Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

DERS PLANI VE İÇERİĞİ HAFT A TEORİK 1 Toprağın tanımı, yapı maddeleri 2 Toprak ana maddesi, inorganik ana materyal, toprak oluşumunda rol oynayan belli.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "DERS PLANI VE İÇERİĞİ HAFT A TEORİK 1 Toprağın tanımı, yapı maddeleri 2 Toprak ana maddesi, inorganik ana materyal, toprak oluşumunda rol oynayan belli."— Sunum transkripti:

1 DERS PLANI VE İÇERİĞİ HAFT A TEORİK 1 Toprağın tanımı, yapı maddeleri 2 Toprak ana maddesi, inorganik ana materyal, toprak oluşumunda rol oynayan belli başlı mineraller 3 Kayaçlar, organik ana materyal, taşınmış ana materyal 4 Toprak oluşumunda etken fiziksel, kimyasal ve biyolojik etmenler 5 Topraklara karakter kazandıran etmenler/ 1. ara sınav 6 Toprak profili, horizonların tanımları ve adlandırılmaları 7 Toprakların sınıflandırılması, Eski Amerikan Sınıflandırma Sistemi, Toprak taksonomisi 8 Toprakların fiziksel özellikleri, bünye, özgül ağırlık, hacim ağırlığı, porozite, toprak strüktürü 9 Topraklarda kümeli yapının oluşumu sağlanması ve sürdürülmesi, toprakta kıvam ve toprak rengi 10 Topraktaki bitki besin maddeleri, mutlak gerekli elementler, mikro elementler, N,P,K ve diğer elementlerin topraktaki dinamiği 11 Toprak kolloidleri, killerin yapıları, sınıflandırılmaları ve oluşumu, killerin negatif yük kaynakları/ 2. ara sınav 12 Katyon değişimi, katyon değişim kapasitesi ve etkileyen etmenler, bazla doygunluk yüzdesi, silikat killerinin fiziksel özellikleri 13 Toprak reaksiyonu, pH, toprağın asidik veya bazik özellik göstermesini etkileyen faktörler, toprak pH’sı-bitki besin maddeleri ilişkileri 14 Toprak suyu, suyun toprakta tutulmasında etken faktörler, toprak suyunun sınıflandırılması, toprak-su hareketi, toprak- çevre ilişkileri-erozyon

2 toprak, suyu filtre eder, bitkilere besin maddesi sağlar, insanların yiyecek ve giyeceklerini sağlar

3 Neden toprakla çalışıyoruz? Çok büyük bütünleştirici Gazları üretir ve adsorbe eder Bitki yetiştirme ortamı Ürün elde edildiği ortam Canlılar için ev(bitkiler, hayvanlar vd.) Atık ayrıştırıcı jeoloji, iklim, biyoloji ve insan tarihi için aydınlatıcı İnşaat, tıp, seramik alanlarında kaynak materyal Su ve atıklar için filtre Temel doğal kaynak

4 İşlenebilir Tarım Arazisi ha Sulanabilir Tarım Arazisi ha Sulanamayan Tarım Arazisi ha Ekonomik Olarak Sulanabilecek Arazi ha Yerüstü Su Kaynakları İle ha Yer altı Su Kaynakları İle ha Türkiye’nin izdüşüm alanı ha

5 Toprak Nedir?  Geleneksel olarak, ayırt edilebilir horizonları olsun veya olmasın bitkilerin büyüyebildiği doğal bir ortam.  Ekolojik olarak “Karasal Ekosistemin Taşıyıcı ve dönüştürücü Temel Unsuru”

6  Akalan, İ. (1988) Toprağı; “ Toprak arzın yüzeyini ince bir tabaka halinde kaplayan, kayaların ve organik maddelerin türlü ayrışma ürünlerinin karışımından meydana gelen, içerisinde ve üzerinde geniş bir canlılar alemi barındıran, bitkilere durak yeri ve besin kaynağı olan, belli oranlarda su ve hava içeren üç boyutlu bir varlıktır” şeklinde tanımlar.

7 Toprak Hakkında Genel Kavramlar  Topraklar karasal ekosistemlerin taşıyıcı unsurlarıdır.  Topraklar ekosistemlerdeki çevrim süreçlerinin gerçekleştiği dinamik ve canlı sistemlerdir.  Toprak Bitki büyümesi için doğal bir ortamdır  Topraklar bulaşma ve kirlenmenin giderildiği sağaltıcı bir ortamdır  Topraklar hidrolojik çevrimde önemli depolanma ortamıdır.

8 TOPRAĞIN DÖRT ESAS YAPI MADDESİ

9 Toprağın İnorganik Yapı Maddeleri (%45)  kayaçların fiziksel, kimyasal, biyolojik etmenlerle ufalanarak ayrışan parçaları KAYAÇLAR:  Tortul, püskürük, metamorfik kayalar MİNERALLER:  Primer mineraller  Sekonder mineraller

10  Toprağın Organik Yapı Maddeleri (%5) –genelde toprakların yüzeyinde bulunan, ölü, bitkisel, hayvansal atıklar ve mikroorganizmalar –MİNERAL TOPRAKTA % –toprak kalitesi üzerine önemli etkisi vardır –humus

11 Toprak suyu (%25)  Yağışlar - İdeal toprakta % 25 - Yerçekimi ile alt katlara sızma - Buharlaşma - Boşluklarda tutulma - Yerçekimine karşı tutulmuş su - Drenaj

12 Toprak havası (% 25)  Gaz faz –miktarı su ile ters orantılı, –O2 atmosfer havasına göre az –CO2 atmosfer havasına göre fazla –CO2 önemli (karbonik asit oluşumu), –Toprak havasının CO2 içeriği mevsime göre değişir. Mikroorganizma faaliyetleri ile yazın fazla kışın düşük –tekstür

13 TOPRAK ANA MADDESİ 1. İnorganik ana materyal -püskürük, metamorfik, tortul kayalar Mineral: - doğal bir inorganik madde - Kimyasal bileşimi belirli - Kristal şekli, dilinim, sertlik, renk çizgileri, özgül ağırlık, çözünürlük

14 Mineral:  Doğada bulunan, genellikle inorganik, belli fiziksel ve kimyasal özellikleri olan, kristal şekle sahip, katı (sıvı-civa) olan homojen cisimler.  107 element (90 doğal, 17 yapay)  SiO4: silisyum oksijen tetrahedon

15 YERYÜZÜ KABUĞUNDA EN FAZLA BULUNAN 8 ELEMENT Eleme ntler Ağırlık % Hacim % Oksitl er Ağırlık % O Si SiO Al Al 2 O Fe Fe 2 O Ca CaO7.9 Na Na 2 O 3.8 K K2OK2OK2OK2O3.1 Mg MgO3.5

16 Mineraller  Primer mineraller: ergimiş magmanın soğuyarak sertleşmesi (kuvars, feldispatlar)  Sekonder mineraller: primer mineralin sıcaklık gaz ve sıvı etkisi ile değişimi (kil, hematit, limonit, jips)

17 Torakta en fazla bulunan primer ve sekonder mineraller PrimerSekonder KuvarsKalsit OrtoklasDolomit MuskovitJips BiotitApatit HornblendLimonit OlivinHematit ZirkonGibsit PlajioklasOplal AugitKil

18 Mineraller 1. Oksit ve hidroksit mineraller: Oksijenin silisyum ve demir ile birleşmesi (hematit/Fe2O3 oksit, limonit (Fe2O3.3H2O hidroksit) 2. Karbonat mineraller: Ca ve Mg gibi bazik bileşiklerin karbonik asit (H2CO3) ile birleşmesi 3. Silikat mineralleri: Na, K, Ca, Mg, fe ve Al’un silis asitlerle (H4SiO4) birleşmesi

19 MİKALAR  K, Mg, Na ve Li un silikatları  Levha şekilli 1. Muskovit= beyaz renkli (K –Al silikat), dayanıklı 2. Biotit= siyah renkli (Fe ve Mg-Al silikat) kolay ayrışabilir Püskürük kayalarda var

20 KUVARS  SiO2  En fazla bulunan mineral  Sert, çeliği çizer, HF hariç aside dayanıklı  Kırmızı-sarı demiroksitlerden ibaret manto ile kaplı kum taneleri

21 DEMİR OKSİTLER 1. Magnetit (iri taneler halinde) 2. Hematit (Fe2O3) 3. Götit 4. Limonit (H2Fe2O4).H2O Yumuşak ve ağırdır

22 KARBONATLAR 1. Kalsit (mermerin ana yapı maddesi) 2. Magnezit 3. Dolomit 4. Siderit Kireç taşlarının ana yapı maddeleri

23 FOSFATLAR  Apatit (3Ca3(PO4)2.CaF2  Strengit (Fe)  Miktarları az  Püskürük kayalar  Humid bölgelerin asit toprakları  Fe, Al, organik fosfatlar

24 FELDİSPATLAR  Na, Ca ve Mg alumino silikatlar (susuz)  Püskürük ve tortul kayada % 60  Sert, beyaz, sarı, pembe, kırmızı renklerde  Ortoklas (K) çok yaygın

25 AMFİBOL-PİROKSENLER  Ca, mg, Na alumino silikatlar  Hornblend: metamorfik ve püskürük  Bulunduğu kayalar: granit, siyenit, gnays  Cilalı, parlak görünümlü  Koyu yeşil ve siyah  Püskürük kayalarda % 17  Kil oluşumunda önemli

26 TURMALİN  Fe ve Mg içeren borlu mineral  Boro –Al silikat  Miktarları az  Nemli bölgeler

27 ZİRKON-PİRİT-JİPS ZİRKON:  zirkonyum silikat  Bitki besleme değeri yok  İndeks mineral (toprağın gelişme derecesi) PİRİT: Fe ve S JİPS: Arid bölge topraklarında CaSO4.2H2O Susuz jips- Anhidrit Alkali toprak ıslahı

28 KİL MİNERALLERİ  Feldispat, mika ve diğer silikat ayrışması ile oluşan  HİDRO ALEMİNYUM veDEMİR SİLİKAT  Sekonder minerallerNa, K, Ca, Mg’u yıkanmaya karşı korur  Kuvvetli adhezyon ve STK

29 KAYALAR 1. PÜSKÜRÜK  Mağmanın soğuması ile  Fe ve Mg içerenler bazik kayalar (koyu)  Si içerenler asit kayalar (açık) 1. İç püskürük (iri kristalli-yavaş soğuma) 2. Dış püskürük (yüzeye yakın-çabuk soğuma)

30 Püskürük kayalar: ergimiş magmanın soğuması ile Granit: açık renkli, iri ve orta büyüklükte mineral kristaller, iç püskürük Kuvars ve feldispatlar, az miktarda mika, amfibol ve demir oksitler Diorit: gri ve koyu gri renkli, iri ve orta büyüklükte mineraller, dış püskürük Kuvars az veya yok, fazla miktarda feldispat ve amfibol ile az miktarda mika ve demir Bazalt: koyu gri ve siyah renkli, ince taneli, dış püskürük Kuvars yok, feldispat ve prioksen, az miktarda demir oksit ve biotit

31 2. TORTUL KAYALAR  Mineral materyalin sular içinde çökelmesi ve  Basınç etkisiyle pekişmesi  Aşınma ve ayrışma, taşınma, birikim ve taşlaşma  Özellikleri: tabakalı oluşum, fosillidirler, renkli, aşınma ve su dalgası izleri taşırlar Örnek:  Konglomera  Kum taşları,  Kireç taşları (kalker)  Dolomitler,  Şeyl

32 Tortul kayalar: ayrışma ürünlerinin pekişmesiyle Kum taşları: griden kırmızıya kadar değişen renk, granül ve poroz strüktür Esas olarak kuvars, bir miktar CaCO3, FeO ve kil Şeyl: açıktan koyuya çeşitli renklerde, ince levhalı yapılı Kil ve bir miktar organik madde Kireç taşları: açık gri ve sarı renkli, ince taneli ve sıkı yapılı Kalsit, dolomit ile az miktarda FeO, kil, fosfat, OM

33 Tortul kayaçların kimyasal bileşimi

34 TORTUL KAYALAR  Konglomera: tane boyu 20cm-2 mm Kuvars, gnays, granitin silisli, kalkerli, killi, demirli çimentolayıcı maddelerle Bağlanmasıyla * Kum taşları: kuvarsın silisli minerallerle çimentolanmasıyla

35 Metamorfik kayalar: sıcaklık ve basınç altında değişime uğrayarak Gnays: açık ve koyu renkli, yapraklı tektür Granitlerden oluşur Şist: yapraklı strüktür Bazalt ve şeylerden oluşur Kuvarsit: açıktan koyuya değişen renk, sıkı yapılı Kum taşlarından oluşur Sleyt: griden siyaha kadar, sıkı ve yumuşak tekstür Şeylerden oluşur Mermer: beyazdan kırmızıya, yeşil veya siyah, sıkı yapılı, ince ve kaba tekstür Kireç taşlarından oluşur, kalsit ve dolomitten ibaret olup az miktarda FeO

36 METAMORFİK KAYALAR  Hem metamorfik hem tortul kayalar  Büyük basınç, yüksek sıcaklık ile değişime uğramış  Metamorfizm: 1. mevcut mineraller büyür 2. Yeniden dizilir 3. Yeni mineraller oluşur 4. Kimileri şekil değiştirip kaybolur Tortul Kayalarda Oluşanlar : Konglomera şişt, kuvarsit şist, sleyt, mikaşist, mermer, antrazit Püskürük (Mağmatik) Kayalardan Oluşanlar : Granit gnays, Serpantin biyotit şist, klorit şisti, hornblende şisti (Bazalttan) Püskürük (Mağmatik) Kayalardan Oluşanlar : Granit gnays, Serpantin biyotit şist, klorit şisti, hornblende şisti (Bazalttan)

37

38

39 ORGANİK ANA MATERYAL  Humid bölgelerde  Eski göl yataklarında  Oluşumda esas: yavaş çürüme (düşük sıc., oksijen noksanlığı, fazla su)  Turbalar:  1. Çökelti  Lifli  Odunsu

40 TAŞINMIŞ ANA MATERYAL (Azonal toprak) * Akarsu biriktirmesiyle oluşanlara alüvyal topraklar, * Buzul biriktirmesiyle oluşan topraklara moren topraklar, * Rüzgâr biriktirmesiyle oluşan topraklara lös topraklar

41 1. SULARLA TAŞINMIŞ ANA MATERYAL A. Alüvyal ana materyal B. Göl dolgusu ana materyal C. Deniz dolgusu ana materyal

42 Aluviyal ana materyal üzerinde oluşan topraklar derin ve düzdürler. Taşkın ve tuzlanma sorunu  Taşkın ovaları  Teras  Yan dere ağzı  Delta

43 2. RÜZGARLARLA TAŞINMIŞ ANA MATERYAL A. Kumullar (karasal ve kıyı) B. Volkanik küller C. Lösler (çernozyem) Çin, USA Missisipi LÖS: rüzgarlarla taşınıp depo edilen, silt ve ince kum boyutundaki unsurlardan oluşan, sarımsı renkli, çok geçirimli karasal depo

44 3. BUZUL ANA MATERYALİ (moren) Buzulların, vadi ve yamaçlardan koparmış oldukları kaya parçalarına taş ve topraklara moren (buzultaş) denir. Ülkemizde bugünkü yer şekillerinin oluşumunda en az etkiye sahip dış kuvvet buzuldur. Buzulun etkisi 2000m ‘den sonra başlar. Buzul görülen başlıca dağlar şunlardır; Ağrı, Nemrut Kaçkar Erciyes, Süphan

45 4. YERÇEKİMİ İLE TAŞINMIŞ ANA MATERYAL (kolluviyal-endisol) •Jeolojik materyalin parçalanıp taşınmasıyla zayıf A1oluşumu gösteren topraklardır. •Kolluviyaller değişik zamanlardaki taşkınlara göre profitlerinde yatay katlar şeklinde dizilim gösteren aluviyallere komşudurlar. •Kollüviyaller yüksek arazi topraklarının aşınıp taşınmasıyla oluşurlar. •Aluviyal topraklar gibi AC hozizonludurlar. •Ancak alluviyallerin üst katmanı daha koyu renkli ve organik maddece daha zengindir.

46 Kolluviyal topraklar ile alluviyal topraklar arasındaki başlıca farklılıklar şunlardır: Kolluviyal topraklar ile alluviyal topraklar arasındaki başlıca farklılıklar şunlardır:  Kolluviyaller toprak katları bakımından homojen değildir, alt katları kaba ve orta bünyelidir.  Kolluviyal’lerin taş ve çakıllarının kenarları köşeli, allüviyallerde ise yuvarlaktır.  Kolluviyal’ler daha eğimli arazilerde bulunurlar ve eğim, materyalin taşınmış olduğu yöne doğru artış gösterir.  Belirgin renk özelliklerine sahip değildirler, ait oldukları materyalin renk ve özelliklerini taşırlar.  Geçirgenlik ve doğal drenajlarının çok iyi olması nedeniyle herhangi bir tuzluluk problemi göstermezler.  Taşınmalarında etken faktör yer çekimidir.

47 Aşınma- Ayrışma- Birleşme  Fiziksel Etmenler 1. Kaya ve mineralin şekil ve büyüklüğünü değiştiren aşınma – parçalanma 2. Kimyasal ve minerolojik yapı değişmez

48 Fiziksel Etmenler  Sıcaklık Değişmeleri:Yaz-Kış, Gece ve Gündüz sıcaklık farkları  Hareket eden Su-Buz-Rüzgarın etkisi  Biyolojik varlıkların etkisi (yosun-liken) (yosun-liken)

49 Kimyasal Etmenler 1. Yükseltgenme (oksidasyon) Yükseltgen: Kimyasal reaksiyonlarda elektron alarak (indirgenerek) karşısındakini yükseltgeyen madde Yükseltgen: Kimyasal reaksiyonlarda elektron alarak (indirgenerek) karşısındakini yükseltgeyen madde Yükseltgenme: Elementlerin elektron vererek bir değerlikten daha yüksek değerliklere geçmesi Yükseltgenme basamağı: Bir elementin elektron alarak veya elektron vererek aldığı değerlik, elektriksel yük. Yükseltgenme reaksiyonu: Elementlerin, oksijenle yaptığı reaksiyon Demirsülfat, karbonat, silikat tuzları

50 YÜKSELTGENME  Zn0 --> Zn+2 + 2e- burada Zn0 dan Zn+2 ye 2 e- vererek yükseltgenmiştir. Zn0 dan Zn+2 ye 2 e- vererek yükseltgenmiştir.  3 Mg Fe SiO4 + 3H2O H4Mg3Si2O9 + SiO2 + 3FeO + 4FeO + 3H2O +O FeO3.3H2O  Olivin-Serpantin-Ferrooksit--Limonit

51 İNDİRGENME  İndirgenme Bir maddenin elektron alması olayıdır. Cu+2 + 2e- --> Cu0  İndirgenme Bir maddenin elektron alması olayıdır. Cu+2 + 2e- --> Cu0 Cu+2' den 2e- alarak Cu0 a indirgenmiştir

52 İNDİRGENME  Derinlerde,  kötü drenajlı,  suyun hava boşluklarını doldurduğu topraklarda,  Havanın yeterli olmadığı koşullarda  Nitrat ve Sülfat----elementel azot ve kükürt

53 HİDROLİZ  Suyun serbest H iyonlarının katyonlarla yeni bir bileşik meydana getirmek üzere yer değiştirmesi  Feldispat, mika, silikat mineralleri

54 HİDRASYON  Suyun toprak minerallerine bağlanması  Yumuşar, esneklik ve parlaklığını kaybeder, hacimleri artar  Kuruduğunda su kaybederek dehidrastona uğrar  Feldispat, amfibol, piroksen, mika  Hematit---limonit  Ferrooksit---limonit

55 KARBONASYON  CO2 ‘nin hidroliz sonucu açığa çıkan metalik hidroksitleri karbonat ve bikarbonata dönüştürmesi  2 KOH +CO2---K2CO3 + H2O  Oksidasyon, hidroliz karbonasyon iç içe meydana gelir.  Ca=Kil +2H2CO3--H-Kil+Ca(HCO3)2

56 SOLUSYON  Karbonik asitin çözmesi  Kireç taşının karbonik asit içeren sularla çözülmesi  CaCO3 + H2CO3---Ca(HCO3)2

57 Biyolojik Etmenler  Liken, mantar, bakteri, solucan Liken (mantar-alg ortak yaşam) mantarın ayrıştırıcı özelliğini kullanarak kayanın üzerini yavaş yavaş ayrıştırır ve kayanın rüzgar ve yağmur ile parçalara ayrılmasına neden olur.

58

59 LİKENLER  Toprak altından yüzeye çıkan bir kaya hiçbir yaşam belirtisi göstermez.  Oraya ilk ulaşan rüzgar ve yağmurla taşınan likenlerdir.  Likenler kayayı parçalar, liken popülasyonları ve atıkları kaya çevresinde az da olsa organik bir birikim yaratırlar.  Parçalan kaya parçacıkları ve bu organik madde daha  Sonunda çalımsı bitkiler, ağaçlar büyümeye başlar.

60 MANTAR/BAKTERİ

61 SOLUCANLAR •açmış oldukları galeriler •ışkılarının içermiş olduğu yüksek besin maddesi nedeniyle toprak verimliliği •stabil agregatların oluşumu •toprak strüktürünün iyileştirilmesi •toprakların infiltrasyon ve su tutma kapasitelerinin artırılması gibi bir seri fiziksel özellik üzerine olumlu etkileri bulunmaktadır.

62 Toprak Oluşturan Faktörler Ana Materyal Topoğrafya Zaman İklim Biosfer Orman Toprağı Bu beş faktör birlikte çalışarak horizon adı verilen tek bir toprak profilini meydana getirir.

63 KLİMATİK FAKTOR (İKLİM)  Sıcaklık faktörü, kayaların fiziksel ve kimyasal ufalanmalarını etkiler.  Yağış (ya da nem), ana kayanın kimyasal ufalanmasına (çözünmesine) ve üst katmandaki çözünebilen maddeleri alt katlara taşır.

64  1cm toprak için yıl gereklidir.  Tarım için en az 60 cm toprak gereklidir.  En uygun şartlar altında tarım toprağı yılda oluşur.

65 KLİMATİK FAKTOR (İKLİM)  Karasal iklimin toprak oluşumu üzerine etkisi genellikle olumsuz olup buralarda topraklaşma süreci yavaş işler,  Toprak oluşumunu sağlayan fiziksel ye kimyasal olaylar çoğunlukla yılın ilkbahar ye sonbahar mevsimleriyle sınırlı kalır.  Doğu Anadolu’da Erzurum—Kars platolarındaki topraklar, yazları kurak karasal iklimin etkili olduğu yörelerdeki (Orta Anadolu Bölgesi) topraklardan çok farklıdır. Buradaki topraklar uzun boylu çayırlar altında oluşmuş, esmer renkli (çernozyem) topraklardır.

66 ANA MATERYAL FAKTÖRÜ  Toprağın altında bulunan ve ayrışarak toprağı oluşturan materyale ana materyal ya da ana kaya denir.  Ana materyal, granit, bazalt gibi çok sert bir kütle olabileceği gibi, çakıl, kum veya volkan kumu gibi gevşek materyal de olabilmektedir  Ana kayalar çeşitli olaylarla ayrıştıkları zaman bünyelerinde bulunan maddeler serbest kalır. İşte yeni oluşacak toprağın rengi, geçirimlilik derecesi ve bitki besin maddeleri, ayrışma sonucu açığa çıkan bu maddelere göre belirlenir.

67 ANA MATERYAL FAKTÖRÜ Pasif faktör (iklimin hakim etkisine boyun eğer)

68 ANA MATERYAL FAKTÖRÜ  Bazı ana kayaların (kumtaşı, kuvarsit, gnays gibi) ayrışması sonucu bol miktarda kum açığa çıkar. Böyle ana kaya üzerinde kumlu topraklar oluşur.  Killi-kireçli ana kayalar üzerinde ise koyu renkli ve geçirimsiz topraklar oluşur. Türkiye’deki ovalarda genellikle bu topraklar yaygındır.  Kireç taşı üzerinde CaCO3 in ayrışması sonucu kızıl renkli topraklar (terra—rossa) oluşur. Bu topraklar kireçli arazideki çukurluklarda ve çatlaklarında meydana gelmektedir.  Sert ye siyah renkli bir volkanik taş olan bazaltın üzerinde koyu renkli ye bitki besin maddesi yönünden zengin topraklar meydana gelmektedir

69 TOPOĞRAFYA (ARAZİ ŞEKİLLERİ)  Pasif etmen  Benzer iklim ve ana materyalde dik eğimli arazilerde (düze göre) toprak kalınlığı az  Az eğimli arazilerde toprak profili daha derin, bitkiler daha bol, OM daha yüksek  Çukur arazilerde turba oluşumu  Kuzey yönlerinde (nemli ve serin) özellikle kurak bölgelerde bitki gelişimi daha iyi

70 ZAMAN  Pasif etmen  Genç, olgun, yaşlı toprak  Nemli bölgede oluşan toprak, kuru bölgede oluşandan daha olgundur

71 Toprak Oluşumu C A CCC AA B B E Ana Materyal Genç Toprak Olgun Toprak

72 İKLİM  Aktif faktör  Yağış ve sıcaklık  Yağışlı bölgelerde, toprak üstü H ce zenginleşir asit toprak oluşur  Kurak bölgelerde bazik element fazla alkalin toprak oluşur  Benzer sıcaklıkta artan yağış ile kil oluşumu hızlanır  Benzer yağış alan bölgede artan sıcaklık ile kil oluşumu hızlanır  Diğer etmenlerle etkilidir

73 BİOSFER-CANLILAR  Aktif faktör  Bitkiler, yağmur sularının toprağa sızmasını sağlar  OM sağlar  Erozyondan korur ve hızlı toprak oluşumuna olanak hazırlar

74 Bitkiler;  iklimi değiştirir (ormanlar iklimi yumuşatır,  Rüzgarları keserek buharlaşmayı azaltır,  Yüzeyden akan suyu kontrol eder

75 CANLILAR  Orman toprakları, çayır mera topraklarına göre daha asit  İğne yapraklı ağaçlar altında kuvvetli asit topraklar (uzun süre toprakta kalır)  Geniş yapraklı ağaç altlarında asitlik daha az (hızla ayrışıp bazik elementleri bırakırlar

76 HAYVANLAR;  Toprakta dehlizler açar  OM’yi inorganik materyalle karıştırır  Solucanlar, toprağı vücutlarından geçirerek fiz. Ve kim. Değişime yol açar.


"DERS PLANI VE İÇERİĞİ HAFT A TEORİK 1 Toprağın tanımı, yapı maddeleri 2 Toprak ana maddesi, inorganik ana materyal, toprak oluşumunda rol oynayan belli." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları