MEYVE BAHÇELERİNDE BUDAMA TEKNİKER SERHAN POLAT.

Slides:



Advertisements
Benzer bir sunumlar
KİRAZ YETİŞTİRİCİLİĞİ
Advertisements

Ligustrum vulgare.
Ç. GÖVDE: Gövde bitkinin kök ye yaprakları arasında kalan dal ve sürgünlerden oluşan kısımdır. Gövdenin üzerinde yaprak, çiçek, meyve ve tomurcuk gibi.
Prof. Dr. F. Kemal SÖNMEZ 15 EKİM 2009
HAZIRLAYAN Abdulmuttalip KARADENİZ Mühendis
BİTKİLERDE ÜREME.
LİLİUM SP..
TOPRAK NUMUNESİNİN ALINMASI.
KAVAK AĞAÇLANDIRMA TEKNİĞİ
Büyük yapraklı ıhlamur
EĞME MOMENTİ-KESME KUVVETİ ATALET MOMENTLERİ VE
B U D A M A. Budama  Meyve ağaçlarının düzgün ve kuvvetli bir taç oluşturmalarını,  Verim çağlarında uzun zaman kalmalarını  Kuvvetten düşmeye başlamış.
Sahil Sekoyası-Sahil Mamut Ağacı
POA.
MEYVE AĞAÇLARINDA BUDAMA
FINDIK YETİŞTİRİCİLİĞİ ÜNYE ZİRAAT ODASI BAŞKANLIĞI
AYVA VE ARMUT ÇEŞİTLERİ
BENİ TANIMAK İSTER MİSİNİZ?
Periyodisite, meyve tür ve çeşitlerinin bir yıl meyve verip, ertesi yıl ya hiç meyve vermemesi ya da çok az meyve vermesidir.
MÜCADELESİ Kültürel Önlemler  Hastalık bahçenin belli kısmında görülüyorsa hastalık etmeninin oluşturduğu kordonların sağlam ağaçlara.
ASMA ÇELİĞİ: Uygun koşullar sağlandığında kök ve sürgün oluşturarak yeni bir asma meydana getirebilen gövde, dal, sürgün, kök ya da yaprak parçasıdır.
BAHÇE BİTKİLERİNİN EKOLOJİK ve FİZYOLOJİK İSTEKLERİ
UÇKURUTAN (Phoma Tracheiphila)
MISIR ve TARIMI (Zea mays L.)
ENDÜSTRİ BİTKİLERİ.
Tarımsal Yayım ve Danışmanlık Hizmetleri
BİTKİ VE AĞAÇLARI TANIYALIM 
KOLZA.
PINUS HALEPENSİS (HALEP ÇAMI).
GENEL BAHCIVANLIK SUNUMU
Picea abies Avrupa ladini.
Aechmea fasciata.
KEREVİZ.
CEVİZ YETİŞTİRİCİLİĞİ
Populus Nigra L. Terminal tomurcuklu ender olarak pseudoterminal tomurcukludurlar ve sürgünlere çok sıralı sarmal dizilmişlerdir. Tomurcuklar eşit büyüklükte.
İÇERİK ; ULMUS MİNOR’ ün botanik özellikleri: Sistematiği, Habitus’u,
PATLICAN Solanum melongena
Buddleia (Kelebek çalısı)
MAGNOLIA SOULANGEANA (SARAY MANOLYASI).
Çelik Tipleri Dal Çelikleri
MEYVECİLİKTE AŞILAMA TEKNİĞİ.
Prof. Dr. M. Ali TOKGÖZ 4. HAFTA
Zeytin Dal Kanseri (Pseudomonas syringae)
Picea Excelsa Picea Excelsa Avrupa Ladini.
Cedrus LIbani Cedrus Libani Lübnan Sediri.
KARIK SULAMA YÖNTEMİ Karık sulama yönteminde, bitki sıraları arasına karık adı verilen küçük yüzlek kanallar açılır ve bu yüzlek kanallara su verilir.
AŞI İLE ÇOĞALTMA Aşı, iki bitki parçasını birleştirip kaynaştırmak ve tek bir bitki gibi büyüme ve gelişmelerini sağlamaktır. Böylece oluşan yeni bitkinin.
MEYVECİLİKTE AŞILAMA TEKNİKLERİ
K A B A K Cucurbita pepo L. (Sakız kabağı)
Selçuk Üniversitesi Ziraat Fakültesi
MEYVE AĞAÇLARINDA BUDAMA ve TERBİYE
MEYVE TÜRLERİNDE AŞIYLA ÇOĞALTMA
MİDYAT ZİRAAT ODASI BAŞKANLIĞI
ÜLKEMİZDE ELMA YETİŞTİRİCİLĞİ İÇİN ÖN FİZİBİLİTE
ELMA.
KİRAZ.
Organik meyve yetiştiriciliği
FINDIK BUDAMASI
Kök Tütün bitkisinin kökleri kazık şeklinde olup, sağlam bir yapıya sahiptir. Tütün kökleri toprağa çok iyi tutunurlar. Oldukça derinlere iner ve toprakta.
Fideliklerde Bakım Yastıklarda yetiştirilen fideler, ülkemizin değişik bölgelerinde farklı zamanlarda tarlaya şaşırtılırlar. Tütün tohumları çok küçük.
TÜTÜN.
YER ELMASI.
TARIMSAL YAYIM VE DANIŞMANLIK
Kök Gövdesi Kök gövdesinin şekli ve boyutları çeşit, toprak ve iklim faktörlerine göre büyük farklılık gösterir. Kök gövdesi; baş, boyun, gövde ve kuyruk.
TARIMSAL YAYIM VE DANIŞMANLIK
ANTEP FISTIĞINDA KARAZENK HASTALIĞI
SICAKLIK ETKİSİ Sıcaklığın bitki üzerindeki etkilerini ortaya koyan yıl içerisinde de vejetasyon süresini etkileyen bir takım değerler vardır. Bu değerler;
Sunum transkripti:

MEYVE BAHÇELERİNDE BUDAMA TEKNİKER SERHAN POLAT

BUDAMA NEDİR? -Meyve ağaçlarının düzgün ve kuvvetli bir taç oluşturmalarını, verim çağlarında uzun zaman kalmaları ve kuvvetten düşmeye başlamış olan ağaçları yeniden kuvvetlendirerek bir süre daha yüksek kaliteli meyve vermelerini sağlamak için yapılan kesme, eğme, bükme ve açı genişletme faaliyetlerinin tümüne budama denir.

BUDAMANIN AMAÇLARI: 1. Genç fidanların kök ile taç sistemleri arasındaki dengeyi sağlamak 2.Meyve ağaçlarının en kısa zamanda ürün vermeye başlatmak ve onları uzun süre verim çağında tutmak. 3.Meyve ağaçlarında kültürel işlemleri kolaylaştırmak.

4.Kurumuş, hastalıklı, yaralı, kırılmış, bir birinin üzerine binmiş ve zayıf aşılı dalları kesmek. 5.Işığın ağaçların iç kısmına girmesine yardımcı olmak. 6.Peryodisiteyi önlemek. 7.Meyvelerin kalitelerini iyileştirmek.

8.Gövde üzerinde ana dalların sayılarını ve dağılışlarını düzenleyerek, sağlam ve dengeli bir taç oluşturmak. Ana dallar gövdeden geniş açılı çıkmalıdır. Ana dallar eşit kuvvette olmalıdır. Birinci ve ikinci derecedeki yardımcı dallar arasında simetri olmalıdır. Liderin dik gelişmesine müsaade edilmemelidir.

BUDAMA TEKNİĞİ 1.Meyve ağaçlarının özellikle şekillendirme devrelerinde, budama işlemleri odun dallarına uygulanmalı meyve dallarına zorunlu olmadıkça dokunulmamalıdır. 2.Meyve ağaçlarında vejetatif gelişme dalların uç kısmında da olacağından, budamaya dalın uç kısmından başlanmalıdır. 3.Yardımcı dallar ana dallar üzerinde eşit aralıklarda ve ayrı yönlerde oluşturulmalıdır. 4.Aşırı ve sert budamadan kaçınılmalıdır. Aksi taktirde ağaç sürgüne kaçar, verime geç oturur ve az meyve verir

5.Kuru, hastalıklı ve zayıf dallar dipten çıkarılmalıdır. 6.Ana dallar arasında gelişme bakımından dengesizlik varsa bunlar açı genişleterek, kuvvetli dallar üzerindeki meyveler tamamen bırakılarak düzeltilebilir. 7.Dalları kısa kesmek vejetatif gelişmeye; hiç kesmemek, uzun bırakmak, eğmek ve bükmek generatif faaliyete yardım eder.

8. Ana dalların gövde ile yaptığı açı 45-60°

c- Dışa bakan dal çıkarılmış kürdan ile açı genişletilmiştir. a b c b- Açısını genişletmek istediğimiz dal, dal açıcı kullanmadan budama ile doğal olarak genişletilmiştir. c- Dışa bakan dal çıkarılmış kürdan ile açı genişletilmiştir.

9.Dallar dışa (toprağa) bakan göz üzerinden hafif meyilli kesilmelidir. YANLIŞ YANLIŞ DOĞRU YANLIŞ

A- Hiç kesilmemiş B- 1/3’ ü kesilmiş C- 3/4’ ü kesilmiş 10. Dalları kısa kesmek vejetatif gelişmeye, hiç kesmemek, uzun bırakmak, eğmek ve bükmek generatif faaliyete yardım eder. A- Hiç kesilmemiş B- 1/3’ ü kesilmiş C- 3/4’ ü kesilmiş

11. Dallar toprağa paralel eğilmeli, keskin yay teşkil edecek şekilde eğilmemelidir. Yere paralel olarak gelişen dallar üzerinde kuvvetli sürgünler(obur dallar) oluşur. Lider ile dar açılı büyüyen dallar ise kuvvetli gelişir ve geç meyveye yatar. Düşey ile 45-60˚açı ile gelişen dallar üzerinde meyve gözleri oluştuğu için erken meyveye yatar.

12. Aynı noktadan yan yana büyüyen aynı kuvvetteki dallardan, geniş açılı olanı bırakıp dar açılı olanı çıkarmalıdır.

13.Büyük dalların kesiminde ilk önce alt tarafından biraz kesildikten sonra dal yastığı muhafaza edilerek, üst kısımdan kesime devam edilmelidir. DOĞRU YANLIŞ YANLIŞ

MEYVE TÜRLERİNİN BUDAMA İSTEKLERİ AÇISINDAN KARŞILAŞTIRILMASI Yumuşak çekirdeklilerden elma ve armut hemen hemen her yıl orta şiddetle budama isterken ayva fazla budama istemez. Sert çekirdeklilerden kiraz ve vişne en az budama isteyen ağaçlardandır. Buna karşılık şeftali en çok budama isteyen ağaçlardandır. (Şeftalide Meyveler Bir Yaşlı Dallar Üzerinde Oluşmakta ve Normal Bir Ürün Alınabilmesi için Taze Sürgün Veriminin Budamayla Uyarılması Gerekmektedir.)

Kayısı ve Eriklerde ise iyi taçlandırmadan sonra, budama daha çok dalların seyreltilmesi, kuruların alınması ve oburların kesilmesi şeklindedir. Badem, Ceviz ve Antep fıstığı gibi sert kabuklu meyveler ise şekil budamalarına müteakip fazla budama istemezler. Hastalıklı kuru ve obur dalların alınması yeterli olmaktadır.

BUDAMA ZAMANI 1.Kış budama zamanı: Meyve ağaçlarını budamak için en uygun dönem, yaprak dökümünü izleyen günlerle ilkbahar gelişme periyodunun başlaması arasında geçen dönemdir. 2.Yaz budama zamanı: Tanımı : Yaz boyunca meyve ağaçlarında sürgünlerin seyreltilmeleri, uç alma, eğme, bükme, dalların birbiriyle karşılıklı olarak bağlanmaları ve açıların genişletilmeleri, daraltılmaları gibi yapılan işlemlerin tümüne yaz budaması denir. Zamanı : Meyve ağaçlarında, yaz budaması ilkbahar gelişme periyodunun sonu ve yaz gelişme periyodu içerisinde sürgünler odunsulaşmaya başladıktan sonra yapılabilir.

Yaz budamasında amaç : Meyvelerin daha iyi renklenmelerini sağlamak, Vegetatif gelişmeyi düzenlemek, Kış aylarında yapılacak budama işlemlerini azaltmak Hasat işleri ile kültürel etkinlikleri kolaylaştırmaktır. Yazın yapılan budamalar daha fazla bodurluk sağlar.

Yapılış Şekli: Genellikle ağaçlar üzerinde şekli bozan, büyümeleri istenmeyen yardımcı dalların kesilerek çıkartılması yada eğilip bükülmesi şeklinde yapılır. Bazı dallarda açıları genişletilerek gelişmeden alıkonulabilir.

MEYVE AĞAÇLARINDA TERBİYE SİSTEMLERİ * Goble * Doruk Dallı * Değişik Doruk Dallı (Modifiye-Lider) * Piramit * Merkezi Lider * Hytec * Slender Spendle Type (İnce İğ) * Vertical axis * Trellis Espallier Bu sistemlerin her birinin iyi ve kötü yönleri vardır. Ülkemiz için iyi yönleri kötü yönlerinden daha çok olan terbiye sistemlerinden bahsedilecektir.

DEĞİŞİK DORUK DALLI (MODİFİYE LİDER) Birinci Yıl: Bu sistem budamada satın alınan elma fidanları tercihen 1,5-2 cm çapında, 1,5-2 m. boyunda olmalıdır. Çünkü uç kısımlarda pişkinleşmemiş gözler olduğu için, pişkin ve iyi durumlardaki gözlerin olduğu yere kadar istenilen uzunlukta kesilebilir. Dikilen fidanların tepeleri: -Yarı bodur ağaçlarda 75 cm.’den vurulur. -Standart ağaçlarda 90 cm.’den vurulur. İlkbaharda sürmeye başlayan sürgünlere ilk müdahale Temmuz ayında yapılır. Yerden itibaren 45-50 cm yükseklikteki dal ilk ana dal olarak seçilir.(Tercihen güney yönünden) Bunu takriben aralarında 15-20 cm düşey mesafe bulunan eşit açılarda dağılmış 4-5 adet geniş açılı dal seçilir. Diğer dallar gelişmeden alıkonur. (Bırakılan dalların gövdeye açıları 45˚-60˚ olmalıdır.)

Dikimden sonraki ilk güz döneminde,Temmuz ayında yapılan işlemler gözden geçirilir. Dar açılı ana dallar varsa bunlar kürdan, mandal veya çatal ile genişletilir. Yaz ayında eğilmiş ve bükülmüş olan dallar dipten çıkartılır. Birinci katı oluşturan dalların en üstekinin 60 cm yukarısından liderin tepesi vurulur. Yan dallar 1/3 oranında kısaltılır.

BİRİNCİ YIL ŞEKİL BUDAMASI 45-60°

İkinci Yıl: Birinci katın son ana dalından 60-75 cm üzerinde ikinci kat oluşturulmalı. Bu ikinci katın dallarının açıları geniş olmalı. (45-60 cm.) Yeni oluşturulan ikinci katın dalları birinciden daha kısa olmalı. (Alttakini gölgelememeli) İkinci katın dalları birinci kat dalları üzerine gelmemeli, ara boşlukları dolduracak şekilde bırakılmalıdır. İkinci kat için 3-4 dal seçilmelidir. Birinci katı oluşturan ana dallar üzerinde çıkan yardımcı dallardan değişik yönlere giden iki tanesi bırakılıp diğerleri kesilmelidir. Birinci katta oluşturulan yardımcı dallardan ilki gövdeden 15-20 cm uzakta olmalıdır. Bırakılan dalların uçları 1/3 oranında kısaltılmalıdır.

İKİNCİ YIL ŞEKİL BUDAMASI

Üçüncü-Dördüncü Yıllar: Bu yıllarda çatıyı süsleyecek yan dallarda iyi bir ilgi aranır. Liderin gelişimi durdurulmamalıdır. Bırakılan yan dallar üçüncü büyüme mevsiminin başlarında yeni yan dallar meydana getirecektir. Bunlardan bir iki tanesi ikinci derecede yan çatı dalları olacaktır.

3-4 yaşlı ağaçlardan meydana gelen sürgün ve dalcıklardan birbirine karışanlar diğerlerine zarar vereceklerinden çıkartılmalıdır. Her yıl ana dalların uçlarında 1/3 oranında kısaltma yapılmalıdır. Yan dallarda ise gelişim durumuna göre gerekirse kısaltma yapılmalıdır. İlk 3 sene ağaçlarda teşekkül eden bütün çiçekler kopartılmalıdır.

ÜÇÜNCÜ YIL ŞEKİL BUDAMASI A- Ana dallar B- İkinci kat dallar C- Lider dal D- Birinci derecede yardımcı dal E- İkinci derecede yardımcı dal

LİDER DALIN TERS İSTİKAMETLERDE BIRAKILIŞI

MEYVEYE YATAN GENÇ AĞAÇLARDA BUDAMALAR Meyveye yatan genç ağaçların budamasında ağaçların açacak şekilde çok az odun çıkartması yapılır. Yıllık budama yapılmış ve ağaçlar iyi terbiye edilmiş ise hiçbir kesim yapmamak gerekir. Dalcık seyreltilmesi elde edilecek meyvenin kalitesine tabidir. Verim çağına girmiş bir elma ağacında çok az bir budama yapmak gerekir. İlk meyveye yatan ağaçların kuvvetlendirilmesine gerek yoktur. Memnuniyet verici bir gelişme, toprak bakımı, elverişli azotlu gübre ve yeterli su temini gibi işlemlerle elde edilir. ŞÜPHESİZKİ HİÇ KİMSE BAHÇEDEKİ BUDAMA ARTIKLARININ MİKTARINA BAKARAK, YAPILAN BUDAMA HAKKINDA NOT VERECEK DEĞİLDİR.

DAHA YAŞLI AĞAÇLARIN BUDANMASI Orta derecede budama yapılmış ağaçlarda daha az meyve seyreltmesi gerekirken, hafif budanmış ağaçlarda daha fazla meyve seyreltmesi yapmak gerekir. Kırılma ve hastalıktan zarar görme gibi haller dışında kuvvetli gelişen kalın dallar kesilmemelidir. Kesimde, küçük dalların ağacın her tarafına iyi yayılmasını temin edecek şekilde çıkarılması gerekir. İster büyük ister küçük olsun, toprağa çok yakın dallar çıkarılmalıdır.

Odun dalları, hastalıklı ve kanserli dallar çıkarılmalıdır. Bir ana veya yardımcı dal üzerinde fazla miktarda meyve dalı oluşmuşsa bunlarda seyreltme yapılmalıdır. Dal bükme ve eğmelere yer verilmemeli, dallar ancak bağ olarak kullanılmalıdır. Mahsul ağırlığı nedeniyle eğilerek açıları genişleyen dallar, diğer dallarla bağlanarak ya da alttan desteklenerek eski haline getirilir. Yardımcı dallar arasındaki kısımlardan kuvvetli dallar meydana gelmiş ise, meyve dalı üzerinden kesilmelidir.

VERİM ÇAĞINDAKİ BİR AĞAÇTA ÇIKARILACAK DALLAR A-Obur dallar,dip sürgünler B-Kırık ve zedelenmiş dallar C-Yere değen dallar D-Diğer dallara temas eden dallar E-İç kısımda kalan ve gölgelenen dallar F-Lidere rakip dallar G-Dik gelişen dallar

YAŞLI AĞAÇLARIN GENÇLEŞTİRİLMESİ 30-35 yaşından sonraki ağaçlara uygulanacak budamadır. Bu budamayı para etmeyen çeşitlere tatbik etmeye değmez. Aynı zamanda ağaç çok yaşlı olmamalı, kuvvetli çatalları olmalı ve mahsul verme yüzeyi topraktan yeterli uzaklıkta olmalıdır. Bu şartlara haiz ağaçlar yüksek boylu ise, budama ile yana doğru açılır. Ağaç boyunca baştan başa küçük dallar seyreltilir ve zaman zaman kalın dal kesimi yapılır.

BUDAMA ARAÇLARININ DEZENFEKSİYONU:  Budama yaparken kullandığımız aletler eğer dezenfekte edilmezse ağaçtan ağaca, bahçeden bahçeye hastalıkların bulaşmasında rol oynayabilirler. Çok basit yöntemlerle budama aletlerinin dezenfeksiyonu sağlanabilmektedir. Çamaşır suyu olarak bilinen Sodyum hypoklorid bu iş için kullanılan en pratik solüsyondur. Bu karışımla budamada kullandığımız makaslar, testereler vb. bir bahçeden diğerine geçerken veya hastalıklı olduğundan şüphelendiğimiz ağaçların budanmasından sonra temizlenmesi gerekmektedir. Böylece hastalıkların diğer ağaçlara ve bölgelere bulaşması önlenmiş olur.

BUDAMA YARALARINA YAPILACAK İŞLEMLER Kuvvetli gelişen ağaçlar zayıf gelişenlere göre yarayı daha çabuk kapatırlar. Yaralara, macun veya diğer dezenfektanlardan biri ile muamele edilir. İyi kesilmiş ve çabuk kapanan 5 cm. den küçük yaralara macun sürmek gerekmeyebilir. Yaralara sürülecek macun şöyle hazırlanır; 200 g. iç yağı eritilir. Daha sonra 200 g. balmumu , 200 g. reçine ve 100 g. zift katılır. Hazırlanan eriyik ateşten indirilir. 45 oC’ye gelince kadar içine yavaş yavaş alkol karıştırılır. Kabarma başlayınca alkol karıştırma işlemine son verilir. Hazırlanan macun soğumadan kavanozlara doldurulur.

BUDAMA ARTIKLARINA YAPILACAK İŞLEMLER Budama artıkları üzerinde, hastalık ve zararlılar için kışlama ortamları oluşmakta, gelecek senenin enfeksiyon kaynağını oluşturmaktadır. Bahçedeki budama artıklarının ve yaprakların toplanıp yakılması sonucu gelecek senenin hastalık ve zararlı yönünden enfeksiyon kaynağının azalmasına neden olacaktır. Örneğin, elma yetiştiriciliği için önemli bir zararlı olan elma iç kurdu olgun larvaları, yazıcı böcekler, kırmızı örümcek erginleri vs. kışı budama artıkları, dökülen yaprakların alt kısımları vb. ortamlarda geçirirler.

( MERKEZİ LİDER SİSTEMİ) MM-106' LARDA BUDAMA ( MERKEZİ LİDER SİSTEMİ)

Dikim sistemine göre açılan çukurlara aşı noktası 6-10 cm toprak yüzeyinde olacak şekilde kök tuvaleti yapılan fidanlar dikilir. Eğer fidan kamçı şeklinde dalsız fidan ise dikimden sonra bunun 75 cm üzerinden tepesi vurulur. Tepesi vurulurken son göz aşı noktasının ters tarafında olmalıdır. Böylece yetişen ağaç bir denge halinde olur. Eğer bir veya iki yaşlı dallı fidan dikilecekse 4-5 adet geniş açılı yan dal bırakılır, tepesi de en üstteki yan dalın 25 cm. üzerinden vurulur. Toprak seviyesinden itibaren 45 cm. e kadar olan dallar dipten çıkarılır. Bu yan dalların 1/3’ü kesilerek uç alınır. Yan dallar ağaç etrafına eşit mesafede yerleştirilmelidir.

 Birinci Büyüme Sezonu Sürgünler 7,5-10 cm olunca yaz budamasına başlanır. İlk iş olarak dik büyüyen fidanın üst tarafına en yakın olan sürgün lider olarak seçilir. Dalsız bir fidan dikildiğinde yaz aylarında oluşan sürgünlerden 3-6 tane iyi ana dal seçilir. 5 tane olması idealdir. Dallar arasında düşey olarak 7,5-25 cm arası bir mesafe olabilir. En alt dal ile toprak yüzeyinden 40 cm. yukarıda olmalıdır. Durgun dönemde birinci katı oluşturan dalların en üstündekinin 50-60 cm yukarısından liderin tepesi vurulmalıdır Oluşturulan açıları genişletilen yan dalların 1/4 ü kesilir.

İkinci Büyüme Sezonu Birinci katın 50-60 cm üzerinde ikinci bir kat oluşturulmalı. İkinci kat olarak 3-5 dal seçilir.Dalların açıları geniş olmalı, gövde ile dal arası açı 45-60˚ arasında olmalı. Geniş olanlarda daraltılmalıdır. Yeni oluşturulan ikinci katın dalları birinciden daha kısa olmalıdır. Böylece alttaki dallar gölgelenmez. . Ana dalların uçları 1/3 oranında kısaltılmalıdır. Bu tip bir budama ile piramit şekli (Noel ağacı) şekli elde edilir. Alt kattaki ana dallarda çatallar çıkarsa bu hep aynı yönde bırakılmalı, simetriye dikkat edilmeli.

Üçüncü Ve Takip Eden Diğer Yıllarda Budama Her yıl ana dalların ve liderin ucundan 1/3 kesilir. Ağaç çeşidine, toprak ve iklim durumuna göre 8-12 ana dal olgun verim çağında bir ağaçta bulunmalıdır. Buna göre ihtiyaca göre 3. Bir kat da oluşturulabilir. Açılar dar ise genişletilmeli, yaklaşık 45-60˚ lik bir açı olmalıdır. Dar açılı ve dik büyüyen dallar, yaz budaması boyunca çıkarılmaz kış budamasında çıkarılır. Yan dallarda az yan sürgün varsa tepesi 1/3 oranında kısaltılır ve sürgüne teşvik edilir. Merkezi lidere ve ana yan dallara rakip dallar yaz budamasında çıkarılır. Yan dallar ilk beş yıl açı genişletmeye ihtiyaç duyar. Yayılan yada açısı genişletilen dalların sonraki yıllarda kuvveti azalır ve meyve gözü gelişimi artar.

Verim çağına kadar ağaçların terbiyesi.

Büyüme sezonu sonunda MM106 anacı üzerine aşılı elma çeşitlerinde merkezi lider terbiye sisteminin görünüşü.

(DÜŞEY EKSENLİ TERBİYE SİSTEMİ) M-9' LARDA BUDAMA (DÜŞEY EKSENLİ TERBİYE SİSTEMİ)

Bodur Ağaçlarda Direk Dikimi Ağaçların yıkılmasını önlemek, dalları eğmek ve meyve yükünü taşımak amacıyla her ağaca bir direk veya telli terbiye sistemi gereklidir. Bu amaç için sanayi borusu, empreylenmiş ağaç direk veya beton direkler kullanılmaktadır. Direk dikim işlemi fidan dikiminden önce yapılır ise çok iyi olur

DİKİM YILINDA BUDAMA Dalsız bir fidan dikilmiş ise aşı noktasından 70 cm. veya yerden 85-90 cm.’ den iyi bir göz üzerinden kesim yapılır. 1-2 dallı fidan dikilmiş ise dallar kesilerek fidan tek kamçı haline getirilir ve tepe kesimi yapılır.

Gözler 1-2 cm. sürünce en tepedeki iki göz (lider olması için) bırakılır. Diğer 3. 4. 5. ve 6. göz koparılır. Böylece koparılan gözün altındaki diğer gözlerden geniş açılı dallar elde edilir. 50 cm’ den aşağıdaki gözler çıkartılır. Bu işlem Temmuz sonuna kadar 14 gün ara ile tekrarlanır.

Pinching Tekniği ile Lider Terbiyesi

Lider olması için bırakılan gözlerden çıkan sürgünler 15-20 cm olunca dik ve güçlü gelişen biri lider olur, diğer sürgün kesilir. Böylece liderden 10-15 cm uzakta değişik yönlerde geniş açı ile çıkan 5 ila 7 dal elde edilir. Gelişen fidanda en az 3 dal olmalı. Granny Smith, Gala, Jonagold, Fuji gibi çeşitlerde 6-7 dal olabilir. Dallanma yerden en az 50-60 cm de başlamalı. 50 cm den aşağıdaki dallar kesilmeli. .

Yan dallar liderin etrafına eşit açılı dağılmış olmalıdır. İlk 50-76 cm. de oluşan dal grubundaki sürgünler 10-15 cm. boya geldiklerinde değişik istikametlere yönelmiş en az 3-4 dal mandalla geniş açılı olacak şekilde (60˚) yatırılır.

İkinci Yıl Terbiye ve Budama Birinci yıl terbiye sonucunda en az 85 cm uzunluğunda büyümüş bir lider ve değişik yönlerde geniş açı ile çıkmış ortalama 40-60 cm uzunluğunda en az 3, ideali 5, kuvvetli büyüyen ağaçlarda 6-7 dalı olan bir ağaç elde edilmiş olacaktır Lider en üstteki daldan 85 cm mesafeden birinci yılda olduğu gibi kesilir. Kesim yerinin altından süren sürgünler 2 cm olunca birinci yılda olduğu gibi kesilerek 2. kat dalları oluşturulur. 2. katta geniş açı ile çıkan 3-5 yeni dalımız olur..

Bu dallar 1. yıldaki gibi kürdan, mandal veya iple bağlanarak güçlü büyümesi engellenir ve meyveye yatırılır. 2. yıl sonunda 1. katta 5-6 ana dal,bu kattan 70 cm yukarıda 3-5 ana dalı ve 2. kattan itibaren yaklaşık 80 cm büyümüş bir lider elde edilir

Üçüncü Yıl Terbiye ve Budama Ağaç uyanmadan önce 2. kattaki en üstteki daldan 75 cm yukarıda bir göz üzerinden tepe kesimi yapılır. 1. ve 2. yılda olduğu gibi 3-4 göz kaldırılarak 3. kat oluşumu yapılır. Üst üste gelerek güneş ışığını engelleyen dallar kaldırılır. Gereğinden fazla uzayan dallar bir meyve gözünden veya yan daldan kısaltılır.

Verim çağında budama Düşey eksen meyve bahçesi sisteminde verim çağında ağaç yüksekliği 300 cm civarındadır. Bu yüksekliğe gelen ağacın liderine 2 yöntemden biri uygulanır. 1-     En üst dal telin diğer tarafına kıvrılabilir. 2-     2 yaşlı dallar üzerinde daha zayıf yan dala kadar geriye budanır.

 Düşey eksen sisteminde en alttaki dallar daimidir ama iki yaşlı veya daha yaşlı dallar budama kesimleriyle periyodik olarak kısaltılır. Ağacın daha yukarı kısımlarında dar şekli korumak ve yeni dallar oluşturmak için lidere yakın kesimler yapılmalıdır. Başka bir dalı gölgeleyen dallar çıkartılmalıdır

Dallı Dikilen Fidanda Budama 3-6 dallı olan bir fidan dikilmiş ise; Yere 50-60 cm den yakın olan dallar ve dik dallar kesilerek fidan dikilir. Fidan erken dönemde dikilmiş ise dal uzunluğunun 1/3 kesilerek dal kısaltılır. Lider dalın kesimi ise, en üst daldan 30 cm yukarıdan bir gözden kesilir. Kesimden sonra lider üzerinde çıkan sürgünler 1. katta 5-6 dal var ise kaldırılır. 3 dal varsa 2-3  sürgün dal olması amacı ile bırakılarak dal sayısı artırılır. Lider yaz boyunca büyümeye devam ederken liderden çıkan yan dallar geniş açı ile büyütülerek 2. kat dalları oluşturulur. Budama ve terbiye 2.3. yılda olduğu gibi devam edilir.