanmakta olan tankın infilak etmekte oldu ğ unun işaretidir. 30

31 Yangın (Devam) Yangının fark edilmesindeki oluşum safhaları;  İ lk aşamasında, KOKU,  İ kinci aşamasında, DUMAN,  Üçüncü aşamasında, ALEV görülür. 31

32 Yangın (Devam) 32

33 Yangın (Devam) 33

34 Yangın (Devam)  Sıcaklık 5 dakika sonra 555 o C,  10 dakika sonra 660 o C,  15 dakika sonra 720 o C,  Yarım saat sonra 820 o C,  Bir saat sonra 927 o C’ a yükselmektedir.  İ nsan vücudu ve solunum sistemleri 65 o C sıcaklı ğ a sınırlı bir süre, 120 o C sıcaklı ğ a 15 dakika, 143 o C sıcaklı ğ a 5 dakika, 177 o C sıcaklı ğ a ise 1 dakika dayanabilir. 34

35 Yangın nedenleri 35 Yangının nedenlerinin yüzde olarak da ğ ılımı:  Elektrik kusurları % 22  Sigara % 17  Sürtünme % 10  Aşırı ısıtılmış maddeler % 8  Sıcak yüzeyler  (buhar kazanları, fırınlardan gelen ısı) % 7  Alevlerden yanma % 7

36 Yangın nedenleri  Korunma önlemlerinin alınmaması  Bilgisizlik  İ hmal  Kazalar  Sıçrama  Sabotaj  Do ğ a olayları 36

37 37

38 38

39 Yangın nedenleri (Devam) Kaynak ve kesme işlerinde çok dikkatli olunuz Temiz ve düzenli işyerlerinde daha az yangın riski vardır. Sigara içilmemesi gereken yerlerde aksini yapmak intihar etmek demektir. 39

40 Yangın nedenleri (Devam) Yangınla mücadele vasıtalarını temiz ve bakımlı bulundurunuz. Elektrik donanımına ehliyetsiz kimseler el sürmemelidir. Kusurlu ve etrafı yanabilir maddelerle dolu ısıtma kazanları tehlikeli olabilir. 40

41 Yangın nedenleri (Devam) Kıvılcım çıkaran işlerin yanında ve civarda yanabilir madde bulundurmayınız. Yangın ihbarını işitti ğ inizde ne yapaca ğ ınızı önceden ö ğ reniniz. 41

42 42

43 1)SU: Yangın söndürücüler içerisinde daha ucuz ve daha kolay temin edilebilenidir.  Bir yangının çevreye yayılmasını ve giderek genişlemesini önlemekte, yangın mahalline yakın bulunan yanıcı ve patlayıcı madde depolarının so ğ utulmasında kullanılır. 43

44 AVANTAJLARI:  SU – AVANTAJLARI:  Depolanmasının kolaylı ğ ı,  Isı alma özelli ğ inden dolayı yanıcı maddelerin ısısının kolaylıkla tutuşma sıcaklı ğ ının altına düşürmesi,  Buhar haline geçerken 1.7 kere genişledi ğ inden yangın için gerekli olan oksijenin (havanın) önünü buhar olarak kesmesi ve bo ğ ma etkisi yapması,  Yanabilen cisimleri ıslatarak, tutuşma ısılarının altında kalmasını sa ğ laması. 44

45 DEZAVANTAJLARI:  SU – DEZAVANTAJLARI:  Elektrik akımını iletmesi,  Bazı kimyasal maddelerle (Na, Mg) reaksiyona girerek H 2 gazı açı ğ a çıkarması,  Yüzey gerilimi yüksek oldu ğ undan yanan maddelerin içine yavaş işlemesi. 45

46 2)Kuru kimyasal tozlu söndürme cihazları (KKT):  Temel söndürme maddesi amonyumfosfattır.  B ve C sınıfı yangınlarda oldu ğ u kadar A sınıfı yangınlarda da etkilidir.  Yangın sırasında sıcak yüzeyle karşılaşınca erir ve yapışkan hale gelerek yanıcı maddenin üzerine yapışır.  Bu tabaka yanıcı maddenin hava ile temasını keser, oksijenin yanma zincirine katılmasını engelleyerek söndürmeyi gerçekleştirir. 46

47  Püskürtme sırasında görüşü bozdu ğ u, nefes almayı zorlaştırdı ğ ı, yanıcı madde da ğ ıldı ğ ında sıcak korun yeniden tutuşabilece ğ i, elektrik yangınlarında etkili olurken, elektrik ba ğ lantı ve nakil hatlarına zarar verdi ğ i göz önünde tutulmalıdır.  Etkin söndürme gücü, geniş kullanım alanı, kolay kullanım, emniyetli aksesuarlarla donatılmış olması ve rahat taşınması Kuru Kimyevi Tozlu söndürme cihazlarının tercih edilme sebepleridir.  Çeşitli tipleri bulunmaktadır. (1,2,6,12,25,50,ve 100 kg’lık) 47

48 48

49 3)Karbondioksitli yangın söndürme cihazları:  Yangın söndürme cihazları içerisinde en çok kullanılanlardandır.  Cihazların içerisinde basınçla sıvılaştırılmış saf karbondioksit (CO 2 ) gazı bulunur.  CO 2 gazı, yanmayan ve bir çok madde ile reaksiyona girmeyen özelli ğ e sahip olması, havadan 1,5 kat daha a ğ ır olması sebebiyle yangın sırasında havanın yerini alarak yangını bo ğ ma etkisi göstermesi avantajlarıdır. 49

50  Zehirleyici etkiye sahip olması, dezavantajı olup,  İ nsanların bulundu ğ u yerlerde kullanılmaması önerilmektedir.  Yanabilen sıvı yangınları ile elektrikli malzeme yangınlarında öncelikle kullanılır. (video) 50

51 51

52 4)Köpük:  Özellikle yanabilen sıvıların yüzeyini genişçe kaplama özelli ğ i, köpü ğ ün sıvı yangınlarında tercih edilme sebebidir.  Köpük, yangın yüzeyini sarar ve hava ile (oksijen) olan teması keserek tam sönme sa ğ lanıncaya kadar kademe kademe ilerleyerek akar.  Ayrıca yangın sırasında çeşitli sebeplerle sıçrayan küçük parçalar köpükle etkisiz hale gelir. (video) 52

53 53

54 Parlama ve Patlama  Parlayıcı madde: Normal şartlar altında buharlaşabilen veya gaz halinde bulunan ve tutuşma noktası düşük olan madde.  Parlama: Parlayıcı maddelerin yanma limitleri içinde hava ile karışım oluşturmaları ve bu karışımın tutuşma noktası üzerinde bir tutuşturucu etkenle teması sonucu yanması olayı.  Parlama Noktası: Yanma özelli ğ i olan sıvıların parlamaya hazır bir buhar tabakası oluşturabilecekleri en düşük ısı derecesi.  Alt Yanma Sınırı: Buhar tabakasının parlayabilmesi için hava ile oranı bakımından olması gereken en düşük miktar. 54

55 Parlama ve Patlama (Devam)  Daha farklı kriterlerle de sınıflandırma yapılabilir.  Not: Sıvılar kaynama sıcaklıklarına kadar ısıtılınca uçuculuk özellikleri artar ve daha çabuk buharlaşarak di ğ er sınıf parlayıcıların özelliklerine ulaşabilirler.  Parlayıcı Maddelere Örnekler: Sıvılar Katılar Gazlar AsetonFosfor penta klorür Asetilen BenzenZirkonMetan Hegzan Magnezyum Propan Toluen Betanaftilansin Etan Ksilen, Metil alkol, Benzin Karpit 55

56 Patlama: Hava ile karışım halinde olan gazın parlama (tutuşma) ısısına erişmesi ile tamamının aniden yanması sonucu meydana gelen hacim genişlemesidir. Parlama ve Patlama (Devam)


"K İ MYASAL TEHL İ KELER DOÇ.DR. İ LG İ N KURŞUN. Yeni kimyasallar her yerde  Yedi ğ imiz gıdadan,  Bakım ürünlerine,  Böcek kovucularından,  Halılara," indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları