Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

TÜRKİYE’DE TABAKALAŞMANIN DEĞİŞİMİ Lütfi Sunar. KÜRESELLEŞME Dünya ticaretini evrensel boyutta serbestleştirme çabalarına verilen isimdir. Sadece ekonomik.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "TÜRKİYE’DE TABAKALAŞMANIN DEĞİŞİMİ Lütfi Sunar. KÜRESELLEŞME Dünya ticaretini evrensel boyutta serbestleştirme çabalarına verilen isimdir. Sadece ekonomik."— Sunum transkripti:

1 TÜRKİYE’DE TABAKALAŞMANIN DEĞİŞİMİ Lütfi Sunar

2 KÜRESELLEŞME Dünya ticaretini evrensel boyutta serbestleştirme çabalarına verilen isimdir. Sadece ekonomik bir kavram olmayıp sosyal, siyasal ve kültürel boyutları da olan bir konudur. Dünya ticaretini evrensel boyutta serbestleştirme çabalarına verilen isimdir. Sadece ekonomik bir kavram olmayıp sosyal, siyasal ve kültürel boyutları da olan bir konudur ’lı yıllardan itibaren başlayan küreselleşme sürecinin ekonomik boyutu daha kabarıktır ’lı yıllardan itibaren başlayan küreselleşme sürecinin ekonomik boyutu daha kabarıktır. Küreselleşmeyi hazırlayan etkenler: Küreselleşmeyi hazırlayan etkenler: Bretton Woods sisteminin çöküşü Bretton Woods sisteminin çöküşü 1970’ler Petrol Krizleri 1970’ler Petrol Krizleri 1982 Borç Krizleri 1982 Borç Krizleri

3 FARKLI KÜRESELLEŞMELER İktisadi Küreselleşme İktisadi Küreselleşme Ticari küreselleşme (GATT, DTÖ ) Ticari küreselleşme (GATT, DTÖ ) Mali küreselleşme Mali küreselleşme Üretimin küreselleşmesi (çokuluslu şirketler) Üretimin küreselleşmesi (çokuluslu şirketler) Siyasal Küreselleşme Siyasal Küreselleşme Kültürel Küreselleşme Kültürel Küreselleşme

4 KÜRESELLEŞME: FARKLI TANIMLAR Sosyoloji: Kültürel ve hegemonik bir süreç Sosyoloji: Kültürel ve hegemonik bir süreç Coğrafya: Devletin psikolojik ve fiziksel alanı olarak toprak Coğrafya: Devletin psikolojik ve fiziksel alanı olarak toprak Uluslararası İlişkiler: Hem belirleyicileri tartışılan ve hem de dünya politikasının Westphaliacı aktörleri arasındaki ilişkileri belirleyen değişken Uluslararası İlişkiler: Hem belirleyicileri tartışılan ve hem de dünya politikasının Westphaliacı aktörleri arasındaki ilişkileri belirleyen değişken

5 KÜRESELLEŞME: FARKLI BAKIŞLAR Yukarıdan / Merkezden Küreselleşme Yukarıdan / Merkezden Küreselleşme Aşağıdan / Karşı Küreselleşme Aşağıdan / Karşı Küreselleşme

6 KÜRESELLEŞME: FARKLI TRENDLER 1.Esnek üretim sistemlerinin gelişmesi 2.Uluslararası büyük şirketlerin devletleri andıran merkezi bürokrasilerinin bu tür bir esnek üretim biçimini yönetebilecek daha esnek ve yatay bir yapıya dönüşmesi, 3.Bilişim teknolojilerinde yaşanan hızlı gelişim operasyonel karar alma süreçlerini yerelleştirirken, ulusötesi şirketin sınır sisteminin hiçbir zaman olmadığı kadar etkin çalışabilmesi, 4.Kitle tüketim toplumunun çözülmesi ve neredeyse birbirine çok az benzeyen pazar kümelerinin ortaya çıkması. 5.Finansal pazarların uluslararasılaşması 6.Üretim temelli ekonomiden tüketim

7 Sanayinin gelişmiş Kuzey’den Gelişmekte olan Güney’e (özellikle Çin ve Hindistan) kayması. Sanayinin gelişmiş Kuzey’den Gelişmekte olan Güney’e (özellikle Çin ve Hindistan) kayması. Uluslararası ticaretteki artış Uluslararası ticaretteki artış Post-Fordist üretime geçişle birlikte üretimin esnekleşmesi Post-Fordist üretime geçişle birlikte üretimin esnekleşmesi Sermaye akışkanlığının artması/işçi akışkanlığının azalışı Sermaye akışkanlığının artması/işçi akışkanlığının azalışı Şehirleşmenin gelişimi Şehirleşmenin gelişimi Gelir dağılımının bozulması ve işsizlik sorununun artışı. Gelir dağılımının bozulması ve işsizlik sorununun artışı. KÜRESELLEŞME: FARKLI TRENDLER

8 1980 SONRASI YENİ KALKINMA ANLAYIŞI İhracata yönelik büyüme İhracata yönelik büyüme Yabancı sermayeye dayalı büyüme Yabancı sermayeye dayalı büyüme Faiz farklarıyla oynayarak kısa vadeli ve portföy sermayeyi içeri çekmek Faiz farklarıyla oynayarak kısa vadeli ve portföy sermayeyi içeri çekmek

9

10

11 SINIFIN SONU MU? Artan eleştirilere karşı sosyal katmanlaşma alanında sosyal sınıf kavramını savunma yönünde önde gelen ilim adamlarınca yapılan bir çok teşebbüs mevcuttur. Bu teşebbüslerin çoğu sosyal sınıfı daha iyi işlevselleştirmeyi (operasyonalizayson) tasarlar mahiyetteki çabaları paylaşmaktadır. Artan eleştirilere karşı sosyal katmanlaşma alanında sosyal sınıf kavramını savunma yönünde önde gelen ilim adamlarınca yapılan bir çok teşebbüs mevcuttur. Bu teşebbüslerin çoğu sosyal sınıfı daha iyi işlevselleştirmeyi (operasyonalizayson) tasarlar mahiyetteki çabaları paylaşmaktadır. Eric Olin Wright, genelde sosyal sınıf kavramı ve özelde Marksist yaklaşım için yaptığı savunmasında günümüz işçi piyasalarındaki emek ilişkilerini anlamada sömürü mefhumunun önemini yinelemektedir. İşgücü piyasa yapısı zamanla değişmesine rağmen o, hala bizim sosyal sınıfları bu mefhuma dayandırarak teşhis edebileceğimizi ileri sürer. Eric Olin Wright, genelde sosyal sınıf kavramı ve özelde Marksist yaklaşım için yaptığı savunmasında günümüz işçi piyasalarındaki emek ilişkilerini anlamada sömürü mefhumunun önemini yinelemektedir. İşgücü piyasa yapısı zamanla değişmesine rağmen o, hala bizim sosyal sınıfları bu mefhuma dayandırarak teşhis edebileceğimizi ileri sürer. Portes sosyal müdafaasına sınıf hem modern toplumların bir araya getirilmiş bireyler iddiasını hem de sınıfların “ bilinçli şekilde seferber edilmiş sosyal yığınlar” olduğu iddiasını reddederek başlamaktadır. Diğerlerine nazaran, Portes 19. yüzyıldan hareketle sınıf tipolojilerini kabul eder. Marksist hakim ve madun sınıflar ayrımını sürdürmekle beraber mülkiyet yapılarındaki değişikliği göz önünde bulunduran yeni bir işlevselleştirmeyi (operasyonalizayson) kabul etmektedir. Portes sosyal müdafaasına sınıf hem modern toplumların bir araya getirilmiş bireyler iddiasını hem de sınıfların “ bilinçli şekilde seferber edilmiş sosyal yığınlar” olduğu iddiasını reddederek başlamaktadır. Diğerlerine nazaran, Portes 19. yüzyıldan hareketle sınıf tipolojilerini kabul eder. Marksist hakim ve madun sınıflar ayrımını sürdürmekle beraber mülkiyet yapılarındaki değişikliği göz önünde bulunduran yeni bir işlevselleştirmeyi (operasyonalizayson) kabul etmektedir. Ana sınıflar: baskın/egemen kapitalistler, kapitalistler ve rantiyeciler Ana sınıflar: baskın/egemen kapitalistler, kapitalistler ve rantiyeciler Madun/ aşağı sınıflar: seçkin/elit çalışanlar, genel çalışanlar, küçük girişimciler ve işten çıkarılmış çalışanlar Madun/ aşağı sınıflar: seçkin/elit çalışanlar, genel çalışanlar, küçük girişimciler ve işten çıkarılmış çalışanlar

12 WRİGHT’IN NEO-MARKSİST YENİ SINIF ŞEMASI Eric Olin Wright, Marx’ın sınıf analizini takip edip sömürü kavramını merkeze alarak ampirik çalışmalar gerçekleştirmiştir. İşlevselcilerin önerdiği gibi basit mesleki statü düzeylerinden ziyade toplumdaki üretim sistemi ile bağlantılı dört sınıf modeli (kapitalistler, küçük burjuvalar, yöneticiler ve isçiler) geliştirmiştir. Eric Olin Wright, Marx’ın sınıf analizini takip edip sömürü kavramını merkeze alarak ampirik çalışmalar gerçekleştirmiştir. İşlevselcilerin önerdiği gibi basit mesleki statü düzeylerinden ziyade toplumdaki üretim sistemi ile bağlantılı dört sınıf modeli (kapitalistler, küçük burjuvalar, yöneticiler ve isçiler) geliştirmiştir. Kapitalistler: üretim araçlarının sahipleridir, diğerlerinin işgücünü satın almakta ve kontrol etmektedir. Kapitalistler: üretim araçlarının sahipleridir, diğerlerinin işgücünü satın almakta ve kontrol etmektedir. Yöneticiler: kapitalistler için diğerlerinin işgücünü yalnızca kontrol etmekte ve onların işgücünü kapitalistlere satmaktadır. Yöneticiler: kapitalistler için diğerlerinin işgücünü yalnızca kontrol etmekte ve onların işgücünü kapitalistlere satmaktadır. İsçiler, kapitalistlere satmak için yalnızca işgücüne sahiptir. İsçiler, kapitalistlere satmak için yalnızca işgücüne sahiptir. Küçük burjuvalar: küçük üretim araçlarına sahiptirler, ancak çok az işçileri vardır veya hiç isçi çalıştırmamaktadır. Küçük burjuvalar: küçük üretim araçlarına sahiptirler, ancak çok az işçileri vardır veya hiç isçi çalıştırmamaktadır. AGÜ’lerde Wright’ın sınıf şemasına “yeni orta sınıf” ve “ marjinal sınıf” eklenerek çalışmalar yapılmıştır. AGÜ’lerde Wright’ın sınıf şemasına “yeni orta sınıf” ve “ marjinal sınıf” eklenerek çalışmalar yapılmıştır.

13 BORATAV’IN KENTSEL SINIF ŞEMASI Sermaye/işverenler (çalıştırdıkları işçi sayısına göre) Sermaye/işverenler (çalıştırdıkları işçi sayısına göre) 1. Bir veya iki sürekli işçi çalıştıranlar küçük burjuvazi/işveren 2. Üç veya daha fazla sürekli işçi çalıştıranlar orta-büyük burjuvazi/işveren 3. Sadece kendi hesabına çalışan esnaf/marjinaller Ücretli/maaşlılar (meslek niteliğine göre) Ücretli/maaşlılar (meslek niteliğine göre) 4. Yükseköğrenim gerektiren elit işlerde çalışan yüksek nitelikli ücretliler [hekim, mühendis, avukat gibi] 5. Belirli bir eğitime ve uzmanlaşmaya ihtiyaç duyulan beyaz yakalı ücretliler [hemşire, banka memuru, diş teknisyeni, öğretmen, polis gibi] 6. Herhangi bir nitelik gerektirmeyen bedensel işlerde çalışan niteliksiz hizmet işçisi [garson, bekçi, şoför, odacı, tezgahtar] 7. Dar anlamıyla proleter özelliği taşıyan daha çok “klasik” sanayi işlerinde çalışan mavi yakalı işçi [sanayi, inşaat, maden işçileri gibi] Emekliler Emekliler İşsizler İşsizler (Boratav, 2004, s ).

14 BORATAV’IN BİRLEŞTİRİLMİŞ KENTSEL SINIF ŞEMASI Kentsel işçi sınıfı = niteliksiz hizmet işçisi + mavi yakalı işçi + işsizler Kentsel işçi sınıfı = niteliksiz hizmet işçisi + mavi yakalı işçi + işsizler Kent burjuvazisi = orta-büyük burjuvazi/işveren Kent burjuvazisi = orta-büyük burjuvazi/işveren Küçük burjuvazi ve marjinaller = küçük burjuvazi/işveren + esnaf/marjinaller Küçük burjuvazi ve marjinaller = küçük burjuvazi/işveren + esnaf/marjinaller

15 BORATAV’IN KIRSAL SINIF ŞEMASI Kırsal toplumsal yapıda sınıf yapıyı belirleyebilmek için Boratav üç temel ayrıştırma kriteri kullanmıştır: üretim araçlarının mülkiyeti; ücretli işgücü istihdamı veya ücretli işgücü olarak çalışma durumu; toprağın kiraya verilmesi veya kiralanması durumu. Bu çerçeve sahip olunan toprak miktarı ve niteliği (kuru-sulu), traktör sahipliği ve ücretli işçi kullanımı gibi etkenlerle derinleştirilmiştir. Bu analizin neticesinde sekizli bir kırsal sınıf şeması ortaya çıkmıştır Kapitalist çiftçi Kapitalist çiftçi Zengin çiftçi Zengin çiftçi Zengin Köylü Zengin Köylü Orta köylü Orta köylü Küçük köylü Küçük köylü Yoksul köylü Yoksul köylü Tarım işçisi Tarım işçisi Rantiye Rantiye

16 KENTSEL SINIFLARDA SOSYAL HAREKETLİLİK Kentsel sınıflarda görülen üç hareketlilik şeması: (1)birinci şemada ömür boyunca meslek ve konum değiştirmede en zayıf olan beyaz ve mavi yakalılar bulunmaktadır; (2)işsiz grubun ömür boyu girdiği dönemsel olarak iş bulmak ve tekrar işsiz kalma döngüsü; (3)bir kısmı eğitimli gruplar ve kentli esnaf/marjinallerin yükselme potansiyeli ile ifade edilen ve bu gruptan yüksek nitelikli ücretlilere ve buradan kentli küçük/orta/büyük burjuvaziye geçiş. (Boratav, 2004, s )

17

18 KÜRESEL KAPİTALİST SINIF Sassen: her toplumda küresel şehir alanında ortaya çıkan dünya ekonomisini çekip çeviren profesyonel ve girişimci sınıflar. Sassen: her toplumda küresel şehir alanında ortaya çıkan dünya ekonomisini çekip çeviren profesyonel ve girişimci sınıflar. Sassen, kayıt dışı kitleler ve hizmet işçileri isteğe göre kullanılır şekilde küresel şehirlerde bu elitler tarafından istihdam edilir. Sklair: Milletlerüstü şirket yöneticilerinden, küreselleştirici bürokratlardan, siyasetçilerden, küreselleştirici profesyonellerden ve tüketici elitlerden oluşan kapitalist sınıf Sklair: Milletlerüstü şirket yöneticilerinden, küreselleştirici bürokratlardan, siyasetçilerden, küreselleştirici profesyonellerden ve tüketici elitlerden oluşan kapitalist sınıf Cox: “milletlerüstü yönetici sınıf” Cox: “milletlerüstü yönetici sınıf”

19 YENİ ORTA SINIF Prof. Dr. Sencer Ayata: Prof. Dr. Sencer Ayata: «Sanayileşme ve özellikle son dönemde bilgi ekonomisi dediğimiz sürecin ilerlemesiyle ortaya birçok yeni ekonomik faaliyet alanı ve sayısız yeni meslek çıktı. Mesela sanayi firmalarını yöneten beyaz yakalılar... veya kendi hesabına çalışan doktorlar, mimarlar, dişçiler, avukatlar, bunlar da yine yeni orta sınıftır. En ciddi geliştiği alanlardan biri de finans sektörü, bankacılık, sigortacılık...»

20 YENİ ORTA SINIF Tüketim Kalıpları Tüketim Kalıpları Yeni yerleşim biçimleri Yeni yerleşim biçimleri Yeni toplumsal üretim örüntüleri Yeni toplumsal üretim örüntüleri

21 PROLETERYA/İŞÇİ SINIFI Sanayi proleteryasının düşüşü Sanayi proleteryasının düşüşü Sendikalaşmanın düşüşü Sendikalaşmanın düşüşü Orta ve alt-orta sınıfın proleterleşmesi Orta ve alt-orta sınıfın proleterleşmesi Proleterleşme: İşyeri salahiyeti olmaksızın kitlelerin özel-sektör ücretli istihdamına dahil olması Proleterleşme: İşyeri salahiyeti olmaksızın kitlelerin özel-sektör ücretli istihdamına dahil olması Özellikle üretim ve hizmet sektöründe çalışan yeni proleterler daha öncesinde tarım ya da kamu sektöründe istihdam edilmişler veya emek piyasasının dışında kalmışlardır. Özellikle üretim ve hizmet sektöründe çalışan yeni proleterler daha öncesinde tarım ya da kamu sektöründe istihdam edilmişler veya emek piyasasının dışında kalmışlardır.

22 SINIF ALTI Evsizler Evsizler Mülteciler Mülteciler Kaçak Göçmenler Kaçak Göçmenler

23 SINIFSAL KUTUPLAŞMA Kutuplaşma, özel sektör elitinin girişimsel, yönetimsel, profesyonel sınıflarda yükselişini; işçi piyasalarının alt kesimi boyunca yoğunlaşmasını ihtiva etmektedir. Kutuplaşma, özel sektör elitinin girişimsel, yönetimsel, profesyonel sınıflarda yükselişini; işçi piyasalarının alt kesimi boyunca yoğunlaşmasını ihtiva etmektedir. Bu kutuplaşmanın temsilcileri, kayıt dışı sektör işçilerinin ve yüksek derecede eğitimli elitlerin eşzamanlı büyümesidir. Ayrıca bununla ilintili olarak hizmet istihdamının yükselişi ve kamu istihdamının düşüşüdür. Bu kutuplaşmanın temsilcileri, kayıt dışı sektör işçilerinin ve yüksek derecede eğitimli elitlerin eşzamanlı büyümesidir. Ayrıca bununla ilintili olarak hizmet istihdamının yükselişi ve kamu istihdamının düşüşüdür. Yüksek mevki meslek sahipleri / profesyoneller Yüksek mevki meslek sahipleri / profesyoneller 1980: % : %3 Mutat vasıfsız çalışan sınıf Mutat vasıfsız çalışan sınıf 1980: % : %12.1 Vasıflı imalat işçileri ve düşük vasıflı bazı hizmet çalışanları Vasıflı imalat işçileri ve düşük vasıflı bazı hizmet çalışanları 1980: % : %14.6

24


"TÜRKİYE’DE TABAKALAŞMANIN DEĞİŞİMİ Lütfi Sunar. KÜRESELLEŞME Dünya ticaretini evrensel boyutta serbestleştirme çabalarına verilen isimdir. Sadece ekonomik." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları