Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Astım ve Egzersiz Hazırlayan: İNT.DR.NAZLI TURGUT Sorumlu Öğretim Üyesi: Doç. Dr. Ahmet AKÇAY.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Astım ve Egzersiz Hazırlayan: İNT.DR.NAZLI TURGUT Sorumlu Öğretim Üyesi: Doç. Dr. Ahmet AKÇAY."— Sunum transkripti:

1 Astım ve Egzersiz Hazırlayan: İNT.DR.NAZLI TURGUT Sorumlu Öğretim Üyesi: Doç. Dr. Ahmet AKÇAY

2 Tanım Şiddetli egzersizi takiben hava yollarının geçici daralması. Hava yolu reaktivitesi artmış olan kişilerde, yoğun bir fiziksel aktivitenin akut olarak hava yolu daralmasını tetiklediği bir durum. Bronşiyal reaktivitesi yükselmiş olan kişilerde egzersizin sonlandırılmasını takiben geri dönüşlü olarak hava yolu daralması.

3 Egzersize bağlı astım Egzersize bağlı astım(EBA) egzersize başladıktan genellikle 2-10 dk içinde başlayan,10-15 dk içinde maksimuma ulaşan ve dk içinde kendiliğinden düzelebilen, öksürük, nefes darlığı, göğüste sıkışma, wheezing gibi semptomlarla kendini gösteren klinik bir durumdur.

4 Prevalans Egzersize ilginin artmasından ve tanı kriterlerinin hekimler tarafından bilinmesinden sonra egzersizle indüklenen bronkospazmı olan kişi sayısı artış göstermiştir. Egzersize bağlı yakınmaların prevalansı kronik astımı olan kişilerde %40-90’dır. Kronik astımı olmayan sağlıklı toplulukta ise %3-11 olarak bildirilmiştir.

5 Prevalans Sporcularda egzersizle indüklenen bronkospazm prevalansı kesin olarak bilinmemekte, yapılan sporun ağırlığına ve egzersizin yapıldığı hava sıcaklığına göre değişmektedir.

6 Prevalans Üst düzeydeki sporcularda prevalans, yapılan sporun tipine, yapıldığı çevre şartlarına ve kullanılan tanı kriterlerine bağlı olarak, normal topluluktan çok daha yüksektir ve %12 ile %55 arasında değişmektedir Futbolcuların %19’unda Basketbol oyuncularının %12’sinde Buz patencisinin %45’inde Üst düzeydeki kuzey kayakçılarında %55’inde egzersize bağlı bronkospazm saptanmıştır.

7 Patogenez Egzersizle indüklenen bronkospazmın fizyopatolojisi henüz bilinmemektedir. İki teori öne sürülmüştür: 1.Sıvı Kaybı Teorisi 2.Isı Değişimi Teorisi

8 1.Sıvı Kaybı Teorisi Dinlenme anında dakikadaki ventilasyon 5-7 L’den egzersiz sırasında dakikada 200 L’ye çıktığında hava alımının çoğu, üst hava yollarını atlayarak ağızdan olur. Periferik hava yollarına ulaşan havanın ısıtılması ve suyla doyurulması için santral hava yolları, solunum epitelinin yüzeyel sıvısından su buharlaşarak su kaybı olur. Bronşiyal mukoza epitelinden bu su kaybı, ozmolariteyi ve pH’ı değiştirerek hava yolunu kurutur.

9 Hava yollarının hiperozmolaritesinin de, mediatör salınımına ve bronkokonstriksiyona yol açar. Bronkoaktif mediatörler arasında, mast hücrelerinden ve/veya epitelyal hücrelerden salınan histamin, lökotrienler, platelet aktive eden faktör, lizozomal enzimler, heparin ve prostaglandinler vardır.

10 Ayrıca ozmolaritedeki değişiklikler mast hücrelerinden mediatör salınımı dışında, vagal aferent sinir uçlarını uyararak düz kas kontraksiyonuna, epitelyal iritan reseptörlerin stimülasyonuna ve epitelyal bileşkelerin ayrılmasına da yol açtığı düşünülmektedir

11 2.Isı Değişimi Teorisi McFadden tarafından ileri sürülmüş olan ikinci bir teori ise hava yolu mikrosirkülasyon hiperemisidir. Egzersiz süresince soğuyan hava yollarını tekrar ısıtabilmek için, özellikle de egzersizin sona ermesinden sonra bronşiyal kan dolaşımında bir artış olmaktadır. Düz kas kontraksiyonu olmadan hava yolunda duvar ödemi oluşmakta ve bu da bronş daralmasına yol açmaktadır.

12 McFadden, hiperpneden hemen sonraki dönemde soğuma ve ısınma arasındaki sıcaklık farklılıklarının miktarının gelişecek obstrüksiyonunun boyutunu belirlediğini söylemiştir. Az miktardaki sıcaklık değişimleri en az hava yolu daralması ile ilişkili iken büyük değişimler astımın semptomatik epizotlarına yol açabilmektedir.

13 Klinik Durum Göğüste daralma, göğüs ağrısı Öksürme Wheezing Dispne Yakınmaları egzersiz bitiminden hemen sonra başlar. Yaklaşık dakikalarda zirveye ulaşır. Yakınmalar egzersiz esnasında da ortaya çıkabilir. Bazı kişiler karın ağrısı, yan ağrısı, baş ağrısı, antrene duruma rağmen zayıf performans, kas krampları, göğüs ağrısı, göğüste rahatsızlık hissi ve eski fizik kondisyonda olmama şeklinde atipik semptomlar ile karşımıza çıkmaktadır.

14 Refrakter dönem Eğer kişi yakınmaları geçtikten sonra egzersize devam etmek isterse, ikince kez yapılan egzersizde daha az yoğun yakınmalar ortaya çıkmaktadır. Bu dönem farklı araştırıcılara göre 40 dakika ile 3 saat arasında değişmektedir. Katekolaminlerin salınımı Egzersiz esnasında salınan prostaglandinlerin koruyucu etkisi de bir faktör olabilmektedir. (Prostaglandin inhibitörü olan indometasin egzersiz testinde verildiğinde refrakter dönemin elimine olduğu görülmüştür.)

15

16 Tanıda Kullanılan Testler Akciğer fonksiyonlarının ölçümü Genellikle istirahat esnasında spirometrik ölçümler izole EİB olanlarda normal sınırlarda (%80-100) saptanırken, kronik astımlılarda normalin altındadır. Eğer istirahat esnasında FEV1 (1 saniyede zorlu ekspiratuar hacim), FVC (zorlu vital kapasite) ve PEFR (pik ekspiratuar akım hızı) normal sınırlarda saptanmışsa izole EİB tanısını doğrulamak için egzersiz ya da bronkoprovakasyon testini yapmak gerekmektedir.

17 Laboratuvar ortamında sıklıkla koşu bandı kullanılır. Ancak sporcunun yaptığı spora özgü ekipmanların (bisiklet ergometresi, kürek ergometresi ya da kayak ergometresi) ya da çevre şartlarının sağlandığı (soğuk ya da kuru havada serbest koşu gibi) bir durumda testin yapılması daha doğru sonucu verecektir. Bazal akciğer fonksiyonu ölçüldükten sonra hastaya koşu bandında hedef kalp hızının %85-90’ı yoğunlukta 6-8 dakika süren bir koşu egzersizi yaptırılır. Egzersiz Testi:

18 Egzersizi takiben 20 dakika süre ile her 3 dakikada bir [2., 5., 8., 11., 14., 17., 20.) spirometrik ölçümler tekrarlanır Bu ölçümlerden herhangi birinde FEV1 ya da PEFR değerinde %15’ten fazla düşme olması TANI KOYDURUR. FEV1’de %15-20 arasında düşme, hafif EİB, %20-30 arasında düşme orta derecede EİB ve %30’dan fazla düşme ağır

19 Egzersizle İndüklenen Bronkospazmın Şiddetini Etkileyen Faktörler Kişinin altta yatan bronşiyal reaktivitesi ve fizik kondisyon düzeyi Egzersiz esnasındaki ventilasyonun büyüklüğü ve hava sıcaklığıdır. İlk iki faktör astımın önceden kontrol edilebilme düzeyine ve genel form durumuna bağlı iken son iki faktör egzersizin niteliğine ve çevre şartlarına bağlıdır.

20 Astımlı kişilerin akciğerlerini kuvvetlendirilmesi için egzersiz yapılmasının yararlı olduğu düşünülmektedir. Astım ilaçlarla kontrol edilebilir ve egzersizi aksatmaz Olimpiyat Oyunlarında yarışan sporculardan 67’si astımlıydı ve 41’i madalya kazandı.

21 Kısa süreli yapılan yoğun egzersizler belirgin semptomlara neden olurken,yavaş ve uzun sürede yapılanlarda semptomlar hafiftir. Egzersiz sırasında solunan havanın ısısı ve nemi;soğuk ve kuru hava >semptomları çıkarır. Sıcak ve nemli hava>semptomlar yoktur ve sorun yaşanmaz.

22 Bronş spazmını arttırma gücü yüksek olan aktiviteler Basketbol Futbol Buz hokeyi Kayak Bisiklet Paten kaymak Uzun mesafe koşma

23 Riski düşük olan sporlar Yüzme(en ideali) Tenis Golf Voleybol Güreş Halter Karete Squarh Yürüyüş Yoga

24

25 Astımlı hastalar tedavi amacıyla yüzmeye yönlendirilmiştir. Yüzme havuzlarında solunan havanın nemli ve ılık olması egzersizle ortaya çıkacak astımı engeller. Diğer branşlarda sporcu olan astımlılar nem ve ısısı uygun ortamlarda antrenman yaparlarsa nöbetlerden korunabilirler.

26 Tedavi Tedavileri farklı olduğu için, izole egzersizle indüklenen bronkospazmı olan kişiler ile kronik astımı olan kişiler arasındaki ayırımın yapılması çok önemlidir. İzole egzersizle yakınması olan hastalarda uzun süreli koruyucu tedaviye gerek yokken, diğer grubun düzenli antienflamatuar tedavi alması gerekmektedir. Astımı olmayan sporcuda egzersizle indüklenen bronkospazmın tedavisinin birincil şekli önlemdir. Egzersizle indüklenen bronkospazmın semptomlarını önlemede ya da azaltmada farmakolojik ve farmakolojik olmayan yöntemler uygulanmaktadır.

27 Farmakolojik Olmayan Tedavi Fizik kondisyon, bronkospazmın kontrol edilmesinde önem taşır. Soğuk ve kuru havada egzersiz yapmaktan kaçınmak. Kışın, hastalara kapalı yerde egzersiz yapmaları veya soludukları havayı ısıtmak ve nemlendirmek için ağız ve burunlarını bir atkı veya soluma maskesi ile örtmeleri tavsiye edilmelidir.

28 Ağır egzersizden önce, refrakter dönemi başlatabileceği için uygun ısınma egzersizi önerilir. Uzun süreli ısınma egzersizleri kısa süreli ısınma egzersizlerine göre daha yararlıdır dakikalık ısınmanın ardından 15 dakika ara verilip sonra egzersizin yapılması en idealidir.

29 Egzersizi aniden bırakmak yerine soğumak, egzersizle indüklenen bronkospazmın şiddetini azaltabilir. Çünkü, hava yolunun yeniden ısınmasını yavaşlatır ve sonuçtaki vasküler dilatasyon ve ödemi hafifletir. Solunum yolları enfeksiyonları sırasında egzersiz programlarına ara verilmesi ve azaltılması Polen mevsiminde duyarlı kişiler,polenin havadaki yoğunluğuna göre spor programlarını düzenlemesi gerekir.

30 Astımlı kişiler spor branşı seçerken sürekli aktiviteyi gerektiren (bisiklet, koşu vb) sporlar yerine, yoğun kısa aktiviteleri ve dinlenme devreleri olan (futbol, voleybol, tenis vb) spor branşlarını tercih etmelidirler. Yüzme ideal bir spordur. Ayrıca maksimal kalp atım oranının %70-75’iyle yapılan aktiviteler astımlı hastaların yapabileceği egzersizlerdir

31 Egzersizlerin haftada 3-5 kez, dk’lık programlar halinde yapılması uygundur. İleri derecede astımlı ve egzersize aşırı yanıt veren hastaların egzersiz öncesi ilaç almaları gerekir. Astımlı sporcular burundan solunum yapmayı alışkanlık haline getirmelidirler. Böylece solunan havanın ısınması ve allerjen maddelerden süzülmesi sağlanır.

32 Farmakolojik Tedavi Egzersiz Öncesi İlaçlar: 1. İnhale hızlı etkili ß agonistler( ilk tercih) Etkisi hızlı başlar.5 dakika içinde başlar ve 2 saate kadar sürer. Egzersizden yaklaşık 30 dakika önce verildiğinde, hastaların %90’ında astım semptomlarını önler. 2. Kromolin sodyum ve nedokromil sodyum gibi mast-hücre stabilizatörleri, EİB için ikinci en sık kullanılan profilaktik ilaçlardır. Egzersizden 20 dakika önce verildiğinde, egzersizle indüklenen bronkospazmı olan hastaların %70 ile %85’inde astım semptomlarını önler.(4 saat)

33

34 Uzun-süreli ilaçlar: İnhale kortikosteroidler, kronik astımı olan hastalar için esas tedavidir. Bu ilaçlar, hava yolunun egzersiz dahil çeşitli uyaranlara yanıtlılığını azaltarak, yanıt uyarılmadan yüksek düzeyde etkene maruz kalmaya izin verir. Lökotrien değiştiriciler arasında lökotrien reseptör antagonistleri, montelukast ve zafirlukast ve 5-lipooksijenaz inhibitörü zileuton vardır.

35 Tek doz montelukast alımı, egzersizle indüklenen bronkospazma karşı önemli düzeyde koruma sağlamıştır.

36 Deneysel Ajanlar inhale heparin İnhale furosemid İnhale indometasinin C vitamini

37 Sportif Performans Engellenmez Eğer semptomlar farmakolojik olmayan yöntemlerle ve uygun profilaktik ilaçlarla iyi kontrol edilebiliyorsa, egzersizle indüklenen bronkospazm egzersiz performansını sınırlamaz Los Angeles Yaz Olimpiyat oyunlarına katılan 597 Amerikalı sporcudan 67’sinde egzersizle indüklenen bronkospazm saptanmıştır. Bu 67 sporcunun 41’i (15’i altın ve 21’i gümüş) madalya kazanmıştır.

38


"Astım ve Egzersiz Hazırlayan: İNT.DR.NAZLI TURGUT Sorumlu Öğretim Üyesi: Doç. Dr. Ahmet AKÇAY." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları