Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Ya ğ Hücresi Doç Dr Ahmet Ergün Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Fizyoloji Anabilim Dalı.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Ya ğ Hücresi Doç Dr Ahmet Ergün Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Fizyoloji Anabilim Dalı."— Sunum transkripti:

1 Ya ğ Hücresi Doç Dr Ahmet Ergün Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Fizyoloji Anabilim Dalı

2 Yağ dokusu Yağ hücresi, Yağ hücresi fonksiyonları Yağ hücresi salgı ürünleri

3 Vücut Yağ Dokusu : Kahverengi yağ Beyaz yağ Visseral (omental) yağ Deri alt ı yağ Abdominal yağ Uyluk yağı Di ğ er bölge deri altı yağ

4 Visseral ve Derialt ı Ya ğ Dokusu Karşılaştırması Visseral ya ğ Deri alt ı ya ğ Büyüklük Daha büyük Adrenalin ve NA ba ğım l ı lipoliz Daha yüksek β 1 ve β 2 reseptör Daha fazla α 2 reseptör Daha fazla Lipolitik etki Daha aktif İ nsülün ’ e cevap Daha fazla İ nsülin reseptörü Daha fazla C T Montague’den

5 Visseral ve Derialt ı Ya ğ Dokusu Karşılaştırması Visseral ya ğ Deri alt ı ya ğ Glukokortikoit Daha fazla reseptörü IL-62-3 kat daha fazla Apoptozis-2*Daha yüksek Leptin mRNA Daha fazla Depolanan ya ğ miktar ı Daha fazla C T Montague’den *Apoptozis-2 : TNF α arac ı l ığı ile hücre ölümünü inhibe eden proteindir.

6 YA Ğ HÜCRESİ •Ya ş am boyu, enerji ihtiyac ı ve tüketimine ba ğ l ı olarak, büyüklü ğ ü sürekli de ğ i ş kenlik gösterir •( Çapları μ m arasında ) •Ekstrasellüler s ı v ı içeriğine sitokin ve hormon salg ı lar.

7 YA Ğ HÜCRESİ Pasif enerji deposu Aktif metabolik düzenleyici

8 Yağ hücreleri, •Gebeliğin 15. haftasından sonra görülmeye başlar. •Puberteye kadar yağ hücreleri hem sayı, hem de büyüklük olarak değişkenlik gösterir •Puberteden sonra hacimce büyür YA Ğ HÜCRESİ

9 Fibroblast Adipoblast Preadiposit Adiposit çoğalma Farklılaşma

10 Lipoproteinlipaz (LPL) Apolipoprotein-E Kolesterolester transferaz enzimleri Şilomikronlar ve VLDL Ya ğ asitleri Gliserol Hücre Dışı Hücre içi T rigliserit Ya ğ asitleri Gliserol depo YA Ğ HÜCRESİ

11 Adrenalin, NA Adenilat siklaz Yağ asidi Gliserol Yağ asidi Gliserol Trigliserit Adrenalin, NA Yağ Hücresine Etkisi YA Ğ HÜCRESİ

12 •Acrp30, Aguti protein ve aP2, yağ hücresinin stoplazmik proteinleridir Acrp30, Aguti protein sekrete de edilir ve plazmada bulunur •Acrp30 damar hasarında koruyucu olduğu ileri sürülmektedir •Aguti protein • hücre içi Ca+2 artışından sorumludur • Deride etkinolur YA Ğ HÜCRESİ

13 aP2 (Yağ dokusunda yağ asidini bağlıyan stoplazmik protein) Düşük molekül ağırlıklı sitoplazmik proteindir •Hücre içi transport ve yağ asidi metabolizmasında görevlidir •Lipolitik hızı ayarladığı sanılmaktadır YA Ğ HÜCRESİ

14 LİPOJENİK İnsülin Adipsin Kortizon Glukagon PG Anjotensin II  2 reseptör LİPOLİTİK Tiroksin,TSH Büyüme Hormonu Adrenalin, NA β 1, β 2, β 3 reseptör TNF  ACTH

15 Yağ hücresinde reseptörü bulunan birincil haberciler : Hormon-Sitokinlere ait reseptörler Leptin, İnsülin, GH, TSH, IL-6, NPY... Adrenerjik ve Kolinerjik reseptörler β 1, β 2, β 3,  2 ? Nükleer reseptörler T 3, PPAR γ, Glukokortikoit Lipoprotein reseptörler VLDL, LDL, HDL YA Ğ HÜCRESİ

16

17 Ya ğ Hücresinde Proliferasyonu sa ğ layan Maddeler TSH TNF  FGF PPAR γ Tiroksin Glukokortikoitler

18 Yağ hücresinin Görevleri : 1. Metabolizma fazlası enerjiyi, trigliseritlere çevirerek depolamak, 2. İhtiyaç durumunda depo trigliseritleri yağ asidine dönüştürerek kana vermek, 3. Sinirsel, endokrin, metabolik kontrolü sağlamak YA Ğ HÜCRESİ FONKSİYONLARI

19 • Endokrin organ gibi salg ı yapar • Sitokin üretimi ile sempatik sistem sitümülan ı gibi çal ışı r •Yağ hücresi insülin’e diğer doku hücrelerinden daha duyar.

20 YA Ğ HÜCRESİ SALG I ÜRÜNLERİ : Leptin Resistin Adiponektin TNF  Adipsin IL-6 Plazminojen aktivatör inhibitör(PAI-1), Transforming growth faktör(TGF) Anjiotensinojen Kompleman faktör-3 ASP(Asilation stimüle edici protein) Metalotionin

21 IGF-1 PG Aguti Protein Leptin Ajiotensinojen TGFβ Steroidler Adipsin TNF  ApoE ASP PAI-1 Resistin IL-6 Adiponektin Makrofaj migrasyon inhibitör faktör Metalotionin Yağ hücresinden sekrete edilen maddeler ve reseptörü olanlar Yağ hücresi

22 YA Ğ HÜCRESİ SALG I ÜRÜNLERİ •Yağ hücresi bu salgı ürünleri ile endokrin, parakrin ve otokrin yolla diğer hücrelerle haberleşir •Hormonlar ve sitokinlere membran reseptörü aracılığı ile cevap verir •Enerji depolamaya ve salgılamaya adapte olmuştur

23 İnsülin Leptin Adipsin Noradrenalin TNF  Adrenalin PAI-1 Kortizon Resistin Adiponektin Ajiotensinojen Metalotionin Transforming Büyüme Faktörü Yağ hücresine etki ederek sekresyona neden olan bazı maddeler

24 YA Ğ HÜCRESİ SALG I ÜRÜNLERİ Yağ hücresinde noradrenalin ve adrenalin ile Salgılanması düzenlenenler •Leptin, •TNF  •IL-6

25 YA Ğ HÜCRESİ SALG I ÜRÜNLERİ : Yağ hücresinden salgılanan sitokin ve hormonlar kan glukoz homeostazisinde görev alırlar.

26 YA Ğ HÜCRESİ SALG I ÜRÜNLERİ Leptin, Adiponektin Resistin sadece yağ dokusunda bulunur TNF  IL-6 Yağ hücresi dışında Lenfositler, Makrofajlardan da salgılanır

27 YA Ğ HÜCRESİ SALG I ÜRÜNLERİ TNF , IL-6 ve Leptin benzerlikler gösterirler : •Reseptörleri benzer •Hücre içi JAK / STAT yolağını kullanırlar •Büyüme faktörü özelliğindedirler

28 YA Ğ HÜCRESİ SALG I ÜRÜNLERİ Obezlerde Plazma düzeyi Leptin artar Resistin artar TNF  artar IL-6 artar Adinopektin azal ı r

29 Yağ Hücresinden Salgılanan IL-6, Leptin ve TNF  ’ün Sempatik Sistem, İnsülin Arası Muhtemel İlişki  Sempatik Sistem  IL-6Leptin  TNF   İNSÜLİN

30 Leptin yağ hücresinden salgılanan negatif feedback ile hipotalamusa etki ederek besin alımını baskılayan ve enerji harcanmasını artıran hormondur

31 Leptinin biyolojik etkileri : • İş tah ve vücut a ğı rl ığı n ı n düzenlenmesine kat ı l ı r. •De ğ i ş ik hücreleri sitokin gibi stimüle eder •Hematopoez, •anjiogenez, •immün cevap, •kan bas ı nc ı kontrolü,

32 •OB-R aracılığı ile hücrelerde •proliferasyon •farklılaşma •canlılık •fagositozu sitümüle eder • Anjiogeneze katılır Yara iyileşmesileptinle artar Leptinin Biyolojik Etkileri :

33 •Kan basıncı •NO salgılanmasını azaltır •sempatik aktiviteyi artırır •Kemik formasyonunu inhibe eder •Renal tübüler hücrelerde diürez ve natürezi artırır Leptinin Biyolojik Etkileri :

34 Obez fareler ob/ob obez fare leptin ütretimi yok db/db obez fare leptin reseptör defekti var

35 ob/ob obez fareye leptin verilecek olursa obezite ortadan kalkar db/db obez fareye leptin enjeksionunda değişiklik olmaz

36 Kas hücresi Leptin Karaciğer Hücresi Yağ Hücresi Leptinin glukoz kullanımında rolü Glukoneogenez Glukojenolizde

37 Leptinin Biyolojik Etkileri Proenzim Konvertaz-1 Leptin OB-Rb POMC α-MSH AGRP MC-4R İştah azalması Leptinin Hipotalamusu etkiliyerek iştah ve vücut ağırlığını düzenlenmesine katılması

38 Plazma Leptini Artarsa Besin alımı azalır Enerji harcanması artar Lipoliz artar Lipogenez azalır İnsülin’e Hassasiyet artar

39

40 Resistin •Sistein içeren polipeptitdir glukoz toleransını azaltır insüline hassasiyeti azaltır serum insülin düzeyini düşürür insülin direncini giderir insülin antogonisti gibi hormondur

41 Merkezi Sinir Sistemi Leptin (Hipotalamus)) Enerji harcanmasında artış Besin alımında azalma Pozitif Enerji Dengesi Negatif Enerji Dengesi Periferik Doku R esistin (karaciğer,kas...) İnsülin Direnci Gelişmesi Tip-2 Diabet Yağ Hücresi Beslenme ?

42 Resistin Uluslararası komite tarafından FIZZ3 ADSF, RELM  FIZZ1 Retn1, adipofilin adları arasından 2001 yılında insülin direncindeki rolü nedeniyle resistin adı seçilmiştir.

43 Resistin 3T3-L1 yağ hücresi •İnsülin ile stimüle edildiğinde, glukoz alımı(transportu) belirlenebilen model hücre •Bu hücreler ile otokrin ve parakrin mekanizmaları açıklayan kültür çalışmaları resistinin keşfine neden olmuştur

44 Resistin 3T3-L1Yağ hücreleri •Adipogenez sırasında resistin proteini mRNA'nın indüklenmesiyle resistin sentezi yaparlar •Bu hücreler IgG etkisiyle glukoz alımı artırılır

45 Resistin Peroksizom proliferatör-aktive edici reseptör (PPAR γ ) Hücrede •Transkripsiyon faktörüdür, •Nükleer reseptördür •Hücrede, ya ğ asitleri prostonoitler thiazolidinedion (antidiabetik) ilaçlar taraf ı ndan aktive edilir

46 İnsülin direnci Bir hormona direnç oluşması 4 şekilde olabilir: - Reseptör duyarlılığından azalma - Reseptör yapımında genetik bozukluk - Antireseptör antikor oluşması, - G protein yapımında bir bozukluk

47 İnsülin direnci İnsüline normalde cevap veren yağ, karaciğer, iskelet kası ve kalp kası hücrelerinin cevabında yetersizlik insülin direnci olarak adlandırılır Hücreye glukoz girişi azalmış glukoz çıkışı artmışdır.

48 İnsülin direnci Tip-2 Diabet ve İnsülin Direnci Tip-2 diabet endüstrileşen toplumlarda giderek artan, diğer diabetlere göre daha yaygın, •insülin direnci gelişen, •pankreas  -hücre hipersekresyonu, •insülin direnci ve •hiperinsülinemi olan birhastalıkdır

49 IL-6 İmmün hücreler Fibroblast Endotel hücreler Kas hücresi Endokrin hücreler yağ hücresi tarafından üretilir Visseral yağ dokusu daha fazla üretir •Glukoz ve lipid metabolizmasında Vücut savunmasında rol alır

50 IL-6 •LPL aktivitesini azaltır •Akut faz protein sentezini stimüle eder •Hepatik trigliserit olu ş umunu ve sekresyonunu artırır •Prekoagulan madde sentezini art ı r ı r • Hipertrigliseridemiye neden olur

51 IL-6 Noradrenalin 333T3^333 IL-6 Β3 TNFβ 3T3-LI Noradrenalin ve TNFβ 3T3-LI yağ hücrelerini stimüle ederek IL-6 salınımını 60 kez artırdığı saptanmışdır

52 TNF  •MONOSİT, KAS HÜCRELERİ ve YAĞ HÜCRESİ’den salg ı lanır •TNF  bir sitokindir. •Bazal metabolizma hızını ve iştahı düzenler • Obezlerde plazma TNF  miktar ı 2,5 kat fazla •Dola şı mdaki TNF  ’ n ı n en büyük kayna ğı ya ğ dokusudur

53 TNF  •Apoptotik etkili •insülin reseptör say ı s ı n ı azaltır, insülin direncine sebep olur, •Hücrelerin gulukoz al ı m ı n ı azalt ı r, • insülin reseptörünün tirozin kinaz aktivitesini bozar.

54 TNF  İnsülin Direnci •TNF  hedef dokular ı n insuline cevab ı n ı etkiler, insülin direnç gelişimi •iskelet kas ı nda insülinin etkisini İnsülin reseptörü sayısını azaltarak yapar (down regüle) •Serbest yağ asidi sekresyonunu artırır, Glukoz geçişini azaltır

55 TNF  ’ n ı n iki reseptörü var : p60 insülin reseptör sinyali ve glukoz transportu, preadipositlerin ile ilgili ve ya ğ hücre say ı s ı ve volümünü düzenler. İnhibe edici p80 insülin direncine ba ğ l ı TNF  patogenezinde görevlidir. Eksite edici

56 TNF  fazlalığında, •İnsülin Direnci için IRS-I tirozin fosforilasyonunu inhibe eder •GLUT4, IRS-I,IR proteini down regüle, •Karaciğerden glukoz çıkışını azaltır TNF  azlığında plazma insülini azalır Vucut ağırlığı azalır Glukoz toleransı artar

57 Adiponektin • Yağ hücresinden salgılanan Kollegen VIII ve kompleman C1q’e benzer •Plazmada bulunur(2-25 μg/ml) •İnsülin stimülasyonu ile salgılanır

58 Adiponektin •Kasda ve karaciğerde yağ asidi okisdasyonunu artırır •Düz kas hücrelerinde proliferasyon yapan büyüme faktörlerini inhibe eder(PDGF, EGF, HB-EGF, bFGF) •Plazmada kollegen I, III, V’e bağlanır, II ve IV’e bağlanmaz.

59 Adiponektin •İnvivo, kronik uygulamalarda, Adiponectin enjeksionları plazma serbest yağ asidi miktarını azalttığı görülmüştür. •İnsülin direnci gelişmiş hayvanlarda intra venöz adiponektin enjeksionları insüline hassasiyeti düzeltir.

60 Adipsin •Yağ hücresinden salgılanan serin içeren, insanda kompleman faktör-D olarak bilinen bir proteindir. • İnsülin ve glukokortikoit plazma konsantrasyonunda artışa neden olur. •Yağ dokusu metabolizması ve kompleman yolları arasında olası bağlantıyı sağlar.

61 ASP (Asilation stimüle protein) •14-kDa molekül ağırlığında, arginin içeren serum proteinidir •Yağ hücre metabolizmasında yağ asitlerinin esterleşmesini, •Trigliserit sentezini stimüle eder vesentez hızını artırır.

62 ASP (Asilation stimüle protein) • Adipsin ve ASP ile birlikde yağ hücre büyüklüğünü düzenler. • ASP görevi dolaşımda diete bağlı yağ damlacıklarının görülmesini sağlamakdır •Yağlı yemeklerden sonra plazmada artar •Adipsin ve ASP yağ hücre büyüklüğünü düzenler

63 Anjiotensinojen •Karaciğerde sentez edilir • Bir çok dokuda anjiotensinojen mRNA vardır. • Kan basıncı ve elektrolit homeostasisinde görevli anjiotensin II nin öncü maddesidir • Yağ hücresi membranında anjiotensin II reseptörü (AT reseptör)vardır.

64 PAI-1 Plazminojen Aktivatör İnhibitör-1 •Serin proteaz ailesininden inhibitör bir proteindir •Bir çok dokuda ve trombositlerde var •Doku plazminojen aktivatörünü inhibe ederek endojen fibrinolitik sistemi düzenler •Özellikle trombo embolik olaylarda plazma konsantrasyonu artar.

65 PAI-1 Plazminojen Aktivatör İnhibitör-1 •Obezitede ve insülin direnci gelişenlerde plazmada miktarı artar •Visseral yağ dokusundan daha çok salgılanır •Yağ hücrelerinde PAI-1 sentezini, insülin ve TGF-β stimüle eder

66 PAI-1 Plazminojen Aktivatör İnhibitör-1 •Fibrinolitik sistemin potent inhibitörüdür ve trombolizi inhibe eder • Plazmadaki miktarı visseral yağ miktarı hakkında bilgi verir

67 TGF-β (Transforming büyüme faktörü -β ) Değişik hücreler tarafından üretilir •Birçok hücrede büyüme, apoptozis proliferasyon, hücre farklılaşmasını •PAI-1 sentez ve salgılanmasını artırır •Adezyon, •Migrasyon, •Doku yenilenmesi, •Yara iyileşmesi gibi olaylarda etkindir.

68 Sonuç Yağ hücresinin endokrin ve metabolik fonksiyonlarını bilmek gelecekte toplumun önemli sorunu olacak olan obezite nin ve obezitenin neden olduğu hastalıkların yaygınlaşmasının önlenmesi ve tedavisine yardımcı olacakdır.


"Ya ğ Hücresi Doç Dr Ahmet Ergün Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Fizyoloji Anabilim Dalı." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları