Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

DİKKAT Prof Dr Süheyla üNAL. Dikkat Bireyin duyu organları aracılığıyla ulaşabildiği ve bu yolla farkında olduğu fenomenal çevresinde meydana gelen uyarıcıya/uyarıcılara.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "DİKKAT Prof Dr Süheyla üNAL. Dikkat Bireyin duyu organları aracılığıyla ulaşabildiği ve bu yolla farkında olduğu fenomenal çevresinde meydana gelen uyarıcıya/uyarıcılara."— Sunum transkripti:

1 DİKKAT Prof Dr Süheyla üNAL

2 Dikkat Bireyin duyu organları aracılığıyla ulaşabildiği ve bu yolla farkında olduğu fenomenal çevresinde meydana gelen uyarıcıya/uyarıcılara zihinsel alıcılarını yönlendirmesi durumu Bazı uyaranların diğerlerine göre daha iyi algılanabilmesi için uyaranlara ilişkin uyarılma eşiğinin dereceli ve seçici bir biçimde azaltılması süreci

3 Dikkatin amaçları Beynin sınırlama kapasitesi ile başa çıkmak Uyaran taramasını kolaylaştırmak Uyaranın algılamasını kolaylaştırmak Düşünmeyi kolaylaştırmak Hatırlamayı kolaylaştırmak İlgili işlemcileri bir araya getirmek Eyleme hazırlanmak

4 Dikkat için gerekenler Uyarının sürekli taranması için vijilans Uyarının sürekli taranması için vijilans Uyarı seçildikten sonra daha ileri işlemler için dikkatin sürdürülmesi Uyarı seçildikten sonra daha ileri işlemler için dikkatin sürdürülmesi Amaç oluşturmak için yönetici işlevler Amaç oluşturmak için yönetici işlevler

5 Mesulam MM, Phil Trans R Soc London, 1999

6 Dikkatin anatomisi 1.Reticular activating system 2.The superior colliculus 3.The thalamus 4.The parietal lobe 5.The frontal lobe 6.The cingulate cortex

7 Vijilans sistemi-RAS Mezensefalik retiküler formasyon Mezensefalik retiküler formasyon Limbik sistem Limbik sistem Dopaminerjik sistem Dopaminerjik sistem Kolinerjik sistem Kolinerjik sistem Noradrenerjik sistem Noradrenerjik sistem

8 7/02/2006 The Superior Coliculus This structure is important for directing visual attention to ‘ novel ’ stimuli Saccade – an eye movement in which the eyes jump from one position to the next (rather then moving smoothly) Express saccade – fast and reflexive in response to novel visual stimuli (superior coliculi) Regular saccade – voluntary eye movements (frontal eye fields)

9 7/02/2006 Thalamus Medial dorsal, intralaminar and reticular nuclei are important for general arousal (connected to the RAS) Pulvinar is involved in selective attention

10 7/02/2006 Parietal lobe Important for visual and spatial aspects of attention (remember the “ where ” pathway) and general attentional resources Domain-specific Top-down processing Hemineglect

11 7/02/2006 Anterior Cingulate Cortex Important for attentional selection red green blue yellow blueyellow red green red green blue yellow

12 7/02/2006 Frontal Lobe Important for complex aspects of attention Executive control of attention  can inhibit the more reflexive aspects of attention Top-down processing Domain non-specific On-line holding of information

13 1.Retinadan superior colliculusa (SC) 2.V1 ve orta temporal alandan SC ’ a 3.Bazal gangliyonlardan SC ’ a 4.Frontal göz alanları 5.Parietal korteks - Seçme, hazırlık, sürdürme - Seçme, hazırlık, sürdürme 6.Dorsolateral prefrontal korteks - Dikkatin kontrolü - Dikkatin kontrolü DLPFC FEF PC V1 MT SC BG Frontal, parietal ve talamik çekirdekler arasındaki bağlantılar RETİNA Görsel dikkat anatomisi

14 Üst düzey kontrol Çatışmalı amaçlar arasında öncelikli olanı belirlemek dikkati bu amaca odaklaştırmak, konsantrasyonu düzenlemek, karmaşık ardışık aktiviteler için plan yapmak Frontal lob ve anterior singulat girus tarafından gerçekleştirilir Limbik sistemle bağlantıları nedeniyle duygularla yakından ilişkilidir

15 KORTEKS FRONTAL LOB DUYGU SİSTEMİ BASKINLIĞI LİMBİK SİSTEM MOTOR SİSTEM BAZAL GANGLİYONLAR TALAMUS MOTOR SİSTEM BASKINLIĞI Dikkat duygu ile yoğunlaştırılır davranış ile contain edilir

16 Motor Nöron yolları dikkat tarafından organize edilir MOTOR ALAN KORTEKS YÜZ KASLARI ve SPİNAL KORD BASAL GANGLİYONLAR TALAMUS DİKKAT

17 Algıda seçicilik=Dikkat Hedefe fiksasyonun aktif kontrolü + hedef görev arasına giren göz hareketlerinin baskılanması Hedefe fiksasyonun aktif kontrolü + hedef görev arasına giren göz hareketlerinin baskılanması –Hedef uyaranın seçilmesi- posterior parietal korteks ve V4 –Superior kollikulusun hedefte olmayan uyaranlara refleksif sakkadlarının inhibisyonu ile

18 Dikkatin bileşenleri Odaklanma-Seçici dikkat Odaklanma-Seçici dikkat –organizma kendisi için kritik öneme sahip olan özellikleri seçer Sürdürülme Sürdürülme –Dikkatin çelinebilirliğinin baskılanması Yönlenim tepkisi Yönlenim tepkisi –Gereksinime göre farkındalık merkezinin değiştirilmesi (iç-dış) Mesulam (1981)

19 Dikkat tipleri Perry & Hodges (1999) Seçici dikkat – Seçilmiş sınırlı uyarana dikkati odaklama Sürdürülen dikkat – Uzun bir süre odaklanmayı sürdürme Bölünmüş dikkat – Aynı anda birden fazla görev yapıldığında dikkatin paylaşılması

20 Dikkat tipleri Top down-Aktif- İstemli- Seçici Bottom up-Pasif- İstemsiz – İstemsiz dikkat, kişinin herhangi özel bir amacı ya da çabası olmadığı halde, dış çevre ortamındaki bazı nesneler ve olayların birer uyaran niteliği alacak biçimde kişinin algı alanına kendiliğinden girmesi olarak tanımlanmaktadır. – İstemsiz dikkatin oluşmasında dürtüler ve duygudurum gibi süreçler rol oynamaktadır

21 Seçici dikkat

22 Kokteyl parti olgusu (Cherry, 1953) – Bir konuşmayı dinlerken diğer konuşmalar tarafından dikkatin çelinebilirliği Gölgeleme – İki farklı uyaranı dinleme sırasında sadece bir mesajın hızla tekrarlanabilmesi Bölünmüş dikkat – İki kulaktan iki farklı mesajı dinlerken birisine dikkati yöneltebilme

23 Dikkat kuramları Filtreleme (Broadbent, 1958) Filtreleme (Broadbent, 1958) –Kokteyl parti etkisi Seçme Seçme –Geç vs. erken (Treisman, 1964) Sınırlı kapasite/işlem kaynağı (Kahneman, 1973) Sınırlı kapasite/işlem kaynağı (Kahneman, 1973) Spotlight Spotlight –searchlight metaphor (Jonides, 1980; Crick, 1984)

24 Odaklanmış İşitsel Dikkat Kuramları Filtre Kuramı (Broadbent) Zayıflatılmış süzme kuramı (Treisman ) Geç seçim kuramı (Deutsch ve Deutsch) Alternatif Seçme Kuramı (Triesman ve Geffen)

25 Filtre Kuramı (Broadbent) İletiler fiziksel özelliklerine göre kişilerin dikkatini çekerler, dikkat edilmeyen uyaranların tamamı ise süzülüp atılır Seçim yapıldıktan sonra semantik yorum yapılır Bilinçli kontrol söz konusudur

26 Zayıflatılmış süzme kuramı Uyaran analizi belli bir hiyerarşiye göre yapılır – Uyaranın fiziksel özellikleri dikkat öncesi süreçler tarafından taranır – Uyaran bir kalıba oturtulur (konuşma, müzik) – Seçilen uyaran anlamlandırılır İletiler sadece fiziksel özelliklerine göre filtre edilmezler İletilerin seçiminde anlamsal içerik de önemlidir Dikkat edilmeyen uyaranlar da kısmen işlenebilmektedir

27 Geç seçim kuramı Algı sistemi değil, tepki sistemi sınırlıdır Her iki uyarı da algılanır, birisi zaman içinde gölgede kalır Seçim uyaranın algısal ve kavramsal analizi yapıldıktan sonra yapılır Seçim kriteri anlama ya da kulağa göre değişir Geç seçim Uyaran 1 (dikkat edilen) Uyaran 2 (dikkat edilmeyen) Duyum Bellek Anlam verme süreci Tepki Seçim

28 Alternatif Seçme Kuramı Filtreleme sözcüksel algılamanın gerçekleşmesinden sonra oluşur Filtreleme sözcüksel algılamanın gerçekleşmesinden sonra oluşur

29 b) Dikkat edilen alan arttıkça aktive olan alan büyümekte (b) Dikkatte Spotlight Görsel uyaran Görsel alanda dikkat ettiğimiz alanı genişleterek, algı alanımızı arttırabiliriz Ancak o alana dikkati yoğunlaştırmamız başka alanları ihmal etmemiz pahasına olur

30 Görsel Dikkat Görsel bilginin analizi V1 ’ den projekte olan iki paralel yol aracılığı ile gerçekleştirilir – Ön yol “ nesnenin neliği ” ile ilgili bilgileri işlemler, inferior temporal loba projekte olur – Arka yol, “ nerede ” ile ilgili bilgileri işler, paryetal loba projekte olur

31 Görsel Dikkat Her iki yol sakkadik hareketler aracılığı ile bütünleştirilir Ön sistem superior kollikulus ve onun beyin sapı ile bağlantılarına bypass yaparak öncelikle frontal göz alanlarını ya da göz hareketlerini kontrol eden dorsal-motor frontal korteksi kullanır

32 Görsel dikkatle ilgili beyin bölgeleri Frontal, parietal ve talamik alanlar Uyaranın içeriğine göre aktive olan alanlar – V1 & V2: – V1 & V2: form – V4: – V4: renk – V5+: – V5+: hareket – FFA(fusiform face area): – FFA (fusiform face area): yüzler – PPA (parahippocampal place area): – PPA (parahippocampal place area): nesneler

33 Odaklanmış Görsel Dikkat Görsel dikkatte seçicilik göz hareketleri aracılığı ile sağlanır Bir nesnenin ayrıntılarını görmek istediğimiz zaman, nesne foveaya yansıyana kadar gözlerimizi düzenli olarak hareket ettiririz Sakkadik göz hareketleri Oküler düz takip (pursuit) hareketleri

34

35 Göz tarama hareketleri Gözün resim üzerinde durakladığı noktalar noktalar, resim hakkında en fazla bilgiyi veren önemli özelliklerin yerleşmiş olduğu yerlerdir Bir yüz fotoğrafı taranırken, gözler, burun ve ağza denk düşen bölgelerde pek çok duraklamalar olur Yarbus 1967

36 Sakkadik göz hareketleri LGN Superior Colliculus Midbrain & Pons Posterior Parietal Cortex Frontal & Supplementary Eye Fields V1

37 Göz hareketleri Refleksif göz hareketleri dikkatle artış göstermez Hedef- sakkadik sistem ve düz takip sistemi dikkatten etkilenir Dikkatin sürdürülmesindeki gelişimsel süreç bilişsel gelişim ile de yakından ilgilidir

38 Bilişsel gelişim Bebeğin ebeveyninin dikkatine katılması Bakışın yönlendirilmesi İşaret etme Taklit

39 Dikkate katılma Bir başkasına dikkati yöneltme ve bakışlarıyla izleme Gösterilen ya da işaret edilen işlevin anlaşılması Diğerinin davranışını taklit etme Bu süreçler arasında koordinasyon

40 Bilişsel gelişim Oryante edici/araştırıcı sistem birinci yılda işlevsel hale gelir Yeni uyaranlara dikkatin yönlendirilmesi önem taşır. Bu sistem ikinci sistem devreye girdiğinde zayıflar İkinci sistem birinci yılın sonunda dikkatin yüksek düzey kontrolünün gelişmesi ile ortaya çıkar Her iki sistem de sosyal bir bağlamda işlev görür.

41 Kaynaklar Liz Styles Attentional behaviourVarieties, deficits and theoretical accounts. Holly Ruff & Mary Rothbart Chapter 1: Introduction cogsci.webedu.ccu.edu.tw/Attention_ and_Development_93/attn&develop_Intro.ppt John E. Richards & Sharon K. Hunter Attention and Eye Movement in young Infants: Neural Control and Development Niko KriegeskorteFunctional principles and neuronal mechanisms of Visual attention

42 Kaynaklar Kanwisher, N. & Wojciulik, E. (2000). Visual attention: insights from brain imaging. Nature Reviews 1, Driver, J. & Frith, C. (2000). Shifting baselines in attention research. Nature Reviews 1, Section on Attention in Gazzaniga, M.S. (2000). The New Cognitive Neurosciences. MIT Press


"DİKKAT Prof Dr Süheyla üNAL. Dikkat Bireyin duyu organları aracılığıyla ulaşabildiği ve bu yolla farkında olduğu fenomenal çevresinde meydana gelen uyarıcıya/uyarıcılara." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları