Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

SU ÇERÇEVE DİREKTİFİNE GÖRE BİYOLOJİK KALİTE UNSURU:MAKROFİT.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "SU ÇERÇEVE DİREKTİFİNE GÖRE BİYOLOJİK KALİTE UNSURU:MAKROFİT."— Sunum transkripti:

1 SU ÇERÇEVE DİREKTİFİNE GÖRE BİYOLOJİK KALİTE UNSURU:MAKROFİT

2 İÇERİK Su Kalite Unsuru: Makrofit  Örnekleme noktalarının seçimi  Örnekleme sıklıkları  Örnekleme zamanı  Örnekleme noktalarının seçiminden sonra kesit belirlenmesi  Örnekleme metodolojisi  Örnekleme kaydı ve miktarı  Ekipmanlar  Örneklerin muhafaza edilmesi  Örneklerin teşhisi Metrikler İnterkalibrasyon çalışmalarında makrofitler de ülkelerdeki son durum Tartışma/Sonuç/Öneriler

3 TEZİN AMACI Su Çerçeve Direktifine göre ülkemizde yapılacak biyolojik izleme çalışmalarında makrofit kalite unsuru açısından standart metodların bir arada bulunduğu ve Türkiye’ye özgü yeni bir indeksin önerilmesine yönelik bir dökümanın oluşturulması amaçlanmaktadır. SÇD kapsamında Madde-8 Ek V’de hangi biyolojik kalite unsurunun hangi değerlendirme kriterine tabi tutulacağı ve örnekleme, analiz ve değerlendirme yöntemlerini içermektedir.

4 TEZİN AMACI MADDE 8 Yerüstü suyu izleme (ekolojik ve kimyasal durum ve ekolojik potansiyel) Yer altı suyu izleme (miktar ve kimyasal durum) Korunan Alanlar ( içme suyu, kuş ve habitat direktifi koruma alanları) EK V.1 – YÜZEY SUYU DURUMU Ekolojik durum sınıflandırması için kalite unsurları Ekolojik durum sınıflandırması normatif tanımları Ekolojik ve kimyasal durumun izlenmesi, sınıflandırılması ve sunumu Tez kapsamında madde 8 Ek V.1’de yerüstü sularının ekolojik durum değerlendirilmesi ele alınmıştır. Yerüstü sularının izlenmesinde biyolojik kalite unsuru olarak kullanılan makrofit örneklemesi ve nasıl örnekleneceğine dair prosedür, teşhisi gibi konularda yararlanılacak bir doküman oluşturulmaya çalışılmıştır.

5 TEZİN KAPSAMI Standartlar & Avrupa Birliği Proje Çıktıları TS EN (2014). Water quality – Guidance standard for the surveying of aquatic macrophytes in running waters TS EN 15460: (2008). Water quality – Guidance standard for the surveying of aquatic macrophytes in lakes

6 MAKROFİTLER

7 Makrofitler sulak alanlar, sığ göller ve akarsu kenarlarında su içinde veya su çevresinde, su altında veya üstünde büyüyen sucul bitkilerdir. Makrofitler yetiştikleri ortama göre su altı (submersed) makrofitleri, su üstü (emerged) makrofitleri, bağımsız yüzen (unattached floating) makrofitler ve bağımlı yüzen (attached floating) makrofitler olmak üzere dört ana kategoriye ayrılır Su altı (submersed) Yüzen yapraklı su altı Tamamen yüzen Su üstünde yükselen (emerged)

8 Makrofitler Tek hücreli algler İpliksi algler Ağaçlar ) Yaprakları yüzen su bitkileri (with floating leaves) Bataklık bitkileri (emergent) Tamamen suya batmış su bitkileri (submergent) Bataklık bitkileri (serbets yüzen)

9 MAKROFİT Makrofit, makroskobik algler, sucul karayosunları, sucul eğreltiler, tohumlu bitkileri de içine alacak şekilde sınıflandırılır.

10 MAKROFİTLER  Sucul ortamın asıl birincil üreticileridir. Fotosentez yoluyla oksijen sağlarlar.  Makrofitler aynı zamanda patojen bakterilerin ortamdan uzaklaştırılmasında rol oynarlar.  Sucul flora ise ortamın kimyasal yapısınıda etkilemektedir. Örneğin su bitkilerinin suyun sertliğinin azalmasına neden olması gibi Elodea vb bazı su bitkileri sudaki kireci alarak suyu yumuşatırlar.  Makrofitler kirliliğin biyolojik yöntemlerle tespitinin saptanmasında önemli belirleyici(indikatör) organizmalardır.  Özellikle kıyı zonu dağılımında ise canlıların üreme ve barınak alanlarını oluşturmaktadır.

11 Makrofitler

12 MAKROFİT Makrofit NehirGölKıyı SuyuGeçiş Suyu BollukXXXX KompozisyonXX_X Hassas tür varlığıXXX_ Derinlik Dağılımı/Örtüş oranı __X_ Çeşitlilik__X_

13

14 MAKROFİT Örnekleme Noktalarının Belirlenmesi  Nehirler insan etkisi yer yapısındaki değişiklik, eğim veya akış düzeni ya da arazi kullanımındaki değişiklik sert ve hareketli yer yapısı vb. içeren jeomorfolojik kriter su depoları, setler, gemi gezinti kanalları, drenaj kanalları

15 MAKROFİT  Göller  Göllerdeki makrofit araştırmalarında kullanılan en yaygın metot kesit araştırmalarına dayanır. Bu yaklaşım her bir türün yayılma haritasının çıkarılmasını ve makrofit miktarını belirlemesini benimser. Bu yöntem indeksler ve ölçümler üretmede kullanmak için güçlü veri setleri sağlar ve yine bu veri toplamanın uygun maliyetli bir aracıdır.  Araştırma yapılan bant kesitlerindeki araştırma bölgelerinin sayısı ve yeri belirlenirken, göldeki insan etkisini gösterecek şekilde temsili bir bitki örtüsünün ve yayılma alanının kaydedilmiş olmasına imkan tanınmalıdır  Bölgelerin araştırılması gölün tabanındaki asıl yaşam ortamlarını ve bileşikleri kapsamalıdır – (sadece hissedilir bir akımın olmadığı yerde olsa dahi) giriş çıkış noktalarını, körfezleri, etkilenmeye müsait alanları, adaları vs. kapsamalıdır – ve ani su toplanmasında birkaç arazi kullanım tipini sunmalıdır. Mümkün olduğu durumlarda çalışmaya dâhil edilmişse alt tabaka, su derinliği, kıyıya yakın arazinin bitkilerle gölgelenmesi vs. ile ilgili doğal şartlar referans alan(lar)ın araştırma bölgelerindekilere benzer olmalıdır, böylece bitki örtüsündeki insan etkisinden kaynaklı farklılıklar doğal hidromorfolojik şartlardan kaynaklanan farklılıklardan daha kolay ayırt edilebilir.

16 MAKROFİT  Kıyı Suları- Geçiş Suları Kıyı suyunda nokta seçimi o ortamı en iyi temsil edecek durum göstergesi yer seçilmelidir. Yetersiz kalındığı durumlarda uzman görüşüne başvurularak yeri belirlenir. Kirliliğin en iyi temsil edilecek yer seçilmelidir. Standart bulunmamasından dolayı örneklemesi CİG dahil üye devlet metodolojileri uygulanmıştır.

17 Makrofit Örnekleme Sıklıkları Kalite UnsuruNehirlerGöllerGeçiş Suları Kıyı Suları BiyolojikMakrofit3 Yıl Fizikokimya sal Termal Koşullar3 Ay Oksijenlenme3 Ay Tuzluluk3 Ay _ Nütrient Durumu 3 Ay Asitlenme Durumu 3 Ay __ Diğer Kirleticiler3 Ay Öncelikli Maddeler 1 Ay

18 MAKROFİTLER Örnekleme metodolojisi ve Kullanılan Ekipmanlar Tüm Gözlemlerde kullanılan ortak donanım Dalış Alanları için ek donanım Tekne araştırmaları için ek donanım Diğer ek donanım

19 Nehirlerde örnekleme metodolojisi 1-2 m derinliğe sahip nehir su kütlesinde 100 m boyunda transekt çizilerek akışın tersi yönde Z (zigzag) şeklinde örnekleme yapılır. 100 m transekt

20 Nehirlerde örnekleme metodolojisi Su derinliğinin 1,2 m’den fazla olduğu akarsularda tırmık ya da grapnel yardımı ile örnekleme yapılır. Ayrıca suyun akış yönüne ters yönde örnekleme yapılır. Toplanan örnekler teşhis edilmek üzere prese ve % 70’lik alkole alınır. Toplanan örneklerin bolluk değerleri kaydedilir. Görece bolluklar batiskopla yada su berraksa su dışından gözlemlenir.

21 Makrofitler 1,2 m den derin nehir sularında 100 metre boyunca grapnel atılarak örnekleme yapılır. Görece bolluk tayini de her takson için skalaya göre belirlenir. Ki(Bollu k Değeri) Görsel inceleme ile kaydedilen örnekler için örtüş %’si Grapnel kullanılarak toplanan bitkiler 1˂0,1Sadece kök-gövde parçaları 20,1-1Az miktarda belirli takson 31-10Orta miktarda belirli takson Bol miktarda belirli takson 5≥50Kitlesel olarak görülen belirli takson

22 Makrofitler Lokalite no: Lokasyon: Transekt no:Transekt uzunluğu: Koordinatlar :Rakım: Fotoğraf no:Tarih: Çalışmayı gerçekleştiren: Özelli ği Göl □ Baraj gölü □ Kıyı:Doğal □ Modifiye □ Dip:Balçık □ Kum □ Çakıl □ Bitki adıBitki noÖrtüş (%)

23 Makrofitler Göllerde örnekleme metodolojisi Gölü temsil edecek türlerin komposizyon-bolluğunu en iyi yansıtacak ve gölü eşit olarak bölen 4 farklı nokta seçilmelidir. Bu noktaların her birinden gölün merkezine doğru gidilerek 100 m boyunda ve 25 m genişliğinde 4 farklı koridor (Transekt) oluşturulmalıdır. 100 m transektte 5’er m aralıklarla örnek toplayıp (Tırmık ve grapnel) bunların bollukları kaydedilmelidir. Çekilen örnekler teşhis edilmek üzere prese ve % 70’lik alkolde bekletilmelidir. Bitkilerin her bir transekteki örtüşleri, toplam örtüşleri ve tüm transektlerin ortalamaları alınarak örtüşleri yüzde (%) olarak kaydedilmiştir.

24 Örnekleme Metodolojisi ha = 3’ten 250ha-10km²=6’dan 10km² ˃ =8’den az olamaz

25 Örneklerin Teşhisi

26 Metrikler Metrikler sucul ekosistemler üzerindeki insan kaynaklı etkiyi ve ekolojik bütünlüğü değerlendirmek için gereklidir. Genellikle bitki toplulukları çok farklı şekillerde değerlendirilebilirler, buna rağmen (örneğin, tür kompozisyonu, bitki büyüme, kolonizasyon maksimum derinlik dağılımı), bitki bolluğu sucul bitki çalışmalarında önemli bir metrik kriteridir. Bitki bolluk biyohacim, bitki boyu ve yoğunluğu değerlendirmesi ölçütleri kullanılarak değerlendirildiği birçok metrik bulunmaktadır. CİG İnterkalibrasyon çalışmaları AB Proje çıktıları İnterkalibrasyon üye devletlerde kullanılmış metrikler

27 Makrofitler

28 Avrupa Komisyonu İnterkalibrasyon çalışmaları

29 Nehir

30 Metrikler

31 Makrofitler/Nehirde Örnekleme Metodu: TS EN Kullanılan İndeks: IBMR (Nehirler için biyolojik makrofit indeksi) Referans Koşul: Tipe özgü referans değerlerinin belirlenmesi için literatürdeki referanslar ve uzman görüşü kullanılmıştır. İnterkalibrasyon Sınıf Sınırları (Yunanistan)

32 Makrofitler/Nehirde

33

34 CSi = Tür skoru Herbir türün çözünen nitrat ve fosfat konsantrasyonları ile varlık ve yoklukları ile yüzde bulunurlukları karşılaştırılarak 0-20 arası Csi değerleri verilecektir

35 Ei = Ekolojik rahatlık (1-3) Herbir türün bulundukları trofik seviyeler belirlenerek 1-3 arasında Ei = Ekolojik rahatlık skoru verilecektir.

36 IBMR IBMR > 14 = Çok İyi 14 ≥ IBMR > 12 = İyi 12 ≥ IBMR > 10 = Orta 10 ≥ IBMR > 8 = Zayıf 8 ≥ IBMR = Kötü

37 IBMR-EQR Szoszkiewicz et al EQR= O- E 1/ E 1- E 0 O = Gözlenen değer E 1 = Bu indeks için su kütlesinin EQR=1 olduğu değer (Referans değer) E 0 = Bu indeks için su kütlesinin EQR=0 olduğu değer (Ekstrem kötü değer)

38 Göller

39 Doğal Göller İçin

40 Kuzey İnterkalibrasyon grubuna

41

42 Göller Örnekleme Metodu: TS EN Kullanılan İndeks: LEAFPACS (makrofit kullanılarak göllerin ekolojik sınıflandırması Referans Koşul: LEAFPACS metodu referans değerleri ve sınır değerleri Göller için geliştirilen ve bu çalışmada kullanılan LEAFPACS metodunun, baraj göllerindeki ekolojik durumu yansıtması beklenmez, çünkü böyle yapay göllerde su seviyesindeki dalgalanmalar makrofit oluşumunu ve yetişmesini etkiler.

43 Göller

44 Lake LEAFPACS 1.(Göl Nutrient Makrofit İndeksi) LMNI

45

46 LAKE LEAFPACS Lake LEAFPACS 3.(Takson Sayısı) NTAXA 4.(Örtüş) COV

47 5.(Alg Örtüşü) ALG

48 GEÇİŞ VE KIYI SULARINDA MAKROALG Örnekleme Metodu: Tahribatsız Görsel Örnekleme metodu (Salomidi 2009) Kullanılan İndeks: Ekolojik Değerlendirme İndeksi Sürekli Formülü (EEI-c). Referans Koşul: İndeksin sınır belirleme yaklaşımından faydalanılmıştır.

49 GEÇİŞ VE KIYI SULARINDA ANGİOSPERMLER Örnekleme Metodu: CymoSkew indeksi gereklilikleri uyarınca Kullanılan İndeks: CymoSkew indeksi Referans Koşul: CymoSkew indeksi için herhangi bir tip-spesifik referans koşul değeri bulunmamaktadır

50

51 Tartışma-sonuç Nehir, göl, kıyı ve geçiş suyunda izlenmesinin gerekliliği, En önemli gösterge olan kıyı-geçiş suları için henüz bir standartın bulunmaması ve Proje çıktıları yöntemleri, tecrübelerinin olmaması ve bu konuda kullanılacak ülke yöntemleri sınırlı olması, İnterkalibrasyon metriklerinin kullanılabilirliği, Uygun interkalibrasyon grupları ve faydalanılabilecek su kütlesi/biyolojik kalite unsurları, WISER ve STAR Projeleri gibi büyük çaplı projeler, Kullanılması tavsiye edilen indeksler

52 Sonuç Göllerde makrofit izlenmesinde değerlendirme metodlarına bakacak olursak, UKTAG projesi çalışmalarından doğal göllerde makrofiti izlemenin çok iyi bir kalite unsuru olarak kullanılması gösterilebilir. Uktag projesinde ve Kuzey Coğrafik interkalibrasyon gruplarında yer alan İngiltere'nin kullanmış olduğu göre sahaya özgü referans LEAFPACS İngiltere'deki göller için geliştirilen multimetrik indeks tavsiye edilmektedir. İngiltere’deki göller ülkemiz göllerinden çok farklıdır ve bundan dolayı, değerlendirme sonuçları temkinli kullanılmalıdır. İngiltere'de yer alan göllerin çoğu büyük ölçüde değiştirilmiş su kütlesi olan rezervuar özelliğinde olduğu için dikkatli olunmalıdır. Bu nedenden dolayı interkalibre olan metriklerinin doğal göllere uygulanan ortak tipolojiler ve potansiyel referans alan bulunamayan yerlerde ise referans koşul değerleri, sınıf sınır değerleri üye devlet değerleri alınabilir.

53 Sonuç Nehirlerde makrofit izlenmesine bakıldığında, interkalibrasyon çalışmaları ve yine proje çıktıları arasında Akdeniz coğrafik interkalibrasyon grubu yerüstü sularının ekolojik durumunu değerlendirmek amacıyla Avrupa’da 1970 lerden bu yana bir dizi makrofitik indeks geliştirilmiştir. Bu indeksler farklı eko-bölgelerdeki su kalitesini izleme amaçlı olup aralarından ikisi Akdeniz nehirlerinde kullanılmaktadır: IBMR (Nehirler için biyolojik makrofit indeksi) ve RMI (Nehir makrofit indeksi). RMI yalnızca Slovenya’da kullanılmaktayken, IBMR İspanya, Portekiz, Fransa, Yunanistan ve Güney Kıbrıs gibi Akdeniz ülkelerinde yaygındır; dolayısıyla, bu çalışmada ülkemize en yakın koşullarda olan IBMR indeksinin kullanılabilirliği düşünülmektedir.

54 Sonuç Kıyı ve Geçiş sularında angiospermler (damarlı bitkiler) için önerilen metrik aynı olmakla birlikte bolluk komposizyon yanısıra Akdeniz'de en yaygın deniz çayırı türleri Cymodocea nodosa (Ucria) Ascherson ve Posidonia oceanica(Linnaeus)'dır. SÇD'nin şartlarını karşılamak için son yıllarda bu iki türe dayalı olarak birkaç indeks geliştirilmiştir. Doğu Akdeniz kıyı ortamı için tek bir tipin bulunduğuna karar verilmiştir. Yine de interkalibrasyon uygulamasının tamamlanmasından sonra deniz çayırı CymoSkew indeksi dâhil sınıflandırma indeksleri ile Akdeniz'de kullanılan referans koşullarının su kütlesi tipine bağlı olmadığını kanıtlamıştır. Bu nedenden dolayı Akdeniz coğrafik interkalibrasyon metrik arsında bulunan CymoSkew indeksi tavsiye edilmektedir.

55 Sonuç Kıyı ve Geçiş suyunda makroalg Akdeniz'de uygulamak için kayalık kıyı ve tortul geçiş suları ve farklı nehir dibi makroalg indeksleri önerilmiştir ancak bunlardan sadece biri her iki tipi dğerlendirmek için uygulanabilir. Buda Ekolojik Değerlendirme İndeksi(EEI) interkalibrasyon metrikleri arasında yer alan bir diğer metrik çeşididir. Ekolojik Değerlendirme İndeksi(EEI) EEI-c, kirlilik - ötrofikasyon gibi insan kaynaklı bozulmanın en iyi göstergelerini değerlendiren metrik metodudur. SÇD kapsamında Doğu Akdeniz'de kullanılan en yaygın makroalg indeksidir. Ana avantajları sonuçların doğruluğu, sualtı dalışı veya pahalı ekipman gerektirmeyen kolay örnekleme prosedürü kolayca yapılabilecek basit örnek analizini içermesi olarak sayılabilir yılında Akdeniz Coğrafik İnterkalibrasyon Grubu (MEDGIG) tarafından interkalibrasyonu yapılmıştır.

56 Öneriler Referans alanların en yakın zamanda belirlenmesi Kendi ülkemize has flora ve fauna listelerinin oluşturulması Ekolojik durum belirlemek için flora ve fauna listeleri dikkate alınarak metriklerin geliştirilmesi Ülke çapında örnekleme standartlarının belirlenmesi ve herkes tarafından aynı standardın kullanılması Tüm izleme çalışması yapan kurumlar tarafından ulaşılabilir ortak veri tabanı Çok iyi/iyi, iyi/orta, orta/zayıf, zayıf/kötü sınıf sınır değerleri belirlenmesi Rutin biyolojik izleme sistemi

57 TEŞEKKÜRLER


"SU ÇERÇEVE DİREKTİFİNE GÖRE BİYOLOJİK KALİTE UNSURU:MAKROFİT." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları