Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

MULTİTRAVMALI HASTAYA YAKLAŞIM. • TRİYAJIN ÖNEMİ • -HASTANIN DOĞRU DEĞERLENDİRİLEBİLMESİ • -HASTANIN SORUNUNU SAPTAMAK VE ACİL BAKIM VERMEK GİRİŞ.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "MULTİTRAVMALI HASTAYA YAKLAŞIM. • TRİYAJIN ÖNEMİ • -HASTANIN DOĞRU DEĞERLENDİRİLEBİLMESİ • -HASTANIN SORUNUNU SAPTAMAK VE ACİL BAKIM VERMEK GİRİŞ."— Sunum transkripti:

1 MULTİTRAVMALI HASTAYA YAKLAŞIM

2 • TRİYAJIN ÖNEMİ • -HASTANIN DOĞRU DEĞERLENDİRİLEBİLMESİ • -HASTANIN SORUNUNU SAPTAMAK VE ACİL BAKIM VERMEK GİRİŞ

3  Erken tanı ve erken müdahaleye odaklanılmalıdır.  Multitravmalı ve kritik medikal hastalıklarda olay yerinde 10 dk dan fazla süre harcanmamalıdır.

4 TRAVMA: Tek bir bölge/organ/sistemin yaralanması MULTİTRAVMA: Birden fazla yaşamsal organ sistemini ilgilendiren travma. TANIM

5 ÜLKEMİZDEKİ TRAVMA NEDENLERİ

6 TRAVMA NEDEN ÖNEMLİ?  Dünyada ve Türkiye’de önemli mortalite nedeni  45 yaş altı en sık ölüm nedeni  Sakat kalma oranı yüksek  Büyük maddi kayıp

7 TRAVMA ÖLÜMLERİ 3 GRUPTA İNCELENİR 1.Dönemdeki Ölümler Major beyin-spinal kord travması Kalp ve Büyük damar yaralanmaları Kaza yerinde Dakikalar içinde %20-30 oranında

8 2.Dönemdeki Ölümler: Dakikalar–Saatler (prehospital-hospital) /Ölümlerin %50si ALTIN SAATLER - Kurtarılabilecek hasta grubu  Subdural veya epidural hematom  Hemo veya pnömotoraks  Karaciğer veya dalak rüptürü HEDEF KİTLE  Pelvik kırıklar  Diğer kırıklarda kan kaybı TRAVMA ÖLÜMLERİ 3 GRUPTA İNCELENİR

9 2. Dönem ölümlerde temel belirleyiciler  Hızlı transport  Uygun travma resüsitasyonu  Cerrahi gerektiren yaralanmaların hızlı tespiti  Acil cerrahi müdahale TRAVMA ÖLÜMLERİ 3 GRUPTA İNCELENİR

10 3.Dönem Ölümler: Günler, haftalar… (Yoğun Bakım/Ameliyat/izlem Aşaması)  Sepsis  Multi organ yetmezliği TRAVMA ÖLÜMLERİ 3 GRUPTA İNCELENİR

11 ACİL TRAVMA BAKIM PRENSİPLERİ  Hastanın durumunun hızlı ve doğru değerlendirilmesi  Hayatı en çok tehdit edeni, önce tedavi etmek  CABDE yaklaşımı  Öncelik sıralamasına göre hastanın stabilize ve resüsite edilmesi  Tedavi için tanı beklenmez

12 GENEL DEĞERLENDİRME Hazırlık Triyaj İlk değerlendirme Ayrıntılı değerlendirme ve bakım

13 HAZIRLIK AŞAMASI A. Hastane öncesi dönemi:  Bilinç kontrolü  Nabız kontrolü  Havayolunun sağlanması  Harici kanama ve şokla mücadele  Hastanın immobilizasyonu  En yakın teşekküllü sağlık kuruluşuna ve mümkünse travma ile yoğun olarak uğraşan bir merkeze nakli  Anamnezde; kaza zamanı ve yaralanma ile ilgili olaylar önemlidir. B. Hastane dönemi GENEL DEĞERLENDİRME

14 TRİYAJ AŞAMASI A.Sağlık personeli sayısının yeterli olduğu durumlarda: Hayati yaralanmalar ve multiorgan yaralanmalarına öncelik verilir. B. Sağlık personeli sayısının yetersiz olduğu durumlarda: Yaşama şansı en yüksek olan yaralılar tercih edilir GENEL DEĞERLENDİRME

15 AVPU kullanılabilir. A- Alert – Hastanın bilinci açık, oryante, uyanık. V- Verbal – Hasta sözel uyarıya cevap veriyor. P- Painful – Hasta ağrılı uyarıya cevap veriyor. U- Unresponsive – Hasta hiçbir uyarıya cevap vermiyor, cevapsız Bilinç Kontrolü İLK DEĞERLENDİRME

16 Ağrılı uyaran hangi b ö lgelerden verilmelidir? • Supraorbital b ö lge • Tırnak dibi • Sternum ü st ü **Meme ucundan ağrılı uyaran verilmemelidir.

17 İLK DEĞERLENDİRME Circulation : Dolaşım ve kanama kontrolü Airway : Hava yolu (servikal immobilizasyon ile Breathing : Solunum ve ventilasyon Disability : Nörolojik muayene Exposure : Giysilerin çıkartılması Foley : Foley sonda takılması(Üriner travma olmaması) Gastrik : Gastrik (nazogastrik) sonda takılması(kafa ön kaide kırıkları olmaması)

18 Dolaşım C (Circulation) - Dolaşım • Nabız kontrol • Dolaşım ve kanama kontrolü • Travmayı takiben gelişen tüm hipotansiyonlar aksi ispatlanıncaya değin HİPOVOLEMİK kabul edilmelidir. • Altın saatlerdeki en sık ölüm nedeni kanamadır. İLK DEĞERLENDİRME

19 KANAMA Nereden Kanıyor ?  Batın içinde  Toraks içinde  Retroperiton  Yumuşak doku  Dışarıda (penetran) İLK DEĞERLENDİRME C (Circulation) - Dolaşım

20 ŞOK TABLOSU Evre Kan kaybı % Sis KB Dias KB NBTedavi 1 < N N < 100Kristalloid N ↑ >100Kristalloid, kan ? ↓↓ >120Kristalloid ve kan 4 >2000> 40 ↓ > 140 Hızlı sıvı, kan, cerrahi ŞOK-Fırtına öncesi sessizlik !

21 C (Circulation) - Dolaşım  2 büyük ( G) IV yol Üst ekstremite venleri  2 L RL ilk dakikada 2 lt. gidecek şekilde  Sıvı replasmanı yetersiz Kan transfüzyonu  Dışa kanamalarda Eksternal bası/şişme atel İLK DEĞERLENDİRME

22 Tüm Multitravmalı Hastalara EKG Çekilmeli Açıklanamayan Taşikardi Atrial Fibrilasyon ST Segmenti Değişiklikleri İleti Bozuklukları Bradikardi/Erken vuru Kalp kontüzyonu Kalp tamponadı/TApnömotoraks. Hipoksi/Perfüzyon yetm

23 A:HAVAYOLUNUN SAĞLANMASI Yabancı cisim Obstrüksiyona sebep olabilecek kırıklar Spinal travma İLK DEĞERLENDİRME

24 Boyun yaralanması olabilecek ve erken servikal immobilizasyon gerektiren hastalar • Ciddi yaralanma mekanizması • Yüksekten düşme • Motorlu araç kazası • Başa veya boyuna bir cisimle vurulması • Bilinçsiz • Boyun ağrısından şikayet eden • Boynun arkasında krepitasyon veya deformite • Değişmiş mental durum ( alkol, vb.)

25 Jaw Thrust (çene açma) Hastada spinal kord yaralanma şüphesi varsa, Jaw-thrust manevrası uygulanır.

26 AKSİ KANITLANINCAYA KADAR TÜM HASTALAR SPİNAL TRAVMALI KABUL EDİLİR

27 B:SOLUNUM VE VENTİLASYON Değerlendirmede; Göğüs çıplak hale getir Bak-dinle-hisset uygula Oskültasyon Akc.hava akımı Perküsyon Göğüs boşluğunda hava/kan varlığı İnsp./palpasyon Ventilasyonu bozan patolojiler (TApnömotoraks,kalp tamponadı,flail chest) İLK DEĞERLENDİRME

28 Yeterli Ventilasyon İçin; • Kalıcı havayolu açma • GKS 8 ve altı entübasyon • Gerekirse krikotiroidotomi • Tansiyon pnömotoraks şüphesi varsa iğne torakostomisi • O2 uygulaması İLK DEĞERLENDİRME

29 D (Disability):Nörolojik Durum  Değerlendirme  AVPU  GKS (8 altı dikkat !!!) İLK DEĞERLENDİRME

30 AVPU kullanılabilir. A- Alert – Hastanın bilinci açık, oryante, uyanık. V- Verbal – Hasta sözel uyarıya cevap veriyor. P- Painful – Hasta ağrılı uyarıya cevap veriyor. U- Unresponsive – Hasta hiçbir uyarıya cevap vermiyor, cevapsız Bilinç Kontrolü İLK DEĞERLENDİRME

31 GKS hastanın hangi yanıtlarını inceler?

32 Glasgow Koma Skalası Kriterleri • G ö z a ç ma • S ö zel (verbal) yanıt • Motor yanıtı i ç erir.

33 GÖZ HAREKETLERİNDE 1’ DEN 4’E KADAR DEĞİŞEN PUANLAMA YAPILIR 4 PUAN Hasta gözlerini spontan açar. 3 PUAN Konuşma ve yüksek sesle seslenildiğinde göz açma. 2 PUAN Ağrılı uyaran verildiğinde göz açma. 1 PUAN Ağrılı ve sözlü hiçbir uyaran ile hasta gözlerini açmaz. **Gözler mekanik sebeplerle kapalı yada ödemli ise veya protez göz varsa belirtilmeli. GÖZ AÇMA

34 1’DEN 5’E KADAR DEĞİŞEN PUANLAMA YAPILIR 5 PUAN Oryante(yere-kişiye-zamana). 4 PUAN Konfüze. 3 PUAN Uygunsuz konuşma, basit sözcükler. 2 PUAN Anlamsız sesler, inilti vb. 1 PUAN Hiçbir uyarıya cevap yoktur. **Hastanın sözel cevabı değerlendirilirken entübe olması veya trakeostomize olması durumunda belirtilmeli. **Hastanın afazisi veya disfazisi varsa dikkate alınmalı ve belirtilmeli S Ö ZEL YANIT

35 MOTOR YANIT 1’den 6’ya kadar değerlendirme yapılır. 6 PUAN Hasta emirlere uyar. 5 PUAN Ağrıyı lokalize eder. 4 PUAN Ağrılı uyarana fleksiyon cevabı verir. 3 PUAN Ağrılı uyarana anormal fleksiyon cevabı verir. (DEKORTİKAL RİJİTİDE) 2 PUAN Ağrılı uyarana anormal ekstansör cevap verir. (DESEREBRASYON RİJİTİDESİ) 1 PUAN Ağrılı uyarana hiçbir yanıt alınamaz.

36 GKS’da motor yanıt değerlendirilirken hastanın verdiği en iyi yanıt değerlendirme sonucu olarak baz alınır. Yani hastanın her iki ektremitesindeki motor yanıta baktığımızda biri fleksör diğeri ekstansör kasıyorsa fleksör yanıt değerlendirmeye alınır. MOTOR YANIT

37 GLASGOW KOMA SKALASI Sınıflama Hafif:13-15 Orta:9-12 Ağır:8 ya da altında

38 Pediatride Modifiye Glaskow Koma Skalası M (Motor), E (Göz açma) skorları erişkinde olduğu gibidir. Modifiye Pediatrik verbal (V) Skor  Gülümseme, objeleri izleme, ses çıkarma 5  Ağlar fakat avutulabilir 4  İrrite olur, koopere değil, çığlık atar 3  Laterjik, homurdanır 2  Herhangi bir ses çıkarmaz 1 PEDİATRİK TRAVMA

39 Nörolojik muayenede pupillalar büyüklük, şekil ve ışığa reaksiyonu açısından kontrol edilmelidir. Sağlıklı bir insanın pupilla büyüklüğü 2-3,5 mm dir. Normalde her iki pupilla eşittir. P→ (Pupils) Pupil E→ (Equal) Eşit R→ (Round)Yuvarlak L→ (Light) Işığa reksiyone A→ (Accommodation) Uyum PUPİLLA TAKİBİ

40 Işığa yanıtı • Işıkta pupillalar küçülür. • Bir pupillaya ışık tutulduğunda diğeri de küçülmelidir. • Işığa karşı küçülme ışık refleksi varsa; pozitif (+) yoksa negatif (-) kabul edilir. PUPİLLA TAKİBİ

41 İzokori (   ) Her iki pupillanın eşit olması Anizokori (   ) Pupillaların eşit olmaması. Miyozis (   ) Pupillanın küçülmesi. Midriyazis (   ) Pupillanın büyümesi. Işık reaksiyonu Işık tutulduğunda pupillanın küçülmesi Pupilla değerlendirilirken kullanılan terimler

42 D (Disability)  Bilinç Durum değişikliği  Direk serebral yaralanma  İndirek nedenler  Hipoksi, şok, hipoglisemi, metabolik, alkol, ilaç ? İLK DEĞERLENDİRME

43 E (Exposure): Elbiselerin Çıkarılması  Hasta elbiseleri kesilerek, tamamen çıplak hale getirilmelidir  Hipotermiden korunmalı İLK DEĞERLENDİRME

44 F.Foley Sonda Takılması  İdrar miktarı izlenmeli  Üretra yaralanması düşündüren bulgularda sonda takılmamalı Perine,skrotum ve peniste hematom Dış meatusta kan İLK DEĞERLENDİRME

45 G.gastrik sonda takılması Amaç; Mide gerginliğini azaltmak ve aspirasyon riskini önlemek Ön kaide kırıklarında orogastrik takmak daha güvenilir İLK DEĞERLENDİRME

46 DETAYLI DEĞERLENDİRME  Önce yaralanma öyküsünü netleştir;  AMPLE A: Allergy - Allerjileri M: Medication - İlaçları P: Past Medical History - Eski hastalıkları L: Last Meal - Son yemek zamanı E: Events – Olaylar (yaralanma öncesi)  Diğer durumları değerlendir Hipoglisemi, toksin, duman / CO exposure

47 Yaralanma Mekanizmasını Değerlendir  Künt travma -Araç içi trafik kazalarında yaralının nerede oturduğu -Emniyet kemeri varlığı -Araçtan dışarı fırlama olup olmadığı -Direksiyonda hasar varlığı  Penetran travma -Yaralanmayı oluşturan aletin cinsi -Kurşun yaralarında delikler incelenmeli  Yanık ve donuklar -Künt ya da penetran travma beraberliğinde olabilir -Yanık etyolojisi ve hangi maddelerin olaya karıştığı araştırılmalı

48 İKİNCİ BAKI (Tepeden tırnağa prensibi)  Baş ve yüz  Kulak ve zarı  Gözler  Burun  Ağız içi  Yüz kemikleri  Boyun, omurlar ve trakea  Toraks  Batın  Pelvis  Genitaller  Ekstremiteler  Sırt

49 İKİNCİ BAKI Baş: Kafa derisinde • Kanama • Şişme • Şekil boz. Yüz: Deride; Çizilme/Ekimoz/ödem Asimetri Dişlerde; Eksiklik/kırıklık Ağızda; Yabancıcisim Salya Köpük

50 Gözler: Göz kapaklarında ödem Pitozis Kanama Pupil durumu Görme boz. İKİNCİ BAKI

51 Kulak: Kanama/akıntı Battle’s Bulgusu Kulak Arkasında Ekimoz (8-12 saat sonra) Burun: Deformite Kanama Rinore İKİNCİ BAKI

52 Boyun: Venöz dolgunluk, kesi, iz, trakeal deviasyon, spinoz proses hassasiyeti ve deformite ara; Herhangi bir hasta boyun ağrısı, güçsüzlük, parestezi veya paraliziden yakınıyorsa spinal kord yaralanması düşünülmelidir. İKİNCİ BAKI

53 Toraks: Solunum sayısı, iz, krepitasyon, amfizem C→ Contusion(çürük) L→ Laserasyon(kesik) A→ Abresion(sıyrık) P→ Penetration(delik) S→ Non Symetrical movements (simetrik olmayan hareketler) Batın: Cilt üzerinde kanama/ezik/hematom/ekimoz Dış ortamda barsak vb.. İKİNCİ BAKI

54 Sırt: Servikal vertebra kırığı değerlendirilir. Kırık varsa immobilizasyon sağlandıktan sonra sırtın diğer kısımları kalça ve yanlar değerlendirilir. İKİNCİ BAKI

55 Pelvis ve Genital:  Lezyon/ezik/kanama/ekimoz  Foley İKİNCİ BAKI

56 Ekstremite: Bak, Dokun, Hareket ettir  Periferik nabızlar  Damar yaralanması  Büyük eklem çıkığı  Sinir yaralanması/güç kaybı  Açık /kapalı kırık  Kompartman sendromu.  Ampütasyon İKİNCİ BAKI

57 ÖZET • Triyajın etkin ve doğru yapılması • Bilinç durumunu değerlendir • CAB’ yi Değerlendir • Spinal kontrolü sağla • Gerekli ise, Temel Yaşam Desteği ve İleri Yaşam Desteği • Yaralanma mek. ve olası büyük organ yaralanmalarını değerlendir • IV yolun açılması (mümkünse 14, 16 numara branül)Gerekirse çift damaryolu % 0.09 NaCl veya Ringer Laktat ile 5 – 10 cc/kg’a 10 – 15 dakikada gidecek şekilde

58 • Gerekli sıklıkta vital bulguların kontrolü • Kritik hastada; major travması olan veya GKS < 10’ ise olay yerinde kurtarma için harcanan süreler hariç 10 dakikadan daha fazla zaman kaybedilmemelidir • Daha ayrıntılı öykü alınmaya ve fiziksel muayene yapılmaya çalışmalı. UNUTMAYIN!! • YAZILMAMIŞSA YAPILMAMIŞTIR !

59 Kaynakça • Travma resüsitasyon kurs kitabı •

60


"MULTİTRAVMALI HASTAYA YAKLAŞIM. • TRİYAJIN ÖNEMİ • -HASTANIN DOĞRU DEĞERLENDİRİLEBİLMESİ • -HASTANIN SORUNUNU SAPTAMAK VE ACİL BAKIM VERMEK GİRİŞ." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları