Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Prof.Dr.Berna Dengiz 4. Ders Modelleme yaklaşımları Benzetim yazılımlarında aranan özellikler M/M/1 Kuyruk Sistemi benzetimi.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Prof.Dr.Berna Dengiz 4. Ders Modelleme yaklaşımları Benzetim yazılımlarında aranan özellikler M/M/1 Kuyruk Sistemi benzetimi."— Sunum transkripti:

1 Prof.Dr.Berna Dengiz 4. Ders Modelleme yaklaşımları Benzetim yazılımlarında aranan özellikler M/M/1 Kuyruk Sistemi benzetimi

2 BENZETİM DİLLERİNDE MODELLEME YAKLAŞIMLARI  Tüm benzetim dilleri; ya “olay-çizelgeleme yaklaşımı”nı ya da “proses etkileşim yaklaşımı”nı kullanarak kesikli olay benzetimini modeller. 1) Olay Çizelgeleme Yaklaşımı : Bu yaklaşımda bir sistem, olaylarının belirlenmesi ve her olayın ortaya çıkmasında sistemin durum değişikliklerini tanımlayan “olay programlarının” yazılması ile modellenir. 2) Proses Etkileşim Yaklaşımı : Bu yaklaşım, sistem içindeki bir nesne ve bu nesnenin sistem içindeki akışı sırasında meydana gelen olay ve aktivitelerin sırası ile ilgilenir. Proses, olayların, aktivitelerin ve beklemelerin zaman-sıralı toplamı olarak tanımlanır.

3 varış olayı bekleme servise başlama aktivite servis olayının bitişi (çıkış) zaman beklemeaktivite varış olayıservise başlamaservis olayının bitişi (çıkış) etkileşim n. müşteri (n+1). müşteri Bir Nesnenin Sistemde Akışını Tanımlayan Proses

4  Bir benzetim veya sistem modeli, farklı tipteki proseslere sahip olabilir. Modeldeki her proses için, bir proses programının bulunması gerekir.  Proses yaklaşımının kullanıldığı bir benzetim, ortaya çıkış zamanlarına göre olayları çalıştırmak suretiyle zaman içinde ilerler.  Olay Çizelgeleme Yaklaşımı ve Proses Etkileşim Yaklaşımı, bir sistemi modellemek için kullandıkları dil yapıları açısından farklıdırlar

5  Bir prossesin proğramı bir nesnenin sistem içindeki tüm akışını tanımladığından dolayı, olay çizelgeleme yaklaşımına göre daha doğaldır.  Olay çizelgeleme yaklaşımına göre, bu yaklaşımda bir sistemin benzetim modelinin bilgisayar programı daha kısa olmaktadır.  Olay çizelgeleme yaklaşımı ise, proses etkileşimli yaklaşıma göre daha esnektir. Proses Etkileşim Yaklaşımının Avantajları ve Dezavantajı

6 BENZETİM YAZILIMLARINDA ARANAN ÖZELLİKLER  Bir benzetim yazılımından istenilen özellikler 5 grupta toplanabilir. 1.Genel Özellikler a) Esnek olmalı : Gerçek hayatta karşılaşılabilecek farklı sistemleri modelleme esnekliği olmalı. b) Model gelişimi kolay olmalı : Birçok proje için zaman kısıtı olduğundan dolayı bu özellik önemlidir.

7 c) Hızlı çalışmalı : Benzetim modeli micro bilgisayarlarda çalıştırıldığında bu özellik önemlidir. d) İzin verilen model kapasitesi : Micro bilgisayarlar kullanıldığında önem kazanmaktadır. Bazı paketler için maksimum model kapasitesi 100 KB’dan küçüktür. e) Farklı ortamlarda kullanılabilmeli : Micro bilgisayarlarda geliştirilen bir modelin iş istasyonlarında çalıştırılabilmelidir.

8 2.Animasyon Bir benzetim modelinin kullanım oranının artmasındaki önemli sebeplerden birisi animasyon özelliğinin olmasıdır. Animasyon ile, bir sistemin zaman içindeki değişimi görsel ve grafiksel olarak görülebilir. Animasyonun Avantajları : a) Bir benzetim bilgisayar programının doğruluğunun kontrol edilebilmek b) Benzetim modelinin geçerliliğini göstermek c) Sistem için yeni prosedürler önermek d) Sistemin dinamik davranışını incelemek

9 Animasyonun Dezavantajları : a) Animasyon, istatistiksel analizin yerini alamaz. b) Kısa bir zaman animasyona bakarak, sistemin çok iyi tanımladığı sonucuna varılamaz. c) Benzetim modelinin modelleme zamanını artırır, ve animasyon özelliğine sahip benzetim paketleri pahalıdır.

10 3.İstatistiksel Özellik: Gerçek hayatta karşılaşılan sistemlerin çoğu rassal özellik göstermektedir. Bu nedenle bir benzetim dili gerekli istatiksel özelliklere sahip olmalıdır. Örneğin ; standart olasılık dağılımları kullanıcıya sunulmalıdır. Modelin otomatik olarak bağımsız tekrarlamaları, farklı başlangıç, değerleri kullanarak yapılabilmelidir. Yani girdi ve çıktı analizi yapabilecek özelliklere sahip modüller benzetim dili ile sunulmalıdır. 4.Müşterinin Desteklenmesi : Kullanımında ortaya çıkan problemlerde, satıcı firma kullanıcıya gerekli desteği vermelidir. 5.Çıktı Raporu İmkanı : Modelin performans ölçütleri ile ilgili istatikleri (doluluk oranı, kuyruk genişliği, bekleme ve çıktı oranı gibi), standart raporları kullanıcıya verebilmelidir.

11 M/M/1 Kuyruk Sistemi Benzetimi KUYRUK SİSTEMİ VE BİLEŞENLERİ  Bir kuyruk sistemi; hizmet veren bir veya birden fazla servise sahiptir. Sisteme gelen müşteriler tüm servisleri dolu bulursa, servisin önündeki kuyruğa ya da kuyruklardan (birden fazla kuyruk varsa) birisine girer.  Kesikli benzetim çalışmalarının büyük bir kısmını, gerçek hayatta karşılaşılan kuyruk sistemlerinin modellenmesi oluşturmaktadır veya benzetimi yapılan bir sistemin en azından bazı bileşenleri bir kuyruk sistemi oluşturabilir.

12  Bu nedenle, bu derste; kuyruk sistemi bileşenleri, standart notasyonları ve kuyruk sistemi tarafından sağlanan servis kalitesini belirleyen performans ölçülerinin bilmesi gerekir.  Aşağıdaki tablo da, pratikte karşılaşılan kuyruk sistemlerine bazı örnekler verilmiştir.

13 SİSTEMSERVİSLERMÜŞTERİLER BankaVeznelerMüşteriler Hastane Doktorlar, Hemşireler Yataklar Hastalar

14 SİSTEMSERVİSLERMÜŞTERİLER Bilgisayar Sistemi Montaj Hattı Havaalanı Merkezi İşlem Birimi, Girdi-Çıktı Aygıtları İşçiler, Makinalar Pist,Güvenlik Birimleri İşler Üretilen birimler Uçaklar, Yolcular

15 BiR KUYRUK SİSTEMiNiN BiLEŞENLERi  Bir kuyruk sisteminin 3 bileşeni vardır. 1. Varış prosesi 2. Servis prosesi 3. Kuyruk disiplini

16 1.Varış Prosesi  Bir kuyruk sisteminde varış prosesi; müşterilerin sisteme geliş modelini tanımlar. Bu durumda varış prosesi, müşterilerin varışlararası zamanları ile karakterize edilir. Varışlar, sabit zamanlarda ya da rassal zamanlarda olabilir. Varışlar rassal zamanlarda oluyorsa, varışlararası zaman bir dağılım ile modellenir.  A i : (i-1). ve i. müşteri varışları arasındaki varışlararası zaman aralığı olsun.  a 1, a 2, : rassal değişkenlerdir.  E(a) : varışlararası ortalama (beklenen) zaman  = 1/E(A) : Müşterilerin varış oranı (Birim zamanda gelen müşteri sayısı)  Örnek : Bir dakikada 5 varış olan bir sistemde varışlar arası zaman aralığı ortalaması  E(a)=1/ =1/5=0.20 dak

17 2.Servis Prosesi  Servis prosesi, servis sayısı ve servis zamanı dağılımı ile karakterize edilir. Her servis kendisine ait bir kuyruğa veya tüm servisleri besleyen ortak (tek) bir kuyruğa sahip olabilir.  S i : i. müşterinin servis zamanı  S 1,S 2, rassal değişkenler  E(s) : Bir müşterinin servis zamanı ortalaması  µ= 1/E(s) : Servis oranı (Birim zamanda servis gören müşteri sayısı)

18 Örnek : Ortalama servis zamanı 2 dakika ise, servis oranı µ=1/E(s)=1/2=0.5 servis/dakika Kuyruk sistemlerinde en önemli parametre trafik yoğunluğudur.  = (varış oranı)/[(servis oranı)*c] c: servis sayısı  = L / (µ*c) = [1/E(a)] / [{1/E(s)}*c]= E(s)/[E(a)*c]

19 Trafik Yoğunluğu ( ) : <1 ise servis (1- ) oranında boştur. =1 ise servis %100 doludur ve kuyruk yoktur. >1 ise sistemde sürekli artan bir kuyruk oluşur.

20 Örnek : 3 dakikada bir servisin olduğu bir sistemde servis zamanı 2 dakika olsun. Gelişler ve servis süreleri bir zaman çizelgesinde gösterilirse; =E(s) / E(a) = 2/3=0.667 (doluluk oranı) = (1- ) = = (servisin boş kalma oranı) Analitik ve benzetim modelinde <1 olduğu kabul edilir.

21 Kuyruk Disiplini: Servise alınacak müşteri düzenini belirler. FİFO : İlk giren ilk çıkar prensibi LİFO : Son giren ilk çıkar prensibi ÖNCELİK (PRIORITY) : Müşterilerin önemine göre servis Aksi belirtilmedikçe, FIFO kullanılır. GİRİŞ SİSTEM ÇIKIŞ GİRİŞ SİSTEM ÇIKIŞ

22 Kuyruk Modeli Notasyonu:  Kendall (1953) kuyruk sistemi modellerini sınıflandırmak için bir sistem geliştirmiştir. A / B / S A : Varış prosesi B : Servisprosesi S : Servis sayısı Bu sınıflandırma sistemi aşağıdaki gibi genişletilmiştir. A / B / S / K / E K : sistemde izin verilen müşteri sayısı E : kuyruk disiplini

23 Kuyruk Modeli Notasyonu: A ve B için: M: Üstel dağılıma sahip servis ya da varışlar arası zaman D: Sabit servis ya da varışlar arası zaman E k : K-Erlang dağılmış servis ya da varışlar arası zaman G: Genel bir dağılım E için: FIFO: ilk giren ilk çıkar SIRO: rassal sırada servis PRI : Öncelikli servis GD : Genel kuyruk disiplini

24 Kuyruk Modeli Notasyonu: M / D / 3 / 50 / PRI Öncelikli servis Varışlar arası zaman: üstel dağılım Sistemde max. 50 müşteri sınırı 3 servis Sabit servis süresi

25 KUYRUK SİSTEMLERİNDE PERFORMANS ÖLÇÜTLERİ Di : i. müşterinin kuyruktaki bekleme zamanı Wi : Di+Si= i. müşterinin sistemde bekleme zamanı a(t) : t anında kuyruktaki müşteri sayısı L(t) : t anındaki sistemdeki müşteri sayısı Kuyruk sistemleri için bir çok performans ölçütleri vardır.

26  Kuyruk Sistemlerinde Performans Ölçütleri Bunlar sistemin denge durumu için: KUYRUKTA ORTALAMA BEKLEME ZAMANI;

27  Kuyruk Sistemlerinde Performans Ölçütleri DENGE DURUMU İÇİN SİSTEMDE ORTALAMA BEKLEME ZAMANI ;

28  Kuyruk Sistemlerinde Performans Ölçütleri DENGE DURUMU İÇİN BİRİM ZAMANDA KUYRUKTAKİ ORTALAMA MÜŞTERİ SAYISI.

29  Kuyruk Sistemlerinde Performans Ölçütleri DENGE DURUMU İÇİN BİRİM ZAMANDA SİSTEMDEKİ ORTALAMA MÜŞTERİ SAYISI.


"Prof.Dr.Berna Dengiz 4. Ders Modelleme yaklaşımları Benzetim yazılımlarında aranan özellikler M/M/1 Kuyruk Sistemi benzetimi." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları