Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

HUKUKUN KAYNAKLARI Doç. Dr. Mustafa ÇEKER. HUKUK KURALLARININ UNSURLARI OLAY OLAY DÜZENLEME DÜZENLEME YAPTIRIM YAPTIRIM CEZA (Hapis, Para cezası, Memuriyetten.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "HUKUKUN KAYNAKLARI Doç. Dr. Mustafa ÇEKER. HUKUK KURALLARININ UNSURLARI OLAY OLAY DÜZENLEME DÜZENLEME YAPTIRIM YAPTIRIM CEZA (Hapis, Para cezası, Memuriyetten."— Sunum transkripti:

1 HUKUKUN KAYNAKLARI Doç. Dr. Mustafa ÇEKER

2 HUKUK KURALLARININ UNSURLARI OLAY OLAY DÜZENLEME DÜZENLEME YAPTIRIM YAPTIRIM CEZA (Hapis, Para cezası, Memuriyetten men vs.) CEZA (Hapis, Para cezası, Memuriyetten men vs.) CEBRİ İCRA CEBRİ İCRA GEÇERSİZLİK GEÇERSİZLİK İPTAL İPTAL TAZMİNAT (maddi tazminat-manevi tazminat) TAZMİNAT (maddi tazminat-manevi tazminat)

3 HUKUKUN KAYNAKLARI ASLİ KAYNAKLAR ASLİ KAYNAKLAR Yazılı Kaynaklar Yazılı Kaynaklar Yazılı Olmayan Kaynaklar (Örf ve Adet Kuralları) Yazılı Olmayan Kaynaklar (Örf ve Adet Kuralları) YARDIMCI KAYNAKLAR YARDIMCI KAYNAKLAR Mahkeme Kararları (İçtihatlar) Mahkeme Kararları (İçtihatlar) Bilimsel Görüşler (Doktrin) Bilimsel Görüşler (Doktrin)

4 ASLİ KAYNAKLAR

5 YAZILI KAYNAKLAR Anayasa Anayasa Kanunlar Kanunlar Kanun Hükmünde Kararnameler Kanun Hükmünde Kararnameler Uluslar arası Antlaşmalar Uluslar arası Antlaşmalar Tüzükler Tüzükler Yönetmelikler Yönetmelikler

6 KURALLAR HİYERARŞİSİ Anayasa Uluslarası antlaşmalar Kanunlar Kanun Hükmünde Kararnameler Tüzükler Yönetmelikler

7 ANAYASA Anayasa, devletin şeklini, işleyişini, yüksek organları ile temel hak ve özgürlükleri düzenleyen ana hukuk kaynağıdır. Anayasa, devletin şeklini, işleyişini, yüksek organları ile temel hak ve özgürlükleri düzenleyen ana hukuk kaynağıdır. Yürürlükteki anayasamız 1982 yılında halk oylaması yapılarak kabul edilmiştir. Yürürlükteki anayasamız 1982 yılında halk oylaması yapılarak kabul edilmiştir.

8 1982 ANAYASASININ ÖZELLİKLERİ Devlet yönetiminde tek meclisli parlamenter rejimi benimsemiştir. Devlet yönetiminde tek meclisli parlamenter rejimi benimsemiştir. Kuvvetler ayrılığı prensibini esas alarak yasama, yürütme ve yargı yetkilerini birbirinden farklı ve bağımsız organlara vermiştir. Kuvvetler ayrılığı prensibini esas alarak yasama, yürütme ve yargı yetkilerini birbirinden farklı ve bağımsız organlara vermiştir. Katı (sert) anayasa özelliğine sahiptir. Bazı hükümleri değiştirilemediği gibi, diğer hükümlerinin değiştirilmesi de zorlaştırılmıştır. Katı (sert) anayasa özelliğine sahiptir. Bazı hükümleri değiştirilemediği gibi, diğer hükümlerinin değiştirilmesi de zorlaştırılmıştır.

9 ANAYASANIN DEĞİŞTİRİLMESİ Anayasa hükümlerinde değişiklik yapılması TBMM kararıyla olur. Anayasa hükümlerinde değişiklik yapılması TBMM kararıyla olur. Bunun için TBMM üye tamsayısının 1/3’ünün (184) teklifi gerekir. Bunun için TBMM üye tamsayısının 1/3’ünün (184) teklifi gerekir. Değişiklik önerileri mecliste iki kez görüşülüp iki kez oylanır. Değişiklik önerileri mecliste iki kez görüşülüp iki kez oylanır. Karar için üye tamsayısının 2/3’ünün (367) her iki oylamada da evet oyu kullanması gerekir. Karar için üye tamsayısının 2/3’ünün (367) her iki oylamada da evet oyu kullanması gerekir. Anayasa değişiklikleri CB onayıyla RG’de yayımlanarak yürürlüğe girerler. Anayasa değişiklikleri CB onayıyla RG’de yayımlanarak yürürlüğe girerler. Meclisteki oylamada değişiklik en az 3/5 oyla kabul edilecek olursa, CB onayından sonra halk oylaması yapılması gerekir. Meclisteki oylamada değişiklik en az 3/5 oyla kabul edilecek olursa, CB onayından sonra halk oylaması yapılması gerekir.

10 KANUNLAR Anayasanın öngördüğü temel ilkelere uygun olarak TBMM tarafından çıkarılan ve sürekli nitelikteki düzenlemelerdir. Anayasanın öngördüğü temel ilkelere uygun olarak TBMM tarafından çıkarılan ve sürekli nitelikteki düzenlemelerdir. Kanun önerileri, ya kanun tasarısı (BK) veya kanun teklifi (milletvekilleri) şeklinde meclise sunulur. Kanun önerileri, ya kanun tasarısı (BK) veya kanun teklifi (milletvekilleri) şeklinde meclise sunulur. İlgili komisyonlarda görüşülerek kabul edilen kanun önerileri Meclis Genel Kuruluna gönderilir. İlgili komisyonlarda görüşülerek kabul edilen kanun önerileri Meclis Genel Kuruluna gönderilir. Genel Kurulda kabul için en az meclis üye tamsayısının ¼’ünün (139) evet oyu kullanması gerekir. Genel Kurulda kabul için en az meclis üye tamsayısının ¼’ünün (139) evet oyu kullanması gerekir. Mecliste kabul edilen kanunlar, CB’na gönderilir. Mecliste kabul edilen kanunlar, CB’na gönderilir. CB, 15 günlük inceleme süresi içinde ya onay verir veya bir kez daha görüşülmek üzere meclise iade edebilir. CB, 15 günlük inceleme süresi içinde ya onay verir veya bir kez daha görüşülmek üzere meclise iade edebilir. Meclise iade edilen kanun, tekrar aynen kabul edilirse, CB onaylamak zorundadır. Meclise iade edilen kanun, tekrar aynen kabul edilirse, CB onaylamak zorundadır. CB tarafından onaylanan kanunlar, RG.de yayımlanarak yürürlüğe girerler. CB tarafından onaylanan kanunlar, RG.de yayımlanarak yürürlüğe girerler.

11 KANUN HÜKMÜNDE KARARNAMELER  Meclisten alınan özel yetkiye dayalı olarak Bakanlar Kurulu kararıyla çıkarılan ve kanun niteliğinde hukuki sonuçlar doğuran düzenlemelerdir.  Özellikleri  Meclisin verdiği özel yetkiyle çıkarılır.  Yetki kanununda yazılı olan konuları kapsar.  Temel hak ve özgürlüklerle ilgili KHK çıkarılamaz.  KHK Çıkarma şartları: 1. Yetki Kanunu 2. Bakanlar Kurulu Kararı 3. CB onayı 4. RG 5. TBMM’ne kanun tasarısı olarak sunulma

12 KANUNLARIN ANAYASAYA AYKIRILIĞI  Denetim Makamı: Anayasa mahkemesi  Denetleme alanları: 1. Kanunlar 2. KHK 3. Meclis iç Tüzüğü  Anayasa mahkemesine başvuru Yolları 1. Dava Yolu 1. RG’de yayım tarihinden itibaren 60 gün içinde 2. Cumhurbaşkanı 3. İktidar Partisi 4. Ana muhalefet partisi 5. Meclis üye tam sayısının 1/5’i (110 milletvekili) 2. İtiraz Yolu : Mahkemeler 1. Mahkemede hakimin uygulanacak kanunu anayasaya aykırı görmesi 2. Taraflardan birisinin anayasaya aykırılık iddiası 3. Anayasa mahkemesi: 5 ay içinde inceleme yapar. 4. Red kararı verilirse 10 yıl süreyle Anayasa mahkemesine başvurulamaz

13 ULUSLAR ARASI ANTLAŞMALAR Uluslararası antlaşma, devletler arasında bir hukukî ilişki doğurmak, mevcut bir ilişkiyi değiştirmek veya ortadan kaldırmak üzere, karşılıklı irade beyanlarının uyuşmasıyla yapılan bir hukukî işlemdir. Uluslararası antlaşma, devletler arasında bir hukukî ilişki doğurmak, mevcut bir ilişkiyi değiştirmek veya ortadan kaldırmak üzere, karşılıklı irade beyanlarının uyuşmasıyla yapılan bir hukukî işlemdir. Usûlüne göre onaylanıp yürürlüğe girmiş antlaşmalar, iç hukuk bakımından da bağlayıcıdır ve kanun değerindedir. Usûlüne göre onaylanıp yürürlüğe girmiş antlaşmalar, iç hukuk bakımından da bağlayıcıdır ve kanun değerindedir.

14 TÜZÜKLER Bir kanunun uygulanmasını göstermek veya emrettiği işleri belirtmek üzere, kanunlara aykırı olmamak ve Danıştay’ın incelemesinden geçirilmek şartıyla Bakanlar Kurulu tarafından çıkarılan yazılı hukuk kurallarıdır. Bir kanunun uygulanmasını göstermek veya emrettiği işleri belirtmek üzere, kanunlara aykırı olmamak ve Danıştay’ın incelemesinden geçirilmek şartıyla Bakanlar Kurulu tarafından çıkarılan yazılı hukuk kurallarıdır. Özellikleri Özellikleri Bir kanun hükmüne dayalı olarak çıkarılabilirler. Bir kanun hükmüne dayalı olarak çıkarılabilirler. Danıştay incelemesinden geçirilirler. Danıştay incelemesinden geçirilirler. Anayasa ve kanunlara aykırılıkları halinde Danıştay tarafından iptal edilebilirler. Anayasa ve kanunlara aykırılıkları halinde Danıştay tarafından iptal edilebilirler.

15 YÖNETMELİKLER Başbakanlık, bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerinin kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve tüzüklerin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla çıkardıkları yazılı hukuk kurallarıdır. Başbakanlık, bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerinin kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve tüzüklerin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla çıkardıkları yazılı hukuk kurallarıdır. Anayasa ve kanunlara aykırılıkları halinde Danıştay tarafından iptal edilebilirler. Anayasa ve kanunlara aykırılıkları halinde Danıştay tarafından iptal edilebilirler.

16 ÖRF VE ADETLER Toplum tarafından sürekli bir şekilde uygulanmak suretiyle adeta bir hukuk kuralı gibi benimsenmiş olan davranış biçimleridir. Bir davranış şeklinin hukuk kuralı olarak uygulama alanı bulabilmesi için 3 unsurun yerine gelmesi gerekir: Süreklilik Süreklilik İnanç (Benimsenme) İnanç (Benimsenme) Devlet Desteği Devlet Desteği

17 YARDIMCI KAYNAKLAR

18 MAHKEME KARARLARI Yerel Mahkeme kararları Yerel Mahkeme kararları Sadece davanın tarafları için sonuç doğurur. Sadece davanın tarafları için sonuç doğurur. YM Kararlarına karşı temyiz yolu açıktır. YM Kararlarına karşı temyiz yolu açıktır. Daire Kararları Daire Kararları Temyiz incelemesi sırasında verilir. Temyiz incelemesi sırasında verilir. Emsal (örnek karar) nitelik taşır. Emsal (örnek karar) nitelik taşır.

19 MAHKEME KARARLARI Genel Kurul Kararları Genel Kurul Kararları Bozma kararına karşı YM’nin direnme kararı vermesi sonrasında verilir. Bozma kararına karşı YM’nin direnme kararı vermesi sonrasında verilir. Hem temyiz mahkemesini hem de YM’yi bağlar. Hem temyiz mahkemesini hem de YM’yi bağlar. İçtihadı Birleştirme Kararları İçtihadı Birleştirme Kararları Benzer olaylara ilişkin kararlar arasındaki çelişkileri gidermek üzere verilir. Benzer olaylara ilişkin kararlar arasındaki çelişkileri gidermek üzere verilir. Resmi Gazetede yayımlanır. Resmi Gazetede yayımlanır. Yazılı hukuk kuralı gibi bağlayıcılık taşır. Yazılı hukuk kuralı gibi bağlayıcılık taşır.

20 ÖĞRETİ (DOKTRİN) Hukukun yardımcı kaynaklarının ikincisidir. Hukukun yardımcı kaynaklarının ikincisidir. Doktrin, hukuk alanında çalışan bilim adamlarının görüş ve düşünceleridir. Doktrin, hukuk alanında çalışan bilim adamlarının görüş ve düşünceleridir. Doktrinin bir bağlayıcılığı yoktur. Doktrinin bir bağlayıcılığı yoktur. Hakimler doktrine uymak zorunda değildir. Ancak, istiyorlarsa, karışık bir problemi kendileri çözmek yerine, bu konuda bilim adamlarının önerdikleri çözümden yararlanabilirler. Hakimler doktrine uymak zorunda değildir. Ancak, istiyorlarsa, karışık bir problemi kendileri çözmek yerine, bu konuda bilim adamlarının önerdikleri çözümden yararlanabilirler.


"HUKUKUN KAYNAKLARI Doç. Dr. Mustafa ÇEKER. HUKUK KURALLARININ UNSURLARI OLAY OLAY DÜZENLEME DÜZENLEME YAPTIRIM YAPTIRIM CEZA (Hapis, Para cezası, Memuriyetten." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları