Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Eğitim Birimi 20141. Biyokimya Laboratuvarlarında Görevler 2 Klinik Biyokimya Laboratuvarlarında, biyolojik materyallerde, hastalıkların tanısı, ayırıcı.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Eğitim Birimi 20141. Biyokimya Laboratuvarlarında Görevler 2 Klinik Biyokimya Laboratuvarlarında, biyolojik materyallerde, hastalıkların tanısı, ayırıcı."— Sunum transkripti:

1 Eğitim Birimi 20141

2 Biyokimya Laboratuvarlarında Görevler 2 Klinik Biyokimya Laboratuvarlarında, biyolojik materyallerde, hastalıkların tanısı, ayırıcı tanısı, bir hastalığın şiddetinin belirlenmesi, bir hastalığın sağaltımının izlenmesi, bulgu vermeyen bir hastalığın ortaya çıkarılması amacıyla laboratuvar analizleri yapılır.

3 Biyolojik materyaller 3 Biyolojik sıvılar Kan İdrar Beyin-omurilik sıvısı (BOS, serebrospinal sıvı) Amniyon sıvısı Plevra, periton sıvıları Eklem sıvısı (sinovyal sıvı) Ter ve Tükürük Gaita Safra yolu ve idrar yolu taşları gibi katı kısımlar Biyopsi parçaları Bronkoalveoler lavaj sıvısı (BAL)

4 Örnek alınmadan önce; GÜVENLİK  Örneği alacak kişinin korunması için önlemler alınmalı (eldiven, maske, gözlük, önlük vb.)  İstenen laboratuar testine uygun tüp seçilmeli  Tüpün üzerine hastanın ismi, protokol numarası, gönderildiği servis, tarih ve saat kaydedilmeli

5 Analiz İşlemleri  PREANALİTİK EVRE Testin klinisyen tarafından istenmesinden laboratuvarda analiz edilmesine kadar geçen süre  ANALİTİK EVRE Laboratuvar tarafından analizin yapıldığı süre  POSTANALİTİK EVRE

6  Hekimler medikal kararlarını %70 oranında Laboratuvardan gelen sonuca göre verirler

7 ANALİZ İŞLEMLERİ  Preanalitik evre  ***hataların % 60’ı  Analitik evre  Postanalitik evre

8 Uygun şekilde alınmış örnekler laboratuar testleri için çok önemli bir adımı oluşturur

9 Örneklerin Alınması  Örneğin bütünlüğü  Örnek alma tekniği  Örneğin uygun şekilde alınması KÖTÜ ALINAN ÖRNEK KÖTÜ ALINAN ÖRNEK KÖTÜ LABORATUAR SONUCU

10 Kan Örneğinin Seçilmesi  Örneğin tipi Yapılacak testin tipine Yapılacak testin tipine Laboratuar departmanında çalışılacak teste göre değişir. Laboratuar departmanında çalışılacak teste göre değişir. Tüplerin kapaklarının rengine göre değişik tüplere kan örnekleri alınır. Tüplerin kapaklarının rengine göre değişik tüplere kan örnekleri alınır.

11

12 LÜTFEN HER BİYOKİMYA DEPARTMANI İÇİN AYRI TÜPLERDE KAN ÖRNEKLERİ ALINIZ

13 Tüpler  Son kullanma tarihine dikkat edilmelidir (Vakum etkileri azalır, kapaktaki silikon parçalanabilir)  Uygun miktarda kan konulmalıdır  Steril tüp kullanılmalıdır

14

15 BİYOKİMYA LABORATUARI DEPARTMANLARI  HEMOGRAM (T.kan)  SEDİM  KOAGULOMETRE (PT, APTT, Fibrinojen)  HORMON (Hormonlar, Tm markerleri Ferritin)  BİYOKİMYA  KARDİYAK PANEL (T.kan)  SEROLOJİ ( Hepatik markerler,HIV, VDRL)

16 KAN ÖRNEKLERİ  Flebotomi  Kapiller  Arteriyel

17 Kan örnekleri  Tam kan (total kan): Serum veya plazması ayrılmamış kandır. Kan sayımı (hemogram) kan hücrelerinin (eritrosit, lökosit, trombosit) eldesi için gereklidi, Hb A1c Antikoagulanlı EDTA tüpe alınır.

18 Serum  Pıhtılaşmış kandan şekilli elemanlar (eritrosit, lökosit, trombosit) ayrıldıktan sonra geri kalan sıvı kısımdır. Pıhtılı kan 20 dakika bekletilip santrifüj edilir Pıhtılı kan 20 dakika bekletilip santrifüj edilir Birçok analiz için tercih edilir. Biyokimya, Hormon, Seroloji, Saklanacak kanlar Antikoagulansız tüpe alınan kandan elde edilir.

19 PLAZMA  Tam kanın santrifüj edilmesi, Fibrinojen içerir Koagülasyon, Plasma kimyası için kullanılır Koagülasyon, Plasma kimyası için kullanılır SİTRAT İÇERİR SİTRAT İÇERİR PT, aPTT PT, aPTT

20 SEDİM  Sodyum sitrat

21 KANIN FARKLI ÖZELLİKTEKİ TÜPLERE KONMA SIRASI  Tüplere alım sırası: 1)Kan kültürü 2)Kırmızı kapaklı tüpler 3)Mavi kapaklı (Na sitrat içerenler) 4)Yeşil kapaklı (heparin içeren) 5) Mor kapaklı ( EDTA içeren) 6)Diğer tüpler (Gri kapaklı)  Kan kapiller damardan alınacak ise; 1.sırada EDTA’lı, 2. sırada diğer maddeleri içerenler, 3. sırada ise kırmızı kapaklılar yer alır.

22  Yanlış tüpe kan alımı K>17  Sitrat Ca yı bağlar EDTA Tüm Ca yı bağlat aPTT uzar

23  Tüpten tüpe aktarım

24  Eksik numune fazla numune

25  Hasta kimliği sorgılama ve doğru barkodlama  Tüplerin karıştırılması

26 Kan örneklerinin alınması 26 Kan analizleri için ven, arter veya kapillerden kan alınır. Venöz kan, genel olarak tercih edilen kandır ve vene girilerek (flebotomi). Arteriyel kan, kan gazları analizi için alınır. Kapiller kan, periferik yayma (formül lökosit) yapmak için ve çocuklardan bazı analizler için alınır.

27 Venöz kan alınması (flebotomi) Venöz kan, iğne ucu ile vakumlu tüplere alınır. Zorunlu hallerde enjektör iğnesiyle alınıp tüplere boşaltılır

28 28 -Kan almaya başlamadan önce hastanın adı sorularak kimliği doğrulanmalıdır. --Hastanın kolunu omuzdan bileğe kadar düz uzatması sağlanmalıdır.

29 29 -Hastadan ne kadar hacimde kan alınacağı belirlenmeli, istenen testler için uygun sayıda ve türde tüp ve uygun iğne seçilmelidir. -Uygun ven seçilir. Yetişkinlerde antekubital fossada kalın ve derinin yüzeyine yakın ven tercih edilir. Elle yoklama ven seçimini kolaylaştırır. İnfüzyon yapılıyorsa infüzyon 3 dakikalığına durdurulmalı ve sonra tercihan diğer koldan kan alınmalıdır.

30 30 -Kan alınacak bölgenin çevresi, %70’lik izopropanolle doymuş gazlı bezle, dairesel hareketlerle ve kan alma bölgesinden içten dışa doğru temizlenmelidir. ** izopropanol kullanılmayan alımlar*** -Derinin kendi kendine kuruması beklenmelidir. -Kan alma bölgesinin cm üzerinden turnike uygulanır. Turnikenin uzun süre tutulması (>1dk)kanın bileşimini belirgin değiştirir. K, P,Laktat

31 -Vene girilmeden önce yumruk açılıp kapatılmamalıdır; Elle vurulmamalı bu hareket, plazma potasyum, fosfat ve laktat konsantrasyonlarını arttırır. -Vakumlu kan tüpüne kan almak için, kan alma tüpü tutucusuna iğnesi vidalanır. Vene girmek için iğne, kan alınacak venle hizalanmalı ve deriye yaklaşık 15 derecelik açı yapacak şekilde venin içine itilmelidir. Açı ya göre venden çıkma veya ven duvarına paralel ***

32 32 -İğne yerine yerleştikten sonra tüp, tıpayı delmek ve vakumu boşaltmak amacıyla ileri (adaptöre doğru) bastırılmalıdır. Kan tüpün içine akmaya başladığında iğne hareket ettirilmeden turnike gevşetilmelidir. -Vakum bitinceye kadar tüp doldurulur, sonra tüp adaptörden çekilir ve yerine başka tüp sokulur. Önce katkı maddesiz tüplere sonra katkı maddeli tüplere kan alınır.

33 33 -Enjektöre alınmış kan, hemoliz olmaması için, iğne enjektörden uzaklaştırıldıktan sonra, hazırlanmış tüplere yavaşça ve tüp kenarından kaydırarak dikkatli bir şekilde aktarılmalıdır. -Tüplerin ağzı kapatılmalı, tüplerin içinde katkı maddesi veya antikoagulan varsa tüpler yavaşça kez ters çevirerek karıştırılmalıdır.

34 34 -Kan alma işlemi tamamlandığında, iğne geri çekilir ve sızıntı olmaması için hastaya kuru gazlı bez veya pamuk verilerek kan alınan bölgeye bastırması ve kolunu yukarıya doğru tutması söylenir. -Kullanılan ve kirlenen malzemeler uygun atık kaplarına atılır. -Çocuklardan venöz kan alırken, hareket etmelerinin engellenmesi için yardım gerekebilir.

35 Turnike uygulama süresi  Kan alma bölgesinin cm üzerinden  Damar içi basınç artar  Küçük moleküller ve sıvı interstisyuma sızar  hemokonst  1 dakikada hafif, 3 dakikada belirgin değişim  Venöz staz  anaerobik glikoliz , laktat , pH  (prt bağl)  Hipoksi  K + ’un hücre dışına çıkışı uyarılır  Yumruk yapmak  K + artışı daha da fazla olur (1-2.7 mmol/L ) ***Kan geldiği anda turnikeyi çöz!!!

36 Örnek alma şekli  Enjektörle  kan tüplere aktarılırken iğne ucu çıkarılmalı tüpün kenarından akıtarak boşaltılmalı  Vakumlu sistem  kan akışı durana kadar tüpler geri çekilmemeli  Kanın dışarıyla kontaminasyonun az olması Kapiller kan alırken! Bölge ısıtılır ve sarkıtılır (masaj yapılmaz) Alkol kuruduktan sonra ilk damla silinir “Hemoliz” “Doğru hacim”

37 Hemoliz  Kan alımı sırasında özensiz davranılması, uygun çapta iğne kullanılmaması,  pistonun hızlı çekilerek türbülansa neden olması sonucunda hemolize neden olunabilinir.  Kan transportu, santrifugasyonu sırasında da mekanik travmalar ile hemoliz meydana gelebilir.  Hemoliz bazı önlemler ile kontrol edilebilecek bir preanalitik değişkendir.

38 Hemoliz  Hafif hemolizin klinik önemi yoktur  Hemoliz, eritrositlerin parçalanmasıdır. Hemoliz sonucunda, eritrosit içindeki maddeler seruma geçerler.  Serumda hemoglobin konsantrasyonu 20 mg/dL’nin üzerinde olursa hemoliz olduğu gözle anlaşılır.  Hemoliz olması durumunda hücre içindeki konsantrasyonları hücre dışındakinden yüksek olan maddelerin serumdaki konsantrasyonları anormal yüksek bulunur.  Aldolaz, asit fosfataz, LDH enzimleri ile K, Mg ve fosfatlar hemoliz durumunda yüksek bulunur.  Genel bir ifade olarak hemoliz, nm arasında okunan deneyleri bozabilir.

39 BARKODLAMA  Yapıştırılan barkod tüpün seviye göstergesini kapatmayacak şekilde yapıştırılır.  Hastadan kan alınırken öncelikle barkod yapıştırılması işlemi yapılır, sonra hazırlanan tedavi tepsisi ile hastanın kanı alınır.

40  Alınan kan örnekleri herhangi bir yere bırakılmadan hemen taşıma çantası içine yerleştirilir.  Alınan örnekler hiç bekletilmeden merkez laboratuvarına getirilir.

41 Nerelerden Kan Alınmamalı?  Intravenöz kanül olan koldan  Yaygın skar dokusu veya hematom olan bölgeden  Lenfostaz nedeniyle mastektomi yapılmış taraftan  Arteriyovenöz fistül olan koldan  Ülsere alandan  Tedavi için gerekli olan büyük damarlardan

42 Kapiller kan alınması 42 -Elin 3., 4. veya 5. parmak ucundan -Kulak memesinin alt kenarından -Bebeklerde topuktan veya ayak baş parmağından

43 43 -Kan alınacak bölge %70 izopropanol içinde bekletilmiş gazlı bezle temizlenir -Alkolün tamamen buharlaşması beklenir -Lanset çabuk bir şekilde saplanır. Kesinin derinliği 2,5 mm’yi geçmemelidir. -Parmak, kan alınmasını kolaylaştıracak ve yer çekiminden yararlanılacak şekilde tutulmalıdır. Kan akışını uyarmak için parmağa masaj yapılmamalıdır.

44 44 -Kanın ilk damlası silindikten sonra, ardından açığa çıkan damlalar, bastırılmadan nazik bir şekilde uygun tüplere alınır. Pıhtılaşmayı önlemek için tüp hızlı doldurulmalı, tüpün içine hava kabarcıklarının girmesi önlenmelidir. -Kan, kapiler tüplere kapiler etki ile de alınabilmektedir.

45 45 -Yeni doğan taramaları için filtre kağıdına kan alma işleminde filtre kağıdı, büyük bir kan damlasına nazikçe bastırılır. Kan işaretli dairenin içini dolduruncaya kadar kağıda nüfuz etmesi sağlanır. -Emilimin tam olup daireyi doldurduğundan emin olduktan sonra bütün daireler doluncaya kadar işlem tekrarlanır. -Filtre kağıdı havada kurutulur. Pıhtılaşma olabileceğinden, kapiller tüplerde toplanmış kan filtre kağıdına aktarılmamalıdır.

46 Arteriyel kan alınması 46 -El bileğindeki radial arterden -Dirsekteki brakial arterden -Kasıktaki femoral arterden -Yeni doğanlarda umbilikal arterden (kateter ile)

47 47 -Arter kanını hekim veya tecrübeli bir hemşire almalıdır. -Uygun arter seçimi yapılır. Femoral arterden sızma olasılığı nedeniyle kol bölgesi tercih edilir. -Bölge temizlenir, turnike gerekmez. -Steril eldiven giyilerek damar 2. ve 3. parmaklarla palpe edilir ve iki parmak arasından enjektör dik olarak tutularak artere girilir.

48 48 -Heparinize enjektör kullanılır. -Enjektör, arterin basıncıyla kendi kendine dolar ve hava kalmaz. -Enjektörün hava alması engellenerek çabucak laboratuvara ulaştırılmalıdır.

49  Kan gazı İğne kapağı  Farklı enjektörle alınması

50 KAN ÖRNEKLERİNİN LABORATUAR TARAFINDAN REDDEDİLME KRİTERLERİ

51 REDDEDİLECEK ÖRNEKLER  Etiketlenmemiş örnekler  Hemolize örnekler  Lipemik örnekler  Talep formu ile örnek tüpü arasındaki çelişkiler  Antikoagulanlı tüp içerisinde pıhtı olması  Yanlış tüpe alınan örnekler ( Hb A1c)  Tüp içerisinde yetersiz örnek olması ( Sedim)  Tüp içerisinde gereğinden fazla örnek olması ( Sedim)  Tarihi geçmiş donanım ve tüpler  Taşıma esnasında dikkatsizlik; ( çalkalama, ışığa maruz kalma)  Yanlış zamanda alınmış örnekler ( ilaç düzeyleri)  Örneklerin kontaminasyonu

52 KABUL EDİLMEYEN ÖRNEKLER ÖRNEK TİPİ TANIMSONUÇ Lipemik Bulanık,bulutsu bir örnek, tokluk durumu Kolorimetrik testler, Hb Hemoliz İntravasküler hastalık ve travmatik flebotomi sonucu hemoglobinin seruma ve plazmaya geçmesi POTASYUM ve Enzim düzeyleri Kısmen doldurulmuş Tüp Antikoagulan ve kan oranın uyumu için vakum tükenene kadar kan alınmalıdır. Koagulasyon testleri için önemlidir. Örnek Kontaminasyonu Uygun olmayan antiseptik ile temizlik, povidine iodine’in deri deliğinde bırakılması Kan kültürü için aseptik koşullar önemlidir. İodine; Potasyum ve ürik asit sonuçlarını etkiler

53 KAN ALMADA KARŞILAŞILABİLECEK SORUNLAR

54 KOMPLİKASYONNEDENİDÜZELTME Vaso-Vagal Senkop Aşırı korku Gerginlik Kan tutması Turnikeyi serbestle İğneyi çıkar Hastayı Yatır; Başını dizlerinin arasına yaklaştır HEMATOM Kanın damardan doku arasına akması Turnikeyi serbestle İğneyi çıkar Kanama duruncaya kadar basınç uygula ÖDEM Deri altında sıvı birikmesi O bölgeden uzak dur; başka yerden kan al

55 KOMPLİKASYONNEDENİDÜZELTME OBEZİTE Venlere girilemeyebilir Tansiyon manşonu ile venler görünür olana dek basınç uygula. IV-SIVI TEDAVİSİ Serum giden koldan örnek almayınız İnfüzyonu durdur 2 dakika bekle Diğer koldan örneği al. O koldan alınan örneği mutlaka bildir. HEMOKONSANTRAS YON Uzun süre turnike takma, masaj uygulama; analit seviyelerini yükseltir Turnikeyi 1 dakikadan fazla uygulama

56 KOMPLİKASYONNEDENİDÜZELTME HEMOLİZ Kırmızı kürelerin parçalanarak Hb açığa çıkarması Uygun iğne kullanın Nazikçe karıştırın Alkolün kuruduğundan emin olun SKARLI veya SKLEROZE VEN Uzun süre aynı yerden ponksiyon yapılması, kemoterapi Başka bir yerden kan alın MASTEKTOMİ Meme dokusu ile lenf nodları da çıkarılır, infeksiyon O taraftan kan almayın ve o tarafa turnike uygulamayın

57 KOMPLİKASYONNEDENİDÜZELTME KUSMA Emosyonel nedenler Derin nefes aldır, Başına soğuk kompres uygula KOLLABE Olan Ven Vakumun emici etkisi ile ince venlerden kan akışı durabilir Enjektör veya kelebek ile kan almayı deneyin. Emici basıncı kontrollü uygulayın

58 İdrar örnekleri 58 ÖrnekUygunluk Tek örnek (spot idrar, porsiyon idrar, rutin idrar, random idrar örneği) Metabolik anormallikler ortaya koyma Sabah ilk idrarı Hücresel elemanları araştırma Orta idrar Bakteriyolojik inceleme Gündüz örneği Gece örneği 24 saatlik idrar

59 İdrar örneklerinin toplanması 59 Yapılacak analizin özelliğine göre idrar toplanır. -Herhangi bir anda ve kantitatif analiz için idrar numunesi: Sabah idrarı olması uygundur. Bu idrar daha konsantredir; nadiren çıkan maddeler kolayca tespit edilebilir. -2, 4, 24 saat gibi belli sürelerde çıkarılan idrar numunesi: Kantitatif analizler için kullanılır. Hastaya toplama şekli iyice anlatılmalıdır. Toplama sırasında hastaya gereken diyet de uygulanabilir.

60 60 - -Bebekler ve küçük çocukların idrarı özel torbalar içinde toplanır. Ticari olarak sağlanan bu torbalar, çocuğun genital organlarının etrafına yapıştırılır. Çocuk idrarını yaptıktan sonra bekletilmeden laboratuvara iletilir.

61 61 -Çok kritik hastalarda idrarın bakteriyolojik analizi için, idrar yollarının tıkandığı durumlarda idrar, mesaneden kateterle alınır. Bu tip idrar numuneleri, ilgili hekimler tarafından toplanır. -Bazı durumlarda erkeklerde, idrardaki kan veya iltihabın nereden kaynaklandığını anlamak için üç kap içine idrar toplanır. Bunun için, hasta bir defada boşalttığı idrarını 1.ve 3.tüpe az 2.tüpe ise daha fazla olmak üzere toplar. Her üç tüpte çıplak gözle bulanıklık, mikroskopta lökosit ve eritrosit aranır.

62 Dışkı (feçes, gaita) örneği 62 Gizli kan analizi için az miktarda dışkı yeterlidir. Test, gastrointestinal sistemdeki bir kanamayı tespit etmek için yapılır. Kan gaitanın herhangi bir kısmında gizli kalabileceğinden, analiz belli sürelerde tekrarlanmalıdır. Yalancı reaksiyonların önlenmesi için hasta üç gün süreyle proteinsiz diyete tabi tutulmalıdır.

63 63 Barsaktan emilimin tam olup olmadığını belirlemek maksadıyla 72 saatlik örnekte yağ analizi yapılır. Gastroenterite neden olan etkenin tespiti, parazit veya yumurtasının aranması için de gaita numunesi alınır.

64 Sinovyal sıvı 64 -Artrosentez ile alınır. -Mikroorganizma, total lökosit, lökosit formülü, glukoz ve protein tayinleri yapılır.

65  Hepatit ve HİV enfeksiyonu riski taşıyan bir hasta örneği özel uyarı etiketiyle belirtilmelidir.  Bazı analizler için örneğin buz üzerinde veya soğukta (4 o C) taşınması, bazı analizler için örneğin ışıktan korunması önemlidir. 65

66 Laboratuar testinin kalitesi= Örnek kalitesi

67  TEŞEKKÜRLER

68 Ter 68 Ter, artmış elektrolit konsantrasyonu bakımından kistik fibrozis tanısını doğrulamak amacıyla analiz edilir. -Terleme, bir kolinerjik ilaç olan pilokarpin nitratın deri alanına uygulanması şeklindeki pilokarpin iyontoforezi ile sağlanır. -Ter, buharlaşma ve kontaminasyonu engelleyecek önlemler alınarak, daha önceden tartılmış gazlı bez ya da filtre kağıdına emdirilir veya büyük kanallı bobinlerin içine toplanır.

69 Tükürük 69 Tükürük, çeşitli tekniklerle toplanır. Piyasadaki tükürük toplama kitlerinden birinde, hasta diş pamuğundan emme rulosunu birkaç dakika çiğner. Rulo tükürüğü iyice emdikten sonra, plastik bir tüpün içine yerleştirilir ve santrifüj edilir; tükürük tüpün dibinde toplanır.

70 Beyin Omurilik Sıvısı (BOS) 70 -BOS, genellikle lomber bölgeden ponksiyonla alınır. Bazen ameliyat sırasında servikal bölgeden, beyindeki bir boşluktan veya ventrikülden sıvı alınır. -Bizzat hekim tarafından ponksiyonla alınan sıvı üç ayrı tüpe bölünür: Birinci tüp biyokimyasal ve serolojik testler, ikinci tüp mikrobiyolojik testler, üçüncü tüp mikroskobik ve sitolojik muayene için kullanılır.

71 71 -Erişkinde bir kişiden 20 ml’ye kadar BOS almak zarar vermez. -BOS’ta glukoz, hiç vakit geçirilmeden tayin edilmeli ve aynı anda kan glukozu da ölçülmelidir.

72 Periton, plevra sıvıları 72 Periton sıvısı parasentez, plevra sıvısı torasentez, işlemleriyle alınır.

73 Amnion sıvısı 73 -Ultrason eşliğinde amniosentez ile alınır.

74 Test için örneklerin işlenmesi 74 -Örneğin kimliklendirilmesi ve kimliklendirmenin sürdürülmesi -Örneklerin korunması -Örneklerin ayrılması ve saklanması -Örnek transportu

75  Materyalin alınacağı kap üzerine hasta adı, laboratuvar veya hastane numarası, tarih ve saat gibi tanıtıcı bilgiler yazılmalıdır. Kimlik bağı, örnek alma süreci, örneğin laboratuvara nakli, bunu izleyen analiz ve raporun hazırlanması aşamaları boyunca korunmalıdır.  Materyal alımı veya toplanması sırasında istenen analizi etkileyecek şartların oluşumu önlenmelidir. 75

76  Materyal istenen analizde değişikliğe neden olmayacak koşullarda, plastik bir çantada ve en kısa zamanda laboratuvara ulaştırılmalıdır.  Materyal ile birlikte hasta ile ilgili demografik bilgilerin ve istenen analizlerin yazıldığı istek kağıdı da laboratuvara gönderilmelidir. 76

77 77 -Analiz hemen yapılmayacaksa serum +4, -20, -40 veya –70 o C’ta ağzı kapalı olarak saklanmalıdır. -Serum veya plazma elde edildikten sonra en geç 4 saat içinde çalışılmayacaksa +4 o C’de ağzı kapalı olarak 1 gün saklanabilir. Ancak bilirubin ve askorbik asit gibi ışığa ve havaya duyarlı maddeler hemen çalışılmalıdır. -Örneğin bulunduğu ortamın sıcaklığının fazla olması numunede buharlaşmaya ve serumdaki analitlerin konsantrasyonunda rölatif artışa neden olabilir.

78 TestlerSaklama süresi Saklama yeri Klinik kimya1 haftaBuzdolabı İmmünoloji1 haftaBuzdolabı Hematoloji2 günOda sıcaklığı Pıhtılaşma4 saatOda sıcaklığı Toksikoloji6 haftaBuzdolabı

79 saatten fazla bekletilen serum ve idrarda +4 o C’de saklansa bile bakteri üremesi olabilir. Bu yüzden serumun dondurulması daha doğrudur ve bu sayede serumdaki birçok analit bozulmadan aylarca saklanabilir. -Dondurulmuş serum çalışılacağı zaman eritilip oda sıcaklığına getirilmelidir. -Kanı dondurmak hemolize neden olur. Serum veya plazması ayrılmadan kanı dondurmamalıdır.

80 Analiz İşlemleri  PREANALİTİK EVRE Testin klinisyen tarafından istenmesinden laboratuvarda analiz edilmesine kadar geçen süre  ANALİTİK EVRE Laboratuvar tarafından analizin yapıldığı süre  POSTANALİTİK EVRE

81 A. ANALİZ ÖNCESİ DEĞİŞKENLERİN KALİTEYE ETKİSİ I. Fizyolojik Değişkenler II. Örnek Alınması Sürecine Ait Olanlar III. İnterferans Oluşturan Nedenler

82 B. ANALİZ SONRASI FAKTÖRLERİN KALİTEYE ETKİSİ  Analiz sonrası evre  sonuçlar analizörden çıktığı andan hasta yararına kullanıldığı ana kadar 1.Sonuçların rapor edilmesi 2.Kritik sonuçların belirlenmesi ve bildirilmesi* 3.Sonuçların kliniklere zamanında ulaşması 4.Sonuçların yorumlanması 5.Sonuçların gözden geçirilmesi 6.Konsültasyon hizmeti 7.Düzeltilmiş rapor

83 ANALİZ İŞLEMLERİ  Preanalitik evre  ***hataların % 60’ı  Analitik evre  Postanalitik evre

84 KALİTE GÜVENCESİ

85 Laboratuar testinin  Doğru  Güvenilir  Zamanında Örneklerin  Uygun tüplere alınması  Kan alma sırasının doğru olması  Örneklerin uygun zaman içerisinde laboratuara transferi

86 Kalite Güvencesi Programının Önemi  Reddedilen örneklerin çeşitleri  Tekrar alınan örnek sayıları  Kan alma girişimi sayısı  Vakitsiz alınan örnek tekrarı  Hasta şikayetleri Bir kalite güvencesi programının gerekliliğini gösteren işaretlerdir.

87


"Eğitim Birimi 20141. Biyokimya Laboratuvarlarında Görevler 2 Klinik Biyokimya Laboratuvarlarında, biyolojik materyallerde, hastalıkların tanısı, ayırıcı." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları