Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Bakım Kriterleri Uygulamaları ve Entegrasyonu Bakım Kriterleri Uygulamaları ve Entegrasyonu Prof. Dr. Filiz Can Prof. Dr. Filiz Can Hacettepe Üniversitesi.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Bakım Kriterleri Uygulamaları ve Entegrasyonu Bakım Kriterleri Uygulamaları ve Entegrasyonu Prof. Dr. Filiz Can Prof. Dr. Filiz Can Hacettepe Üniversitesi."— Sunum transkripti:

1 Bakım Kriterleri Uygulamaları ve Entegrasyonu Bakım Kriterleri Uygulamaları ve Entegrasyonu Prof. Dr. Filiz Can Prof. Dr. Filiz Can Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Bölümü Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Bölümü Geriatri Fizyoterapistleri Derneği Geriatri Fizyoterapistleri DerneğiAnkara İzmir Kaya Otel İzmir İzmir Kasım

2 Bakım kriteri uygulamaları nasıl olmalı? Bakım kriteri uygulamaları nasıl olmalı? Bakım Modelleri Bakım Modelleri Bakıma Muhtaçlık Kriterleri Bakıma Muhtaçlık Kriterleri Bakıma alınmalı Bakıma alınmamalı Bakıma alınmamalı

3 Bakım kriteri uygulamaları nasıl olmalı? Bakım Modelleri Bakım Modelleri Bakıma Muhtaçlık Kriterleri Bakıma Muhtaçlık Kriterleri EntegrasyonYOK!

4 İngiltere’de Yaşlı Bakım Modelleri Hastaneler Hastaneler Gündüz hastaneleri Gündüz hastaneleri Toplumsal eğitim Toplumsal eğitim Aralıklı bakım yerleri (bakım evleri) Aralıklı bakım yerleri (bakım evleri) Özel Üniteler (ortopedik rehabilitasyon üniteleri gibi) Özel Üniteler (ortopedik rehabilitasyon üniteleri gibi) Toplum temelli servisler (evde bakım) Toplum temelli servisler (evde bakım) (UK, 1988) (UK, 1988)

5 İngiltere’de Yaşlı Bakım Modelleri Evde yardım servisleri Evde yardım servisleri Gezici yemek servisleri Gezici yemek servisleri Gündüz bakım merkezleri Gündüz bakım merkezleri Sığınma evleri Sığınma evleri Huzur evleri Huzur evleri Özel bakım evleri Özel bakım evleri (UK, 1988)

6 Bakım kriteri uygulamaları nasıl olmalı? Bakım Modelleri Bakım Modelleri BakımMuhtaçlıkKriterleri Çok limitli entegrasyon

7 Fonksiyonel Değerlendirme Skalaları Fonksiyonel Bağımsızlık Ölçütü (FIM) Fonksiyonel Bağımsızlık Ölçütü (FIM) Enstrümentasyonel Günlük Yaşam Aktiviteleri Enstrümentasyonel Günlük Yaşam Aktiviteleri Fonksiyonel Durum İndeksi Fonksiyonel Durum İndeksi Lawton GYA Değerlendirme Skalası Lawton GYA Değerlendirme Skalası

8 Lawton’ un fonksiyonel kapasite değerlendirme görüşü GYA’i 3 seviyede tanımlar: Lawton’ un fonksiyonel kapasite değerlendirme görüşü GYA’i 3 seviyede tanımlar: 1. Temel GYA : banyo yapma, giyinme, tuvalete gitme, ve beslenme gibi kendine bakım aktiviteleri 2. Enstrümental GYA (IADLs): telefon kullanma, araba kullanma, alışveriş yapma, ev işleri, yemek pişirme, çamaşır yıkama, parayı kullanabilme, ilaçlarını kullanabilme 3. Mobilite: evden çıkabilme ve bir yerden bir yere gidebilme

9 Lawton Lawton Mobilite ve Enstrümental GYA daha komplekstir Mobilite ve Enstrümental GYA daha komplekstir Bireyin çevresi ile başedebilmesi ile ilgilidir Bireyin çevresi ile başedebilmesi ile ilgilidir Temel GYA, Enstrümental GYA ve Mobilite sınıflaması en fonksiyonel değerlendirme ölçütü olarak standart haline gelmiştir Temel GYA, Enstrümental GYA ve Mobilite sınıflaması en fonksiyonel değerlendirme ölçütü olarak standart haline gelmiştir Çeşitli bakım modellerinde fiziksel, emosyonel, kognitif ve sosyal fonksiyonları saptamak için birçok fonksiyonel değerlendirme ölçütü vardır?? Çeşitli bakım modellerinde fiziksel, emosyonel, kognitif ve sosyal fonksiyonları saptamak için birçok fonksiyonel değerlendirme ölçütü vardır?? Branch L, Jette A Branch L, Jette A. 1987

10 GYA Ölçümü GYA’nın ölçümünün aşağıdakiler ile ilişkili olduğu gösterilmiştir: GYA’nın ölçümünün aşağıdakiler ile ilişkili olduğu gösterilmiştir: 1. Huzurevi/ bakımevine başvuru 2. Doktor hizmetlerinin kullanımı 3. Sigorta kapsamı 4. Yaşam düzenlemesi 5. Hastane servislerinin kullanımı 6. Evde bakım servislerinin ödenmesi (Bishop C, 1986;Branch LG et al, 1982; (Bishop C, 1986;Branch LG et al, 1982; Wan TTH et al,1981; Macken CL, 1986) Wan TTH et al,1981; Macken CL, 1986)

11 Fonksiyonlar için derecelendirme Fonksiyonlar için derecelendirme Frazer (1979) fonksiyonlar ile ilgili Frazer (1979) fonksiyonlar ile ilgili 8 puanlık bir skala geliştirmiştir 8 puanlık bir skala geliştirmiştir Yetersizlik veya patolojik durum ile ilgili değil Yetersizlik veya patolojik durum ile ilgili değil Fiziksel kondisyondaki değişiklikler ile ilişkili olmayan fonksiyonlardaki değişiklikleri derecelendirir Fiziksel kondisyondaki değişiklikler ile ilişkili olmayan fonksiyonlardaki değişiklikleri derecelendirir

12 Bakım kriteri uygulamaları nasıl olmalı? Bakım kriteri uygulamaları nasıl olmalı? Bakım Modelleri Bakım Modelleri Bakıma Muhtaçlık Kriterleri Bakıma Muhtaçlık Kriterleri Bakıma alınmalı Bakıma alınmamalı Bakıma alınmamalı Bakım Kriterleri Bakım Kriterleri

13 Değerlendirme Değerlendirme Ev ortamının değerlendirilmesi Ev ortamının değerlendirilmesi Genel değerlendirme Genel değerlendirme Özel değerlendirme Özel değerlendirme - Kardiyorespiratuvar sistem - Kardiyorespiratuvar sistem - Nörolojik sistem - Nörolojik sistem - Baş ve boyun - Baş ve boyun - Kollar - Kollar - Bacaklar - Bacaklar - Bel - Bel - Kas kuvveti - Kas kuvveti - Görme - Görme

14 Değerlendirme Değerlendirme  Mobilite - Yürüme - Yürüme - Denge - Denge - Kol ve bacaklarını kullanabilme - Kol ve bacaklarını kullanabilme - Yürüme yardımcıları - Yürüme yardımcıları Mental Kapasite Mental Kapasite Genel Sağlık Genel Sağlık

15 Klinik Karar Verme Klinik Karar Verme A. Karşılaşılan temel problemler B. Temel objektifler C. Sonraki yorumlar Ann Finn, Evaluation Form for Older People, School of Physiotherapy, Dublin, 1980 Ann Finn, Evaluation Form for Older People, School of Physiotherapy, Dublin, 1980

16 Fonksiyonel kapasite Fonksiyonel kapasite Mobilite Mobilite Kuvvet Kuvvet Denge Denge Fonksiyonel Yeterlilik

17 Temel Mobilite Değerlendirmesi 1. Fiziksel Durum 1. Fiziksel Durum a. Yürüme yeteneği a. Yürüme yeteneği b. Yürüme tipi b. Yürüme tipi c. Kullanılan yürüme yardımcıları c. Kullanılan yürüme yardımcıları d. Bağımlı olmanın nedeni d. Bağımlı olmanın nedeni 2. Psikososyal durum a. Motivasyon a. Motivasyon b. Comprehension b. Comprehension 3. Sosyal durum a. Medeni durum a. Medeni durum b. Ev b. Ev c. İş c. İş Ann Finn, Evaluation Form for Older People, Ann Finn, Evaluation Form for Older People, School of Physiotherapy, Dublin, 1980 School of Physiotherapy, Dublin, 1980

18 Temel Mobilite Değerlendirmesi Temel Mobilite Değerlendirmesi 1. Fiziksel Durum a. Yürüme yeteneği a. Yürüme yeteneği  bağımsız  yürüme yardımcısı ile  2 kişinin yardımı ile  yürümesi mümkün değil Ann Finn, Evaluation Form for Older People, Ann Finn, Evaluation Form for Older People, School of Physiotherapy, Dublin, 1980 School of Physiotherapy, Dublin, 1980

19 Temel Mobilite Değerlendirmesi 1. Fiziksel Durum a. Yürüme tipi  Ataksik tip yürüme  Ayağı sürüyerek yürüme  Yavaş yürüme  Spastik yürüme  Küçük adımlarla yürüme Ann Finn, Evaluation Form for Older People, Ann Finn, Evaluation Form for Older People, School of Physiotherapy, Dublin, 1980 School of Physiotherapy, Dublin, 1980

20 Temel Mobilite Değerlendirmesi  denge bozukluğu/kaybı  eklem mobilitesi/ hareket  deformite  kas zayıflığı  düşme korkusu  ağrı  travma  görme bozukluğu  işitme kaybı  konuşma bozukluğuı  solunum disfonksiyonu  efor dispnesi  continent  İdrar kaçırma  yatak yarası  Kollarda limitasyon sol/ sağ  zayıflık  tremor/ titreme  Eklemde hareket kaybı/ yokluğu  postural deformiteler 1. Fiziksel Durum 1. Fiziksel Durum d. Bağımlı olma nedenleri d. Bağımlı olma nedenleri

21 Temel Mobilite Değerlendirmesi 1. Fiziksel Durum 1. Fiziksel Durum c. Kullanılan Yürüme yardımcıları c. Kullanılan Yürüme yardımcıları  baston  üç bacaklı baston  dört bacaklı baston  yürüteç  tekerlekli yürüteç  koltuk değneği Ann Finn, Evaluation Form for Older People, Ann Finn, Evaluation Form for Older People, School of Physiotherapy, Dublin, 1980 School of Physiotherapy, Dublin, 1980

22 Temel Mobilite Değerlendirmesi 2. Psikolojik durum  oryante  disoryante  apatik  depresif Motivasyon Motivasyon  iyi  zayıf Comprehension Comprehension  koopere  koopere değil Ann Finn, Evaluation Form for Older People, Ann Finn, Evaluation Form for Older People, School of Physiotherapy, Dublin, 1980 School of Physiotherapy, Dublin, 1980

23 Temel Mobilite Değerlendirmesi 3. Sosyal durum a. Medeni durum a. Medeni durum  Bekar  Evli  Dul/ boşanmış b. Yaşama durumu  Tek başına yaşıyor  Eşi/ akrabalarıyla yaşıyor c. Yaşadığı ev  Müstakil ev  Apartman katı  Evde merdiven var/yok d. İş  Çalışan  Emekli e. Hobileri/İlgileri f. Diğer tıbbi problemleri Ann Finn, Evaluation Form for Older People, School of Physiotherapy, Dublin, 1980 Ann Finn, Evaluation Form for Older People, School of Physiotherapy, Dublin, 1980

24 Kas Kuvveti Kas Kuvveti Yaşlılarda normal kuvveti yorumlamada doğru bir temel elde etmek için hiçbir sabit değer geliştirilmemiştir Yaşlılarda normal kuvveti yorumlamada doğru bir temel elde etmek için hiçbir sabit değer geliştirilmemiştir de Vries (1970) de Vries (1970)

25 Kas kuveti Kas kuveti Ransome (1980) yaşlıların kas kuvvetini en uygun şekilde değerlendirmek için bir 3 puanlık skala önermiştir. Ransome (1980) yaşlıların kas kuvvetini en uygun şekilde değerlendirmek için bir 3 puanlık skala önermiştir. 3= Zayıf (hiç yok veya hafif kuvvet) 3= Zayıf (hiç yok veya hafif kuvvet) 2= Orta ( bir miktar direnç alabiliyor) 2= Orta ( bir miktar direnç alabiliyor) 1= İyi ( iyi direnç alabiliyor) 1= İyi ( iyi direnç alabiliyor)

26 Mobilite ve yeterlilik için derecelendirme 3= İyi (tam veya tama yakın mobilite) 2= Orta (limitli mobilite, fakat orta derecede fonksiyonlara izin verir) 1= Zayıf (limitli mobilite- fonksiyonlar imkansız) 3= İyi (tek başına yapabilir) 3= İyi (tek başına yapabilir) 2= Orta (gözlem ile yapabilir) 2= Orta (gözlem ile yapabilir) 1= Zayıf ( fiziksel yardım ile yapabilir) 1= Zayıf ( fiziksel yardım ile yapabilir) Ransome (1980) Ransome (1980)

27 Fonksiyonlar için derecelendirme skalası 1: Hiçbir yetersizliği yok 2: Bağımsız olarak mobil 3: Limitli düzeyde mobil 4: Eve bağlı-hafif ev işlerini yapabiliyor 5: Eve bağlı- limitli kendine bakım aktivitelerini yapabiliyor 6: Eve bağlı- kendine bakım aktivitelerinde yardım gerektiriyor 7: Sandalyeye bağlı- kendine bakım aktivitelerinde yardım gerektiriyor 8: Tamamen bağımlı Frazer (1979) Frazer (1979)

28 Yatak içi/ dışı ve Yatak içi/ dışı ve yatakta mobilite yatakta mobilite Sandalye içi/ dışı mobilite Sandalye içi/ dışı mobilite Tuvalete gidebilme Tuvalete gidebilme İçeride yürüme İçeride yürüme Eğer gerekli ise merdiven Eğer gerekli ise merdiven Sandalyeden kalkma Sandalyeden kalkma A: Bağımsız, başka birinden yardım almayı gerektirmiyor; eğer gerekli ise yürüme yardımcısı kullanabilir A: Bağımsız, başka birinden yardım almayı gerektirmiyor; eğer gerekli ise yürüme yardımcısı kullanabilir B: Aktiviteyi yapabilmesi için sözel veya fiziksel olarak biraz yardım gerektirir B: Aktiviteyi yapabilmesi için sözel veya fiziksel olarak biraz yardım gerektirir C: Yapamaz veya aktiviteyi yapabilmesi için beceri isteyen bir yardım gerektirir C: Yapamaz veya aktiviteyi yapabilmesi için beceri isteyen bir yardım gerektirir Amanda Squires, 1999, IPTOP

29 Fizyoterapistlerin gelişmiş ülkelerdeki diğer rolleri Klinik problem çözmeyi ve kanıta dayalı çalışmalara ağırlık verme Klinik problem çözmeyi ve kanıta dayalı çalışmalara ağırlık verme ICF (The İnternational Classification of Functioning) ve RCPI ( Research and Clinical Practice İntegration) gibi klinik çalışmalarla bilimsel çalışmaların entegre edildiği modeller geliştirme ICF (The İnternational Classification of Functioning) ve RCPI ( Research and Clinical Practice İntegration) gibi klinik çalışmalarla bilimsel çalışmaların entegre edildiği modeller geliştirme

30 ICF ICF İlk model 1980’de the International Classification İlk model 1980’de the International Classification of Impairments, Disabilities and Handicaps of Impairments, Disabilities and Handicaps (ICIDH) olarak geliştirilmiş (ICIDH) olarak geliştirilmiş Sağlıkla ilgili 3 durumun arasındaki farkı tanımlar: Sağlıkla ilgili 3 durumun arasındaki farkı tanımlar: - Vücut fonksiyonları ve yapılardaki bozukluk (impairment) - Yapılan işte yetersizlik (disabilite veya inabilite) - Yetersizlik ve bozukluğa eşlik eden rol kaybı/engel (handicap) BozuklukYetersizlikÖzür

31 ICF ICF

32 Yaşam Kalitesi Yaşam Kalitesi Yaşam kalitesi,bireyin yaşadığı yerdeki kültür ve değerler sistemi içinde hedefleri, beklentileri, standartları ve ilgileri ile ilgili bireysel yaşam duruşudur Yaşam kalitesi,bireyin yaşadığı yerdeki kültür ve değerler sistemi içinde hedefleri, beklentileri, standartları ve ilgileri ile ilgili bireysel yaşam duruşudur Bireyler yaşlandığında yaşam kalitelerinin düzeyi, otonomi ve bağımsızlıklarını sağlayabilme yetenekleri ile saptanır Bireyler yaşlandığında yaşam kalitelerinin düzeyi, otonomi ve bağımsızlıklarını sağlayabilme yetenekleri ile saptanır (WHO, 1994) (WHO, 1994)

33 Yaşam Kalitesi Yaşam Kalitesi Geniş bir kavram Geniş bir kavram Aşağıdaki elementlerin kompleks bir yolla birleşimi Aşağıdaki elementlerin kompleks bir yolla birleşimi - Fiziksel sağlık - Fiziksel sağlık - Psikolojik sağlık - Psikolojik sağlık - Bağımsızlık düzeyi - Bağımsızlık düzeyi - Sosyal ilişkiler - Sosyal ilişkiler - Kişisel değerler ve inançlar - Kişisel değerler ve inançlar - Çevrede ile sağlıklı ilişki - Çevrede ile sağlıklı ilişki (WHO, 1994) (WHO, 1994)

34 Tartışılan 3 farklı model Tartışılan 3 farklı model Tıbbi Model Tıbbi Model Bireysel Model Bireysel Model Sosyal Model Sosyal Model

35 Hastaya özel Fonksiyonel Skala Hastaya Özel Fonksiyonel Skala Hastaya Özel Fonksiyonel Skala Tıbbi problemi nedeniyle yapmakta zorluk çektiği 5 fonksiyonel aktivitenin saptanması Tıbbi problemi nedeniyle yapmakta zorluk çektiği 5 fonksiyonel aktivitenin saptanması Her bir aktivite 10 puanlık skala ile derecelendirilir Her bir aktivite 10 puanlık skala ile derecelendirilir “Yapamadığı hareket” “0” puan ile “Yapamadığı hareket” “0” puan ile “Hiçbir zorluk çekilmeden yapılan hareket” “10” puan ile “Hiçbir zorluk çekilmeden yapılan hareket” “10” puan ile Toplam puan, saptanan aktivitelerin aktivite puan toplamına bölünmesi ile hesaplanır Toplam puan, saptanan aktivitelerin aktivite puan toplamına bölünmesi ile hesaplanır Accessed September 6,2010

36 Kapsamlı değerlendirme Kapsamlı değerlendirme Tıbbi? Tıbbi? Fiziksel? Fiziksel? Fonksiyonel? Fonksiyonel? Psikolojik? Psikolojik? Sosyal veya sosyo-kültürel? Sosyal veya sosyo-kültürel? Bakım Modelleri

37 Kapsamlı değerlendirme Kapsamlı değerlendirme Tıbbi Tıbbi Fiziksel Fiziksel Fonksiyonel Fonksiyonel Psikolojik Psikolojik Sosyal/sosyo-kültürel Sosyal/sosyo-kültürel Hastane? Hastane? Huzurevi? Huzurevi? Gündüz bakım evi? Gündüz bakım evi? Evde bakım? Evde bakım? Özel merkezler? Özel merkezler? Ayaktan rehabilitasyon Ayaktan rehabilitasyon Yataklı rehabilitasyon? Yataklı rehabilitasyon? Psikolojik destek? Psikolojik destek? Bakım Modelleri Değerlendirme

38 Kapsamlı değerlendirme Kapsamlı değerlendirme Tıbbi Tıbbi Fonksiyonel Fonksiyonel Psikolojik Psikolojik Sosyal/sosyo-kültürel Sosyal/sosyo-kültürel Fiziksel/ çevresel Fiziksel/ çevresel Hastane? Hastane? Huzurevi? Huzurevi? Gündüz bakım evi? Gündüz bakım evi? Evde bakım? Evde bakım? Özel merkezler? Özel merkezler? Ayaktan rehabilitasyon Ayaktan rehabilitasyon Yataklı rehabilitasyon? Yataklı rehabilitasyon? Psikolojik destek? Psikolojik destek? Gündüz klüpleri Gündüz klüpleri Bakım Modelleri Toplam Skor

39 Kapsamlı değerlendirme Kapsamlı değerlendirme Tıbbi Tıbbi Fiziksel Fiziksel Fonksiyonel Fonksiyonel Psikolojik Psikolojik Sosyal/sosyo-kültürel Sosyal/sosyo-kültürel Hastane Hastane Huzurevi Huzurevi Gündüz bakım evi Gündüz bakım evi Evde bakım Evde bakım Özel merkezler Özel merkezler Ayaktan rehabilitasyon Ayaktan rehabilitasyon Yataklı rehabilitasyon Yataklı rehabilitasyon Psikolojik destek Psikolojik destek Bakım Modelleri Değerlendirme Toplam puan

40 Entegre sistem? Tıbbi durum Tıbbi durum ( 60 puan) ( 60 puan) Fonksiyonel durum ( 40 puan) Sosyo-kültürel Durum (20 puan) Çevresel durum (10 puan) Sosyal Destek RekreasyonEvleri ÇevreselDüzenleme Ev ziyareti Rehabilitasyon Ayaktan FTR Tıbbi kontrol Aylık kontrol

41 Bakım kriteri uygulamaları nasıl olmalı? Bakım kriteri uygulamaları nasıl olmalı? Bakım Modelleri Bakım Modelleri Bakıma Muhtaçlık Kriterleri Bakıma Muhtaçlık Kriterleri Bakıma alınmalı Bakım Kriterleri Bakım Kriterleri EntegrasyonVar!

42 Dikkatiniz için te ş ekkür ederim… Dikkatiniz için te ş ekkür ederim… Filiz Can


"Bakım Kriterleri Uygulamaları ve Entegrasyonu Bakım Kriterleri Uygulamaları ve Entegrasyonu Prof. Dr. Filiz Can Prof. Dr. Filiz Can Hacettepe Üniversitesi." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları