Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

İmmunite Dr. Özge Ebru DAĞCI. İmmunite Nedir? Vücutta yapay bir bağışıklık durumunun oluşması, yani belirli enfeksiyon etkenlerine karşı bir direncin.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "İmmunite Dr. Özge Ebru DAĞCI. İmmunite Nedir? Vücutta yapay bir bağışıklık durumunun oluşması, yani belirli enfeksiyon etkenlerine karşı bir direncin."— Sunum transkripti:

1 İmmunite Dr. Özge Ebru DAĞCI

2 İmmunite Nedir? Vücutta yapay bir bağışıklık durumunun oluşması, yani belirli enfeksiyon etkenlerine karşı bir direncin ortaya çıkması.

3 İmmünoloji alanındaki yenilikler, bağışıklama açısından son derece önemlidir. Aşılama sonrası bağışıklık gelişme mekanizmaları, organizmanın viral veya mikrobik hastalıklarla savaşmak için kullandığı mekanizmalara benzemektedir. Bir antijen organizmaya girdiğinde bağışık yanıtı harekete geçirir. Bağışık yanıtta, antijenin immün sistem tarafından tanındıktan sonra, yanıtı organize edebilecek immünolojik bakımdan elverişli belirli sayıda hücrenin harekete geçmesi gerekir.

4 İmmunitede rol alan organlar 1. Primer lenfoid organlar: İmmun sistem hücrelerinin, kök hücrelerden itibaren erginleşme sürecini geçirdikleri bölgelerdir. - Kemik iliği: B lenfositlerin ve miyeloid seri hücrelerinin olgunlaşma yeridir. -Timus: T lenfositlerin olgunlaşma bölgesidir. Antikor sentezi yapılmayan tek lenfoid organdır. 2. Sekonder lenfoid organlar: Olgun ve göreve hazır hale gelmiş immünositlerin görev bekleme bölgeleridir. Burada organizmaya yabancı antijenler işlemden geçirilir, bunlara özgül antikorlar üretilir.

5 Dalak: Kandaki antijenlerin işlem bölgesidir. Lenf düğümleri MALT (mukoza ile ilişkili, kapsülsüz lenfoid dokular): Birçok lenf follikülünden oluşan MALT’ın dalak ve lenf düğümlerinden önemli iki farkı vardır. Öncelikle dalak ve lenf düğümleri kapsüllüdür, MALT kapsülsüzdür. Diğer fark ise MALT’ın, sentezlediği salgısal IgA ile yabancı antijenlerin mukozadan girişini önlemesidir.

6 Lenfoid organlar Dalak eksikliği özellikle kapsüllü bakterileri infeksiyonlara yatkınlığı arttırır. Pnömokoklar H. influenzae Meningokok ……

7

8

9

10 İmmunite, ikiye ayrılır… 1. Doğal immünite: İnfeksiyon gelişiminden itibaren görev alır. Bu yanıtta rol oynayanlar; a) Makrofajlar, b) Nötrofiller, c) Doğal öldürücü hücreler, d) Komplemanın alternatif ve lektin yolları. 2. Kazanılmış (spesifik) immünite:Enfeksiyon gelişiminden sonra görev alır. a) Hücresel immünite: T lenfositler. b) Hümoral immünite: B lenfositler ve plazma hücreleri.

11

12 Doğal bağışıklık Vücuda girişi engelleyerek etkili olmaya çalışır. Hızlı etki gösterir ve hafızaya alamaz. Mikroorganizmaya spesifik olmayan yanıtı verir.

13 Doğal yanıt… Anatomik ve Fizyolojik bariyerler Komplement Endositoz ve fagositoz İnflamatuvar yanıt

14

15 Anatomik bariyerler En önemli doğal engel deri ve mukozalar Tükürük, gözyaşı, mukus, idrar… Burundaki kıllar, sillialı epitelin titrek tüyler Flora bakterileri patojen bakterilerin hastalık oluşturmasına engel olurlar.

16 Fizyolojik engeller Mukozal salgılar. Mide asiditesi Lizozim Vücut sıcaklığı

17 Endositoz ve Fagositoz Organizmadaki hücrelerin tümü endositoz yapabilir ANCAK Fagositozu sadece; Nötrofiller Makrofajlar Monositler

18 Endositoz, dış ortamdaki partiküllerin içeriye alınmasını sağlar. Virusların çoğu bu yolu kullanır. Hücre içinde endozom haline dönüşür Bu yapı içinde çok sayıda yıkıcı enzim bulunan (proteaz, lipaz, nükleaz,...) primer lizozom ile birleşerek sekonder lizozom oluşur ve burada makromoleküller yıkılarak hücre dışına atılır Bakterilerin öldürülmesi bu yolla oksijene bağımlı gerçekleşir.

19 Fagositoz Mikroorganizmayı hücre iskeleti elemanları yardımıyla yutma işlemidir. Fakat kapsüllü bakterilerde yapışma sorunu ortaya çıkar. Bu nedenle mikroorganizmanın çevresi proteinle kaplanarak çözümlenmektedir. Bu proteinler opsonin dediğimiz antikor ve komplemanlardır.

20

21 KAZANILMIŞ BAĞIŞIKLIK

22 Belirli antigenic yapılara karşı özgül olarak gelişir, Lenfositlerin rol alır, Türe, ırka, genetiğe ve kişiye bağlı bağlı değişir, Mikroorganizmayla temastan sonra oluşur, Tekrarlanan temaslarla etkisi artar.

23 Hücresel ve Hümoral bağışıklık rol oynar. Hücresel bağışıklık Yardımcı T-lenfositleri Sitotoksik T-lenfositleri Hümoral bağışıklık B-lenfositleri plazma hücreleri

24 Mikroorganizmalara karşı oluşan farklı immun yanıtlar

25 Bakterilere ve mantarlara karşı oluşan yanıtta, Hücresel immunite ; Parazitlere karşı immun yanıtta, Trypanozomia ve sıtmada IgM, Visseral leishmania ve sıtmada IgG, Helmintik enfeksiyonlarda IgE Hücre içi olanlara hücresel,kan ve doku sıvılarına bulunanlara da antikor yanıtı oluşur.

26 Parazitler immun sistemden kaçmak için antijenlerini konakçı proteinleri ile maskeleyebilirler. Ayrıca yüzey antijenlerini sürekli değiştirebilirler.

27 VİRUSLARA KARŞI İMMÜN YANIT, Alfa ya da beta interferon salgılanması yanıtı lokal düzeyde tutmakta ve erken yanıt verilmesini sağlamaktadır. NK(doğal yanıt hücreleri) ise enfekte olmuş hücreleri yok ederek etki gösterir. Makrofajlar extrasellüler ortamda öldürmeden sorumludur.

28 Kompleman: Klasik ve alternatif yol ile enfekte hücrelerin veya hücre dışı ortamdaki zarflı virüslerın ölümüne neden olurlar. Virusun organizmaya girmesi sonrasında, Antijenlerin B lenfositlerince tanınması T ve B lenfositleri arasındaki etkileşim sonrasında özgül Antikorların salgılanmasına neden olurlar.

29 Virüslerin Savunmadan Kaçışı Virüslerin hücre içi yerleşimi ve latent kalması Virüslerin antijenlerde yaptığı değişiklik

30 Bağışıklık sistem hücreleri

31 Retiküloendoteliyal sistem hücreleri KC Kupfer hücreleri AC alveoler makrofaj Kemikte osteoklastlar Deride Langerhans Kanda monositler MSS’de mikroglia Böbrek mezengial hücreler Kavitelerde makrofajlar

32

33 Mononükleer hücreler Temel işlevleri arasında Fagositoz Öldürme Antijen sunulması ve sekresyon Sitokin salınımı

34 Mononükleer hücreler Nötrofiller(Akut enfeksiyonlarda etkili,fagositoz yapar) Dolaşımda en fazla bulunan mononükleer hücredir.

35 Mononükleer hücreler Eozinofiller allerjik ve parazitik olaylarda Toksik maddeler ve bol miktarda üretebildikleri oksijen metabolitleri ile parazitin membranını zedelemede rol alır. Steroid kullanımı sayılarını dramatik olarak azaltır.

36 Mononükleer hücreler Bazofiller ve Mast hücreleri, Allerjik reaksiyonlardan sorumlu Dentridik hücreler, Deride bulunanına Langerhans, lenfoid organlardakine foliküler dendritik denir.

37

38 Mononükleer hücreler Tbc enfeksiyonlarında deri altında Langhans epiteloid hücreleri oluşturur.

39 Sitokinler İmmun ve inflamatuar olaylara katılan hücrelerin etkinliklerinin arttırılması ve çeşitli hücrelerin uyarılmasını sağlayan Uyarılmış lenfositler, monosit-makrofajlar ve diğer bazı hücrelerden salgılanan peptid yada glikoprotein yapısında maddelerden oluşan karmaşık bir sistem dir.

40

41

42 MAKROFAJ IL-1(pirojen) IL-6 IL-8 IL-12 TNF-ALFA(sepsis) NO(el fireni) TH1 IL-2 IL3 (akademik) IFN-GAMMA (fagositoz) TH2 IL4 IL5 IL6 IL10 (orta saha) IL-13(lanetli) B LENFOSİT Ev hanımı Tc Normal hücre MHC1 HÜCRESELHUMORAL

43 KEMOKİNLER Makrofajve monositleri etkileyen, makrofaj ve nötrofilleri belirli bir bölgeye çeken sitokinlere kemokin denir. 50 nin üstünde kemokin tanımlanmıştır. Kemotaktik ajan kabul edilen TNF alfa ve C 5a nötrofilleri inflamasyon ortamına çekerek immunolojik cevabın oluşumunu sağlarlar.

44 İnterferonlar Özellikle viral infeksiyonlar karşı immun yanıttan sorumludurlar. Viral m-RNA çevirisini inhibe ederek etkili Hücre dışı virüslere etki etmezler.

45 IF-alfa Lökositlerden salgılanır. Kronik hepatit Kondyloma acuminata tedavisinde kullanılır.

46 IF-beta Fibroblastlardan salgılanır. Son dönemlerde MS hastalarının tedavisinde etkili olduğu kabul görmektedir.

47 IF-gama Th1 hücreleri tarafından sentezlenir. Fagositik etkinliğini arttırır. Bu hücrelerin mo.ları ve tümör hücrelerini öldürme yeteneğini arttırır.

48 pathmicro.med.sc.edu/bowers/cell-mediated.htm

49 Lenfositler Dolaşımdaki lökositlerin %20 ila 30 nu oluşturmalarına rağmen lenfositlerin büyük çoğunluğu dolaşımda yer almamaktadırlar. B- lenfositleri T- lenfositleri NK hücreleri

50 B-Lenfositler Antikor üreterek humoral immun yanıtı oluştururlar. İnsanda embriyonik çağda önce fetal karaciğerde belirlenirken sonra olgunlaşmalarını kemik iliğinde tamamladıkları bilinmektedir. Yüzeydeki CD 19, 20, 21, 22 antijenleri B- lenfosit markeri olarak kullanılır.

51 Oluşturduğu yanıt geçicidir ve bellek hücreleri oluşmaz. B-lenfositi çok miktarlarda özgül antikor üretecek bir plazma hücresine dönüşür. Bazı B-lenfositleri bellek hücrelerine dönüşürler.

52 T-lenfositleri Timusa gidip farklılaşan lenfosit grubudur. Dolaşımdaki lenfositlerin % 70-80’i oluşturur. T-lenfositleri timusta immün yanıtta etkin rol alabilecek hücrelere farklılaşırlar. Tüm T-lenfositleri yüzeylerinde CD3 antijeni taşırlar.

53 CD4 ya da CD8 antijenleri taşımalarına göre iki gruba farklılaşırlar. CD4 hücreleri; immün cevapta önemli rol oynarlar.Ayrıca intraselüler patojenlere gelişen geç tip reaksiyonda da görev alır. CD8 T-lenfositlerinin etkin sitotoksik-T lenfositlerine dönüşümünü sağlar (IL-2)

54 CD 4 reseptörü HIV gp 120 yapısının bağlandığı bir reseptör görevi görür.. CD8 T- lenfositlerin; Temel işlevleri Tümör hücreleri Allograft hücreleri Virusla infekte hücreleri öldürmektir.

55

56 Normalde CD 4 /CD 8 oranı ½ olması gerekirken HIV virüsünde bu oran CD8 lehine sonuçlanmaktadır ve immun yetmezliğe bağlı fırsatçı enfeksiyonlar görülmektedir..

57 Lenfositlere antijen sunulması ve kazanılmış immunitenin gelişmesi

58 ANTİJEN SUNAN HÜCRELER Makrofajlar (işlevi en çok olan) B-lenfositleri Dalağın dendritik hücreleri Derinin Langerhans hücreleri

59 Antijen sunumu Virüslerle enfekte hücreler uygun peptid antijenleri MHC I peptidleriyle birlikte CD8(sitotoksik) T-hücrelerine sunar. Tüm çekirdekli hücreleri ve çekirdeksiz olmasına rağmen eritrositlerin de bu işlevi gerçekleştirebileceği düşünülmektedir.

60 Antijen sunumu -MHC MHC molekülleri (HLA) majör doku uyum antijenleri olarak görev görürken antijen sunulmasında da kilit rol oynarlar. Bu durum da organ nakil reddinde yaşanılın bazı komplikasyonlara açıklık getirmektedir.

61 Hücre içine yerleşen m.o’lar için MHC 1 Dışardan alınan antijenler için MHC 2 Sadece peptid yapıda antijenleri sunabilirler.

62 APC yüzeyindeki B7 proteini, CD4 T- lenfosit üzerindeki CD28 ile etkinleşerek etkili olur. Bu birleşme ile IL-2 uyarılır ve böylece immunitede rol oynayacak hücreler belirlenir.

63 Eğer bu birleşme gerçekleşmezse Anerji dediğimiz olay ortaya çıkar.İmmun yanıt oluşmaz.

64 B-lenfositleri, direkt olarak antijenlerle etkileşime girebilirler. Peptidler, polisakkaridler, nükleik asitler kimyasal bileşikler (penisilin,hapten,...) gibi farklı moleküler yapıları tanıyabilmektedir.

65 İşlenen antijen yardımcı T-lenfositlerine sunulacakken MHC II proteinlerle birlikte sunulmaktadır.

66 CD4 T-lenfositlerin uyarılması çeşitli lenfokinlerin üretilmesine neden olur. IL-2 hem CD-8 lenfositleri hem de CD-4 hücreleri uyararır. IF-gama üretimi ile APC üzerinde MHC II yapımının arttırılmasına yardımcı olur.

67 TŞST-1 işleme tabi tutulmadan doğrudan MHC II proteinlerine bağlanabilir.

68 T-lenfositlerin 2 önemli görevi vardır. Gecikmiş tip aşırı duyarlık reaksiyonları ve sitotoksisite yetenekleridir. Gecikmiş tip aşırı duyarlık reaksiyonu özellikle hücre içi mo’lara karşı geliştirilen bir immun yanıttır.Makrofajlarla beraber rol oynar.

69 Sitotoksisite Virusla infekte hücreler(CD8 hücrelerinin T helper dan salınan IL-2 ile uyarılması sonucu öldürülebilir.) Tümör hücreleri Greftin uzaklaştırılmasında rolü

70 CD 8 salgıladığı perforin ve granzim ile öldürür.

71 Antikora bağımlı hücresel sitotoksisite olayında sitotoksik T-lenfositleri Fc reseptörleri olmadığından rol oynamazlar. Enfekte hücre yüzeyine bağlı antikor makrofajlar ya da NK hücreleri tarafından tanınarak o hücrenin öldürülmesi sağlanır.

72 Polisakkarit (kapsül ag,…) ve lipid(DNA,RNA,…) yapıdakilere karşı oluşan yanıtta, Bellek B-hücreleri oluşmaz.

73 T-lenfositlerine bağımlı olarak oluşan antikor yanıtında APC tarafından alınan antijen MHC II ile birlikte sunulur. Bu yapı CD4 ile birleşerek IL-2, IL-4 (B-hücre gelişme faktörü), IL-5 (B-hücre farklılaşma faktörü) arttırır.

74 CD4 ve CD8 immün yanıtın oluşmasında önemli görevler üstlenirler.. Hastalıkların(lepra,AIDS) CD8 lehine bir artışa neden olması durumunda bellek yanıt oluşmaması ve fırsatçı patojenlere karşı oluşacak immun yanıtın azalması gibi sorunlarla karşılaşılır. Bazı virüsler de MHC1 i baskılayarak immün yanıt oluşumunu engeller…

75 Aynı mikro organizmayla yeniden karşılaşmak bellek hücrelerinin daha hızlı ve efektif yanıt vermesini sağlar.

76 NK Lenfosittir. Ancak… Olgunlaşma sürecini timüste geçirmez. TCR, CD3 ve yüzeysel Ig M ya da Ig D taşımazlar.

77 Bellek yok.. Perforin ve granzim.. Virüsle enfekte hücrenin,tümör hücrelerinin baş düşmanı… Çeperinde yeterince MHC1 taşımayanın vay haline…

78

79 HÜMORAL BAĞIŞIKLIK VE ANTİKORLAR

80 Antikorlar… Kendini uyaran antikora özgün yanıtı vardır.. G,A,M,D,E çoktan aza doğru… Sabit (hücre yüzeyine bağlanma)ve değişken bölgeleri vardır,değişken bölge(antijenin bağlanması) özgüllüğü sağlar.. Antikorlar direkt olarak toksin ya da virusları nötralize ederek ve mo’leri opsonize ederek etkili olurlar.

81

82

83 Antijen bağlayan kısmın çok değişken birimine idiyotip denir. Antiidiyotip antikorlar antijenik yapıyı temsil ettiğinden aşı olarak kullanımları düşünülmektedir.

84 HÜCRESEL BAĞIŞIKLIK, DOKU UYGUNLUK ANTİJENLERİ

85 Antikorla tepki veren yapılara antijen (allo,oto,heterofil..) Bağışıklık yanıtı uyandıran moleküllere immünojen Haptenler antikora bağlanabilen oluşmuş immün cevapla reaksiyona girebilen fakat tek başlarına immünolojik yanıt oluşturamayan Haptenler(penisilin,..) ancak büyük, immunojenik bir protein ile birleştiklerinde etkin olabilirler. Antijen üzerinde bulunan yapılara epitop denir..

86 İmmünojenlerin gücünü belirleyen… Yabancılık Molekül büyüklüğünün fazla olması Kimyasal yapının karmaşıklığı Epitoplar İşlenmeye uygunluk Antijenin dozu Veriliş yolu Zamanlaması

87 Adjuvanlar… Ag ile birleştiğinde etkisini artırabilen yapılara adjuvan Alüminyum-potasyum fosfat, Freund adjuvanı (parafin+ölü M. tubercülosisler) Mikobakteri muramil-polipeptidi Alüminyum hidroksit Saponin Vitamin A

88 Doku uygunluk antijenleri İmmün sistem hücreleri arasında bağlantıyı sağlayan, Doku ve organ nakillerinde rol oynayan yapılardır..

89 MHC I antijenleri, Tüm çekirdekli hücrelerde bulunmakta CD8 T-lenfositlerinin bağlanmasında rol oynarlar. MHC II antijenleri B-lenfositleri Makrofajlar Dendritik hücreler Endotel CD4 T-lenfositleri kendine sunulan peptidi bu antijen varlığında tanıyabilir.

90 Süperantijenler en güçlü immunomodülatör yapılardır MHC1 e direk bağlanırlar,işlemden geçmezler. Ör: retroviruslar,bakteriyel ekzotoksinler S. aureus TŞST-1, enterot,S.pyogenes pirojenik ekzotoksinleri, C. Perfringens enterotoksin,Y. enterocolitica enterotoksin

91

92 Kompleman Sistemi

93

94

95 Kompleman sisteminde bozulmalar… İmmun komplekslerle oluşan nefrit ve SLE C1,2,4 miktarlarındaki azalmalar Kronik Kc hastalıklarında C3 eksikliği Kompleman eksikliği (özellikle C5-C9) C1 esteraz (inhibitör)eksikliği anjioödem Paroksismal noktürnal hemoglobinüri’de Hatalı kan nakillerinde

96 Teşekkürler….


"İmmunite Dr. Özge Ebru DAĞCI. İmmunite Nedir? Vücutta yapay bir bağışıklık durumunun oluşması, yani belirli enfeksiyon etkenlerine karşı bir direncin." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları