Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Düşünmenin Nörobiyolojisi Prof Dr Süheyla ÜNAL. Düşünce Dünyayı modelleme aracılığı ile yaşamla amaç, plan, arzu ve sonuçlara göre etkin bir şekilde başa.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Düşünmenin Nörobiyolojisi Prof Dr Süheyla ÜNAL. Düşünce Dünyayı modelleme aracılığı ile yaşamla amaç, plan, arzu ve sonuçlara göre etkin bir şekilde başa."— Sunum transkripti:

1 Düşünmenin Nörobiyolojisi Prof Dr Süheyla ÜNAL

2 Düşünce Dünyayı modelleme aracılığı ile yaşamla amaç, plan, arzu ve sonuçlara göre etkin bir şekilde başa çıkmayı sağlayan zihinsel süreç visual representation interpret store spatial representation deep representation perceive reconstruct

3 Düşüncenin gelişimi Birincil düşünce süreçleri – Somut – Animistik – Büyüsel – Ambivalan İkincil düşünce süreçleri (Kavramsal düşünce) – Soyut – Gerçekçi – Mantıklı

4 Düşünce süreçleri Çocuklar görsel imgelerle düşünür Yetişkinler kavramlarla düşünür

5 Somut imgelenebilen linguistik anlamlarla, dile ait olmayan uzaysal imgelem aynı posterior beyin bölgelerinde işlem görmektedir (Wallentin et al, Brain & Language, 2005) Somut düşünme

6 Soyut düşünme Somut cümleler > soyut cümleler fusiform gyri, parahippocampal gyri, retrosplenial gyri, occipital-temporal-parietal junctionın iki taraflı aktivasyonu S oyut cümleler left posterior cingulate, including precuneus and left middle and right medial frontal gyri

7 Yüksek bilişsel sistem Şimdiki amaçları oluşturma Bu amacı gerçekleştirmek için gerekli yol haritasını hazırlama Amaçla şimdiki durumu karşılaştırma Amaçla şimdiki durum arasında farklılık varsa düzenleyici eyleme girişme Sürecin her aşamasındaki etkinliği değerlendirerek, hedeflenen amaca ulaşmayı sağlamak

8 Prefrontal Korteks İşlem belleği Kendine yönelik konuşmanın içselleştirilmesi Duyguların kontrolü, motivasyon ve uyanıklık durumu Yeniden yapılandırma Duyguları kontrol etme Yargılama Soyutlama Dürtüleri denetleme

9 Prefrontal Korteks Gelecekteki eylemin sonuçlarını öngörebilme Uygun motor tepkiyi seçmek, karar verme Yeni sorunlara çözüm üretme Davranışı planlama ve düzenleme Davranışların zaman içindeki ardışıklığını sağlama Kimlik, kendilik duygusunu oluşturma

10 D’Esposito et al., 1998 Yönetsel kontrol Prova/sürdürüm Santral yönetici DLPFK – WM süreçlerinin manüplasyonu VLPFK – WM’nin sürdürümü – Prova

11 Visual Cache PERCEPTION Inner Speech Inner Scribe Episodic Buffer (Logie, 1995; 2003; Baddeley, 2000) Ç alışma belleği

12 Yönetici işlevler Rutin olmayan koşullarda davranışın optimizasyonunu sağlar – Planlama - birçok görevin planlanması – İnhibisyon- önceki güçlü uyaranın baskılanması – Genelleştirme - yeni tepki seçeneklerini genelleme – Değiştirme - bir tepkiden diğerine geçişi sağlama

13 Karar verme Uygun tepkiye hazırlanma süreci iki aşamadan oluşur – Kodlama ve sınıflandırma (decide that) – Tepki hazırlığı (decide to)

14 Visual Cortex LGN RF Saccade Thalamus Cerebellum SCs SCi Frontal cortex (DLPFC, ACC, SEF ) Parietal Cortex (LIP) Retina Temporal Cortex (TEO) FEF Basal Ganglia Munoz DP, Schall JD (2003) Concurrent distributed control of saccade initiation in the frontal eye field and superior colliculus. In The Oculomotor System: New Approaches for Studying Sensorimotor Integration. Edited by WC Hall, AK Moschovakis. CRC Press, Boca Raton, FL. Pages Sakkadik tarama

15 Time from stimulus (sec) Activation Stimulus encoding Sequential sampling Response preparation Time from stimulus (sec) Activation Karar verme

16 Anterior cingulate cortex birbiriyle uyumlu olan uyaranlarla daha fazla aktive olmaktadır “conflict detector” Lateral dorso-lateral prefrontal korteks davranışa hazırlanma, davranışın kontrolü ve sürdürümü sırasında aktive olmaktadır MacDonald et al, Science, 2000

17 Kavramsal üretim Sosyal ve retorik çerçevede, ToM becerimizi kullanırız Fikirleri anlatım sırasını belirleriz Dinleyicinin dikkatini rehber alırız WM’yi yönetiriz Propositional formatı kullanırız Bir perspektif seçeriz Bazı leksikal kavramlarla sonlandırırız

18 Bilişsel kontrol Amaçları gerçekleştirmek üzere düşünce ve eylemleri yapılandırma Araya giren diğer çeldiriciler sorunu – Çevre genellikle çatışmalı ve dikkati dağıtıcı uyaranlara sahiptir – Bu uyaranlar niyetlenilen amaçla genellikle uyumsuzdur

19 Bilişsel kontrol Reaktif kontrol – Çeldiricilerin saptanması ve çözümlenmesini sağlar – Lateral PFK’in geçici, uyaran yönelimli yaygın aktivasyonu – ACC tarafından çatışmalı uyaranların saptanması – Geç düzeltme mekanizması: Amaçla ilgisi olmayan bilginin baskılanması – Dopamin sistemindeki gürültü olarak kendini gösterir – İpucunun bir hedefe yönelik aktivasyonu ile, daha geç aşamada ilgili görevin gerçekleşmesine katkıda bulunur – Çeldiricilerin etkisine daha açıktır – Daha az talep edicidir, daha güçlüdür

20 Bilişsel kontrol Proaktif kontrol – Çeldiricileri öngörme ve önleme – Görevle ilişkili bilginin LPFK’de oluşturulması ve sürdürülmesi, fazik dopamin salınımı ile ilişkilidir – Erken seçim mekanizmaları: Yukarıdan aşağıya dikkat süreçleri – Daha etkilidir ancak daha fazla enerji gerektirir – Bozunmaya daha fazla duyarlıdır (kesinleşmiş dopamin dinamiği gerektirir)

21 Dopamin D1 ve D2 PFK’teki dopamin 1 ve 2 reseptörleri, hipokampustaki dolaylı geribildirim mekanizmaları aracılığı ile bellek temelli amaç yönelimli davranışın gerçekleşmesinde önemli rol oynar PFK’daki D1 reseptör aktivasyonu hipokampus kökenli geriye dönük bilginin PFK’da birleştirilmesini Bu gerçekleştiğinde D2 reseptör aktivasyonu ile bilgi gelecekteki eylem için kullanılabilir hale gelir Goto ve Grace 2007

22 Yakın bellek Prefrontal korteks‘in D1 reseptörüne sahip olan „yakın bellek” nöronları ufak uyarılardan sonra uzun zaman aktif kalabiliyorlar DA varlığında bu nöronların etkinliği daha uzun sürüyor

23 Yakın bellek Yakın belleğin bekleme süresi esnasında prefrontal korteks nöronları grup halinde aktivite gösterirler Bekleme sürecinde bu hücrelerin bulunduğu merkeze dopaminin salgılanmasıyla, geçici hücre koalisyonu (geçici düşünce kodları) stabilize olur Sonraki uyarılar bu ilk uyarının yol açtığı reaksiyonu bitiremez

24 Yakın bellek Yakın bellek sürecinde bazı prefrontal korteks nöronları grup halinde aktif olurlar (bir düşünceyi aktif tutarlar) Bu aktif nöronlar dopamin etkisiyle daha da aktif olurlar, az aktif olan nöronlar tümüyle susarlar (sırf bu düşünce aklımızda vardır)

25 Dopamin duyusal ve çağrışım korteksinden gelen girdilerin kuvvetini azaltır. Sinyal-gürültü-arası büyüyor Distraktörlerin etkisi azalıyor Dopamin aktif olan nöronların aktivitesini arttırır. Pasif olan nöronları inhibe eder.

26 Zihinde tutma PFK’daki bazı nöronlar, dopaminin varlığında uyarının etkinliği ortadan kalksa da “bekleme sürecinde” aktif kalmaya devam ederler (Goldman-Rakic; Miller)

27 D o p a m i n e Kortikal Düşünce Manzarası Birbiri ile rekabet içinde olan nöronlar DA etkisiyle güç kazanıyor DA dağı olduğunda düşünce kalıcı oluyor

28 D o p a m i n e Şizofrenide distraktörler dikkati dağıtıyor

29 KAYNAKLAR Psychology 337Section 4: The Brain C. Brain and Language: Aphasia. homepage.psy.utexas.edu/homepage/faculty/Macneilage/33 7Presentations/6The%20Brain%20Part2.ppt Schall DJ ve ark. Choice, decision and action investigated with visually guided saccades. Munoz DP, Schall JD (2003) Concurrent distributed control of saccade initiation in the frontal eye field and superior colliculus. In The Oculomotor System: New Approaches for Studying Sensorimotor Integration. Edited by WC Hall, AK Moschovakis. CRC Press, Boca Raton, FL. Pages

30 F. Pulvermuller (2003) The Neuroscience of Language. On Brain Circuits of Words and Serial Order. Cambridge University Press.


"Düşünmenin Nörobiyolojisi Prof Dr Süheyla ÜNAL. Düşünce Dünyayı modelleme aracılığı ile yaşamla amaç, plan, arzu ve sonuçlara göre etkin bir şekilde başa." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları