Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

.Anlatım Bozuklukları ve Uygulamaları V.ÜNİTE CÜMLE(TÜMCE)BİLGİSİ C.Cümlede Anlam 4.Anlatım Bozuklukları.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: ".Anlatım Bozuklukları ve Uygulamaları V.ÜNİTE CÜMLE(TÜMCE)BİLGİSİ C.Cümlede Anlam 4.Anlatım Bozuklukları."— Sunum transkripti:

1 .Anlatım Bozuklukları ve Uygulamaları V.ÜNİTE CÜMLE(TÜMCE)BİLGİSİ C.Cümlede Anlam 4.Anlatım Bozuklukları

2 ÜNİTE ÖZETİ ANLATTIKLARIN KARŞIDAKİNİN ANLADIĞI KADARDIR Anlatım bozukluğunun nedenlerini belirleme Gruplara ayrılan öğrenciler, yazılı ve sözlü metinlerde, açıklamalarda dile getirilenlerden hareketle kazanımlarda belirtilen hususlar doğrultusunda anlatım bozukluklarını araştırırlar; buldukları anlatım bozukluklarının nedenlerini belirlerler ve bozuk olan ifadenin doğru hâlini yazarlar, daha sonra her iki ifadeyi karşılaştırırlar. Anlatım bozukluklarının, dil bilgisi kurallarına uymamaktan ve anlamdan kaynaklananlardan olmak üzere iki grupta incelenebileceği hususu üzerinde durulur. Özne-yüklem arasındaki teklik-çokluk bakımından ve kişi uyuşmazlığının anlatım bozukluğuna neden olduğu vurgulanır. Yer tamlayıcısı, nesne ve diğer öğelerin eksikliğinden kaynaklanan anlatım bozuklukları açıklanır.

3 ÖPTS TEMEL SORU: YANLIŞ ANLAŞILMAK HAYATINIZI NASIL ve NE KADAR ETKİLEYEBİLİR? ÜNİTE SORULARI: Doğru tümceler kullanmak bize ne kazandıracaktır? Anlatım bozukluklarının nedenlerini bilmek, bizi bu tür yanlış kullanımlardan nasıl uzak tutacaktır? Etkili bir anlatım bize neler kazandıracaktır?

4 ÖPTS İÇERİK SORULARI: 1) Anlatım bozukluklarının nedenleri nelerdir?. 2) Özne-yüklem uyumsuzluğu nereden kaynaklanır? 3) Birbirine bağlı cümlelerde yüklemler arasındaki çatı uyuşmazlığından kaynaklanan anlatım bozukluğunun nedeni nedir? 4) Öge eksikliğinden kaynaklanan anlatım bozukluğunun nedenini nedir? 5) Cümlelerde yüklem ve yardımcı fiil eksikliğinden kaynaklanan anlatım bozukluğunun nedeni nedir? 6) Tamlamaların ve eklerin yanlış kullanılmasından, eksikliğinden kaynaklanan anlatım bozukluğunun ayırdına nasıl varırız? 7) Noktalama yanlışlıklarından kaynaklanan anlatım bozukluklarının nedeni nedir? 8) Yanlış anlamda ve yanlış yerde kullanılan kelimelerin sebep olduğu anlatım bozukluklarının nedeni nedir? 9) Cümle kurarken anlatım bozukluklarından nasıl kaçınırız?

5 ÜNİTENİN UZAĞI GÖRÜŞÜ ( VİZYONU ) Bu üniteyi geliştirirken,

6 Anlatım Bozuklukları Anlatım Bozuklukları Dilin en önemli görevi onu kullanan insanlar arasındaki anlaşmayı sağlamaktır.. İyi bir cümlede kelimeler yerli yerinde kullanılmalıdır.

7 Gereksiz kelimelere yer verilmemeli, anlatılmak istenenin dışında bir anlam çıkarılmasına olanak tanınmamalıdır.

8 Eğer konuşmada ve yazmada açıklık, yalınlık ve anlaşılırlık yoksa ortada bir anlatım bozukluğu var demektir.

9 Bunlar toplumdaki yerimize ve aldığımız eğitime bakılarak hoş görülür ya da görülmez. Ama yazılı anlatımda bu bozukluklar asla affedilemez. Çünkü yazı dili kültür dilidir.

10 Eğer bu anlatımda da bozukluklara yer verilirse insanlar arasında hem anlaşma eksikliği ortaya çıkar hem de farklı anlaşma yolları bulunur.

11 İster istemez bizim de oluşmasına katkıda bulunduğumuz kolaycı, “kısa yol”cu bir dil daha vardır: “...dermişim”, “...falan”, “...yok böyle bir şey”, “kolum iptal oldu”...

12 PROJE YAKLAŞIMI

13 21. YÜZYIL BECERİLERİ Öğrenciler aşağıdakileri gerçekleştirerek üst düzey 21. Yüzyıl becerilerini geliştireceklerdir:  Temel Soruları ve Ünite Sorularını kullanma  Fikirlerini toplumda bir izleyici kitleyle paylaşma  Kendi bireysel okuma, yazma, araştırma ve düşünme stratejilerini değerlendirme ve gerektiğinde bunları uyarlayarak değiştirme  Kendi çalışmalarını değerlendirmek için proje değerlendirmelerini kullanma ve akranlarına geribildirim verme

14 Anlatım Bozukluklarının Nedenleri EE ş anlamlı kelimelerin bir arada kullanılması EE klerin yanlış kullanımı BB irbiriyle çelişen sözlerin bir arada kullanılması

15 AA nlamı zaten diğer kelimelerde bulunan kelimelerin gereksiz yere kullanılması BB ir kelimenin yerine yanlış anlam verecek şekilde başka bir kelime kullanılması TT ümleç yanlışları

16 ÖÖ zne-yüklem uyumsuzluğu: Farklı yüklemlerin aynı özneye bağlanması NN esne-yüklem uyumsuzluğu DD üşünme ve mantık hataları

17 FF iilin veya yardımcı fiilin yanlış kullanılması TT amlama yanlışları KK elimelerin yanlış yerde kullanılması

18 Şimdi en çok karşılaştığımız anlatım bozukluklarını örneklerde görelim

19 EE ş anlamlı kelimelerin bir arada kullanılması B u konuda herkesin fikir ve görüşünü almalısınız. H ava sıcaklığı sıfırın altında eksi sekiz derece imiş. B en çok varlıklı, zengin biri değilim.

20 N eşeli, sağlıklı, şen bir görünüşü vardı. Y irmi dakika geçmesine rağmen program henüz, hâlâ başlamadı. G üç ve müşkül zamanlarda üstüne düşeni yerine getirir.

21 AA nlamı zaten diğer kelimelerde bulunan kelimelerin gereksiz yere kullanılması Cümlede gereksiz sözcük kullanılması anlatım bozukluğuna yol açar. Bir cümlede gereksiz sözcük bulunduğunu anlamak için, sözcük cümleden çıkarılır.

22 Bu durumda cümlenin anlam ve anlatımında bir bozulma oluyorsa o sözcük gerekli, olmuyorsa gereksizdir.

23 S atıcı burnu havada, kendini beğenmiş biri. Y aklaşık beş yıl kadar bu Edirne'de oturduk. D ışarı çıkmak istediğini kulağıma alçak sesle fısıldadı. E ve arkadaşı ile birlikte geldi.

24 Yanına gidiniz, konuşarak derdinizi anlatınız. Problemi çözmek için iki arkadaş üç saat süre ile uğraştılar. Japonya’daki arkadaşıyla on yıl boyunca karşılıklı mektuplaştılar.

25 BB ir kelimenin yerine yanlış anlam verecek şekilde başka bir kelime kullanılması F utbolcu, attığı muhteşem golle takımının galip gelmesine neden oldu.

26 Cümlesindeki “neden olmak” eylemi olumsuz anlamda kullanılır. Oysa maçın kazanılması olumlu bir durumdur. Öyleyse “neden oldu” sözü bu cümlede yanlış kullanılmıştır. Bunun yerine cümle “...gelmesini sağladı.” şeklinde bitirilebilir.

27 T anımadıkları bir ortama gelen kişiler ilk başlarda çekimser olur.

28 Cümlesindeki “ çekimser ” sözcüğü görüş bildirmekten çekinmek anlamındadır. Oysa cümlede verilmek istenen anlam “ürkek, sıkılgan”dır. Öyleyse bu cümlede “çekingen” sözcüğü kullanılmalıdır.

29 Başarısızlığını düzensiz çalışmasına borçludur. Böyle hareketler ülkede demokrasinin işlememesini sağlayacaktır. Elindeki bıçağı vücuduna batırmış. Bu, Türkiye’ye özel bir durumdur. Buradan gidersek yakalanma şansımız nedir?

30 BB irbiriyle çelişen sözlerin bir arada kullanılması E minim bu saatlerde eve gelmiş olmalı. M utlaka bir gün çocukluk arkadaşlarını belki yine arayacak. K esinlikle yarın gelebilirler.

31 Ş üphesiz bu sözleri bütün öğrenciler duymuş olmalı. A şağı yukarı bundan tam yirmi yıl önceydi. S özünü ettiğiniz şairin herhâlde on altıncı asırda yaşadığını zannediyorum.

32 Eklerin yanlış kullanımı B iricik arzumuz sınavı kazanmak ve iyi bir bölüme girmemizdir. Ö ğrencilerin başarısına ilgilenmek gerekir.

33 D ünkü toplantıda Ali bize sınıf arkadaşlarını tanıştırdı. B izi en çok sevindiren onun bu sınavı kazandığıdır.

34 Bu çocuklar, fakir bir ülkenin, savaş nedeniyle kendileriyle ilgilenilmeyen, gerekli eğitimi alamayan çocuklardır. Yazarlarımızın köy yaşantısına ilgilenmeleri toplumumuz açısından çok yararlıdır.

35 Özne-yüklem uyumsuzluğu - Farklı yüklemlerin aynı özneye bağlanması K imse gelmemiş, maça gitmiş. Cümlesinde “gelmemiş” olanlar ile “gitmiş” olanlar aynı ancak “kimse” olumsuz bir öznedir. Oysa “gitmiş” olumlu bir çekimdir. İkinci cümle özneyle uyum sağlamamıştır. Buna “hepsi” şeklinde bir özne getirilmelidir.”

36 TT ürkçede bazı özneler olumlu, bazıları olumsuz anlamlar verir. Buna göre yüklemlerin de olumlu, olumsuz çekimlenmesi gerekir.

37 S en ve arkadaşların beni iyi dinleyin.(siz) K ardeşim ve annem okula gitti.(onlar) S en ve kardeşin hangi okulda okuyorsunuz?(siz)

38 S en hatta hepiniz bana yardım edin.(siz) Ö dülü sadece ben ve sınıf arkadaşım kazanmıştık.(biz) B u soruyu ancak ben ve sen çözebiliriz.(biz)

39 ÖÖ znenin insan ya da başka varlıklar olması da yüklemin tekil veya çoğulluğunu etkiler. Eğer özne bitkiler, hayvanlar, cansız varlıklar ya da soyut kavramlarsa, yüklem daima tekil olur. İnsanlar çoğul özne olduğunda ise yüklem tekil veya çoğul olabilir.

40 “ Kuşlar ağaçlarda ötüyorlar.”değil, “Kuşlar ağaçlarda ötüyor.”olmalı. “ Korkular üzerine gidildikçe azalırlar.”değil “azalır.” olacak. “ Öğrenciler öğretmeni dinliyor.”şeklinde de doğrudur, “dinliyorlar.” şeklinde de.

41 TT ürkçede sıfatlar çoğul anlam verirse isimler çoğul eki almaz. Bu özellik genellikle belgisiz sıfatlarda görülür.

42 B irçok insanlar bu kitabı beğendi. “ Cümlesinde “birçok” sıfatı çoğul bir anlam verdiği hâlde “insanlar” sözü de çoğul eki almıştır. Cümleden çoğul eki çıkarılmalıdır.“

43 H erkes ondan nefret ediyor, yüzünü görmek istemiyordu. “ İkinci cümlenin öznesi eksik. İlk özne yanlış anlam verecek şekilde ortak olarak kullanılmış.”

44 Tümleç yanlışları T ürkçe öğretmeninin yanına gitti, bir soru sordu.

45 Cümlesindeki öğeleri inceleyelim: “gitti” ve “sordu” yüklemdir. Giden ve soran kişi yani “o” gizli öznedir. Yani “o” öğesi her iki yüklemin ortak öğesidir. Bu ortak öğeyi yüklemlerle kullanalım.

46 B ebeğe sevgiyle baktı, sevdi. “ Cümlesinde nesne eksikliğinden kaynaklanan bir anlatım bozukluğu vardır. Bu bozukluk ikinci cümleye “onu” sözcüğü getirilerek giderilir.”

47 Düşünme ve mantık hataları P roblemleri karşılıklı anlayış ve birlik içinde çözeceğiz. Y iyecek bir lokma ekmeğimiz hatta yemeğimiz bile yok.

48 B u yazıyı değil okumak, anlamak bile imkânsız. B ölgeyi iyi tanımasına rağmen her yeri gezdi Y arın mutlaka bir gazete almayı unutmayın.

49 Fiilin veya yardımcı fiilin yanlış kullanılması B azı yiyecekler sağlı yerinde ve yaşlı olmayan kişilerce özellikle yenmelidir. E kşiyi az, acıyı ise hiç sevmezdi. B oyu kısa, bedeni de pek biçimli değildi.

50 K itap için kendisine verilen paranın eksik ve yeterli olmadığını söyledi. B en ona ağabey, o da bana kardeşim derdi.

51 Kelimelerin yanlış yerde kullanılması BB azen sözcük doğrudur ancak cümlede bulunduğu yer doğru değildir. Bu durum cümlenin anlamını bozar.

52 Y eni durağa varmıştım ki otobüs geldi. “Cümlesinde “yeni” sözünün yeri anlatımda bozukluğa yol açmıştır. Çünkü burada söylenmek istenen, durağın yeniliği değil, durağa varmanın yeni, henüz yapıldığıdır.”

53 Cümlenin doğrusu: “ Durağa yeni varmıştım ki otobüs geldi.” şeklinde olmalıdır.

54 Y eni durağa gelmiştik ki otobüs de hemen geldi. (değil) D urağa yeni gelmiştik ki otobüs de hemen geldi. (olmalıdır.)

55 B u toplantıda çekinmeden düşünceler dile getirilmeli. (değil) B u toplantıda düşünceler çekinmeden dile getirilmeli. (olmalıdır.)

56 ÖĞRENCİ GEREKSİNİMLERİNİ ÖLÇME

57 GERİ BİLDİRİM GEREKSİNİMİ

58 ÖSS-ÖYS-YGS-LYS SINAVLARINDA ÖNCEKİ YILLARDA SORULMUŞ ANLATIM BOZUKLUKLARI KONULU SORULAR

59 1999 Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir anlatım bozukluğu vardır? A) Çalışma yaşamınızda bu tür güçlüklerle sık sık karşılaşacaksınız. B) Bizim için önemli olan, görevinizi en iyi biçimde yerine getirmenizdir. C) Bir sorunla karşılaştığınızda bizlerden yardım isteyebilirsiniz. D) Bu, sizlere verebileceğimiz en önemli ödül ve en önemli hedeftir. E) Bu işte de başarılı olacağınızdan hiç kuşkumuz yoktur. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir anlatım bozukluğu vardır? A) Makinenizi, açma-kapama düğmesine basarak kapatmanız gerekmektedir. B) Daha fazla bilgi edinmek için yetkili satıcınıza başvurabilirsiniz. C) Bilgisayarınızın bozuk olup olmadığını öğrenebilmek için onu bir teknisyene göstermelisiniz. D) Bu bölümde, bilgisayarınızı nasıl kuracağınız ve nasıl kullanacağınız açıklanmaktadır. E) Bu kılavuzda sizi belli türdeki bilgilere uyarmak için bazı özel işaretler kullanılmıştır.

60 Gürültüden uzak, doğal güzelliklerle dolu parkın (I)bir köşesinde, yaşlı (II)bir hanım masanın üstüne koyduğu romanını (III)bir karış uzaktan okumaya çalışıyor; (IV)bir şişman, spor giyimli (V)bir adam da dalgın uzaklara bırakıyordu. Bu cümledeki anlatım bozukluğunu gidermek için altı çizili sözcüklerden hangisi atılmalıdır? A) I B) II C) III D) IV E) V Oraya gidersen, Etnografya ya da Kurtuluş Savaşı müzelerini gezmelisin. Bu cümledeki anlatım bozukluğu aşağıdakilerin hangisinden kaynaklanmaktadır? A) Yanlış bağlaç kulanılmasından B) Koşul cümlesi olmasından C) Nesnenin yanlış yerde bulunmasından D) Yüklemin gereklilik kipinde olmasından E) Ad tamlamasının gereksiz kullanılmasından

61 1990 Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir anlatım bozukluğu vardır? A) Burada, en çok eski arkadaşlarımı arıyor, özlüyorum. B) Konunun az bilinen bir yönüne ışık tutuyor, aydınlatıyor. C) Yeni çıkan kitapları alıyor, hemen okuyorum D) Gezilerinde yeni yerler görüyor, değişik insanlar tanıyor. E) Yaptıklarını yeterli bulmuyor, eleştiriyor. Beyin zarı iltihapları iyi tedavi edilmezse, ölüme hatta sara nöbetlerine yol açabilir. Bu cümledeki anlatım bozukluğu aşağıdakilerin hangisiyle giderilebilir? A) "sara nöbetlerine" sözü ile "ölüme" sözcüğü yer değiştirerek B) "yol açabilir" yerine "neden olabilir" sözü getirilerek C) "sara" sözcüğü kaldırılarak D) "zarı" yerine "zarının" sözcüğü getirilerek E) "edilmezse" yerine "edilmediğinde" sözcüğü getirilerek

62 Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "ilk kez" sözü gereksiz kullanılmıştır? A) Onu ilk kez bu kadar üzgün görüyordum. B) Uçağa ilk kez bineceği için çok heyecanlıydı. C) Bu kıyı kasabasına ilk kez gidiyordum. D) Böyle bir yarışmaya ilk kez katılıyorum. E) Onunla ilk kez bir arkadaş toplantısında tanıştık. Aşağıdaki cümlelerin hangisinden altı çizili sözcük çıkarılırsa cümlenin anlamında bir değişme olmaz? A) Buradaki gerçek, kanımca sanat gerçeğidir. B) Her şey sanki aynı anda olup bitiyor gibidir. C) Bunun nereden kaynaklandığını kestirmek oldukça güçtür. D) Oyunda ayrıca, gülünç bulunabilecek mantıksızlıklara rastlanıyor. E) Yaşamdaki gerçek ile sanattaki gerçek çoğunlukla aynı değildir.

63 2006 Sevda Hanım’a bu mahalledeki bütün kadınlar dert yakınır, sorunlarını anlatır. Bu cümledeki anlatım bozukluğu aşağıdaki deği- şikliklerin hangisiyle giderilebilir? A) “bu mahalledeki bütün kadınlar” yerine “bu ma- hallenin bütün kadınları” sözü getirilerek B) “dert yakınır” yerine “dert yanar” sözü getirilerek C) “bütün” sözcüğü atılarak D) “sorunlarını anlatır”dan önce “ona” sözcüğü ge- tirilerek E) “anlatır” yerine “anlatırlar” sözcüğü getirilerek Bu davranış insandan insana göre değişir. Bu cümledeki anlatım bozukluğu aşağıdakilerin hangisinden kaynaklanmaktadır? A) İşaret sıfatına yer verilmesinden B) İkilemenin yanlış kullanılmasından C) Gereksiz yere ilgeç kullanılmasından D) Tümleç kullanılmasından E) Yüklemin geniş zamanlı olmasından

64 Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir anlatım bozukluğu vardır? A) İşe geç geleceğini hiç olmazsa bana haber verseydin bari. B) O anda, dertleşebileceği bir dosta ihtiyacı vardı; ama yanında kimse yoktu. C) Bu karara varmadan önce, onların da görüş ve önerilerini dikkate alman gerekirdi. D) Yazıda onun resimlerinden pek söz edilmiyor; oysa o, çok yetenekli bir sanatçı. E) Beğendiğimiz o evi satın aldık; ancak oraya önümüzdeki yıl taşınabileceğiz. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir anlatım bozukluğu vardır? A) İlgililer bu konuda görüş alışverişinde bulundular. B) Bu tür etkinliklerin çoğaltılması gerektiğini düşünüyorum. C) Gazetelerde yer alan haberleri değerlendirecekler. D) Bundan sonraki amacımız halkı bilinçlendirmek olacak. E) O dönemde para üç katı değer kaybetmişti.

65

66

67

68


".Anlatım Bozuklukları ve Uygulamaları V.ÜNİTE CÜMLE(TÜMCE)BİLGİSİ C.Cümlede Anlam 4.Anlatım Bozuklukları." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları