Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

1 LİPİDLERİN YAPISAL VE İŞLEVSEL ÖZELLİKLERİ III Doç.Dr. Mustafa ALTINIŞIK ADÜTF Biyokimya AD 2006.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "1 LİPİDLERİN YAPISAL VE İŞLEVSEL ÖZELLİKLERİ III Doç.Dr. Mustafa ALTINIŞIK ADÜTF Biyokimya AD 2006."— Sunum transkripti:

1 1 LİPİDLERİN YAPISAL VE İŞLEVSEL ÖZELLİKLERİ III Doç.Dr. Mustafa ALTINIŞIK ADÜTF Biyokimya AD 2006

2 2 Vücuttaki yağ asitlerinin kaynağı Yağ asitleri, çeşitli lipidlerin yapısında esterleşmiş halde vücuda alınmaktadırlar.

3 3 Vücutta, asetil KoA haline dönüşebilen karbohidrat, amino asit, etil alkol gibi maddelerden de gerektiğinde kullanılmak üzere de novo yağ asidi biyosentezi olur.

4 4 Karaciğer, böbrek, beyin, akciğer, meme bezi ve yağ dokusu gibi birçok organ ve dokuda yağ asidi sentezi gerçekleşir.

5 5 Yağ asitlerinin biyosentezi Yağ asitlerinin de novo biyosentezi sitoplazmada olur. Mikrozomlarda malonil KoA eklenmesi suretiyle, mitokondrilerde ise asetil KoA eklenmesi suretiyle yağ asidi zinciri uzar.

6 6 De novo yağ asidi biyosentezi için, asetil KoA ile birlikte NADPH, ATP, Mn 2+, CO 2 kaynağı olarak HCO  3 ve biotin gereklidir.

7 7 Sitoplazmada de novo yağ asidi biyosentezinin ilk basamağı, asetil KoA’nın irreversibl bir reaksiyonda malonil KoA’ya karboksilasyonudur.

8 8 Asetil KoA karboksilaz, prostetik grup olarak biotin içerir. Aktivitesi, AMP-bağımlı kinaz vasıtasıyla inhibe edilir. Asetil KoA karboksilaz aktivitesini, sitoplazmada de novo yağ asidi sentezinin son ürünü olan palmitoil KoA azaltır; TCA döngüsünün ilk ürünü olan sitrat ise arttırır.

9 9 Sitoplazmada de novo yağ asidi biyosentezinin ilk basamağında oluşan malonil KoA, yağ asitlerinin β- oksidasyon denen bir yolda yıkılmak üzere mitokondriye girmesinde görevli enzim olan karnitin açiltransferaz I’i inhibe eder. Böylece yağ asitlerinin β-oksidasyonu bloke olur.

10 10 Sitoplazmada asetil KoA’dan malonil KoA oluştuktan sonra yağ asitlerinin biyosentezi özel bir yolda ilerler. Yağ asidi sentezindeki reaksiyonların tümü yağ asidi sentaz diye bilinen bir multienzim kompleksi tarafından katalizlenir.

11 11 Yağ asidi sentaz etkisinde önce asetil KoA’nın asetil grubu ve malonil KoA’nın malonil grubu, açil taşıyıcı proteine (ACP) transfer edilir.

12 12 Yüklenmiş yağ asidi sentaz multienzim kompleksinde malonil ve asetil grupları birbirine çok yakındırlar ve zincir uzaması proçesi için aktiflenmişlerdir.

13 13 Bir yağ asidi zincirinin oluşmasında ilk basamak, aktif asetil ve malonil gruplarının ACP’e bağlı asetoasetil grubu oluşturmak üzere kondensasyonudur. CO 2, evvelce HCO 3  ’tan malonil KoA’ya giren CO 2 ’tir

14 14 ACP’e bağlı asetoasetil grubu oluştuktan sonra karbonil grubunun indirgenmesi, dehidrasyon ve son olarak çift bağın indirgenmesi basamaklarından sonra ACP’e bağlı butiril grubu oluşur.

15 15 dehidrasyon

16 16 çift bağın indirgenmesi basamaklarından sonra ACP’e bağlı butiril grubu oluşur.

17 17

18 18

19 19 Yağ asidi zincirini 2 karbon daha uzatacak sonraki dört reaksiyon döngüsünü başlatmak için, bir başka malonil KoA’daki malonil grubu, ACP’in boşalmış olan 4- fosfopantetein  SH grubuna bağlanır. Reaksiyonu, malonil transferaz (MT) katalizler.

20 20

21 21 Malonil KoA’nın yağ asidi sentaz multienzim kompleksinde dört reaksiyonluk döngüye girişiyle yağ asidi zinciri 2 karbon uzamaktadır.

22 22 Yedi malonil KoA’nın bu döngüye girişi sonunda, halen ACP’ye bağlı, 16 karbonlu doymuş palmitoil grubu oluşur.

23 23 ACP’ye bağlı, 16 karbonlu doymuş palmitoil grubu oluştuktan sonra, iyice anlaşılmayan nedenlerle zincir uzaması durur ve yağ asidi sentaz kompleksindeki bir hidrolitik aktivitenin etkisiyle ACP’den serbest palmitat ayrılır.

24 24 Palmitatın C-16 ve C-15 atomları asetil grubundan gelir. Diğer karbon atomları ise malonil KoA’dan gelir. Malonil KoA’nın asetil KoA’nın karboksilasyonu sonucu oluştuğunu ve kondensasyon basamağında bikarbonattan sağlanan CO 2 ’in elimine edildiğini düşünürsek, “palmitat, asetil KoA’dan sentezlenir.” diyebiliriz.

25 25 Yağ asidi sentezi için gerekli asetil KoA, glukoz, bazı amino asitler ve yağ asitlerinden mitokondride oluşmaktadır. Yağ asidi sentezi ile ilgili enzimler sitozolde bulunur. Mitokondride oluşan asetil KoA’nın yağ asidi sentezine katılabilmesi için sitozole geçmesi gerekir.

26 26 Asetil KoA, mitokondriden sitozole doğrudan geçemez; mekik mekanizmasıyla geçer.

27 27 Sitratın mitokondriden sitoplazmaya geçmesi ve oksaloasetatın sitoplazmadan mitokondriye çekilmesiyle mitokondride tekrar oluşması BALL döngüsü olarak tanımlanır.

28 28 Yağ asidi sentezi için gerekli olan NADPH’nin başlıca iki kaynağı vardır: Birinci ve en önemli NADPH kaynağı, glukozun pentoz fosfat yolunda yıkılımıdır.

29 29 İkinci NADPH kaynağı, sitoplazmada oksaloasetatın indirgenmesiyle oluşan malatın malik enzim etkisiyle pirüvata oksidatif dekarboksilasyonudur.

30 30 Yağ asitleri biyosentezinin düzenlenmesi Yağ asidi sentezi, asetil KoA karboksilaz ve yağ asidi sentazın aktivitelerinin kontrolüyle düzenlenir. Asetil KoA karboksilaz, sitrat tarafından uyarılır; palmitoil KoA tarafından inhibe edilir.

31 31 Sitrat liyaz ve pirüvat dehidrojenaz kompleksi de yağ asidi sentezinde düzenleyici enzimlerdir; insülin tarafından uyarılırlar. Glukagon ve epinefrin, asetil KoA karboksilaz’ı inhibe ederler.

32 32 İnsülin/glukagon oranı yüksekliğinde yağ asidi sentezi artar.

33 33 Palmitoil-KoA, sitrat sentazı inhibe ederek sitrat konsantrasyonunu kontrol eder. mitokondrinin trikarboksilat taşıyıcısını inhibe ederek sitratın sitozole çıkışını kontrol eder. glukoz-6-fosfat dehidrojenazı inhibe ederek yağ asidi sentezi için gerekli NADPH oluşumunu sınırlar.

34 34 Karbohidrattan zengin diyet ve yağsız diyet yağ asidi sentezini artırır. Açlık ve yağdan zengin diyet ise yağ asidi sentezini azaltır.

35 35 Palmitat, yağ asidi sentaz tarafından sentez edilen en uzun zincirli yağ asididir. Daha uzun zincirli doymuş yağ asitlerinin ve doymamış yağ asitlerinin sentezi başka reaksiyonlarda gerçekleşir.

36 36 Mikrozomlarda yağ asidi zincirlerinin uzaması için, malonil KoA asetil vericisi olarak ve NADPH indirgeyici olarak kullanılır. De novo sentezdeki gibi sırasıyla sentaz, redüktaz, dehidrataz, redüktaz enzimleri rol alır.

37 37 Mitokondrilerde yağ asidi zincirlerinin uzaması, bir uzun zincirli açil KoA ile asetil KoA’nın tiyolaz tarafından katalize edilen bir reaksiyon sonucu kondensasyonunu kapsar. Burada bir ACP gerekmez ve malonil KoA kullanılmaz; asetil KoA kullanılır.

38 38 Memelilerde yağ asitlerinin desatürasyonu, karaciğerdeki mikrozomal enzimler sayesinde gerçekleşir. Palmitatın desatürasyonu ile palmitoleat 16:1(  9 ) oluşur; stearatın desatürasyonu ile oleat 18:1(  9 ) oluşur.

39 39 Memelilerde linoleat 18:2(  9,12 ) ve  -linolenat 18:3(  9,12,15 ) sentez edilemezler. Linoleat ve  -linolenat, diğer ürünlerin sentezi için gerekli prekürsörler olduklarından memeliler için esansiyel yağ asitleridirler; diyetteki bitkisel gıdalarla alınmaları gerekir.

40 40 Diyetle alınan linoleat, özellikle  -linolenat 18:3(  6,9,12 ), eikozatrienoat 20:3(  8,11,14 ) ve eikozatetraenoat (araşidonat) 20:4(  5,8,11,14 ) gibi diğer poliansatüre yağ asitlerine dönüştürülebilir.

41 41 Araşidonat, eikozanoidler diye bilinen düzenleyici lipidler için esansiyel prekürsördür.


"1 LİPİDLERİN YAPISAL VE İŞLEVSEL ÖZELLİKLERİ III Doç.Dr. Mustafa ALTINIŞIK ADÜTF Biyokimya AD 2006." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları