Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

TEMEL İMMUNOLOJİ Humoral yanıt mekanizması. Giriş :savunma mekanizmasında immun sistemin rolü İmmun sistem canlıları çevresel patojenlerden korumak üzere.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "TEMEL İMMUNOLOJİ Humoral yanıt mekanizması. Giriş :savunma mekanizmasında immun sistemin rolü İmmun sistem canlıları çevresel patojenlerden korumak üzere."— Sunum transkripti:

1 TEMEL İMMUNOLOJİ Humoral yanıt mekanizması

2 Giriş :savunma mekanizmasında immun sistemin rolü İmmun sistem canlıları çevresel patojenlerden korumak üzere evrimleşmiştir (virus, bakteri, fungi, protozoa ve çokhücreli parazitler). Bu yüzden immun sistem enfeksiyonlardan korunmada anahtar rol oynar. Enfeksiyonun kontrolünü ve eliminasyonunu sağlayan bağışıklığa koruyucu bağışıklık denir.

3

4 Fiziksel bariyerler Edinsel yada doğal bağışıklıktan önce doğal fiziksel bariyerler savunmada rol oynar. –deri –mukus –enzimler (lizozom) –Epitel hücreler –Mide ve bağırsak kanalında düşük pH

5 Bağışıklık Sistemini Oluşturan Temel Hücreler Bağışıklık sistemini oluşturan bu hücreler, bireyin yaşamı süresince “Hematopoez” olarak adlandırılan bir süreç aracılığıyla vücutta devamlı olarak sentezlenir. Kemik iliğinde başlayan ve daha sonra kan dolaşımı ile doku ve organlarda devam eden bu süreçte, bağışıklık sistemini oluşturan hücrelerin gelişimi ve özel hücre türlerine farklılaşmaları tamamlanır.

6 TANIMLAR: Antijen (Ag): Hayvana verildiğinde bağışıklık sisteminin harekete geçmesini sağlayan moleküllere antijen diyoruz. Bir molekülün Antijenik karaktere sahip olabilmesi için aşağıdaki özellikleri taşıması gerekiyor. 1.Vücuda yabancı olmalı 2.Genellikle büyük moleküdürler (>10,000 dalton moleküler ağırlık ), 3.Yapıca komplekstirler (proteinler genellikle çok iyi antijendirler), 4.Ulaşılabilir olmalılar (Bağışıklık sisteminin antijenle temas edebilmesi gerekir)

7 ANTİJEN-İMMUNOJEN İMMUNOJEN : Organizmaya verildiklerinde kendilerine karşı humoral ya da hücresel bağışıklığın oluşumunu tetikleyen moleküller İMMUNOJEN olarak adlandırılır. ANTİJEN :Tek başına verildiklerinde organizmada kendilerine karşı bağışık yanıt oluşumunu tetikleyemeyen ancak bir immunojen ile birlikte verildiklerinde bağışık yanıt oluşturabilen moleküller ANTİJEN olarak adlandırılır.

8 DNP (Dinitrofenil)  Hapten molekülü (antijen) OVA(Ovalbumin)  Taşıyıcı protein (immunojen) 1.durum: Fareye tek başına DNP enjekte edildiğinde Farede anti- DNP antikorları oluşmaz 2. durum: Fareye DNP-OVA kompleksi enjekte edildiğinde Farede anti-DNP ve anti-OVA antikorları oluşur Y Y λ λ λ Sonuç: hapten antijen etkili, bağlandığı taşıyıcı protein ise immunojen etkili maddedir. Y Y Y

9 BİR MOLEKÜLÜN İMMUNOJEN OLABİLMESİ İÇİN Uygulandığı organizmaya yabancı olmalı Organizmaya verildiğinde antijen sunan hücrenin sitoplazmasında işlenebilmeli ve bu süreç sonunda oluşan epitoplar yardımcı T hücresine sunulabilmeli. Protein yapıda olmalı (sadece proteinler antijen sunan hücreler tarafından işlenip moleküle özgü epitoplar yardımcı T hücrelerine sunulur). Molekülde bulunan epitoplar belirli bir kimyasal yapıda ve sağlamlıkta olmalı (Antijen sunan hücre(APC) tarafından işlenme sürecinde epitoplar bozulmamalı) Partiküler yapıda olmalı (Partiküler antijenler eriyebilir antijenlere oranla Antijen sunan hücrelerde daha etkili düzeyde işlenir. Bu nedenle, eriyebilir antijen (toksin gibi) kullanılarak yapılan aşılamalarda eriyebilir antijeni partiküler forma dönüştürmek için aşı bileşimine adjuvant katılır)

10 B hücresi antijen reseptörü (antikor) Sadece B hücresi üzerinde bulunabilir. Plazma hücresi tarafından salgılanan çözünür bir molekül olabilir. Aynı epitopa spesifik bütün antikorlar aynı B hücresi tarafından üretilir. Antikorlar immunglobulin yapıdadırlar.

11 Her polipeptit zinciri değişken ve sabit olmak üzere iki kısım içerir. Değişken bölge ile antikorlar değişik epitopları tanıyabilir.

12 İmmunglobulin yapısı (Antikor) Her antikor 4 polipeptid zincirinden oluşur chains 2 ağır zincir. 2 hafif zincir. Disülfide bağlarla bağlanmışlardır

13 B hücresi ve spesifik antijen reseptörü (antikor) Plasmahücresi B hücresi üzerindeki yüzeye tutunmuş antikor spesifik bir epitopu tanıdığı zaman B hücresi olgunlaşır ve antikor salgılayan plazma hücresi haline gelir. antikor salgılanması Yüzeye bağlı antikor spesifik epitopu tanır. olgunlaşmamış B hücresi

14 T ve B hücreleri spesifik epitopları nasıl tanır? T hücre reseptörü (TCR) Antikor TCR ve ve antikor sadece kendilerine uygun olana epitopları tanırlar. Her iki reseptörde immunglobulin yapısındadır. T cell B cell

15 Antikor kinetiği 1. İmmun reaksiyonlar spesifiktir.( A ve B antijenleri ayrı ayrı tanındı.) 2. immun reaksiyonlarda hafıza vardır.(A antijeni ikinci kez verildiğinde daha kısa sürede 1000 kat antikor üretimi yapıldı)

16 Antijenlerin spesifik ve non- spesifik immun sistem tarafından tanınmasından sonra ne olur?

17 Savunma mekanizması Humoral bağışıklık Hücresel bağışıklık (Antikor)(sitotoksik)

18 Çevresel organlarda antijen ile karşılaşan B ve T lenfositleri aktif hale gelip hücresel ve humoral yanıtı oluştururlar. ??????

19 Immun hafıza T cell ve B cell (lymphocytes) hafıza hücrelerine dönüşürler Hafıza hücreleri antijenlere karşı daha etkili bir savunma yapama kapasitesine sahiptirler. Seconder immun response, primer immune responsa göre daha hızlı ve etkilidir Aşılamanın temel mantığı buna dayalıdır NOT – sadece kazanılmış immun sistemin bir parçası olan lenfositler hafıza oluşturabilir.

20 İmmun sistemi oluşturan yapılar İmmun sistem hücrelerinin üretildiği, olgunlaşma ve aktifleşme süreçlerini tamamladıkları organlar merkezi ve çevresel organlar olarak ikiye ayrılır. Memelilerde: Kemik iliği, timus Kanatlılarda: Bursa fabricius, timus olgunlaşma Çevresel organlar kanatlılarda dalak, lenf yumruları ve solunum, sindirim sistemi ile mukozalara bağlı lenfoid odaklardır ( BALT, GALT ve MALT Kök hücre Merkezi organlar

21 Kök hücrelerin kemik iliğinde olgunlaşarak farklılaşmaları sonucu, yine kemik iliğinde üç farklı tipte öncü hücre oluşur: B ve T lenfositlerinin oluşumunda ön aşamayı oluşturan lenfoid öncü hücreler. Kanın pıhtılaşmasından sorumlu trombositlerin ve mikroorganizmalara karşı yürütülen savaşta ilk aşamayı oluşturan, belirgin bir mikroorganizmaya yönelik olmayan “nonspesifik” bağışıklık sisteminin yapıtaşları niteliğindeki lökositlerin oluşumunda ön aşamayı oluşturan miyeloid öncü hücreler. Kandan dokulara oksijen taşıyan eritrositlerin oluşumunda ön aşamayı oluşturan eritroblastlar.

22

23 B- Hücresi uyarımı ve antikor salınımı 1.Antijen ve B - lenfositi üzerinde bulunan antijen reseptörü arası etkileşimle oluşan sinyal İki sinyale gereksinim duyarlar 2. Yardımcı T-hücreleri (TH veya T-helper) tarafından üretilen ve Sitokinlerdir.

24 Sitokinler 1. Sinyal 2. Sinyal B-Lenfosit AgR HUMORAL İMMUN YANIT APC MHC-II TCR Epitop TH B – Hücresi Aktivasyonu İmmunojen( ör.Virüs) APC : Antijen sunan hücre TH : Yardımcı T-hücresi AgR : Antijen reseptörü MHC-II : Büyük doku-uyuşum kompleksi-II TCR : T-hücre reseptörü

25 B- Hücresi uyarımı ve antikor salınımı 1.Antijen ve B - lenfositi üzerinde bulunan antijen reseptörü arası etkileşimle oluşan sinyal İki sinyale gereksinim duyarlar 2. Yardımcı T-hücreleri (TH veya T-helper) tarafından üretilen ve Sitokinlerdir.

26 Humoral İmmun Yanıt

27 Yardımcı T- hücreleri TH hücreleri salgıladıkları sitokinler ile başta B lenfositleri olmak üzere daha bir çok hücreyi uyaran ve immun yanıtı düzenleyen hücrelerdir. Antijen sunan hücreler (APC) Bu hücreler vücuda giren yabancı molekülleri (virüs, bakteri…) parçalayan ve bu parçaları (epitop: kısa aminoasit dizileri) MHC II aracılığı ile sunan hücrelerdir. “epitop + MHC-II molekülü” TcR T-hücresi yüzey molekülü Yardımcı T-hücresi üzerinde bulunan ve “epitop + MHC-II molekülü” kompleksini tanıyan reseptördür. APC (“epitop + MHC-II molekülü”) TcR (T-hücresi yüzey molekülü) T- Hücresi sitokinler B-Hücresi aktivasyonu Antikor üretimi Antijen

28 Hücresel İmmun Yanıt Lenfositler –T- Lenfositleri Kök Hücre (Timus / Kemik İliği) Olgun T-Lenfosit Aktive olmuş T-Lenfosit Sinyal Sitotoksik T-hücresi CD8 + Antijenlerin yok edilmesi Yardımcı T-hücresi CD4 + Spesifik antikorların üretilmesi için B-lenfositlerle işbirliği Süpressör T-hücresi Düzenleme Hafıza T Hücresi Antijen Makrofaj NK-Hücre

29 Kök hücresi Lenfoid öncü hücre B Hücresi Sitotoksik T Hücresi Yardımcı T Hücresi Plazma Hücresi Miyeloid öncü hücre Nötrofil Bazofil Eozinofil Trombositler Monosit Makrofaj

30 Monosit ve Makrofajlar Fagositoz : makrofaj, monosit, nötrofil Savunmada ilk adım Monositler farklılaşma makrofajlar (kanda) (dokularda) bağdoku ve deride histiositler karaciğerde kupfer hücreleri akciğerlerde alveoller makrofajlar deride langerhans hücreleri lenf nodülleri,dalak, ilik…..

31

32 FAGOSİTOZ 1.Mikroorganizma makrofaj hücre zarının içe doğru katlanmasıyla oluşan psödopod yapıya tutunur. 2.Hücre membranının tümüyle içe doğru katlanması sonu psödopod yapı fagozoma dönüşür ve mikroorganizma fagozom içerisine hapsedilir. 3.Bünyesinde mikroorganizmayı barındıran fagozom ile tüm hücre enzimlerinin depolandığı bir yapı olan lizozom zarları arasında füzyon şekillenir; bu şekilde lizozomda bulunan tüm enzimler fagozoma dahil olur. 4.Fagozoma dahil olan lizozomal enzimlerin etkisiyle içeride bulunan mikroorganizma parçalanır. 5.Mikroorganizmanın parçalanması sonu oluşan artık maddeler makrofajdan hücre dışı ortama atılır.

33 Mast hücreleri ve Bazofiller Yangısal ve alerjik reaksiyonlar histamin, prostaglandin, proteoglikan Mast hücreleri genellikle bağ dokuda, bazofiller kanda lokalize olur Komplement sistemde görev alırlar Alerjik reaksiyon oluşumu ( degranülasyon ) Yangısal reaksiyonların oluşumuna neden olan moleküllerin dış ortama salgılanması Allerjen Allerjeni tanıyan antikor (IgE) IgE tanıyan reseptör

34 Eozinofiller: fagositer hücreler tarafından fagosite edilemeyecek derecede büyük parazitlerin parçalanması aktif eozinofiller tarafından salgılanan toksik proteinler aracılığıyla gerçekleştirilir. özellikle alerjik reaksiyonlar ve paraziter enfeksiyonlar IgE ve IgG antikorları tanıyan reseptörler mekanizma Alerjik reaksiyon ya da paraziter enfeksiyon Mast hücreleri eozinofiller Reaksiyon bölgesine göç degranülasyon IgE ve IgG antikorları ile parazit antijeni kompleksi Toksik protein salınımı parçalanma

35 Nötrofiller Fagositer hücrelerdir Savunma da birinci aşama Opsoninleri tanıyan reseptörleri vardır. Opsonin:. Mikroorganizma veya enfekte hücre ile nötrofil arasındaki etkileşimde aracı molekül olarak işlev görürler antijen ve nötrofili tanıyan reseptörler sahiptirler

36

37 Lenfositler

38 T lenfositleri

39 B lenfositleri:

40 Başlıca Lenfoid Organlar

41 Merkezi Lenfoid Organlar: TİMUS: Timusda üç farklı hücre tipi bulunur: Timositler: Olgunlaşmamış T lenfositleri olup kan dolaşımından timusa gelerek burada bir olgunlaşma ve farklılaşma süreci geçirip olgun T lenfositlerine dönüşürler. Epitelyal Hücreler: Timositlerin olgunlaşmaları sürecinde önemli işlevleri olan ve yüzeylerinde MHC I; MHC II molekülleri taşıyan hücrelerdir. Makrofajlar: Timositlerin olgun T lenfositlerine dönüşümleri sürecinde organizmaya zararlı olabilecek timositleri fagosite ederek olgun T lenfositlerine dönüşümüne engel olurlar.

42

43

44 Bursa Fabricius Kanatlılarda kloaka bölgesinin tam üzerinde konumlanan ve yuvarlak, kese şeklinde bir organ olan Bursa Fabricius B lenfositi öncü hücrelerinin olgunlaşma ve farklılaşma süreçlerini tamamlayarak yüzeylerinde antijen reseptörleri tasiyan olgun B lenfositlerine dönüştükleri merkezi lenfoid organdır.

45

46 BAĞIŞIKLIK SİSTEMİNİ OLUŞTURAN ORGANLAR Birincil yada Merkezi Lenfoid Organlar: T ve B lenfositlerinin olgunlaşma süreçlerini tamamladıkları organlardır İkincil yada Çevresel Lenfoid Organlar: Birincil lenfoid organlarda olgunlaşmalarını tamamlamış T ve B lenfositlerinin antijen ile karşılaştıkları organlardır İkincil organlar: -Vücuda giren yabancı antijeni kendi yapılarında muhafaza ederler. -Yabancı antijen ile B veya T lenfositini bir araya getirmek yoluyla söz konusu antijene özgü antikor sentezi (humoral bağışıklık) ve T lenfositleri ile karakterize hücresel bağışıklığın gelişimine aracı olurlar

47 İkincil yada Çevresel Lenfoid Organlar Birincil lenfoid organlarda olgunlaşmalarını tamamlamış T ve B lenfositlerinin antijenle karşılaştıkları organlardır 1.DALAK: Dalak kan dolaşımında bulunan antijenleri yakalayan ve bünyesine dahil eden, dolayısıyla, kan kökenli antijenlere yönelik humoral ve hücresel bağışık yanıtların geliştiği bir ikincil lenfoid organdır.

48

49 2. Lenf Nodülleri Lenf nodülleri ağırlıklı olarak lenfosit, makrofaj ve dendritik hücrelerden oluşan, tüm vücuda dağılmış halde bulunan fasulye şeklinde yapılardır. Lenf damarlarının birleşme bölgelerinde bulunan lenf nodüllerinin temel işlevi lenf sıvısında bulunan antijenleri yakalayıp bünyesine dahil ederek olgun ancak henüz aktive olmamış T ve B lenfositlerine sunmaktır

50 lenf nodülü

51 3. Mukozaya Bağlı Lenfoid Doku (Mucosal Associated Lymphoid Tissue / MALT MALT sistemi vücudu doku kökenli antijenlere karşı koruyan, dolayısıyla mukozal bağışıklığın gelişiminde önemli rol oynayan bir sistemdir MALT sistemi üç ana bölümden oluşur: Sindirim kanalı boyunca uzanan “Bağırsaklara bağlı lenfoid doku” (GALT / Gut associated lymphoid tissue) Solunum kanalı boyunca uzanan “Bronşlara bağlı lenfoid doku” (BALT / Bronchus associated lymphoid tissue) Genitaüriner kanal boyunca uzanan lenfoid doku

52

53

54 test 1. Tek başına organizmaya verildiğinde kendisine karşı hücresel yada humoral bağısık yanıt oluşumunu indüklemeyen moleküller ne olarak adlandırılır? a. Immunojen b. Hapten c. Antijen d. Taşıyıcı protein e. Adjuvan 2. Aşağıdakilerden hangisi insanlarda immunojen yapıda değildir? a. Bakteri hücre duvarı proteini b. Glikojen c. Sığır insulini d. Viral kapsid proteinleri e. Albumin

55 3. Bir molekülün immunojen olabilmesi için aşağıdaki özelliklerden hangisine sahip olması gerekmez? a.Vücuda yabancı olmalı b.Partiküler yapıda olmalı c.Protein yapıda olmalı d.Organizma üzerinde patojen etkisi olmalı e.APC hücreleri tarafından tanınabilmeli 4. Yardımcı T lenfositleri tarafından sentezlenen ve başta B lenfositleri olmak üzere genel olarak tüm bağışık yanıtı düzenleyen moleküller ne olarak adlandırılır? a. Bradikinin b. Kemotaksin c. Sitokin d. Pektin e. Kinin

56 5. Vücuda giren immunojenik moleküllerin APC hücre sitoplazmasında parçalanıp epitoplarına ayrılma süreci ne ile sonuçlanır? a. B lenfositleri tarafından antikor sentezi b.Mast hücre aktivasyonu ve allerjik yanıt c.Nötrofil aktivasyonu ve fagositoz d.Yardımcı T lenfosit aktivasyonu ve sitokin sentezi 6.Aşağıda yer alan ifadelerden hangisi yanlıştır? a. Eriyebilir antijen kökenli aşıları daha etkili kılabilmek için aşı bileşimine adjuvan katılmalıdır. b. Immunojenin APC hücresi tarafından parçalanması sonucu oluşan epitoplar B lenfositine bağlanarak lenfositi aktive eder. c. Yardımcı T lenfositleri salgıladıkları sitokinler aracılığıyla B lenfositlerini antikor sentezleme doğrultusunda aktive eder. d. B lenfositleri antikor sentezleyebilmek için iki uyarı sinyaline gereksinim duyar.

57 7. Bağışıklık sistemi hücrelerinin köken aldığı kök hücreler hangi lenfoid organda konumlanır? a. Kemik iliği b. Timus c. Dalak d. Lenf nodülü e. Bursa Fabricius 8. Nonspesifik bağışıklık sisteminde işlev gören lökositler hangi öncü hücrelerden köken alır? a. Lenfoid öncü hücre b. Miyeloid öncü hücre c. Eritroblast d. Trombosit 9. Aşağıdaki hücrelerden hangisi dokularda fagositoz işlevinden sorumlu hücrelerdir? a. Trombosit b. Mastosit c. Eozinofil d. Makrofaj e. Monosit

58 10. Aşağıdakilerden hangisi Mast hücreleri tarafından salgılanan ve allerjik reaksiyonların gelişiminden sorumlu olan bir moleküldür? a. Hidrojen peroksit b. Fagozom c. Histamin d. Hyaluronidaz e. Prostaglandin 11. Allerjik reaksiyonlar ve anafilaktik şokun gelişiminde aşağıda sıralanan antikorlardan hangisi görev alır? a. IgE b. IgG c. IgD d. IgM e. IgA 12. Aşağıdaki hücrelerden hangisi özellikle paraziter enfeksiyonlarda önemli roller üstlenen hücrelerdir? a. Bazofil b. Eritrosit c. Mastosit d. Eozinofil e. Trombosit


"TEMEL İMMUNOLOJİ Humoral yanıt mekanizması. Giriş :savunma mekanizmasında immun sistemin rolü İmmun sistem canlıları çevresel patojenlerden korumak üzere." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları