Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Nöropatik Ağrı ve Komorbiditeler Dr.Ersin TAN Nörolog.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Nöropatik Ağrı ve Komorbiditeler Dr.Ersin TAN Nörolog."— Sunum transkripti:

1 Nöropatik Ağrı ve Komorbiditeler Dr.Ersin TAN Nörolog

2 Nöropatik Ağrı: Tanım Periferik veya santral sinir sisteminde somatosensoriyel yolları etkileyen lezyon veya hastalık

3 Hitit Yazıtı M.Ö yılında Kraliçe Putuhepa’nın kocası Kral Hattuşhili III için yakarışı: ‘Eğer benim güneşim ayaklarının yangısından kurtulursa Tanrı Ningal’e altın kupa içinde lapis lazuli sunacağım’ – Öztürk Ş: Arch Neurol 2006:63;296

4 Popülasyonun %5’i Periferik sinir, kranyal sinir, spinal kord, arka kökleri etkileyen travma veya hastalık sonrası, Hasar iyileşse bile ağrı aylar veya yıllar sürebilir, tedavisi güç Devamlı veya paroksismal Nosiseptörün uyarılması ile orantılı değil Duyarlılaşma (periferik veya santral) semptomların oluşmasında önemli Dizestezi, parestezi, hiperaljezi, allodini Nöropatik Ağrı

5 Nöropatik ağrı için afferent yollarda bir lezyon gerekli, Bir değil birçok mekanizma nöropatik ağrı yapabilir, Bu mekanizmaların çoğu, altta yatan nedenden bağımsız; Farklı hastalıklarda aynı mekanizma olabilir (örn: PHN ve ağrılı polinöropati) Farklı mekanizmalar aynı semptoma yol açabilir Nöropatik ağrı komplekstir, altta yatan mekanizmayı tesbit etmek önemlidir; mekanizma-temelli tedaviler daha etkin tedavi sağlar

6 Sık rastlanan nöropatik ağrılı durumlar 1 1. Dworkin RH, et al. Arch Neurol 2003;60:

7

8

9

10

11

12

13

14 14 Komorbidite terimi, belirli bir indeks hastalığı olan bireyde, eşlik eden ek durum olarak tanımlanabilir. Komorbidite: Tanım

15 15 Nöropatik ağrı Komorbid durumlar Komorbidite: Nöropatik ağrı Depresyon Anksiyete Uyku bozukluğu Ağrı algısında artma

16 Korku Anksiyete Öfke Agresyon Uyku bozukluğu Depresyon Psikoaktif ilaç bağımlılığı Somatoform bozukluk Psikotik bozukluk Nöropatik ağrıda komorbiditeler

17 Ağrının etkisiAzalma % Yaşam zevki58 Canlılık57 Normal çalışma57 Uyku57 Sosyal aktiviteler51 Genel aktivite48 Mood43 İnsanlarla ilişkiler36 Özbakım35 Galer BS, et al. Painful diabetic polyneuropathy:Epidemiology, pain description,and quality of life. Diabetes Res Clin Pract 2000 Ağrılı diabetik nöropati ve komorbiditeler

18 18 Kronik ağrısı olan hastalarda >%70 uyku bozukluğu = neden; çektikleri ağrı En sık görülen uyku bozuklukları: – insomnia – gün boyu artmış uyku hali Bu hastaların özellikle uykuya dalmakta ve uykuyu sürdürmekte güçlükleri olmaktadır 1-Nöropatik ağrı ve komorbid uyku bozuklukları

19 19 Uyku bozukluğu aynı zamanda depresyon ve anksiyete bozukluklarında da görülebilmektedir ve bu iki durum da uyku bozukluğunu arttırabilmektedir. Uyku bozukluğu Ağrı eşiği düşer, kaslarda ağrı ve sertleşme olur ve bu durum nöropatik ağrıyı kötüleştirilebilmektedir.

20 Uyku bozukluğu sonuçları Ağrı eşiğinin düşmesi Kas-iskelet sisteminde ağrı Kan şekeri regülasyonunda bozulma Dikkat bozukluğu Anksiyete

21 Psikofarmakolojik çalışmalar Deney ilacıDüzelme UykuAğrı Analjezik etkisi olmayan hipnotikler (zopiclone)+- Opiodler++ Antikonvülsanlar (gabapentin, pregabalin)++ Antidepresanlar (amitriptilin, desipramin)++ Analjezik etkisi olanların sedatif etkisi ? Antidepresan etki ? Karşılıklı etkileşim ve komorbidite David A. Fishbain et al. Does Pain Mediate the Pain Interference with Sleep Problem in Chronic Pain? J. Pain and Symptom Management. 2008

22 Diyabetik ağrılı nöropati ve uyku Altı uyku skoru, 1.Uyku bozukluğu 2.Horlama 3.Uyanma 4.Yetersiz uyku 5.Gündüz uykululuğu 6.Uyku süresi KARŞILAŞTIRMA – Genel popülasyon – Kronik hastalık – Post herpetik nevralji SONUÇ: 1.Ağrılı diyabetik nöropatide uyku bozukluk indekslerinde daha yüksek puan 2.Uyku bozukluğu–ağrı arasında pozitif korelasyon var Zelman DC,et al. Sleep impairment in patients with painful diabetic peripheral neuropathy. Clin J Pain 2006

23 Diyabetik ağrılı nöropatisi olan ve duygudurum bozukluğu olmayan 1139 hasta Ağrı için Duloksetin verilmiş Ağrı şiddeti ve uyku bozukluğu izlenmiş Ağrı şiddeti azaldıkça uyku bozukluğu da azalmış SONUÇ: Ağrılı nöropati uyku bozukluğunu başlatabilir David A. Fishbain et al. Does Pain Mediate the Pain Interference with Sleep Problem in Chronic Pain? J. Pain and Symptom Management. 2008

24 Ağrının ortaya çıkmasını ve/veya ağrı eşiğini azaltan morbiditeler 1.Şişmanlık Zayıflama kronik ağrı şiddetini  2.Nikotin Ağrı duyarlılığını  3.Stress Kronik ağrıyı  (dopamin, noradrenalin)

25 Ek morbiditeler İlaç kötüye kullanımı, İlaç bağımlılığı İlaç yan etkisi ile olan morbiditeler İlaç yoksunluğu

26 psikososyal faktörler Kişilik yapısı Sekonder kazanç Psikiyatrik hastalık Somatizasyon Nosiseptif ağrıya neden olan morbiditelerin varlığı

27 27 Antidepresan ve antiepileptik ilaçların uyku üzerine etkileri

28 28 A) Depresyon; en sık gözlenen psikiyatrik komorbidite, Kronik ağrısı olan hastalarda depresyon oranı:%22 -% %100 Depresyon ve ağrı semptomlarının patogenezi; serotonerjik ve noradrenerjik transmisyon, opioid ve P-maddesi gibi nöropeptidlerdeki bozukluklar SNRI grubu (venlafaksin, duloksetin gibi) antidepresanlar, SSRI’lara göre daha etkin analjezi sağlar. 2-Nöropatik ağrı ve komorbid psikiyatrik hastalıklar

29 depresyon Mekanizma ? – Kronik hastalık – Serotonin/Noradrenalin tükenmesi – GABA, glutamat, dopamin, asetilkolin vs Depresyon Ağrı

30 NA hayat kalitesini olumsuz etkiliyor NA’nın önemli sosyal ve ekonomik etkileri var

31 McCarberg B, Billington R. Am J Manag Care 2006;12(9):S263-S268. ** **P<0.001

32 NA tedavisi  depresyon 2 kat  VAS skorunda azalma – %50’den fazla %36.2 – %50’den az %17.8 Fava M: Depression with physical symptoms: treating to remission. J Clin Psychiatry, 64 Suppl 7, 24-8 (2003)

33 33 B) Anksiyete bozuklukları (yaygın anksiyete bozukluğu, panik atak, travma sonrası stres bozukluğu, vb.) Anksiyete bozukluğu hastaların ağrı eşiğinde değişme, ağrıya toleransta azalma, ağrı ölçeklerinde daha kötü skorlar

34 34 C) Diğer psikiyatrik komorbiditeler Somatoform bozukluklar Madde bağımlılığı-kötüye kullanımı Kendine zarar verme (self-injurious behavior)

35 Komorbiditelerin Tedavisi

36 Non-farmakolojik – Relaksasyon – Uyku kısıtlaması – Uyaran kontrolü – Kognitif terapi Uyku latansı, uykuyu sürdürme ve uyanma/arousal üzerine etkili. Anksiyete, depresyon ve yorgunluk skalalarında düzelme. Morin et al J Behav Ther Exp Psychiatry-1989 Farmakolojik Uyku bozukluğu: tedavi- 1

37 Antidepressanlar: sedasyon →stimülasyon – Paroksetin REM uykusunu baskılar, uyku süresi kısalır – Desipramin  aktivitesini ↑ – Amitriptilin  aktivitesini ↓(gündüz düşük ve bölünmüş, gece yüksek doz) Antiepileptik ilaçlar: uyku üzerine de etkili – CBZ: uyku sürdürme üzerine olumlu etki, uyku latansı kısa. REM ↓ – GBP: uykunun tüm modalitelerine olumlu etkili Uyku bozukluğu: tedavi- 2

38 REM SWS uyan/arousal uyku sürdürme Morfin ↓↓ ↓↓↑↑↑ CBZ ↓ ↑ GBP ↑ ↑ ↓ ↑ Buprupion ↑ ↓ MAOI ↓ - ↓ SSRI ↓ ↓/- ↓ Amitriptilin ↓↓ ↑ ↑ Trazodon ↓ ↑ ↑ Sharpley&Cowen Biol Psychiatry-1995 Thase J Clin Psychiatry-1998 Placidi et al Clin Neurophysiol-2000 Nicholson&Verma Pain Medicine-2004 Uyku bozukluğu: tedavi- 3

39 Hasta eğitimi – Hastalığın kronik doğası – Kullanılan ilaçların yan etkileri “Hangi ilacın başlanması-eklenmesi-dozunun ayarlanması depresyon-anksiyete üzerine etklili olur?” Depresyon ve anksiyete: tedavi- 1

40 Antidepressanlar: – %30 hasta hiç yanıt vermez – %30-40 hasta tam remisyon TCA: daha ucuz, daha çok yan etki X SSRI SNRI: remisyon ↑, yan etki ve ilaç etkileşimi↓ MAOI: dirençli depresyonda DNRI: (Bupropion) dopaminerjik sisteme bağlı yan etkiler. NA’da belirgin etkili. Semenchuk et al Neurology-2001 Depresyon ve anksiyete: tedavi- 2

41 SNRI: – Venlafaksin Yapısal olarak tramadol’e benzer AD etki hızlı Yan etki: – Bulantı – Somnolans – Dizzines – HT (300mg/gün↑) – Duloksetin – Milnasipran Depresyon ve anksiyete: tedavi- 3

42 Gabapentin: – Uyku skorlarında belirgin düzelme Backonja et al JAMA-1998 – Depresyon, öfke, yorgunluk üzerine etkili Rowbotham et al JAMA-1998 Rice&Maton Pain-2001 Pregabalin: – Uyku skorlarında belirgin düzelme Dworkin et al Neurology-2003 Komorbiditeler: tedavi-

43 43 SONUÇ Nöropatik ağrı çok sayıda kişiyi etkilemekle birlikte tedavisi hem güç hem de yüksek maliyetlidir, Kronik ağrı iyi tedavi edilemediği durumlarda bireyin yaşam kalitesini de belirgin derecede bozar, Hastanın üretkenliği azalır, günlük aktivitelerini yapamaz, uyuyamaz, hayattan zevk alamaz hale gelir. Bu durumda ailesine ve çevresine yük olmaya başladığı gibi iş sektöründe de önemli maddi kayıplara neden olabilmektedir.

44 44 HEDEF Nöropatik ağrısı olan hastanın yaşı, cinsiyeti, mesleği, sosyo-kültürel düzeyi, beklentileri, daha önce kullanmış olduğu ilaçları, eşlik eden diğer hastalıkları ve komorbiditeleri dikkatle değerlendirerek, uygun farmakolojik ve farmakolojik-olmayan tedavi protokollerinin düzenlenmesi


"Nöropatik Ağrı ve Komorbiditeler Dr.Ersin TAN Nörolog." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları