Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

The Janus Faces of NO JANUS-FACED VITAL POISON NITRIC OXIDE.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "The Janus Faces of NO JANUS-FACED VITAL POISON NITRIC OXIDE."— Sunum transkripti:

1 The Janus Faces of NO JANUS-FACED VITAL POISON NITRIC OXIDE

2 Nitrik Oksid Hücrede NO açığa çıkaran nitrogliserin 150 yıldır anjina pektoris tedavisinde kullanılmaktadır. Nitrogliserin diğer taraftan dinamitin ham maddesini oluşturmaktadır. İlginç olarak dinamitin bulucusu olan Alfred Nobel, kalp ağrısına karşı doktorunun tavsiyesiyle nitrogliserin kullanmak zorunda kalırken şunları söylemiştir: “Kaderin cilvesine bak, kalp rahatsızlığım için dinamitin ham maddesi nitrogliserin almak zorundayım”.

3 Diğer taraftan kaderin bir başka cilvesi ise şöyle gelişmiştir: Dinamitin ham maddesinden (nitrogliserinden) açığa çıkan NO’nun insan ve hayvan organizmasında biyolojik olarak oluştuğunu ve bu türlerin fizyolojisine çok önemli katkılar sağladığını bulan bilim adamları, Furchgott, Ignarro ve Murad 1998’de, her yıl Alfred Nobel’in anısına verilen NObel Tıp Ödülü almışlardır.

4 NO, ilk kez endotelyumdan salıverilen gevşetici madde olarak tanımlanmıştır. Çok dayanıksız bir gaz olduğu düşünülen NO’in yarılanma ömrü 3-5 saniye arasında değişmektedir. NO’ in sentezi: NO, yarı esansiyel bir amino asit olan L-arginin aminoasidinden sentezlenir. L-Arginin Nitrik oksid sentaz (NOS) L-Sitrülin +NO Sentezde L-arginin, NADPH ve O 2 ortak sübstrat olarak kullanılırken BH 4, kalmodulin, Ca 2+, FAD ve FMN ko- faktör olarak kullanılır. Memeli hücrelerinde NOS izoenzimlerini kodlayan en az 3 gen bulunmaktadır.

5

6 NOS enziminin de 3 farklı izoformu vardır. 1. Sinir ve bazı dokularda (akciğer, pankreas, mide ve uterus) bulunan nöronal NOS (nNOS) 2. İmmünolojik uyaranlarla indüklenen ve bütün çekirdekli hücrelerde bulunan indüklenebilir NOS (iNOS) 3. Endotel hücrelerde bulunan endotelyal NOS (eNOS) nNOS ve eNOS’a yapısal NOS (yNOS) adı verilmektedir.

7 ÖZELLİKLER yNOSiNOS Hücresel Kaynaklar Endotel, bazı beyin hücreleri ve nitrerjik sinirler Makrofajlar, kupfer ve damar düz kas hücreleri Aktivatörler Asetilkolin, anjiotensin histamin, trombin, P maddesi, serotonin, bradikinin,, endotelin Glutamat, kan akışı ve makaslama (shear) stresi İndükleyiciler Fiziksel egzersiz LPS, interferon , IL-1 Salıverilen miktarAz ve aralıklı (pmol)Bol ve uzun süreli (nmol) İnhibitörlerL-arjinin analogları L-arjinin analogları ve glukokortikoidler Vücuttaki göreviFizyolojik düzenleme Yabancı mikroorganizmalara karşı savunma

8 NOS inhibitörleri: L-NMMA (monometil-L-arginin) L- NA (nitro-L-arginin), L-NAME (nitro-L-arginin metilesteri), L-NIO (iminoetil-L-ornitin), bazı tiyoüreler, 7-NI (7- nitroindazol) (bu madde daha çok nöronal NOS’ u inhibe eder), aminoguanidin (daha ziyade iNOS’ u inhibe eder), 1400W (selektif iNOS inhibitörü). NO, atipik bir mediyatördür. Basit bir gaz olarak üretilip salıverildiği düşünülmektedir; nitrik oksid kimyaca NO şeklinde depo edilmez. Ancak proteinlere bağlı olarak S- nitrozo (S-NO) bileşikler halinde depolanabilir.

9 Biyolojik membranları hızla geçer (26 cm/sn hızıyla). Düz kaslarda ve diğer hücrelerde bulunan guanilil siklazı, Fe 2+ grubuna bağlanarak aktive eder. Bunun sonucu olarak sGMP düzeyini artırır. sGMP miyozin hafif zincirinin defosforilasyonuna neden olarak düz kas gevşemesi yapar. NO’in antitrombositik, antimitojenik, sitotoksik vd etkilerine sGMP’nin aracılık ettiği anlaşılmıştır. Diğer taraftan NO, ETZ’nin son kompleksi olan sitokrom oksidazı (kompleks IV), fizyolojik konsantrasyonlarda, inhibe eder.

10 Ayrıca NO, K + kanallarını da açarak hiperpolarizasyona neden olabilir. NO, sonuç olarak intrasellüler Ca 2+ düzeyini düşürür. NO’ nun metabolizması genellikle ortamda bulunan süperoksid (O 2 - ) anyonları tarafından düzenlenir. NO + O 2 - ONOO - NO 3 - 2NO + O 2 - 2NO 2 (sulu ortam) NO 2 - NO +1/2 O 2 NO 2 (sulu ortam) NO 2 - NO, tiyollü (-SH) bileşiklere bağlanabilir. Nitekim S- nitrotoziyollerin NO’nun hücresel depoları olduğu ileri sürülmektedir. Ayrıca kanda NO, albumin proteinindeki tiyollü aminoasitlere bağlanarak bir yerden başka bir yere taşınabilir.

11 NO’nun fizyolojisi, patofizyolojisi ve farmakolojisi 1.Kardiyovasküler Sistem a- Kan Damarları b- Trombositler c- Kalp

12 2. İmmün Sistem Endotelyal NO, lökositlerin adezyonunu ve onların serbest radikal üretmelerini engeller. Nötrofil lökositler tarafından üretilen süperoksid radikalleri NO’u etkisizleştirebilir. İnsanlarda diyare ve ateşli hastalıklarda idrarla atılan nitrat miktarının arttığının fark edilmesi bu patolojik durumlarda NO yapımının artabileceği düşüncesini akla getirmiştir. Sıçanlara LPS verilmesi ateşle beraber üriner nitrat itrahını artırır. NO bakteri, protozoa, fungus, virus, helmint, tümör hücresi ve diğer bir takım yabancı hücrelere karşı non spesifik sitotoksik veya sitostatik etki gösterir.

13 3- Santral Sinir Sistemi NOS enzimini serebellum, hipotalamus, orta beyin, striatum ve hipokampusta yüksek düzeyde bulunurken medulla oblongatada düşük düzeyde bulunduğu saptanmıştır. NOS’un kaynağı nöron ve endotel hücrelerdir. NO’nun öğrenme ve bellekte önemli rol oynayan LTP (long tem potentiation) (hipokampusta) ve LTD (long term depression) (serebellum)’ye neden oluğu gösterilmiştir. Glutamat, NMDA reseptörlerini aktive ederek öğrenme ve belleğin temeli olan LTP’yi NO üreterek oluşturur. Ancak glutamat reseptörlerin aşırı stimülasyonu sonucunda fazla miktarda oluşturulan NO’nun nörodejenaratif hasarlanmalara neden olduğu ileri sürülmektedir.

14 4- Diğer Sistemler NO, nitrerjik nörotransmisyonda rol oynar. Gastrointestinal kanal düz kaslarının gevşemesi ve GIK epitel hücrelerin salgılama fonksiyonlarına aracılık eder. Bazı pürgatif ilaçlar (antrakinon glikozidleri, risinoleik asid ve MgSO 4 ) NO açığa çıkararak diyare yapar. NO penis ereksiyonuna aracılık eder. Erektil disfonksiyonda (Örn. diyabette) penisteki (korpus kavernosumdaki) NO sentezi bozulmuştur. Sildenafil (Viagra), tadalafil vb fosfodiesteraz inhbitörleri, NO etkisini güçlendirerek erektil disfonksiyonu düzeltir.

15 Gastrik mukozal kan akımının düzenlenmesi NO, PGI 2 ve endotelin arasındaki denge ile sağlanır. Son zamanlarda gastrik mukozaya zarar veren bazı NSAID’lerin NO içeren türevleri piyasaya çıkmıştır. Bu ilaçlar bünyelerindeki NO’u salıvererek gastrik harabiyetin oluşumunu engellerler. NO bir aljezik mediyatördür. Ağrı oluşturan bir çok maddenin (BK, P maddesi, Ak, HA, vd.) ortak özelliği NO üretimini artırmalarıdır. NOS inhibitörlerinin yeni antinosiseptif (analjezik) ilaçlar olarak geliştirilmesine çalışılmaktadır. NO’nun bir diğer etkisi, gebelik immünsüpresyonuna katkı sağlamasıdır. NO’ nun azlığının ya da fazlalığının neden olduğu patolojik durumlar: Esansiyel hipertansiyon, pulmoner hipertansiyon ateroskleroz, preeklampsi, diyabet, hiperlipidemi, iskemi reperfüzyon hasarı, bazı kardiyomyopatiler, septik şok, priapizm,

16 NO’ un tedavi değeri - Nitrovazodilatörler - NO gazı, pulmoner hipertansiyonda kullanılabilir. Sadece lokal etki yapar; sistemik dolaşıma geçmez (Hb’den dolayı) ancak ribound pulmoner hipertansiyona neden olabilir. - Sigara dumanındaki NO, eNOS’da down-regulation yaparak damar hastalıklarını hızlandırabilir. - Erektil disfonkiyon: Sildenafil, PDE tipV enzim inhibitörü Son yıllarda yapılan incelemelerde vücutta endojen olarak bulunan bir NOS inhibitörünün varlığı gösterilmiştir. Bu madde ADMA (asimetrik dimetil arginin) dır. ADMA düzeyinin yaşlanma, hiperkolesterolemi, hipertansiyon, preeklampsi, ateroskleroz, ve diyabette yükseldiği saptanmıştır.

17 BİTTİ


"The Janus Faces of NO JANUS-FACED VITAL POISON NITRIC OXIDE." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları