Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

JEOMORFOLOJİ DIŞ KUVVETLER AKARSULAR Özgür Güvercin Tarih Notları.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "JEOMORFOLOJİ DIŞ KUVVETLER AKARSULAR Özgür Güvercin Tarih Notları."— Sunum transkripti:

1 JEOMORFOLOJİ DIŞ KUVVETLER AKARSULAR Özgür Güvercin Tarih Notları

2 A. AKARSU AŞINIM ŞEKİLLERİ 1. VADİ: Akarsuların aşındırarak içinde aktığı, sürekli inişi olan yatağına denir. Vadi Tipleri: a. Çentik (“v” biçimli) vadi: Akarsu yatak eğiminin fazla olduğu alanlarda derine aşındırmanın etkisiyle oluşurlar. a. Çentik (“v” biçimli) vadi: Akarsu yatak eğiminin fazla olduğu alanlarda derine aşındırmanın etkisiyle oluşurlar.

3 b. Boğaz (yarma) vadi: Akarsular tarafından dağların enine yarılması sonucu oluşan ve profilleri “u” harfine benzeyen vadilerdir. Türkiye’de en fazla Karadeniz ve Akdeniz Bölgelerinde görülür. Kıyı ile iç kesim arasında önemli geçit yollarıdır.

4 Boğaz (Yarma-U tipi) Vadi

5 c.Kanyon Vadi: Oluşumu boğaz v adilere benzer. Fakat kalkerli arazi üzerinde oluştukları için yamaçları b a s a m a k basamak düzlüktür. c.Kanyon Vadi: Oluşumu boğaz v adilere benzer. Fakat kalkerli arazi üzerinde oluştukları için yamaçları b a s a m a k basamak düzlüktür. Ör: Göksu vadisi ve Köprülü kanyonu. Dünyanın en büyük kanyonu A.B.D’de Colorado kanyonudur. Ör: Göksu vadisi ve Köprülü kanyonu. Dünyanın en büyük kanyonu A.B.D’de Colorado kanyonudur.

6

7 Aşağıdaki ovalardan hangisi karstik bir bölgede oluşmuştur? Aşağıdaki ovalardan hangisi karstik bir bölgede oluşmuştur? A. Adapazarı Ovası B. Çarşamba Ovası C. Gediz Ovası D. Çukurova E. Elmalı Ovası

8 Aşağıdaki ovalardan hangisi karstik bir bölgede oluşmuştur? Aşağıdaki ovalardan hangisi karstik bir bölgede oluşmuştur? A. Adapazarı Ovası B. Çarşamba Ovası C. Gediz Ovası D. Çukurova E. Elmalı Ovası

9 d. Tabanlı vadi: Akars u yatak eğiminin az olduğu alanlarda yana aşındırmanın etkisiyle oluşur. d. Tabanlı vadi: Akars u yatak eğiminin az olduğu alanlarda yana aşındırmanın etkisiyle oluşur. Ör: Ege Bölgesi akarsu vadilerinde olduğu gibi. Ör: Ege Bölgesi akarsu vadilerinde olduğu gibi.

10

11 Aşağıdaki vadi tiplerinden hangisinde akarsu debisi daha fazladır? Aşağıdaki vadi tiplerinden hangisinde akarsu debisi daha fazladır? A. Yarma B. Tabanlı C. Çentik D. U tipi E. Kanyon

12 Aşağıdaki vadi tiplerinden hangisinde akarsu debisi daha fazladır? Aşağıdaki vadi tiplerinden hangisinde akarsu debisi daha fazladır? A. Yarma B. Tabanlı C. Çentik D. U tipi E. Kanyon

13 2)MENDERES (BÜKLÜM): Akarsu yatak eğiminin az olduğu alanlarda, akarsuyun büklümler yaparak akması sonucu oluşurlar. Menderesler oluşturan bir akarsuyun özellikleri 1. Yatak eğimi azdır. 2. Akış hızı azdır. 3. Aşındırma gücü azalmıştır. 4. Boyu uzamıştır. 5. Sık sık yatak değiştirir. 6. Hem aşındırma hem de biriktirme yapar.

14

15

16 DEV KAZANI Akarsuların şelale Akarsuların şelale şeklinde aktığı yerlerde, suların düşme alanında şeklinde aktığı yerlerde, suların düşme alanında aşındırma ile oluşan aşındırma ile oluşan çukurluklara denir. çukurluklara denir. Ör: Manavgat, kurşunlu, Ör: Manavgat, kurşunlu, Düden şelalelerinde Düden şelalelerinde olduğu gibi. olduğu gibi.

17 PERİBACALARI:  Volkanik arazilerde (kalın tüflü arazilerde) sel aşındırması sonucu oluşur. Örnek: Ürgüp, Göreme, Avanos, Ihlara Vadisi çevresinde (Nevşehir) görülür. Örnek: Ürgüp, Göreme, Avanos, Ihlara Vadisi çevresinde (Nevşehir) görülür.

18

19 KIRGIBAYIR (Badlands, Kötü arazi): ** Eğimin fazla, bitki örtüsünün seyrek olduğu milli, tüflü arazilerde sel sularının araziyi çok sık bir şekilde yarması ile oluşan yer şekilleridir. ** Eğimin fazla, bitki örtüsünün seyrek olduğu milli, tüflü arazilerde sel sularının araziyi çok sık bir şekilde yarması ile oluşan yer şekilleridir. ** En fazla İç Anadolu ve G.Doğu Anadolu Bölgelerinde görülür. ** En fazla İç Anadolu ve G.Doğu Anadolu Bölgelerinde görülür.

20

21

22 Kırgıbayır arazinin yaygın olduğu bir bölge için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir? Kırgıbayır arazinin yaygın olduğu bir bölge için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir? A. Yağış rejimi düzenlidir. B. Bitki örtüsü ormandır. C. Akarsularında taşımacılık yapılabilir. D. Otsu bitkiler odunsu bitkilerden çoktur. E. Don olayı görülmez.

23 Kırgıbayır arazinin yaygın olduğu bir bölge için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir? Kırgıbayır arazinin yaygın olduğu bir bölge için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir? A. Yağış rejimi düzenlidir. B. Bitki örtüsü ormandır. C. Akarsularında taşımacılık yapılabilir. D. Otsu bitkiler odunsu bitkilerden çoktur. E. Don olayı görülmez.

24 Aşağıdaki oluşumların hangisinde volkanizma etkili olmamıştır? Aşağıdaki oluşumların hangisinde volkanizma etkili olmamıştır? A. Peribacaları B. Koni C. Maar D. Lagün E. Krater

25 Aşağıdaki oluşumların hangisinde volkanizma etkili olmamıştır? Aşağıdaki oluşumların hangisinde volkanizma etkili olmamıştır? A. Peribacaları B. Koni C. Maar D. Lagün E. Krater

26 PLATO: Akarsular tarafından derince yarılmış yüksek düzlüklere denir. En fazla İç Anadolu Bölgesinde görülür. İç Anadolu Bölgesi: Haymana, Cihanbeyli, Obruk, Bozok, Uzun yayla. Akdeniz Bölgesi: Taşeli ve Teke platoları. G.Doğu Anadolu Bölgesi: G. Antep ve Ş.Urfa platoları Doğu Anadolu Bölgesi: Erzurum-Kars platoları. Ege Bölgesi: Bayat (Yazılı kaya) platosu

27

28 AKARSULARDA BİRİKTİRME Akarsu Biriktirmesinde Etkili Olan Faktörler 1. Yatak eğiminin azalması (en fazla etkili faktör). 2. Akış hızının azalması. 3. Yük miktarının artması. 4. Akımın düşmesi. Akarsu gücünün azaldığı yerde taşıdığı maddeleri biriktirmeye başlar. Gücünün azaldığı yerde önce iri maddeleri gücünün tamamen azaldığı yerde ise ince maddeleri biriktirirler. Akarsu gücünün azaldığı yerde taşıdığı maddeleri biriktirmeye başlar. Gücünün azaldığı yerde önce iri maddeleri gücünün tamamen azaldığı yerde ise ince maddeleri biriktirirler akım zaman

29 AKARSU REJİMİ

30 BİRİKTİRME ŞEKİLLERİ  1. Birikinti Konisi: Dağlardan inen akarsu veya derelerin taşıdığı malzemeleri, dağ eteğinde eğimin azalması sebebiyle yelpaze şeklinde biriktirmesidir.  1. Birikinti Konisi: Dağlardan inen akarsu veya derelerin taşıdığı malzemeleri, dağ eteğinde eğimin azalması sebebiyle yelpaze şeklinde biriktirmesidir.

31

32 2) Dağ eteği ovası: Birikinti konilerinin birleşmesi sonucu oluşan hafif dalgalı düzlüklere denir.

33 3)Dağ içi ovası: Etrafı dağlarla çevrili çukur alanlara inen akarsu ve derelerin taşıdıkları malzemeleri yatak eğimlerinin azaldığı yerde biriktirmesi sonucu oluşan düzlüklerdir.

34 4)Taraça (Seki):  Akarsuların önce biriktirmesi, sonra tekrar aşındırması ile oluşan basamak şeklindeki düzlüklerdir. Sekiler eski vadi tabanlarıdır.  Akarsuyun tekrar aşındırma yapabilmesi için;  Akımın yükselmesi veya taban seviyesinin yükselmesi gerekir.

35 5)Delta ovası: Akarsuların denize döküldüğü yerde taşıdığı malzemeleri biriktirmesiyle oluşan düzlüklerdir. Ör: Çukurova, Bafra, Çarşamba, gibi.

36 DELTA OVASI

37

38 Delta ovasının oluşabilmesi için:  Döküldüğü deniz sığ olmalı (kıta sahanlığı geniş olmalı)  Kıyı akıntısı olmamalı.  Gel-git olayı kuvvetli olmamalı (okyanus kıyısı olmamalı).  Akarsu bol miktarda alüvyon taşımalı.  Kuzey batı (marmara) akarsularının hiç birisi döküldüğü yerde delta ovası oluşturamaz. (Boğazlardaki akıntıdan dolayı)

39 I. Gediz Ovası II. Çukurova III. Bafra Ovası IV. Adapazarı Ovası Verilen ovalarımızdan hangilerinin oluşumunda hem tektonik hareketler, hem de delta oluşumu etkilidir? Verilen ovalarımızdan hangilerinin oluşumunda hem tektonik hareketler, hem de delta oluşumu etkilidir? A.Yalnız I B.I ve II C.II ve III D.III ve IV E.Yalnız IV D.III ve IV E.Yalnız IV

40 I. Gediz Ovası II. Çukurova III. Bafra Ovası IV. Adapazarı Ovası Verilen ovalarımızdan hangilerinin oluşumunda hem tektonik hareketler, hem de delta oluşumu etkilidir? Verilen ovalarımızdan hangilerinin oluşumunda hem tektonik hareketler, hem de delta oluşumu etkilidir? A.Yalnız I B.I ve II C.II ve III D.III ve IV E.Yalnız IV D.III ve IV E.Yalnız IV

41  6)Irmak adası: Akarsu yatak eğimini azaldığı ve yatağın genişlediği yerlerde taşınan alüvyonların yatak içinde birikmesi ile oluşur.

42  7)Taban Seviyesi Ovası: Deniz seviyesine yaklaşan akarsuların taşıdığı maddeleri yatağı n çevresinde biriktirmesi ile oluşan düzlüklerdir.

43 Epirojenik hareketlerin etkisi ile oluşan akarsu şekillendirmesi hangisidir? Epirojenik hareketlerin etkisi ile oluşan akarsu şekillendirmesi hangisidir? A. Menderes B. Kanyon C. Taraça (Seki) D. Tafoni E. Kırgıbayır

44 Epirojenik hareketlerin etkisi ile oluşan akarsu şekillendirmesi hangisidir? Epirojenik hareketlerin etkisi ile oluşan akarsu şekillendirmesi hangisidir? A. Menderes B. Kanyon C. Taraça (Seki) D. Tafoni E. Kırgıbayır

45 TÜRKİYE AKARSULARININ GENEL ÖZELLİKLERİ 1. Yatak eğimleri fazladır. Bunun sonucunda; Bunun sonucunda;  Akış hızları fazladır.  Aşındırıcı etkileri fazladır.  Enerji potansiyelleri yüksektir.  Ulaşıma elverişli değillerdir. 2. Rejimleri düzensizdir. 3. Boyları kısadır.

46 4. Asi ve Meriç yurdumuz dışında doğup yurdumuz içindeki denize dökülürken, Fırat, Dicle, Kura, Aras ve Çoruh yurdumuzdan doğup yurdumuzun dışında denize dökülürler.

47 Havza: Akarsuların sularını topladığı bölgeye havza denir. Sularını denize gönderebilen akarsulara açık havza, sularını denize gönderemeyen akarsulara kapalı havza denir. (Tuz gölü, Van gölü, Göller Yöresi).

48 Sularını denizlere boşlatan akarsular:  Karadeniz’e: Kızılırmak, Yeşilırmak, Sakarya, Çoruh, Bartın Çayı  Marmara Denizi’ne: Susurluk(Simav)  Ege Denizi’ne: Meriç, Bakırçay, B.menderes, K. Menderes, Gediz,  Akdeniz’e: Göksu, Aksu, Manavgat, Dalaman, Seyhan, Asi.  Basra Körfezi’ne: Fırat, Dicle.

49 Aşağıdakilerden hangisi Türkiye akarsularının özelliklerinden değildir? Aşağıdakilerden hangisi Türkiye akarsularının özelliklerinden değildir? A. Akış hızı fazla B. Rejimi düzensiz C. Ulaşımda faydalanılmaz D. Erozyona sebep olmaz E. Aşındırma etkisi yüksektir

50 Aşağıdakilerden hangisi Türkiye akarsularının özelliklerinden değildir? Aşağıdakilerden hangisi Türkiye akarsularının özelliklerinden değildir? A. Akış hızı fazla B. Rejimi düzensiz C. Ulaşımda faydalanılmaz D. Erozyona sebep olmaz E. Aşındırma etkisi yüksektir

51 Dış kuvvetle oluşan bazı yer şekilleri önemli turizm potansiyeli oluşturur. Dış kuvvetle oluşan bazı yer şekilleri önemli turizm potansiyeli oluşturur. I.Lapya I.Lapya II.Travertenler II.TravertenlerIII.PlatoIV.Menderes V.Peribacaları V.Peribacaları Yukarıdakilerden hangisi bu duruma bir örnektir? A. I ve II B.Yalnız III C. II ve V D. I ve IV E. III ve IV

52 Dış kuvvetle oluşan bazı yer şekilleri önemli turizm potansiyeli oluşturur. Dış kuvvetle oluşan bazı yer şekilleri önemli turizm potansiyeli oluşturur. I.Lapya I.Lapya II.Travertenler II.TravertenlerIII.PlatoIV.Menderes V.Peribacaları V.Peribacaları Yukarıdakilerden hangisi bu duruma bir örnektir? A. I ve II B.Yalnız III C. II ve V D. I ve IV E. III ve IV

53


"JEOMORFOLOJİ DIŞ KUVVETLER AKARSULAR Özgür Güvercin Tarih Notları." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları