Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

YKS ile İlgili Ülkemizde Uygulanan Standart ve Yönetmelikler • TSE EN 62305 Yıldırımdan Korunma Standardı Yapıların Yıldırımdan Korunması Standardı.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "YKS ile İlgili Ülkemizde Uygulanan Standart ve Yönetmelikler • TSE EN 62305 Yıldırımdan Korunma Standardı Yapıların Yıldırımdan Korunması Standardı."— Sunum transkripti:

1

2

3 YKS ile İlgili Ülkemizde Uygulanan Standart ve Yönetmelikler • TSE EN Yıldırımdan Korunma Standardı Yapıların Yıldırımdan Korunması Standardı • TSE EN Yıldırımdan Korunma Bileşenleri Standardı • TSE K 122 • NFC • Bayındırlık Bakanlığı Yıldırımdan Korunma Genel Teknik Şartnamesi ve Bakım Şartnamesi • İçişleri Bakanlığı ile Bayındırlık ve İskan Bakanlığı Binaların Yangından Korunma Yönetmeliği Resmi Gazete Dördüncü Kısım, Yedinci Bölüm Madde: 64 • 3194 Sayılı İmar Kanunu ve İlgili Yönetmelikler (Temmuz 2002) Madde: 54 • Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Yönetmeliği Resmi Gazete • Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Parlayıcı, Patlayıcı Maddeler Tüzüğü (PARPAT) Resmi Gazete İkinci Kısım Üçüncü Bölüm Madde: 57

4 ÜLKEMİZDE YILDIRIMDAN KORUNMA ve TOPRAKLAMA KONUSU İLE İLGİLİ STANDART ÇALIŞMALARI Yıldırımdan korunma ve topraklama konuları ile ilgili ülkemizde uygulamalar, uyulan standartlar ve yönetmeliklerin tarihçesi aşağıdaki gibidir. • TSE 622; Bu standart TS No : TS 64-5 EN adı ile tarihinde yürürlüğe girmişti. Ancak bu standart tarihinde yürürlükten kaldırılmıştır. TSE 622 kapsamında yıldırımdan korunma ve topraklama sistemleri için önerilen çözümler bulunmakta idi. Bu standart kapsamında yıldırımdan korunma tedbirleri içerisinde ESE adı ile genel olarak adlandırılan aileden Radyoaktif paratoner de tanımlanmış sistem yer almakta idi.

5 ÜLKEMİZDE YILDIRIMDAN KORUNMA ve TOPRAKLAMA KONUSU İLE İLGİLİ STANDART ÇALIŞMALARI  TS IEC adı ile ’de yayımlanan “Yapıların Yıldırımdan Korunması- Bölüm 1: Genel Prensipler- Kısım 1: Kılavuz A- Yıldırımdan Korunma Sistemleri İçin Korunma Düzeyleri Seçimi” başlıklı standart ile de yıldırımdan korunma ve topraklama konularına bir düzenlenme yapılmıştı. Bu standart da 2006’da TS EN 62305’in yayımlanması ile yürürlükten kaldırıldı.

6 ÜLKEMİZDE YILDIRIMDAN KORUNMA ve TOPRAKLAMA KONUSU İLE İLGİLİ STANDART ÇALIŞMALARI  İptal edilen TS IEC standardı yıldırımdan korunma tedbirlerinden biri olan ESE leri Paratoner sistemlerini kapsamıyordu. Paratoner sistemlerini ESE LERİ de içeren bir yıldırımdan korunma ve topraklama yönetmeliğinin olmaması Türkiye için önemli bir eksiklikti. Bu eksikliğin giderilmesi için FMO (Fizik Mühendisler Odası ) ve YILKODER (Yıldırımdan Korunma ve Topraklama Derneği ) birlikte 2005 yılında bir taslak çalışmasına başladı. Bu taslak çalışmaları sürerken TS IEC ’in iptal olması, yerine yayımlanan TS EN standardının da paratoner ESE sistemlerini içermemesi bu çalışmaları hızlandırmıştır. Ancak hazırlanan taslak ile gelen değişikliklere uygun hale getirilmemiştir.

7 ÜLKEMİZDE YILDIRIMDAN KORUNMA ve TOPRAKLAMA KONUSU İLE İLGİLİ STANDART ÇALIŞMALARI  En son YILKODER’in de katkılarıyla ’de TSE_K_122 ; Yıldırımdan korunma- Erken akım yayan hava bağlantı uçları kullanılarak yapıların ve açık alanların yıldırıma karşı korunması- Aktif paratonerler isimli standart taslağı hazırlanmıştır.

8 YILDIRIMDAN KORUNMA SİSTEMLERİ DIŞ YILDIRIMLIK SİSTEMLERİ İÇ YILDIRIMLIK SİSTEMLERİ

9 DIŞ YILDIRIMLIK SİSTEMLERİ İLE İLGİLİ STANDARTLAR IEC EN / TS EN NF C (Fransız) UNE (İspanyol) NFPA-780 (Amerikan) ……………………..

10 “Yıldırımdan Korunma ve Topraklama " IEC EN /TS EN Bölüm 1 Genel Prensipler Bölüm 2 Risk Yönetimi Bölüm 3 Yapılara fiziksel hasar ve hayat tehlikesi Bölüm 4 Yapılar içindeki elektrik ve elektronik sistemler IEC EN / TS EN

11 NF C (Fransız) Yeni NF C standardının algılanma belgeleri yaratıldı. Bunların ESE korumasının uygulanması ve anlaşılmasında önemli yeri var. Bu belgede bulunan 3 nokta gerekli. •Koruma seviyeleri Yüksekliği >60m büyük olan binaların korunması Seviye 1+ and 1++ için ek ölçüler •Koruma seviyeleri (NF C – F6 algılanma belgesi) NF C standardı koruma seviyeleri ile ilgili NF C ile uyumludur. Daha evvel koruma yarıçapı integrali için 3 seviyeye bölünmüştur, standart şimdi 4 seviyeden oluşturulmuştur. Seviye I,II,III,IV. İkinci olan yeni koruma seviyesidir ve diğer 3 seviye için değerler değişmemiştir. Seviye II için sadece D sabiti başka bir değer alır: D=30m. NF C standardı modifikasyonu Yeni NF C standardının algılanma belgeleri yaratıldı. Bunların ESE korumasının uygulanması ve anlaşılmasında önemli yeri var. Bu belgede bulunan 3 nokta gerekli. Koruma seviyeleri Yüksekliği >60m büyük olan binaların korunması Seviye 1+ and 1++ için ek ölçüler

12 Koruma seviyeleri (NF C – F6 algılanma belgesi) NF C standardı koruma seviyeleri ile ilgili NF C ile uyumludur. Daha evvel koruma yarıçapı integrali için 3 seviyeye bölünmüştur, standart şimdi 4 seviyeden oluşturulmuştur. Seviye I,II,III,IV. İkinci olan yeni koruma seviyesidir ve diğer 3 seviye için değerler değişmemiştir. Seviye II için sadece D sabiti başka bir değer alır: D=30m.

13 O zaman farklı koruma yarıçapı sağlayan bu 4 seviyeye kale almak daha önemlidir.Bu sonuncunun değerleri aşağıdaki tabloda tanımlanmıştır.: Rp  T = 15µs  T = 30µs  T = 45µs  T = 60µs H(m)IIIIIIIVIIIIIIIVIIIIIIIVIIIIIIIV

14 Ölçme kuralları IEC standardı ve UTE C kılavuzunda tanımlananlardır. • >60m den büyük binaların korunması (NF C – F7 algılanma belgesi) Binanın Yüksekliği Direkt yıldırım darbeleri için korunma prensipleri < Direkt yıldırım düşmelerine karşı çatının korunması için NF C ’nin uygulanması > Direkt yıldırım belerine karşı çatının korunması için NF C ’nin uygulanması. Direkt yıldırım düşmelerine karşı son 20%’de her ön cepheye ek koruma montaj edilmesi. 4 enazından NF C ile uyumlu aşağı iletkenin montaj edilmesi., mümkünse binanın 4 açısında montaj edilmesi. Bundanda ötesi, 120m’den uzun binalar için 120m’den yüksek yerleştirilmiş her nokta için ek korumanın ön cephelerde yayılması. Yüksekliğine gore binaların korunması ile alakalı bazı kuralları aşağıda bulunuz.

15 •Seviye 1+ and 1++ için ek ölçüler (NF C – F6 algılanma belgeleri) Aşağıda seviye 1+ ve 1++ için yıldırımdan korunma uygulanması ve montaj kurallarını bulunuz.. Seviye 1+: ESE tarafından çatısı korunan yapı.Tamamı ESE tarafından oluşturulmuş aşağı iletkenler ve topraklama sistemleri doğal aşağı iletken olarak kullanılan betonun içindeki devamlı metal yapıya bağlanmış, ESE ve doğal aşağı iletken arasındaki bağlantı çatı ve yer seviyesinde yapılmalıdır. Bu aşağ iletkenlerin çatı seviyesinde bağlantı yapılmaması durumunda, çatının üstünde yerleştirilmiş bir halka bu işi görebilir. Doğal aşağı iletkenler birbirleri arasında ve yer seviyesinde muayene rogarı veya iletken tarafından bağlanmalıdır. Bu noktalar söz konusu yapıya göre gerçekleştirilecektir.. Seviye 1++ : Koruma yarıçapı 40%(Eğer ICPE kategorisindeki şantiyede uygulanmamışsa) düşürülmüş Seviye 1+ ESE tarafından korunan yapı çatısı ve direk yıldırım düşmelerine karşı çatıdaki tüm malzemelerin tam korunmasını garantilenmesi.. Bütün durumlarda, diğer ek iki ölçü seviyelerinin ihtiyaçlarını ve yapısal kısıtlamalarının değerini tayin edebilmek için daha isabetli bir araştırma gerekmektedir.

16 UNE (İspanyol) Fransız NFC Standartı ile hemen hemen aynı olan bir standarttır..

17 NFPA-780 (Amerikan) Amerikan Standartlarına Göre Yıldırım Risk Hesabı ; Yıldırımdan Korunma sistemlerinin en etkili şekilde tesis edilebilmesi ve tesis edilen sistemlerin güvenliğinde kuşku duyulmaması için çeşitli Risk hesapları mevcuttur. En son Haziran 2006 da IEC EN yürürlüğe giren ve ülkemizde de TS EN adı ile kullanıma sunulan standartta da ilgili risk hesabı için sayfalar dolusu işlem yapılmıştır. Avrupa normlarında hazırlanan bu hesaplamaların pratik uygulamalarda kullanılması epeyce zaman almaktadır. Tabii ki yapılan bu hesaplamalar büyük bilimsel çalışmalar sonucu ortaya çıkmıştır ama Dünya genelinde benzer hesaplamalar biraz daha basite indirgenerek uygulamaya konulmuştur. Bu pratik uygulamaları yıllardan beri ülkesinde uygulayan ülkelerden biri de ABD’dir. 80’li yıllarda kullanılan Risk hesabı 2008’de revize edilerek günümüzdeki şeklini almıştır. ABD’de 80’li yıllarda kullanılan risk hesabı ve 2008’de revize edilmiş hali aşağıda özetlenmiştir. Her iki hesapta da yıldırıma maruz kalan binanın ya da bölgenin meteorolojik durumu, fiziki özellikler, yapısal özellikleri ön planda tutulmuştur. Daha önce IEC EN 61024’de geçen ve NFC Fransız standardında da kullanılan risk hesabında, IEC EN ve 2008 de revize edilen NFPA 780 standardı risk hesabı için aynı faktörleri hesaba kattığı söylenebilir. Zaten dikkatlice incelendiğinde, Avrupa Birliğinin IEC EN 62305’den önce kullandığı IEC EN 61024’deki risk hesabının NFPA 780’deki hesap ile hemen hemen aynı olduğu görülecektir.

18 YILDIRIMDAN KORUNMA ve TOPRAKLAMA SİSTEMLERİ İÇİN MALZEME STANDARTLARI IEC EN ’e ya da TS EN ’e göre yıldırımdan korunma ve topraklama sistemlerinde kullanılması gereken malzemelerin IEC EN ve IEC EN ’ye uygun seçilmesi gerekmektedir.

19

20

21

22

23 Topraklama yönetmeliğinde, özellikle temel topraklamada beton içinde demir donatı ile kullanılması için önerilen sıcak daldırma galvanizli çelik şeritler 30x3,5 mm boyutundadır. Market de bu ürün ilk yıllarda 5-10 m boylarında bulunabilirken günümüzde 50 m lik rulolar halinde üretilebilmektedir. Ancak bu malzeme toprak içinde kullanıldığı zaman özellikle ek yerlerinden çok kısa sürede kroze olup fonksiyonunu kaybetmektedir. Yani uzun ömürlü bir tesisat olmamaktadır. Bunun yanı sıra markette sıcak daldırma galvanizli levhadan dilinerek yapılmış ucuz şeritler kesik kenarlarından dolayı daha az dayanıma sahiptir ve maalesef denetim eksikliği bu ürünlerin kullanımına sebep olmaktadır. Daha da kötüsü elektro galvaniz kaplama şeritler de az da olsa kullanılmaktadır. TOPRAKLAMADA KULLLANILACAK MALZEMELER VE İLGİLİ STANDARTLAR

24 Topraklamada kullanılacak topraklama şeritleri sıcak daldırma galvanizden olmalıdır. Bu sıcak daldırma galvanizli şerit yıldırımdan korunma sistemi için iniş ve çatı iletkeni olarak kullanılacak ise TS EN standartına uygun olmalıdır. Sıcak daldırma galvaniz şerit, temel donatıda kullanılacak ise TS EN standartına uygun olmalıdır. Aynı durum diğer topraklama elemanları için de geçerlidir, Çatı ve iniş iletkeni olarak kullanılacak tüm iletkenler TS EN ’e uygun olmalı, toprak altında kullanılacak topraklama çubuğu, çubuk başlığı vs. TS EN ’ye uygun olmalıdır..

25 Temel topraklamanın yeterli olmaması durumunda toprak içinde yapılan topraklama temel topraklama ile irtibatlandırılır. Bu topraklama bakır iletken ile yapıldığında galvanizli çelik şeritler ve demir donatı ile bağlantı detayları doğru seçimlerle yapılmalıdır. Galvanizli çelik şeritler ile yapıldığında ise tesis ömrü göz önüne alınmalı ve yine ek noktaları için malzemeler dikkatli seçilmelidir. Galvanizli çelik şeritler yerine ek yapmadan daha uzun ve esnek iletken kullanımı gerekirse aynı kesitte monotron iletken ideal bir seçim olabilir. Yatay gömülü elektrod olarak toprak da ve temel topraklama da beton içinde kullanılan iletkenlerden sonra derin topraklayıcı olarak kullanılan çubuklardan bakır kaplı olanları ve galvanizli olanları incelersek elektro kaplı olanlar, kaplama kalınlıklarının çok ince olmasından dolayı uygun değildir.

26 TEMEL TOPRAKLAMASI UYGULAMASI-1

27 TEMEL TOPRAKLAMASI UYGULAMASI-2

28 TOPRAKLAMA DETAYI Yıldırımlık A.Pano Temel topraklama

29 Çubuk topraklama elektrodlarının bakır kaplaması Avrupa ve Amerikada micron arasında değişmektedir bizde ise bu değer teknolojik sebeplerle micronla sınırlı kalır. Bu da elektrod ömrünü etkiler. Ayrıca çelik üzerine bakır boru sıvayarak oluşturulan elektodların ise bükülme testlerinden geçememesi yüzünden 1mm varan bakır kalınlığına rağmen batı ülkelerinde tercih edilmediği bilinmektedir. Levha elektrodlar ise yönetmelik de tavsiye edilmemektedir. Ancak bunların yerine konulan ağ yapıda ki topraklama elektrodları sağladıkları direnç değerleri, uygulama esneklikleri ve ekonomiklik açısından son yıllarda batı ülkelerinde çok kullanılmaktadır. Topraklama elektrodları kadar önemli diğer bir konuda elektrodlar ve iletkenler arasındaki bağlantı parçalarıdır. Bu parçalar yönetmelik de açık bir şekilde tanımlanmadığı için çok büyük fiyat farklılığı yaratacak ancak aynı işi görecek bir çok üründen oluşur. Doğru seçilmeyen bir ürün topraklama tesisinin ömrünü azaltacağı gibi kötüleşen durumu düzeltmek için topraklamaya bir daha geri dönüp telafi etmek de imkansızdır.

30  İÇ YILDIRIMLIK SİSTEMLERİ İLE İLGİLİ STANDARTLAR

31 ASIRI GERİLİME KARŞI KORUNMADA STANDARTLARI IEC standartında cihazların darbe gerilimi dayanım değerleri belirtilmiştir. Üretilen her cihazın hangi tip gerilimlere karsı dayanabileceğini belirtilmektedir. Aşırı gerilim koruma ile ilgili standartlar IEC 61xxx standartlarıdır. 1990’lı yıllarda oluşturulan bu standartlar ile asırı gerilim koruma ürünlerinin imalatı, testleri ve uygulamaları oluşturulmaya başlanmıştır.

32 IEC de aşırı gerilime karsı koruma ürünlerinin nasıl üretileceği ve hangi testlerden geçmesi gerektiği belirtilir ve cihaz ve sistemlere uygulanması anlatılmaktadır. IEC yapıların yıldırıma karsı korunması; IEC yıldırımın dolaylı etkilerine karsı korunma, IEC telekomünikasyon hatlarının aşırı gerilimlere karsı korunması konularını içermektedir. Aşırı gerilimden korunma konusundaki yeni standart IEC 62305’tir. IEC yapıların yıldırıma karsı korunmasını, IEC yıldırımın endirekt etkilerine karsı korunma, IEC telekomünikasyon sistemlerinde aşırı gerilime karsı koruma ile ilgili normları belirlemektedir. IEC standardı, TSE tarafından da 2007 yılının Haziran ayında Türk Standardı olarak kabul edilmiş ve yayınlanmıştır.

33 I EC Yapıların Yıldırıma Karşı Korunması IEC Kısım 1: Genel Kurallar IS Ed.1.0 IEC Kısım 1: Genel Kurallar CDV Ed.2.0 Bakım (81/151/CDV) Prosedürü IEC Bölüm 1: Rehber A - IS Ed.1.0 Yıldırımdan Korunmak İçin Korunma Seviyelerinin Seçilmesi IEC Bölüm 2: Rehber B – Yıldırımdan Korunma Sistemlerinin IS Ed.1.0 Tespiti, montajı, dizaynı bakımı ve onarımı IEC Yıldırım Darbesinin Elektromagnetik Karşı Korunma (LEMP) IEC Bölüm 1: Genel Kurallar IS IEC TS Kısım 2: Yapıların ekranlanması, yapı içlerinde TS Ed.1.0 eş potansiyelleme ve topraklama IEC TS Kısım 3: Ani Aşırı Gerilim Bastırıcılarının Gerekleri TS Ed.1.0 (SPDs) IEC /A Part 3: Ani Aşırı Gerilim Bastırıcılarının Gerekleri CD TS Değişiklik 1: Mevcut Yapı İçindeki SPD’lerin Koordinasyonu (IEC 81/150/CD) IEC Yayım Title Durum Notlar Tarihi

34 IEC TR Kısım t 4: Mevcut Yapılarda Koruma Cihazları TR Ed. 1.0 IEC TS Kısım 5: Uygulama Rehberi CD Ed.1.0 (81/165/CD) IEC Yıldırımdan kaynaklı zararlar için risk değerlendirmesi IEC TR Yıldırımdan kaynaklı zararlar için risk değerlendirmesi TR ED.1.0 IEC 61662/A1 TR Değişiklik 1: Yıldırımdan kaynaklı zararlar için risk TR Ed.1.0 değerlendirmesi IEC Yıldırım nedeniyle hasar riski CDBakım Ed.2.0 (81/156/CD) Prosedüründe IEC TR Yıldırımdan korunma sistemleri bileşenlerinin TR Ed.1.0 test parametreleri simülasyon etkileri (81/145/CDV) IEC Yayım Başlık DurumNotlar Tarihi

35 IEC Kısım 2: Metalik iletken hatların kullanımı IS Ed.1.0 IEC Kısım 24: Yıldırımdan Korunma CDV (88/128/CDV) IEC Kısım 1: Fiber optik kurulumlar IS Ed.1.0 IEC Yıldırımdan Korunma – Haberleşme Hatları IEC 61400Rüzgar Türübünü Jeneratör Sistemleri IS:Uluslar arası Standart CD:Komite Taslağı CDV:Oylama için Komite Taslağı TR:Teknik Rapor TS:Teknik Özellikler IEC Yayım Başlık Durum Notlar Tarihi

36 - TCL fiber-optik TCL metal iletken Standart Başlık IEC-Referans- CD/NP no. Sayfası IEC Yıldırımdan Korunma - Koruma Prensipleri Test parametreleri IEC Risk yönetimi 81/173/NP CD: Değerlendirme Kuralları IEC Yapılara ve canlılara fiziksel zararlar 81/205/CD IEC Genel Kurallar81/194/CD - Ek Bilgiler LPS 81/174/NP

37 - Mevcut yapılar IEC Servisler NP: Temeller, CD: Kaplama (ekranlama), SPD gerekleri Ek Bilgiler Fiber-optik hatlar Metalik hatlar IEC Yapı içindeki elektrik elektronik 81/191/NP sistemler Güç hatları Bir değişiklik olacak. - Boru Hatları - Bir değişiklik olacak Standart Başlık IEC-Referans- CD/NP no. Sayfası

38 Teşekkür Ederim


"YKS ile İlgili Ülkemizde Uygulanan Standart ve Yönetmelikler • TSE EN 62305 Yıldırımdan Korunma Standardı Yapıların Yıldırımdan Korunması Standardı." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları