Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

LABİRENTEKİ İDEAL: QALY mi? DALY mi? KUMDAN KALE “ICER” BİR ÇIKIŞ OLABİLİR Mİ? Zafer Çalışkan Hacettepe Üniversitesi İktisat bölümü

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "LABİRENTEKİ İDEAL: QALY mi? DALY mi? KUMDAN KALE “ICER” BİR ÇIKIŞ OLABİLİR Mİ? Zafer Çalışkan Hacettepe Üniversitesi İktisat bölümü"— Sunum transkripti:

1 LABİRENTEKİ İDEAL: QALY mi? DALY mi? KUMDAN KALE “ICER” BİR ÇIKIŞ OLABİLİR Mİ? Zafer Çalışkan Hacettepe Üniversitesi İktisat bölümü SAGEM Sağlık Teknolojisi Değerlendirme Daire Başkanlığı Sağlık Teknolojisi Değerlendirme 1. Yıllık Toplantısı, Nisan 2014 Antalya 1

2  farklı hastalıklar  farklı bireyler/hastalar  farklı hasta grupları  farklı tedavi şemaları  farklı sağlık kurumları  farklı toplumlar  farklı zamanlar  ……… Tek ve ideal ölçü… 2

3  Life Years Gained (LYs gained) Kazanılan yaşam Yılları  Quality-adjusted Life Years (QALYs) Kaliteye ayarlanmış yaşam yılları  Disability-adjusted Life Years (DALYs) Engelliliğe ayarlanmış yaşam yılları  Health-adjusted Life Expectancy (HALE) Sağlığa ayarlanmış Yaşam Beklentisi  Disability-adjusted Life Expectancy (DALE) Engelliliğe ayarlanmış Yaşam Beklentisi SAĞLIK DÜZEYİ ÖLÇÜTLERİ 3

4 AĞIRLIKLARIN SEÇİLMESİ: FAYDA ÖLÇÜMLERİ  Görsel analog ölçekler (Visual Analogue Scale)  Zaman değiş tokuşu (Time trade-off)  Kişi değiş tokuşu (Person trade-off)  Standart oyun (Standard gamble) Jenerik ölçekler  EQ5D(European Quality 5 Dimension),  SF36(Short Form 36), SF12(Short Form 12),  Nottingam Sağlık Profili 4

5 Kazanılan Yaşam Yılları (LYs gained)  Kolaylıkla hesaplanabilir  Şeffaf Ancak;  Fiziksel kapasitede iyileşme, kronik ağrılarda azalma vb. gelişmeleri dikkate almaz  Ölümcül olmayan şizofren, çocuk felci vb. hastalıklara karşı duyarlı değildir 5

6 Her bir yaşam yılını yaşam kalitesi ile birlikte ele alan bir ölçektir. Dolayısıyla hem yaşam beklentisindeki artışı, hem de yaşam kalitesindeki farklılaşmayı ölçer. Mükemmel sağlık durumunda geçirilmiş bir yıl '1 QALY' tarafından ifade edilir. En kötü sağlık durumu olarak kabul edilen ölüm ise 0 ile ifade edilir. QALY - Kaliteye Ayarlanmış Yaşam Yılı 6 Yaşanan 1 yıl × Yaşam kalitesi ağırlık endeksi 1 ise = 1 QALY

7 QALY : Üstünlükler;  Ekonomik bir değerlendirme yapabilmek için ortak bir ölçüt sumakta,  Yaşam süresi ve yaşam kalitesi tek bir sağlık birimine indirgemekte,  Kronik hastalıkların öne çıktığı günümüzde tedavi hizmetlerini değerlemeye daha elverişli,  Farklı programları değerlendirmede maliyet etkililik ve maliyet fayda analizlerine önemlidir 7

8 8 QALY : Zayıf yanlar;  Bir yıllık ilave yaşamın yaş, cinsiyet vb. ayırmaksızın herkes için aynı değerde olduğunu varsayar.  Hastalığın şiddeti, yaş ve cinsiyet, kişisel özellikler, kişilerin sosyal rolleri gibi unsurları dikkate almaz. İnsanın yaşam kalitesini etkileyen diğer faktörleri göz önüne almaz.  Kimin değerleri kullanılmalı ? (hastalar mı ? toplumun genel tercihleri mi?) Kaynak: Whitehead ve Ali (2010) Health outcomes in economic evaluation: the QALY and utilities, British Medical Bulletin, 96, Ada(lar)’nın QALY’si = Ege(ler)’nin QALY’si

9 QALY eşitçiliği ;  Bütün QALY’ler sosyal değerler bakımından aynı olduğu varsayılır  QALY’ler bireyler çapında toplulaştırılmaktadır (yani birilerinin QALY kazanılmaları diğerlerinin kayıplarını telafi ettiği varsayılır)  Etkinliğe dayanan QALY ağırlıklandırması: toplumsal verimlilik (katkı) düzeyinde değerlendirme  Hakkaniyete dayanan QALY ağırlıklandırması: çocuklara, ağır hastalıklara daha fazla ağırlık 9 Kaynak: Culyer AJ. (1992) The morality of efficiency in healthcare—some uncomfortable implications. Health Econ;1:7–18.

10 QALY sorunlar:  Değiş-tokuş ya da standart oyun uygulamalarında yıl mı? Yoksa daha kısa zaman dilimi mi?...  Gereğinden fazla indirgemeci…..  Hastalığın sıklığı dikkate alınmıyor…..  Sosyal değerlendirmeleri dikkate almıyor…  Farklı hastalıklar faklı ülkelerde farklı QALY alır…. 10

11 DALY ilk kez 1993 yılında Dünya Bankası raporu olan ‘Investing in Health’ ile sunuldu. Daha sonra DSÖ 2002 yılı raporunda genişletildi.  Sağlık çıktıları için hastalık yükü aynı olmalı (ağırlık)  Yaş ve cinsiyet dışındaki bireysel nitelikler dikkate alınmaz (gelir, eğitim vb.) 11 Örnek: Görme engelli olarak Hindistan’da yaşamak ya da İngiltere’de yaşamak !....

12 Sağlıkla ilişki yaşam kalitesi Ya da Fayda skoru Hastalık / Engellilik Ağırlığı 50. yaş 10. yaş 80. yaş Şekil 1: QALY ve DALY ARASINDAKİ İLİŞKİ QALY = (1.0 x 10) + (0,75 x 40) = 40 QALY kaybı= 1,0 x 80 – QALY = 40 = DALY 12

13 13 1.Yaş ağırlığı (ya da yaşa göre ağırlık) 2.Engelliliğe/hastalığın şiddetine göre ağırlık 3.İndirgeme oranı-pozitif zaman tercihi (yalnızca maliyet değil sonuçlar da…) 4. En uzun yaşam süresinin belirlenmesi (80 yaş neden?) ORTAK SORUN: DEĞER SEÇİMİ ÖNCELİKLERİN BELİRLEMESİNDE NE KADR ETKİLİ Kaynak: Arnesen ve Kapiriri (2004) Can the value choices in DALYs influence global priority-setting? Health Policy, 70,137–149.

14 Şekil 2: İskonto oranları ve gelecekteki sağlık etkileri Ağırlık Yıllar 14

15 İSKONTO EDİLMİŞ İSKONTO UYGULANMAMIŞ İSKONTO EDİLMİŞ İSKONTO UYGULANMAMIŞ ERKEKKADIN 1 İskemik kalp hastalığı Perinatal nedenler 2 İskemik kalp hastalığı 3 Serebrovasküler hastalıklar Serebrovasküler hastalıklar Serebrovasküler hastalıklar Serebrovasküler hastalıklar 4 Alt Solunum Yolu Enfeksiyonları Alt Solunum Yolu Enfeksiyonları Unipolar Depresif Hastalıklar Alt Solunum Yolu Enfeksiyonları 5 Trafik Kazaları Konjenital AnomalilerDemir eksikliği anemisi Konjenital Anomaliler 6 Trafik Kazaları Alt Solunum Yolu Enfeksiyonları Osteoartritler 7 KOAH Osteoartritler İshalli hastalıklar 8 Osteoartritler İshalli hastalıklar Konjenital Anomaliler KOAH 9 Unipolar Depresif Hastalıklar OsteoartritlerKOAH Demir eksikliği anemisi 10 İshalli hastalıklar Trakea, Broş ve Akciğer kanserleri Maternal Durumlar Unipolar Depresif Hastalıklar Kaynak: UHY Çalışması, TABLO 1: TÜRKİYE ÖRNEĞİ

16 Şekil 3: YAŞ AĞIRLIĞI VE DALY DALY kaybı Ölüm yaşı 16

17 17 Kaynak: Arnesen ve Kapiriri (2004) Can the value choices in DALYs influence global priority-setting? Health Policy, 70,137–149. DALY [0,03,1] Mevcut engellilik ağırlığı DALY [0, 1] Mevcut engellilik ağırlığı DALY [0,03,1] Eşit engellilik ağırlığı DALY [0,03,1] Eşit engellilik ağırlığı Yetersiz beslenmeye bağlı engellilik Bipolar majör depresyon Şekil 4: Yüklenen ağırlığa göre DALY

18 Diyare tedavisinde Çinko Kardiyolojik tedavide aspirin ve diüritik TL başına Kazanılan yaşam yılı7455 TL başına DALY (yaş ağırlıksız) = QALY 7046 TL başına DALY (yaşa göre ağırlıklandırılmış) 6656 Tablo 2: Maliyet-etkililik oranları * Diyare hastalık ağırlığı 0,119 iken inme ve koroner kalp hastalığı için sırası ile 0,268 ve 0,490’dır. ** % 3 iskonto oranı ile hesaplanmıştır. 18 Kaynak: Robberstad (2005) QALYs vs DALYs vs LYs gained:What are the differences, and what difference do they make for health care priority setting? QALYs vs DALYs. Norsk Epidemiologi, 15 (2):

19 Marjinal maliyet-etkililik oranı (ICER) = ICER NEDİR? KISA BİR HATIRLATMA SINIRLI SAĞLIK BÜTÇESİ SAĞLIK/SAĞLIK HİZMETLERİ İHTİYACI OPTİMİZASYON: Maksimum sağlık 19

20 ICER EŞİK (λ) DEĞERİ VARSAYIMLARI:  Sağlık bütçesi sabit olmalı, bütçe sınırı aşılmamalı  Sağlık çıktıları bakımından maksimizasyon tek amaç olmalı  Bütün girişimlerin/programların ICER’ları tam olmalı  Programalar bütünüyle bölünebilir olmalı  Ölçeğe göre sabit getiri  Bir sağlık programı uygulaması diğerinden bağımsız olmalı Kaynak: Cleemput vd. (2011) Using threshold values for cost per quality-adjusted life-year gained in healthcare decisions. International Journal of Technology Assessment in Health Care, 27:1, 71–76. 20

21 EŞİK DEĞER’de BİR “EŞİK” DEĞER MİDİR !... 1)Sağlık harcamaları bütçesi: λ bütçe büyüklüğünün kesin bir fonksiyonudur. 2) λ belirsizlik nedeniyle stokastik (tesadüfi) bir değişkendir 3) λ dağılımı değişkendir. 21

22 ΔC /ΔEBütçe etkisi (yıl/TL) Program A Program B Program C C = maliyet E = etkililik • Bütçe TL. • ICER eşiği = TL/QALY TABLO 3: ICER EŞİĞİ NASIL KULLANILMALI/ YORUMLANMALI ? Weinstein ve Zeckhauser (1973) eşik değerin (λ) bütçe (sınırı) kısıtı altında kaynakların fırsat maliyetim olarak adlandırmaktadır. Kaynak: Weinstein, M., & Zeckhauser, R. (1973). Critical ratios and efficient allocation. Journal of Public Economics, 2, 147–

23 ΔC /ΔEBütçe etkisi (yıl/TL) Program A Program D Program B Program C C = maliyet E = etkililik • Bütçe TL. • ICER eşiği = TL/QALY TABLO 4: YENİ ICER EŞİĞİ 23

24 ΔC /ΔEBütçe etkisi (yıl/TL) Program A Grip Kanser • Grip tedavisi geri ödeme % 40 (katılım payı % 60) • Kanser % 100 geri ödeniyor Tablo 5: Katılım payı ve ödeyici kurum bakışı açısı eşiği etkiler mi? 24 Yüksek katılım paylı bir müdahale düşük katılım paylı (ya da hiç katılım payının olmadığı) duruma göre daha maliyet etkili olabilir

25 ÜLKE YAZARLAR ICER EŞİK DEĞER Açıkça ICER değeri tanımlayan ülke(ler) İngiltere NICE /QALY £ ile / £ Zımnen ICER değeri ya da aralığı tanımlayan ülke(ler): geçmiş çalışmalardan türetilen AvustralyaHenry vd. ve PBAC /QALY AUS$ Yeni ZelandaPrictchard vd. PHARMAC /QALY NZ$ KanadaRocci vd. ve CDR /QALY CAN$ (baskın eşit değeri) /QALY CAN$ /QALY CAN$ (eşik aralığı) Araştırmacı ya da kurumlarca önerilen A.B.D. Weinstein /QALY $ Hollanda CPHHC /QALY € 25

26 Garber ve Phepls* (1997) eşik değer gelirin artan bir fonksiyonu olabilir…. Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ödeme sınırının ülkenin Gayrisafi Milli Hasıla’sı (GSMH) ile orantılı olması gerektiğini belirtmiştir. Buna göre kişibaşı GSMH’sından düşük QALY başına bir miktarın maliyet etkili olduğunu varsaymaktadır. Örneğin; 2013 yılı itibariyle kişi başı gelirin yaklaşık TL. olduğu Türkiye’de ICER< TL. sonucuna sahip bir sağlık ekonomisi değerlendirmesi maliyet-etkili müdahaleye işaret edecektir ORTAK ÇÖZÜM * Garber AM, Phelps CE (1997) Economic foundations of cost-effectiveness analysis. J Health Economics,16:1–31. 26

27  Toplumsal Ödeme İstekliliği (community willingness to pay –WTP) Her bir birey ya da topluluk grupları için tanımlanabilir Üstünlük; daha esnek…. hakkaniyet sağlayıcı…. Sorun; maksimumu saptamak zor…. sabit marjinal fırsat maliyeti zor… ICER ALTERNATİFSİZ Mİ?

28 SONUÇ  Belirsizlik (gelecekteki maliyetler, sonuçlar vb.)…  Ekonomik etkiler…  Toplumsal hakkaniyet…  Etik kaygılar…  Farklı sağlık sistemleri ve toplumsal yapı… 28

29 Teşekkürler… 29


"LABİRENTEKİ İDEAL: QALY mi? DALY mi? KUMDAN KALE “ICER” BİR ÇIKIŞ OLABİLİR Mİ? Zafer Çalışkan Hacettepe Üniversitesi İktisat bölümü" indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları